Ο δορυφόρος DUTHSat-2 σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από επιστημονική ομάδα του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, σε συνεργασία με ελληνικές εταιρείες. «Η ανάπτυξη τέτοιου είδους έργων στο πλαίσιο της πανεπιστημιακής κοινότητας ενισχύει την εξωστρέφεια των ιδρυμάτων, δημιουργεί ευκαιρίες για τους νέους επιστήμονες και συμβάλλει ουσιαστικά στη σύνδεση της έρευνας με τις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας», αναφέρει το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης σε ανακοίνωσή του.

   O DUTHSAT-2 που έχει βάρος 7 κιλά, ταξίδεψε για περίπου μία ώρα με τον πύραυλο Falcon-9 μαζί με άλλους δορυφόρους και απελευθερώθηκε σε τροχιά σε υψόμετρο 510Km από την επιφάνεια της θάλασσας. Στη συνέχεια, ακολουθεί διεξοδική διαδικασία τοποθέτησης σε τροχιά και έναρξης επιχειρησιακής λειτουργίας.

   Εντός τουλάχιστον 6 μηνών από την επιτυχή επικοινωνία με τον δορυφόρο και έναρξη της λειτουργίας του, ο DUTHSat-2 θα πραγματοποιήσει επιβεβαίωση σε τροχιά νέων πειραματικών διατάξεων παρατήρησης Γης (οπτικές κάμερες) και ασφαλούς συνδεσιμότητας (τηλεπικοινωνιακά συστήματα).

   Στόχος αυτού του έργου είναι η ενίσχυση των δυνατοτήτων της χώρας στον τομέα της παρατήρησης Γης και της ασφαλούς διαστημικής επικοινωνίας.

   Ειδικότερα, το DUTHSat-2 θα παρέχει εικόνες και μετρήσεις, που θα χρησιμοποιηθούν για την παροχή πληροφοριών σχετικά με την υγρασία του εδάφους, καθώς και για τη ρύπανση της θάλασσας. Επιπλέον, οι συχνότητες φασματικής καταγραφής και η ανάλυση της κάμερας έχουν επιλεγεί με τρόπο ώστε να μπορούν να εντοπιστούν τόσο διαρροές πετρελαίου όσο και ρύπανση από απόρριψη υδάτων έρματος πλοίων. Παράλληλα, θα εκτελεστεί επίδειξη εν πτήσει μιας νέας βασικής μονάδας τηλεμετρίας και κατάστασης λειτουργίας. Το Essential TeleMetry and housekeeping (ETM) αποτελεί τη διαστημική εκδοχή του «μαύρου κουτιού», επιτρέποντας στους χειριστές να έχουν εικόνα για την κατάσταση του δορυφόρου σε περίπτωση αστοχίας των κύριων υποσυστημάτων.

   Η αποστολή εντάσσεται σε μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική για την αξιοποίηση των διαστημικών τεχνολογιών στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, την παρακολούθηση του περιβάλλοντος και την ενίσχυση της πολιτικής προστασίας.

   «Η επιτυχής υλοποίηση της αποστολής DUTHSat-2 σηματοδοτεί την έναρξη μιας σειράς ελληνικών αποστολών μικροδορυφόρων, οι οποίες θα ακολουθήσουν το επόμενο διάστημα, ενισχύοντας περαιτέρω τις επιχειρησιακές και τεχνολογικές δυνατότητες της χώρας. Εντός του Νοεμβρίου θα εκτοξευθούν ακόμα δύο cubesats από κοινοπραξίες ελληνικών εταιρειών», αναφέρει επίσης το υπουργείο στην ανακοίνωσή του.

   «Το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, που υλοποιείται υπό την αιγίδα του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αποτελεί στρατηγική επένδυση στην καινοτομία, την κυριαρχία, την ανθεκτικότητα και την τεχνολογική αυτοτέλεια της χώρας.

   Ενσωματώνει το ανθρώπινο επιστημονικό δυναμικό, τα ελληνικά πανεπιστήμια, την εγχώρια βιομηχανία και εδραιώνει τη θέση της Ελλάδας ως ενεργού μέλους της ευρωπαϊκής διαστημικής πολιτικής», συμπληρώνει το υπουργείο.

   Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, δήλωσε: «Έχουμε τον πρώτο δορυφόρο ελληνικής «σημαίας» στο διάστημα στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων, καθώς πραγματοποιήθηκε επιτυχώς η πρώτη εκτόξευση για το πιο ερευνητικό και με σκοπούς επίδειξης τεχνολογίας πρόγραμμα CubeSat. Ο κυβοδορυφόρος DUTHSat-2 είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα του τι μπορεί να επιτευχθεί όταν η ελληνική επιστημονική κοινότητα συνεργάζεται αποτελεσματικά με τη βιομηχανία. Με επικεφαλής το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και την υποστήριξη της ESA, το έργο αυτό αναδεικνύει πως η Ελλάδα διαθέτει ταλέντο, τεχνογνωσία και δυναμική στον διαστημικό τομέα. Θέλω να συγχαρώ όλους όσοι εργάστηκαν. Πρόκειται μόνο για την αρχή της ελληνικής παρουσίας στο διάστημα. Το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων ενισχύει τις δυνατότητες της χώρας μας σε κρίσιμους τομείς όπως η πολιτική προστασία, η περιβαλλοντική παρακολούθηση και η ασφαλής επικοινωνία. Πέρα από το γεγονός ότι διευρύνουμε τις δυνατότητές μας σε πολλά πεδία με αυτόν τον τρόπο, δημιουργούμε επίσης ένα εγχώριο διαστημικό οικοσύστημα, διασυνδέοντας επιστήμονες, ιδρύματα, ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια και ελληνικές εταιρίες με τις διεθνείς εξελίξεις στην τεχνολογία και την καινοτομία».

ΦΩΤΟ ΠΗΓΗ: Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης

Δορυφορικά δεδομένα του αμερικανικού δορυφόρου Landsat-8 που πέρασε πάνω από τη χώρα μας το πρωί της Παρασκευής 8 Σεπτεμβρίου, δείχνουν σε υψηλή ανάλυση τις πρωτοφανείς πλημμύρες στον κάμπο της Θεσσαλίας μετά το καταστροφικό χτύπημα της κακοκαιρίας Daniel.

Όπως δείχνουν οι χάρτες με τα δορυφορικά δεδομένα που επεξεργάστηκε το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών/meteo.gr, το μεγαλύτερο μέρος των Νομών Τρικάλων και Καρδίτσας έχει κατακλυστεί από τα νερά χειμάρρων και παραποτάμων του Πηνειού.

Στην περιοχή της Λάρισας παρατηρείται ο Πηνειός ποταμός, ο οποίος βρίσκεται στα όρια της υπερχείλισης ακόμα και μέσα στην πόλη.

Πρόκειται για την αποστολή «Daedalus» (Δαίδαλος), που έχει ως στόχο να πραγματοποιήσει επιτόπιες μετρήσεις της πυκνότητας και της θερμοκρασίας του πλάσματος, του ηλεκτρικού και μαγνητικού πεδίου, των ουδέτερων ανέμων, της ολίσθησης ιόντων, καθώς και της σύστασης, της πυκνότητας και της θερμοκρασίας των ουδέτερων και των φορτισμένων στοιχείων στην περιοχή της Κατώτερης Θερμόσφαιρας και Ιονόσφαιρας (LTI).

