Μιλώντας δίπλα στον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο Κιρ Στάρμερ υποστήριξε ότι Ευρωπαίοι και Αμερικανοί σύμμαχοι βρίσκονται «πιο κοντά από ποτέ» στην ειρήνη.

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, αναγνώρισε ότι «τα δυσκολότερα μέτρα» παραμένουν μπροστά, παραδοχή που μετριάζει τον αισιόδοξο τόνο των δηλώσεών του.

Στο επίκεντρο των ανακοινώσεων βρέθηκε η υπογραφή Δήλωσης Πρόθεσης για την ανάπτυξη ξένων δυνάμεων στην Ουκρανία, υπό την προϋπόθεση επίτευξης ειρηνευτικής συμφωνίας. Σύμφωνα με τον Βρετανό πρωθυπουργό, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία σχεδιάζουν τη δημιουργία «στρατιωτικών κόμβων» σε ουκρανικό έδαφος, καθώς και προστατευμένων εγκαταστάσεων για όπλα και στρατιωτικό εξοπλισμό, με στόχο την ασφάλεια του εναέριου και θαλάσσιου χώρου της χώρας και τη στήριξη της ανασυγκρότησης των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων.

Σύμφωνα με ανταπόκριση της ΕΡΤ από το Λονδίνο, το σχέδιο παρουσιάζεται ως εγγύηση ειρήνης, ωστόσο ουσιαστικά προεξοφλεί μια μακροχρόνια στρατιωτική παρουσία δυτικών δυνάμεων στην Ουκρανία. Παραμένει ασαφές αν αυτή η παρουσία θα λειτουργήσει αποτρεπτικά ή αν θ’ αποτελέσει παράγοντα περαιτέρω έντασης, καθώς δεν έχουν αποσαφηνιστεί ούτε το εύρος ούτε η διάρκεια ή η νομική βάση μιας τέτοιας ανάπτυξης.

Ο Στάρμερ ανακοίνωσε ακόμη ότι τα κράτη του συνασπισμού θα συμμετάσχουν σε μηχανισμό παρακολούθησης και επαλήθευσης μιας ενδεχόμενης κατάπαυσης του πυρός υπό αμερικανική ηγεσία, θα συνεχίσουν τη μακροπρόθεσμη στήριξη στον εξοπλισμό της Ουκρανίας και θα εργαστούν για την παροχή «δεσμευτικών εγγυήσεων» σε περίπτωση μελλοντικής ρωσικής επίθεσης. Δεν διευκρίνισε, ωστόσο, αν οι εγγυήσεις αυτές θα έχουν νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα ή θα περιοριστούν σε πολιτικές δηλώσεις.

Αναφερόμενος στη Ρωσία, ο Βρετανός πρωθυπουργός υιοθέτησε σκληρή ρητορική, κατηγορώντας τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν ότι δεν δείχνει πραγματική διάθεση για ειρήνη. Επικαλέστηκε πρόσφατα πλήγματα σε ουκρανικές πόλεις, υποδομές και νοσοκομεία, καθώς και -όπως είπε- αβάσιμους ισχυρισμούς περί επιθέσεων στην προσωπική κατοικία του Ρώσου προέδρου.

Παράλληλα, προανήγγειλε κλιμάκωση της πίεσης προς τη Μόσχα, με νέα μέτρα κατά εμπόρων πετρελαίου και του αποκαλούμενου «σκιώδους στόλου» που, σύμφωνα με τη Δύση, χρηματοδοτεί τη ρωσική πολεμική μηχανή.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι, παρά τη ρητορική περί ειρήνης, το μεγαλύτερο μέρος της παρέμβασης Στάρμερ αφορούσε στρατιωτικό σχεδιασμό, εξοπλισμούς και μελλοντικές αναπτύξεις δυνάμεων. Η ειρήνη παρουσιάστηκε λιγότερο ως προϊόν πολιτικής διαπραγμάτευσης και περισσότερο ως αποτέλεσμα στρατιωτικής αποτροπής.

Είναι άνετο να περπατάτε ή να στέκεστε για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Σε μια συγκυρία όπου η κοινή γνώμη σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες εμφανίζεται κουρασμένη από τον πόλεμο και επιφυλακτική απέναντι σε νέες δεσμεύσεις, οι δηλώσεις του Βρετανού πρωθυπουργού αφήνουν ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα: ποιο είναι το πραγματικό κόστος, ποιο το ρίσκο κλιμάκωσης και αν αυτή η στρατηγική οδηγεί πράγματι σε μια «δίκαιη και διαρκή ειρήνη» ή σε μια νέα, παγιωμένη γραμμή αντιπαράθεσης στην καρδιά της Ευρώπης.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι, παρά τη ρητορική περί ειρήνης, η Δύση φαίνεται να προετοιμάζεται για ένα μέλλον, στο οποίο ο πόλεμος στην Ουκρανία μπορεί να αλλάξει μορφή -χωρίς απαραίτητα να τερματιστεί.