Η περιοχή αυτή, σε υψόμετρο από 100 έως 200 χιλιόμετρα από την επιφάνεια της Γης, είναι η βασική μεταβατική περιοχή από την ατμόσφαιρα της Γης στο Διάστημα, όπου συνυπάρχουν τα ουδέτερα στοιχεία της ατμόσφαιρας και τα φορτισμένα στοιχεία του διαστημικού πλάσματος. Εδώ,γίνεται η σύνδεση της μαγνητόσφαιρας της Γης με την ανώτερη ατμόσφαιρα και την ιονόσφαιρα δημιουργώντας ένα γιγαντιαίο ηλεκτρικό κύκλωμα: τεράστια ηλεκτρικά ρεύματα ρέουν κατά μήκος των μαγνητικών γραμμών της Γης και «κλείνουν» ένα ηλεκτρικό κύκλωμα σε ψηλά γεωγραφικά πλάτη διαμέσου της ιονόσφαιρας, ενώ η ουδέτερη ατμόσφαιρα δρα ως «ηλεκτρική αντίσταση» αυτού του κυκλώματος, με αποτέλεσμα την ωμική θέρμανση της περιοχής (γνωστή και ως θέρμανση Joule). Ταυτόχρονα, τα φορτισμένα σωματίδια που κινούνται κατά μήκος των μαγνητικών γραμμών προσπίπτουν και συγκρούονται με τα σωματίδια της ανώτερης ατμόσφαιρας, δημιουργώντας το γνωστό μας Βόρειο Σέλας.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, Θεόδωρος Σαρρής, μπορεί να γίνονται πολλές μετρήσεις στην ατμόσφαιρα της Γης από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ατμοσφαιρικά μπαλόνια και άλλα όργανα και στο Διάστημα από δορυφόρους, «ωστόσο σε αυτό το μεσοδιάστημα έχουν γίνει μόνο κάποιες μεμονωμένες μετρήσεις από το έδαφος με μεθόδους τηλεπισκόπησης ή με ατμοσφαιρικές ρουκέτες». Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, «να υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των μοντέλων που προσομοιώνουν τη συγκεκριμένη περιοχή» και να περιορίζονται οι τρέχουσες δυνατότητες πρόβλεψης των καιρικών συνθηκών στο Διάστημα, προσθέτει ο ίδιος.

Για την επίλυση όλων των ερωτημάτων που υπάρχουν για το κρίσιμο αυτό μεσοδιάστημα υπάρχει ανάγκη για μετρήσεις σε διαφορετικά ύψη και πολλαπλά σημεία της περιοχής LTI. Στην αποστολή «Δαίδαλος» προτείνεται ένας πολύ πρωτοποριακός τρόπος για να μετρηθεί αυτή η περιοχή, με το δορυφόρο που θα αναπτυχθεί να λειτουργεί «σαν ένα ιπτάμενο εργαστήριο», όπως λέει χαρακτηριστικά ο κ. Σαρρής. Ο δορυφόρος θα κατεβαίνει σταδιακά στην περιοχή με τη χρήση προωθητήρων και ταυτόχρονα θα απελευθερώνονται νανοδορυφόροι, που θα φέρουν ελάχιστα όργανα και θα λαμβάνουν επιτόπου επιπλέον μετρήσεις. Μάλιστα, υποσυστήματα και συνιστώσες του δορυφόρου θα μπορούσαν να κατασκευαστούν και εντός της Ελλάδας.

Η αποστολή προτάθηκε στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής προτάσεων για το πρόγραμμα παρατήρησης της Γης «10th Earth Explorer». Επιλέχθηκε το 2018 ως ένα από τα τρία κορυφαία προγράμματα για τα οποία έγινε μελέτη εφικτότητας και στη συνέχεια προκρίθηκε ως ένα από τα δύο επικρατέστερα για υλοποίηση, ωστόσο στο τελευταίο στάδιο κρίθηκε ότι έχει πολλά ρίσκα λόγω της περιοχής, την οποία θέλει να ερευνήσει. Το ενδιαφέρον, όμως, ήταν τόσο μεγάλο, που την πρόταση ανέλαβε να διερευνήσει κοινή επιστημονική επιτροπή της NASA και της ESA.

Σημειώνεται ότι τα πορίσματα και το στάδιο διερεύνησης της παραπάνω επιστημονικής επιτροπής παρουσίασε ο Θεόδωρος Σαρρής στην πρόσφατη Γενική Συνέλευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Γεωφυσικής, της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής συνάντησης για τις επιστήμες του περιβάλλοντος της Γης και του γύρω διαστημικού χώρου, που διεξήχθη στη Βιέννη 24-28 Απριλίου 2023.