Πηγή: ΕΡΤnews

Ο Πούτιν ζητά την αναγνώριση της ρωσικής κυριαρχίας στην Κριμαία και σε τέσσερις ουκρανικές περιφέρειες που λειτουργούν ως γέφυρα με τη Ρωσία, είτε στο σύνολό τους είτε εν μέρει, όπως αναφέρει σε άρθρο του στο Bloomberg ο James Stavridis. Εάν εκπληρώνονταν οι απαιτήσεις της Μόσχας, το υπόλοιπο ουκρανικό κράτος θα έμενε ουσιαστικά ανυπεράσπιστο απέναντι σε μελλοντική ρωσική επίθεση, ενώ η Ρωσία θα απαλλασσόταν από τις διεθνείς κυρώσεις που επιβραδύνουν, αν όχι πλήττουν, την πολεμική της οικονομία. Πρόκειται για μαξιμαλιστικές απαιτήσεις, τις οποίες η Ρωσία, ως επιτιθέμενος, δεν δικαιούται.

Αργά ή γρήγορα, ο Πούτιν πιθανότατα θα αναγκαστεί να διαπραγματευτεί σοβαρά καθώς πάνω από ένα εκατομμύριο νέοι έχουν είτε σκοτωθεί ή τραυματιστεί βαριά στο μέτωπο, είτε έχουν φύγει από τη χώρα για να αποφύγουν την επιστράτευση.

Για να αποσπάσει όμως πραγματικές παραχωρήσεις από τη Μόσχα, ο Τραμπ πρέπει να στείλει αμέσως όπλα μεγάλης εμβέλειας στην Ουκρανία, όπως οι πύραυλοι Tomahawk, που μέχρι σήμερα αρνείται να δώσει. Εξίσου σημαντικό είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες να ενισχύσουν το επίπεδο των δευτερογενών κυρώσεων σε οποιονδήποτε συναλλάσσεται με τη Μόσχα και να ενθαρρύνουν την Ευρώπη να δεσμεύσει τα ρωσικά κεφάλαια (υπολογίζονται έως και στα 300 δισεκατομμύρια δολάρια) που βρίσκονται σε ευρωπαϊκές τράπεζες. 

Ωστόσο, αυτά είναι βραχυπρόθεσμα ζητήματα. Μόνο αν το Κίεβο αποκτήσει πραγματική αίσθηση ασφάλειας μπορεί να υπάρξει μια νόμιμη και σταθερή συμφωνία κατά μήκος των τρεχουσών γραμμών του μετώπου, σημειώνει ο αρθρογράφος. Η Δύση πρέπει να αρχίσει να διαμορφώνει από τώρα σταθερές θέσεις διαπραγμάτευσης που θα εγγυηθούν τη μόνιμη ασφάλεια της Ουκρανίας. Υπάρχει και προηγούμενο ιστορικό: το ΝΑΤΟ και οι δυτικοί σύμμαχοι παρείχαν τέτοιες εγγυήσεις στο Κόσοβο στα τέλη της δεκαετίας του 1990, απέναντι στη σερβική επιθετικότητα.

Το σχέδιο για την Ουκρανία πρέπει να αντλήσει διδάγματα από το Κόσοβο και να στηριχθεί σε εγγυήσεις ασφάλειας για τη θάλασσα, τον αέρα, την ξηρά και τον κυβερνοχώρο.

Σε πρώτη φάση, η Ουκρανία πρέπει να έχει διαβεβαιώσεις ότι ο ρωσικός στόλος της Μαύρης Θάλασσας δεν θα επιχειρήσει να στραγγαλίσει το εμπόριό της, ιδίως τις εξαγωγές αγροτικών προϊόντων και ποτάσας. Πριν από τη σύγκρουση, η Ουκρανία ήταν ο «σιτοβολώνας της Ευρώπης», και στο πλαίσιο οποιασδήποτε μελλοντικής ειρηνευτικής διευθέτησης, η ικανότητά της να εξάγει σιτάρι και άλλα προϊόντα μέσω της Οδησσού και των υπόλοιπων λιμανιών θα είναι καθοριστικής σημασίας για την οικονομία της.

Μια μόνιμη ναυτική παρουσία του ΝΑΤΟ θα είναι απαραίτητη, με δύο ή τρία αντιτορπιλικά ή φρεγάτες σε επιφυλακή, αντίστοιχο αριθμό ναρκαλιευτικών σκαφών και επαρκή αεροπορική κάλυψη, συμπεριλαμβανομένων μακράς εμβέλειας ναυτικών αεροσκαφών περιπολίας όπως το αμερικανικής κατασκευής P-8 Poseidon. Αυτή η δύναμη θα μπορούσε να επιχειρεί από ναυτικές βάσεις του ΝΑΤΟ στη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Τουρκία. Θα ήταν ανάλογη με την παρέμβαση που έκανε το ΝΑΤΟ πριν από ένα τέταρτο του αιώνα για να προστατεύσει το χερσαίο, απομονωμένο Κόσοβο: συγκρότησε τότε μια ναυτική δύναμη στην Αδριατική που εξασφάλιζε ότι η Σερβία δεν μπορούσε να προμηθευτεί όπλα δια θαλάσσης.

Στον αέρα, το πιο σημαντικό αμυντικό στοιχείο θα ήταν η εγκαθίδρυση απαγόρευσης πτήσεων (no-fly zone) πάνω από το υπόλοιπο έδαφος της Ουκρανίας, που θα επιβάλλεται από μαχητικά του ΝΑΤΟ και τις ουκρανικές αεροπορικές δυνάμεις. Καθώς ολοένα και περισσότερα αμερικανικά F-16 φτάνουν στα χέρια του Κιέβου μέσω των Ευρωπαίων  συμμάχων, αυτό θα μπορούσε να υλοποιηθεί άμεσα, με τις αεροπορίες του ΝΑΤΟ και της Ουκρανίας να συνεργάζονται. Η αεροπορική βάση του ΝΑΤΟ στο Ράμσταϊν της Γερμανίας θα ήταν το αρχηγείο για την απαγόρευση πτήσεων, η οποία θα μπορούσε να επιβληθεί από 40 έως 50 αεροσκάφη του ΝΑΤΟ: μαχητικά σε περιπολία και αεροσκάφη AWACS για διοίκηση και έλεγχο.

Η επίθεση θα στηριζόταν σε πυραύλους μακρού βεληνεκούς όπως οι Tomahawk, 1.500 μιλίων εμβέλειας. Ένα πυραυλικό οπλοστάσιο, στα χέρια της Ουκρανίας, θα αποτελούσε σημαντική απειλή για την κρίσιμη ρωσική οικονομική υποδομή, ιδίως για τα συστήματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στο Κόσοβο το ΝΑΤΟ επέβαλε no-fly zone και χρησιμοποίησε πυραύλους κρουζ εναντίον στόχων στην πρωτεύουσα της Σερβίας, το Βελιγράδι, συμπεριλαμβανομένου του υπουργείου Άμυνας.

Οι εγγυήσεις ασφάλειας για την ξηρά θα χρειαστούν περισσότερη πολιτική διαχείριση. Η Μόσχα θα αντιταχθεί με κάθε τρόπο σε μια πολεμική αποστολή του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία, αλλά η παρουσία τουλάχιστον 10.000 στρατιωτών από κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ που θα επιχειρούν υπό τις εθνικές τους σημαίες, μια «συμμαχία των πρόθυμων», μπορεί να καταστεί αναγκαία. Θα πρόκειται ουσιαστικά για δυνάμεις, που θα προέρχονται κυρίως από τις παραμεθόριες χώρες του ΝΑΤΟ: την Πολωνία, τις χώρες της Βαλτικής, τη Φινλανδία και τη Σουηδία. Θα μπορούσαν να λειτουργούν υπό έναν ενιαίο διοικητή, ενδεχομένως έναν Πολωνό στρατηγό, που θα υπαγόταν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και να τοποθετηθούν σε πέντε σημαντικά τμήματα κατά μήκος της νέας ουκρανικής-ρωσικής μεθορίου.

Αντίστοιχα, στο Κόσοβο υπήρξε μια αποστολή του ΝΑΤΟ περίπου 17.000 στρατιωτών, καθώς και μια ισχυρή παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σήμερα, η δύναμη του ΝΑΤΟ έχει μειωθεί σε λίγες χιλιάδες άνδρες, καθώς η ειρήνη έχει σε μεγάλο βαθμό διατηρηθεί.

Ένα ακόμη μέρος των εγγυήσεων ασφάλειας στο έδαφος θα πρέπει να είναι η μόνιμη πρόσβαση του Κιέβου σε συστήματα χερσαίου πολέμου από τους δυτικούς υποστηρικτές του, όπως πυρομαχικά, πυροβολικό, άρματα μάχης, νάρκες και άλλα βασικά μέσα χερσαίων επιχειρήσεων. Αυτή η γραμμή εφοδιασμού υπάρχει ήδη σε μεγάλο βαθμό και χρειάζεται απλώς να θεσμοθετηθεί μέσα από τις διαπραγματεύσεις. Θα μπορούσε να παραμείνει υπό την εποπτεία του επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Διοίκησης των ΗΠΑ (EUCOM) με έδρα τη Στουτγάρδη της Γερμανίας.

Τέλος, η Ουκρανία θα χρειαστεί προστασία από τις ρωσικές κυβερνοεπιθέσεις. Αν και οι Ουκρανοί έχουν αναπτύξει σημαντική τεχνολογία αμυντικού κυβερνοπολέμου -και σε κάποιο βαθμό και επιθετικού-, η βοήθεια μιας αμερικανικής δύναμης κυβερνοάμυνας είναι αναγκαία. Αυτή θα μπορούσε να λειτουργεί υπό την US Cyber Command, με έδρα το Fort Meade στο Μέριλαντ. Η ομάδα αυτή θα συνέβαλλε επίσης στη διασφάλιση της συνδεσιμότητας της Ουκρανίας με το διάστημα, μέσω των συστημάτων Starlink και άλλων τακτικών δικτύων.

Με ένα τέτοιο πακέτο εγγυήσεων ασφάλειας για τη θάλασσα, τον αέρα, την ξηρά και τον κυβερνοχώρο, η Ουκρανία θα μπορούσε ρεαλιστικά να εξετάσει μια συμφωνία «γη για ειρήνη». Παρότι η προοπτική να διατηρήσει ο Πούτιν μόνιμο έλεγχο στο 20% της Ουκρανίας προκαλεί αποστροφή, οι εξελίξεις στο πεδίο φαίνεται να καθιστούν αυτό το αποτέλεσμα αναπόφευκτο, σύμφωνα με τον αρθρογράφο του Bloomberg.