Η Gwynne Shotwell, διευθύνουσα σύμβουλος της SpaceX, δήλωσε σε συνέδριο στις ΗΠΑ ότι η αιφνιδιαστική απόφαση ελήφθη επειδή ποτέ δεν ήταν πρόθεση της εταιρείας να επιτρέψει τη χρήση του Starlink «για επιθετικούς σκοπούς».

Στις αρχές του πολέμου, παραχωρήθηκαν στην Ουκρανία χιλιάδες δορυφορικά πιάτα SpaceX Starlink – τα οποία συνδέονται με δορυφόρους και βοηθούν τους ανθρώπους να παραμένουν συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο, ακόμα και όταν η Ρωσία έπληξε τις εγκαταστάσεις επικοινωνίας της χώρας.

Λέγεται επίσης όμως, ότι η τεχνολογία χρησιμοποιήθηκε για να στοχεύσει ρωσικές θέσεις – παραβιάζοντας τις πολιτικές που καθόρισε η SpaceX. Ένας Ουκρανός αξιωματούχος, δήλωσε ότι οι εταιρείες έπρεπε να επιλέξουν σε ποια «πλευρά» βρίσκονταν.

Θα μπορούσαν να ενωθούν με την Ουκρανία και «το δικαίωμα στην ελευθερία» ή να επιλέξουν τη Ρωσία και «το «δικαίωμά» της να σκοτώνει και να καταλαμβάνει εδάφη», έγραψε στο Twitter ο προεδρικός σύμβουλος Μιχαΐλο Ποντόλιακ, μεταδίδει το BBC.

Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στον πόλεμο, καθώς χρησιμοποιήθηκαν από το Κίεβο για να αναζητήσουν ρωσικά στρατεύματα, να ρίξουν βόμβες και να αντιμετωπίσουν τις επιθέσεις της Μόσχας.

Από την άλλη, η Ρωσία κατηγορήθηκε για απόπειρα παρεμπόδισης των σημάτων Starlink από τον ιδρυτή της SpaceX, Elon Musk.

Η κα Shotwell επιβεβαίωσε ότι ήταν αποδεκτό από τον ουκρανικό στρατό να αναπτύξει την τεχνολογία Starlink, αλλά είπε ότι πρόθεσή της ήταν «ποτέ να μην τους ζητήσει να τη χρησιμοποιήσουν για επιθετικούς σκοπούς».

Είπε ότι η εταιρεία είχε λάβει μέτρα για να «περιορίσει» τις ικανότητες των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων να χρησιμοποιούν το Starlink με επιθετικό τρόπο – χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Οι δυτικές κυβερνήσεις φοβούνται ότι τα συστήματα εκτόξευσης δορυφόρων ενσωματώνουν τεχνολογίες που μπορούν να υποκαθιστούν εκείνες που χρησιμοποιούνται στους βαλλιστικούς πυραύλους ικανούς να φέρουν πυρηνική κεφαλή, κάτι που το Ιράν αρνείται συνεχώς ότι θέλει να κατασκευάσει.

Η τηλεόραση έκανε λόγο για την “επιτυχή υποτροχιακή εκτόξευση του εκτοξευτή δορυφόρων που ονομάζεται Ghaem-100”, χωρίς να αποκαλύψει περισσότερες λεπτομέρειες για την επιχείρηση.

“Η δοκιμή πτήσης αυτού του οχήματος εκτόξευσης (…) ολοκληρώθηκε με επιτυχία”, διευκρίνισε.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο πύραυλος Ghaem-100 κατασκευάστηκε από τον αεροδιαστημικό κλάδο των Φρουρών της Επανάστασης, του ιδεολογικού στρατού του Ιράν. Είναι ο πρώτος ιρανικός εκτοξευτής δορυφόρων στερεού καυσίμου τριών σταδίων, μετέδωσε η τηλεόραση.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο Ghaem-100 “είναι ικανός να θέτει δορυφόρους βάρους 80 κιλών σε τροχιά 500 χιλιομέτρων από την επιφάνεια της γης”, πρόσθεσε η τηλεόραση.

Το Ιράν είχε εκτοξεύσει τον δορυφόρο Khayyam (που ονομάστηκε προς τιμήν του πολυμαθή Πέρση Ομάρ Χαγιάμ) τον Αύγουστο με έναν πύραυλο Soyuz-2.1B από το κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ στο Καζακστάν, που ελέγχεται από τη Μόσχα.

Η ιρανική διαστημική υπηρεσία είχε δηλώσει ότι ο δορυφόρος είχε κατασκευαστεί από τους Ρώσους υπό την επίβλεψη του Ιράν.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δήλωσαν τότε ότι ο Khayyam προοριζόταν για δραστηριότητες “κατασκοπείας”, χαρακτηρίζοντας την αυξανόμενη συνεργασία της Μόσχας με την Τεχεράνη σοβαρή “απειλή”.

Το Ιράν απέρριψε αυτούς τους ισχυρισμούς, λέγοντας ότι ο δορυφόρος κατασκευάστηκε “για να καλύψει τις ανάγκες της χώρας” κυρίως στη “διαχείριση των αστικών κρίσεων” και “των φυσικών πόρων”. Το Ιράν επιμένει ότι το διαστημικό του πρόγραμμα προορίζεται μόνο για πολιτικούς και αμυντικούς σκοπούς και δεν παραβιάζει τη συμφωνία του 2015 για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα ή οποιαδήποτε άλλη διεθνή συμφωνία.

Οι εικόνες που μεταφέρει ο διευθυντής της ΕΜΥ Θοδωρής Κολυδάς στο news247.gr είναι αποκαρδιωτικές και δείχνουν το μέγεθος της καταστροφής που έχει συντελεστεί. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 54% των καμένων εκτάσεων ήταν δάσος, το 30% αγροτικές εκτάσεις και το 6% περιοχές που προστατεύονται (Natura) λόγω του φυσικού κάλλους τους.

Ο ένας από τους δύο ευρωπαϊκούς δορυφόρους Sentinel-2 είχε περάσει μια βδομάδα πριν την περασμένη Πέμπτη και στις 13 Μαΐου 2021 είχε καταγράψει την καταπράσινη περιοχή της Δυτικής Αττικής

Το τοπίο έμελλε να αλλάξει καθώς κατά την διάρκεια των πυρκαγιών της 20 Μαΐου 2021 ο δορυφόρος βρέθηκε και πάλι πάνω από την Αττική και κατέγραψε τις καμένες περιοχές, που σύμφωνα με την υπηρεσία Copernicus μέχρι το μεσημέρι της Πέμπτης έφταναν τα 25.000 στρέμματα.

Μια απλή σύγκριση των δορυφορικών φωτογραφιών με διαφορά μόλις μιας εβδομάδος φανερώνουν οπτικά το μέγεθος της καταστροφής .

Οι πολύωρες ισχυρές βροχοπτώσεις στην Πίνδο και τον θεσσαλικό κάμπο, κατά τη διάρκεια του καταστροφικού περάσματος του Μεσογειακού Κυκλώνα «Ιανού», βύθισαν τεράστιες αγροτικές και αστικές εκτάσεις κάτω από τόνους νερού, προκαλώντας μεγάλες καταστροφές.

Παράλληλα, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις που παρέχουν οι μετεωρολογικοί δορυφόροι, σημαντική ήταν επίδραση του «Ιανού» στις θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στο Ιόνιο και ιδιαίτερα στις περιοχές όπου ο κυκλώνας βρέθηκε κατά τη φάση της μεγαλύτερης ισχύος του. Μεταξύ 15/9 και 20/9 οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στη δυτική Ελλάδα υποχώρησαν έως και κατά τρεις βαθμούς Κελσίου.

Τέλος, όπως αναφέρει το ΑΠΕ – ΜΠΕ, τα επικαιροποιημένα μεγαλύτερα ύψη βροχόπτωσης του «Ιανού» μεταξύ Πέμπτης και Κυριακής, σύμφωνα με το δίκτυο αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών/meteo.gr, εμφανίζονται στο Περτούλι (317 χιλιοστά), στο Μουζάκι (274), στη Μυρίκη Καρπενησίου (224) και στην Καρδίτσα (213).