Η μόνη ρεαλιστική πορεία προς τα εμπρός είναι, επομένως, η Δύση να διαπραγματευθεί ουσιαστικές εγγυήσεις που θα εξασφαλίσουν μακροχρόνια ευημερία και ασφάλεια για την Ουκρανία. Αυτό σημαίνει σχεδιασμό τώρα, με λεπτομέρεια, για την εφαρμογή του και προετοιμασία μιας συνόδου ΗΠΑ-Ρωσίας που θα έχει πραγματικό νόημα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να διαβεβαίωσε τους Ευρωπαίους ηγέτες την περασμένη εβδομάδα ότι η Ουάσιγκτον θα συμμετάσχει στον «συντονισμό» εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία ύστερα από μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία – μια απαίτηση του Κιέβου ώστε να αποτραπεί μελλοντική ρωσική επίθεση.

Υψηλόβαθμοι Αμερικανοί αξιωματούχοι, σε σειρά διαβουλεύσεων με Ευρωπαίους ομολόγους, εξέφρασαν την πρόθεση της Ουάσιγκτον να συμβάλει με στρατηγικές δυνατότητες, όπως πληροφορίες, παρακολούθηση, διοίκηση, έλεγχο, αλλά και υποδομές αεράμυνας, προκειμένου να υποστηριχθεί οποιαδήποτε ευρωπαϊκή δύναμη επί του εδάφους, σύμφωνα με τέσσερις πηγές που επικαλούνται οι Financial Times.

Το σχέδιο αφορά έναν «συνασπισμό των προθύμων» υπό την ηγεσία του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας, που έχει δεσμευτεί να προστατεύσει την Ουκρανία μετά τη λήξη του πολέμου. Oμως Ευρωπαίοι αξιωματούχοι παραδέχονται πως η επιχειρησιακή εφαρμογή ενός τέτοιου σχεδίου εξαρτάται από την υποστήριξη των ΗΠΑ, τόσο σε επίπεδο τεχνογνωσίας όσο και στην προστασία των ευρωπαϊκών στρατευμάτων.

Η αμερικανική στήριξη, ωστόσο, προϋποθέτει σαφείς δεσμεύσεις από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για αποστολή δεκάδων χιλιάδων στρατιωτών στην Ουκρανία. Πηγές επισημαίνουν ότι η προσφορά των ΗΠΑ μπορεί να ανακληθεί, αλλά σηματοδοτεί στροφή στάσης από την κυβέρνηση Τραμπ, η οποία προηγουμένως είχε αποκλείσει εμπλοκή των ΗΠΑ στην ασφάλεια της μεταπολεμικής Ουκρανίας.

Αν και οι ΗΠΑ δεν σκοπεύουν να αναπτύξουν στρατιώτες στην Ουκρανία, αξιωματούχοι αναφέρουν ότι η Ουάσιγκτον ενδέχεται να στηρίξει μια ευρωπαϊκή αποστολή, κυρίως από αέρος, με παροχή ραντάρ για τη δημιουργία ζώνης απαγόρευσης πτήσεων και εναέριας ασπίδας.

Ωστόσο, το Πεντάγωνο απέφυγε να επιβεβαιώσει τις πληροφορίες, λέγοντας ότι τα αναφερόμενα μέτρα «βρίσκονται σε αρχικό στάδιο», παραπέμποντας στον Λευκό Οίκο για επίσημες τοποθετήσεις. Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα πως οι λεπτομέρειες των εγγυήσεων ασφαλείας «δεν έχουν ακόμα συζητηθεί», αλλά υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ «θα βοηθήσουν» από τη θέση υποστήριξης.

Το υπό διαμόρφωση σχέδιο προβλέπει ζώνη αποστρατιωτικοποιημένης επιτήρησης από ειρηνευτικές δυνάμεις τρίτης χώρας που θα συμφωνηθεί από Κίεβο και Μόσχα. Πίσω από αυτήν, θα αναπτυχθούν ουκρανικά στρατεύματα, εξοπλισμένα και εκπαιδευμένα από το ΝΑΤΟ. Σε τρίτο επίπεδο, μια ευρωπαϊκή δύναμη αποτροπής θα βρίσκεται βαθύτερα στο ουκρανικό έδαφος, με τις ΗΠΑ να παρέχουν υποστήριξη.

Ωστόσο, αρκετές κυβερνήσεις στην Ευρώπη παραμένουν επιφυλακτικές ως προς το ενδεχόμενο αποστολής στρατευμάτων, ακόμη και με την κάλυψη των ΗΠΑ.

Η πρωτοβουλία Τραμπ για ειρηνευτική λύση δεν έχει αποφέρει καρπούς. Η Ρωσία απέρριψε την πρόταση του Αμερικανού προέδρου για συνάντηση του Πούτιν με τον Ζελένσκι, ενώ η Μόσχα επιμένει σε εδαφικές αξιώσεις, που ξεπερνούν τις «κόκκινες γραμμές» του Κιέβου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι, μετά τις συζητήσεις στην Ουάσιγκτον, έχει ζητηθεί από τους συμβούλους εθνικής ασφαλείας να εκπονήσουν συγκεκριμένο σχέδιο για τις εγγυήσεις ασφαλείας. Ο πρόεδρος Ζελένσκι, από την πλευρά του, ζήτησε επίσπευση της διαδικασίας και υπογράμμισε την ανάγκη για «σαφείς και λεπτομερείς αμυντικές προβλέψεις».

Ειδικότερα, τους επιβλήθηκαν οι όροι της καταβολής εγγυοδοσίας ύψους 800.000 και 500.000 ευρώ αντίστοιχα, και επιπλέον της απαγόρευσης εξόδου από τη χώρα.

Πλέον ο κύκλος των απολογιών βρίσκεται στη μέση, αφού περισσότεροι των δέκα από τους συνολικά 23 κατηγορούμενους έχουν περάσει το κατώφλι της Ευρωπαίας ανακρίτριας Χριστίνας Σαλάππα για να απολογηθούν.

Το υψηλότερο ποσό που έχει οριστεί ως εγγύηση στην επίμαχη υπόθεση είναι οι 900.000 ευρώ και έχει επιβληθεί σε δύο κατηγορούμενους. Η πιο χαμηλή εγγύηση που έχει οριστεί είναι ύψους 10.000 ευρώ και έχει επιβληθεί σε μόλις έναν κατηγορούμενο.

Οι κατηγορούμενοι, που είναι οι πρώτοι από τους 23, οι οποίοι κλήθηκαν σε απολογία, για μη εκτέλεση της σύμβασης 717, που αφορά κρίσιμα έργα στο σιδηροδρομικό δίκτυο, αφέθηκαν ελεύθεροι υπό προθεσμία. Θα πρέπει να καταβάλλουν εντός 15 ημερών τις χρηματικές εγγυήσεις, που τους επεβλήθησαν, διαφορετικά θα οδηγηθούν στη φυλακή. Επίσης, τους απαγορεύτηκε η έξοδος από τη χώρα.

Εναντίον των 23 κατηγορουμένων ασκήθηκε ποινική δίωξη από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, για σειρά κακουργηματικών πράξεων, που αφορούν τη μη εκτέλεση της σύμβασης 717, που οδήγησε στο πολύνεκρο έγκλημα των Τεμπών.

23 ύποπτοι για το δυστύχημα των Τεμπών

Αναλυτικότερα, το Γραφείο των Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων (EPPO) της Αθήνας έχει κινήσει ποινική δίωξη σε βάρος 23 υπόπτων – συμπεριλαμβανομένων 18 δημοσίων υπαλλήλων – για εγκλήματα σχετιζόμενα με την εκτέλεση των Συμβάσεων για το έργο Ανάταξης και Αναβάθμισης του Συστήματος Σηματοδότησης – Τηλεδιοίκησης στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο, που συγχρηματοδοτούνται από την Ε.Ε.

Η έρευνα του EPPO, που ξεκίνησε στις 28 Νοεμβρίου 2022, επικεντρώθηκε στις Συμβάσεις για την ανάταξη των συστημάτων Τηλεδιοίκησης και Σηματοδότησης στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο που υπογράφηκαν μεταξύ της ΕΡΓΟΣΕ – θυγατρικής του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος (ΟΣΕ), υπεύθυνης για τη διαχείριση των Συμβάσεων – και της Αναδόχου Κοινοπραξίας, που αποτελείται από δύο εταιρείες, υπεύθυνες για την εκτέλεση του έργου. Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν οδήγησαν στην άσκηση ποινικής δίωξης εις βάρος 23 υπόπτων, συγκεκριμένα:

• 14 δημοσίων υπαλλήλων της ΕΡΓΟΣΕ, για απάτη σχετική με τις επιχορηγήσεις. Δύο εξ αυτών κατηγορούνται, επίσης, για ψευδή βεβαίωση με σκοπό τον προσπορισμό αθέμιτου οφέλους σε άλλον·
• 4 δημοσίων υπαλλήλων της Ελληνικής Διαχειριστικής Αρχής του Επιχειρησιακού Προγράμματος Υποδομών Μεταφορών, Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης (ΕΥΔ/ΕΠ-ΥΜΕΠΕΡΑΑ), για απιστία κονδυλίων·
• 5 νομίμων εκπροσώπων και υπαλλήλων της Αναδόχου Κοινοπραξίας, για ηθική αυτουργία σε απάτη σχετική με τις επιχορηγήσεις και ηθική αυτουργία σε ψευδή βεβαίωση με σκοπό τον προσπορισμό αθέμιτου οφέλους σε άλλον.

Οι κατηγορίες αφορούν την εκτέλεση της Σύμβασης για την αποκατάσταση του Συστήματος Σηματοδότησης-Τηλεδιοίκησης του σιδηροδρομικού τμήματος Αθήνα-Θεσσαλονίκη-Προμαχώνας, η οποία υπεγράφη το 2014, με χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2016 – γνωστή ως «Σύμβαση 717».

Το 2019 υπογράφηκε Συμπληρωματική Σύμβαση σχετικά με το ίδιο έργο, με την οποία τροποποιήθηκε το αρχικό φυσικό αντικείμενο της Σύμβασης 717. Η Συμπληρωματική Σύμβαση προέβλεπε την κατασκευή ενός εντελώς νέου συστήματος Σηματοδότησης με νέες μονάδες τηλεμετρίας, ώστε να είναι δυνατή η επικοινωνία και η μετάδοση δεδομένων μεταξύ των σιδηροδρομικών σταθμών, καθώς και από τους σιδηροδρομικούς σταθμούς στα κέντρα ελέγχου.

Και οι δύο Συμβάσεις συγχρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Συνοχής της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράμματος «Εκσυγχρονισμός Σηματοδότησης-Τηλεδιοίκησης και εγκατάσταση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Ελέγχου Αμαξοστοιχιών (ETCS)», με την συνεισφορά της Ε.Ε. να ανέρχεται σε ποσοστό 85%.

Πλημμελής εκτέλεση των Συμβάσεων – Οι ποινικές ευθύνες

Όπως ανακοινώθηκε από το Γραφείο των Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων (EPPO) της Αθήνας, τα αποδεικτικά στοιχεία που συγκεντρώθηκαν καταδεικνύουν ποινική ευθύνη, για τους ακόλουθους λόγους:

Βάσει ιδιωτικού συμφωνητικού, οι δύο εταιρείες που αποτελούσαν την Ανάδοχο Κοινοπραξία, αμέσως μετά την υπογραφή της Σύμβασης 717, χώρισαν αυθαίρετα το έργο μεταξύ τους. Η μία από τις εταιρείες ανέλαβε να εκτελέσει το βόρειο τμήμα του έργου, ενώ η δεύτερη εταιρεία ανέλαβε να εκτελέσει το έργο στο μεγαλύτερο τμήμα της σιδηροδρομικής διαδρομής Αθήνα-Θεσσαλονίκη μέχρι το Πλατύ, συμπεριλαμβανομένου του τμήματος κοντά στα Τέμπη, όπου σημειώθηκε η θανατηφόρα σιδηροδρομική σύγκρουση στις 28 Φεβρουαρίου 2023.

Επιπλέον, η δεύτερη εταιρεία ανέθεσε την εκπόνηση των τεχνικών μελετών σχετικά με τα συστήματα Σηματοδότησης του σιδηροδρομικού τμήματος Αθήνα-Πλατύ σε μια τρίτη εταιρεία, η οποία δεν διέθετε την απαιτούμενη ειδική τεχνογνωσία – κατά παράβαση των όρων της Σύμβασης, οι οποίοι προέβλεπαν ότι η ειδική τεχνογνωσία έπρεπε να παρασχεθεί από τη δανειοπάροχο εταιρεία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την παραβίαση της συμβατικής υποχρέωσης σχετικά με την παροχή εξειδικευμένης τεχνογνωσίας, για την οποία επιβλήθηκε στην ΕΡΓΟΣΕ δημοσιονομική διόρθωση ύψους περίπου 2 εκατ. ευρώ, κατόπιν ελέγχου που διενεργήθηκε το 2018 από την Ελληνική Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (Ε.Δ.ΕΛ.).

Ενώ το αρχικό αντικείμενο της Σύμβασης 717 περιελάμβανε την αναβάθμιση των υφιστάμενων Συστημάτων Σηματοδότησης-Τηλεδιοίκησης, η Ανάδοχος Κοινοπραξία επιχείρησε να κατασκευάσει ένα εντελώς νέο σύστημα σηματοδότησης με νέες μονάδες τηλεμετρίας. Η ενέργεια αυτή θεωρήθηκε ότι συνιστά παράνομη τροποποίηση της αρχικής Σύμβασης, η οποία οδήγησε σε αδικαιολόγητη αύξηση της αξίας αυτής, που δεν δικαιολογείται από απρόβλεπτες περιστάσεις.

Σύμφωνα με την ποινική έρευνα, χορηγήθηκαν συνολικά επτά παράνομες παρατάσεις της αρχικής Σύμβασης, σύμφωνα με τις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΡΓΟΣΕ. Για τον λόγο αυτό, μετά την πάροδο περισσότερων από εννέα ετών από την υπογραφή της Σύμβασης 717, το έργο δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί.

Εικάζεται ότι υπάλληλοι της ΕΡΓΟΣΕ, υπεύθυνοι για τη διαχείριση του έργου, δήλωσαν σκόπιμα μη ορθά και ελλιπή στοιχεία στη Διαχειριστική Αρχή σχετικά με την ύπαρξη γεγονότων κρίσιμων για τη χορήγηση των ενισχύσεων και την έγκριση των παρατάσεων. Ως αποτέλεσμα, τα σχετικά αιτήματα εγκρίθηκαν από τη Διαχειριστική Αρχή, η οποία κατέβαλε τα κονδύλια στον δικαιούχο, την ΕΡΓΟΣΕ, η οποία στη συνέχεια πλήρωσε την Ανάδοχο Κοινοπραξία.

Επιπλέον, εικάζεται ότι οι υπάλληλοι της Διαχειριστικής Αρχής, που ήταν υπεύθυνη για τη διαχείριση των κονδυλίων, ενήργησαν κατά παράβαση των αρχών της χρηστής διαχείρισης αυτών των περιουσιακών στοιχείων. Έγινε αποδεκτό ότι, παρά το γεγονός ότι τα στοιχεία που υπέβαλαν οι υπάλληλοι της ΕΡΓΟΣΕ ήταν προδήλως μη ορθά και ελλιπή, οι δημόσιοι υπάλληλοι της Διαχειριστικής Αρχής ενέκριναν την χορήγηση των αντίστοιχων ενισχύσεων, προκαλώντας ζημία στα οικονομικά συμφέροντα της Ε.Ε. και του Ελληνικού Δημοσίου ύψους άνω των 15,6 εκατ. ευρώ.

Τα εγκλήματα για τα οποία κατηγορούνται οι κατηγορούμενοι τιμωρούνται με ποινές κάθειρξης έως 10 ετών και χρηματική ποινή.

Η ποινική έρευνα αποκάλυψε, επίσης, γεγονότα που συνιστούν ενδεχόμενη παράβαση καθήκοντος από τους Επιθεωρητές-Ελεγκτές της Ελληνικής Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) της Ελλάδας, στους οποίους ανατέθηκε από τις εθνικές Εισαγγελικές Αρχές η διενέργεια ελέγχου σχετικά με την εκτέλεση της Σύμβασης 717. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αποφάσισε να παραπέμψει τη νέα αυτή υπόθεση στις αρμόδιες ελληνικές αρχές, για τις δικές τους περαιτέρω νόμιμες ενέργειες, δοθέντος ότι τα πραγματικά περιστατικά που αποτελούν το αντικείμενο της νέας αυτής έρευνας δεν συνιστούν ποινικό αδίκημα εμπίπτον στην αρμοδιότητα του EPPO.

Σημειώνεται ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι η ανεξάρτητη Εισαγγελία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι υπεύθυνη για τη διερεύνηση, τη δίωξη και την εκδίκαση εγκλημάτων κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ε.Ε.

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ είδε, μέσα από την αναφορά της Ολλανδής ευρωβουλεύτριας, να επιβεβαβιώνεται η θέση του πως δεν μπορεί να διεξαχθούν εκλογές με ενεργό το σύστημα που χρησιμοποιεί το Pretador, και επανήλθε θέτοντας τέσσερα θέματα, ως εγγύηση για μία αξιόπιστη εκλογική διαδικασία. Για να εισπράξει την αντίδραση του κυβερνητικού εκπροσώπου που τον κατηγόρησε για “τραμπισμό αλάγκρέμα”.

Από την απάντηση του Γιάννη Οικονόμου, πάντως, προκύπτει πως στο Μέγαρο Μαξίμου δεν είναι διατεθειμένοι να αντικαταστήσουν τον διοικητή της ΕΥΠ, ή την εισαγγελέα κ. Βλάχου, όπως ζητάει ο Αλέξης Τσίπρας, ούτε να μεταφέρουν την αρμοδιότητα των μυστικών υπηρεσιών από το γραφείο του πρωθυπουργού σε έναν υπηρεσιακό υπουργό Προστασίας του Πολίτη.

Αξίζει να σημειωθεί πως, προσώρας, από αυτή την σύγκρουση απουσιάζει ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, παρότι είναι ο πρώτος θιγόμενος από το σκάνδαλο των υποκλοπών. Γεγονός που πυροδοτεί σενάρια για στροφή προς μια ηπιότερη στάση προς την κυβέρνηση, χωρίς, όμως, αυτό να προοιωνίζεται -ακόμα- και κάποια πιθανότητα μετεκλογικών συνεργασιών με τη Ν.Δ.

Δήλωση του Προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Αλέξη Τσίπρα

Ο Μητσοτάκης να σταματήσει να κρύβεται για τις παρακολουθήσεις, να δώσει άμεσα απαντήσεις – Τέσσερις μίνιμουμ ενέργειες για την αδιάβλητη διεξαγωγή των επόμενων εκλογών, τονίζει με δήλωσή του ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, λίγο μετά την ολοκλήρωση της συνέντευξης Τύπου της επιτροπής PEGA του Ευρωκοινοβουλίου.

«Ο κ. Μητσοτάκης για άλλη μια φορά κρύφτηκε σαν τη στρουθοκάμηλο για το σκάνδαλο των παράνομων παρακολουθήσεων.

Δεν ήρθε να απαντήσει στη Βουλή, κρύφτηκε από την εξεταστική επιτροπή του Ευρωκοινοβουλίου, όπως έκρυψε και από αυτήν της ελληνικής Βουλής τους φυσικούς αυτουργούς του εγκλήματος.

Επιλέγει το σκοτάδι της συγκάλυψης, παρά το γεγονός ότι διαρκώς νέες αποκαλύψεις βλέπουν το φως της δημοσιότητας για παρακολουθήσεις πολιτικών του αντιπάλων, δημοσιογράφων, ακόμη και υπουργών του, που παρακολουθούνταν παράνομα είτε μέσω επίσημων επισυνδέσεων από την ΕΥΠ είτε μέσω του παράνομου λογισμικού prerdator είτε συνδυαστικά.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι ενόσω επιλέγει το σκοτάδι, το κακόβουλο λογισμικό παρακολούθησης εξακολουθεί να λειτουργεί και ουδείς αναλαμβάνει την ευθύνη να το απενεργοποιήσει.  

Η χώρα όμως δεν μπορεί να οδηγηθεί σε εκλογές υπό αυτή την συνθήκη.

Καλούμε όλες τις πολιτικές δυνάμεις του τόπου να πάρουν θέση.

Κυρίως όμως καλούμε τον κ. Μητσοτάκη να αναλάβει τις ευθύνες που του αναλογούν, ώστε η θεσμική και πολιτική κρίση που ο ίδιος προκάλεσε να μη μετατραπεί σε μείζονα πολιτειακή κρίση εμπιστοσύνης του δημοκρατικού κεκτημένου στη χώρα μας.

Και για αυτό τον καλούμε να υιοθετήσει ένα ελάχιστο πλαίσιο ενεργειών που θα αποκαταστήσουν, έστω εν μέρει την δημοκρατική ομαλότητα και θα διασφαλίσουν την δημοκρατική και αδιάβλητη διεξαγωγή των επόμενων εκλογών.

Πρώτα από όλα τον καλούμε να τερματίσει άμεσα τη λειτουργία του κακόβουλου λογισμικού και να θεσμοθετήσει τη καθολική απαγόρευση της εμπορίας του από εταιρίες στην χώρα μας.

Δεύτερον, να αντικαταστήσει άμεσα με πρόσωπο κοινής αποδοχής τον διοικητή της ΕΥΠ κ. Δεμίρη.

Τρίτον, να ζητήσει από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο την άμεση αντικατάσταση της αρμόδιας για την ΕΥΠ εισαγγελέως κας Βλάχου η οποία φέρει τεράστιες ευθύνες για την εκτροπή.

Τέλος, να δεσμευτεί ότι με την επίσημη έναρξη της προεκλογικής περιόδου θα διοριστεί  με διακομματική συναίνεση υπηρεσιακός Υπουργός Προστασίας του Πολίτη ο οποίος θα έχει αυτονόητα την αρμοδιότητα της ΕΥΠ και όλων των υπηρεσιών της ελληνικής αστυνομίας που διαθέτουν συστήματα παρακολουθήσεων, καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου.

Πρόκειται επαναλαμβάνω για τις ελάχιστες προϋποθέσεις και εγγυήσεις για την ομαλή διεξαγωγή των επερχόμενων εκλογών και την αποκατάσταση της στοιχειώδους εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα.

Να σταματήσει να κρύβεται, να δώσει άμεσα απαντήσεις».

Μαξίμου για Τσίπρα: Τραμπισμός αλά Γκρέκα
Ο Γιάννης Οικονόμου κατηγόρησε τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ πως μπαίνει σε «επικίνδυνα για τη Δημοκρατία μονοπάτια».

Σε δήλωσή του σήμερα (04.11.2022), ο Αλέξης Τσίπρας από τον πρωθυπουργό να απαγορεύσει την εμπορία του predator στην Ελλάδα, να αντικαταστήσει με πρόσωπο κοινής αποδοχής τον επικεφαλής της ΕΥΠ και της εισαγγελέως της και να δεσμευτεί πως όταν αρχίσει επίσημα η προεκλογική περίοδος να αναλάβει υπηρεσιακός υπουργός Προστασίας του Πολίτη που θα έχει υπό την αρμοδιότητά του την ΕΥΠ. Όλα αυτά ο Γιάννης Οικονόμου θα χαρακτήρισε «απόλυτη πολιτική εξαθλίωση»

«Ο ΣΥΡΙΖΑ εισέρχεται και πάλι σε επικίνδυνα για τη Δημοκρατία μας μονοπάτια. Χωρίς κανένα απολύτως στοιχείο, βασισμένος μόνο σε ψέματα και ανυπόστατες φήμες, φτάνει στην απόλυτη πολιτική εξαθλίωση», τονίζει αρχικά σε δήλωσή του ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

Και σημειώνει ότι «η ομαλή λειτουργία της Δημοκρατίας μας και το αδιάβλητο των εκλογικών διαδικασιών είναι ένα κεκτημένο της Μεταπολίτευσης, το οποίο οφείλουμε όλοι, πολιτικοί και πολίτες, να προστατεύσουμε ως κόρη οφθαλμού. Κανείς, από το 1974 μέχρι σήμερα, δεν διανοήθηκε να το αμφισβητήσει

Για άλλη μια φορά, ο Γιάννης Οικονόμου κατηγορεί τον Αλέξη Τσίπρα πως «μιμείται τους ακραίους πολιτικούς στις ΗΠΑ και τη Βραζιλία, οι οποίοι δεν σέβονται τη λαϊκή ετυμηγορία και δεν διστάζουν να πληγώσουν βαριά τους θεσμούς των χωρών τους.

Αναζητά απεγνωσμένα δικαιολογίες για την επερχόμενη ήττα του, φτάνοντας στο σημείο να θυσιάσει την ομαλότητα και τη νομιμότητα για να στήσει γραμμή προσωπικής του άμυνας.

Όμως η πολιτική του αδυναμία οφείλεται στην πολιτική του ανεπάρκεια, στην ένδεια προτάσεων για τα υπαρκτά και τα μεγάλα που απασχολούν την πατρίδα και στον «τραμπισμό αλά γκρέκα» με τον οποίο πολιτεύεται».