Σπύρος Σιδέρης

Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι μόνο αν ο Σρέντερ μπορεί να λειτουργήσει ως μεσολαβητής, αλλά και αν η Ευρώπη είναι έτοιμη να αποδεχθεί ότι η διπλωματία ίσως χρειαστεί πρόσωπα που δεν θεωρούνται απολύτως ουδέτερα, προκειμένου να ανοίξει ένας δρόμος διαπραγμάτευσης για τον πιο αιματηρό πόλεμο στην ευρωπαϊκή ήπειρο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο πρώην καγκελάριος της Γερμανίας παραμένει εδώ και χρόνια μία από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής. Η στενή προσωπική σχέση του με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, αλλά και η παρουσία του σε κορυφαίες ρωσικές ενεργειακές εταιρείες όπως η Gazprom και η Rosneft, δημιούργησαν σοβαρές κατηγορίες περί σύγκρουσης συμφερόντων ακόμη και μέσα στη Γερμανία.

• Ωστόσο, ακριβώς αυτή η σχέση με τη Μόσχα είναι που τον καθιστά σήμερα ιδιαίτερη περίπτωση. Σε αντίθεση με τους περισσότερους δυτικούς ηγέτες, ο Σρέντερ δεν διέκοψε ποτέ πλήρως τους διαύλους επικοινωνίας με το Κρεμλίνο. Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022, υποστήριζε σταθερά ότι η Ευρώπη πρέπει να αναζητήσει μια διαπραγματευτική λύση αντί μιας ατέρμονης στρατιωτικής σύγκρουσης.

Η θέση αυτή τον έφερε αντιμέτωπο με σφοδρές επικρίσεις. Πολλοί στη Γερμανία και στην Ανατολική Ευρώπη τον αντιμετωπίζουν ως «εκπρόσωπο των ρωσικών συμφερόντων» μέσα στην Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, υποστηρικτές της λεγόμενης ρεαλιστικής διπλωματίας θεωρούν ότι σε περιόδους βαθιάς κρίσης οι ανεπίσημοι δίαυλοι επικοινωνίας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, αρκετές κρίσεις αποκλιμακώθηκαν μέσω προσωπικοτήτων που λειτουργούσαν παρασκηνιακά, χωρίς να εκπροσωπούν επίσημα κυβερνήσεις. Κάτι αντίστοιχο φαίνεται να εξετάζεται σήμερα και για την ουκρανική κρίση, καθώς η παρατεταμένη στρατιωτική αντιπαράθεση έχει οδηγήσει όλες τις πλευρές σε κατάσταση εξάντλησης.

• Το όνομα του Σρέντερ είχε συνδεθεί και με τις συνομιλίες της Κωνσταντινούπολης το 2022, όταν είχε διαμορφωθεί ένα ανεπίσημο πλαίσιο πιθανής συμφωνίας ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία. Εκείνο το σχέδιο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την ουδετερότητα της Ουκρανίας, την εγκατάλειψη της προοπτικής ένταξης στο ΝΑΤΟ, ειδικό καθεστώς για το Ντονμπάς και μακροπρόθεσμες διαπραγματεύσεις για την Κριμαία.

Για τη Μόσχα, αυτές οι ιδέες αποτελούσαν βάση διαπραγμάτευσης. Για το Κίεβο, όμως, θεωρήθηκαν απαράδεκτες παραχωρήσεις που νομιμοποιούσαν την πίεση της Ρωσίας. Η κατάρρευση εκείνων των συνομιλιών εξακολουθεί μέχρι σήμερα να αποτελεί αντικείμενο αντιπαράθεσης ανάμεσα στη Ρωσία, την Ουκρανία και τις δυτικές κυβερνήσεις, ιδιαίτερα γύρω από το ερώτημα αν υπήρξε πράγματι χαμένη ευκαιρία ειρήνευσης.

Πλέον, τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, η πραγματικότητα στο πεδίο δείχνει ότι καμία πλευρά δεν μπορεί εύκολα να επιβάλει απόλυτη νίκη. Οι απώλειες είναι τεράστιες και για τις δύο πλευρές, ενώ η στρατιωτική πρόοδος παραμένει περιορισμένη παρά το τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές και οικονομικούς πόρους.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ρωσία έχει καταγράψει μόνο μικρές εδαφικές προωθήσεις τα τελευταία χρόνια, παρά τις συνεχείς επιθετικές επιχειρήσεις. Παράλληλα, η Ουκρανία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δυτική στρατιωτική και οικονομική βοήθεια, ενώ η ανοικοδόμηση της χώρας εκτιμάται ότι θα απαιτήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια την επόμενη δεκαετία.

• Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αρχίζουν να εξετάζουν ξανά το ενδεχόμενο μιας πολιτικής διευθέτησης. Οι συζητήσεις για το μέλλον της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας επιστρέφουν στο τραπέζι, μαζί με τα ερωτήματα για τα όρια της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και τις μακροπρόθεσμες σχέσεις της Ευρώπης με τη Ρωσία.

Ο ίδιος ο Πούτιν έχει αφήσει να εννοηθεί ότι βλέπει θετικά μια πιθανή εμπλοκή του Σρέντερ σε μελλοντικές συνομιλίες. Από την άλλη πλευρά, η γερμανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει με μεγάλη επιφύλαξη κάθε τέτοιο ενδεχόμενο, θεωρώντας ότι η αξιοπιστία του πρώην καγκελάριου έχει πληγεί σοβαρά λόγω των σχέσεών του με τη Μόσχα.

Οι αντιδράσεις απέναντί του παραμένουν έντονες. Η Εσθονία και άλλες χώρες της Βαλτικής τον έχουν κατηγορήσει ότι επιχείρησε να αποδυναμώσει την ευρωπαϊκή πίεση προς τη Ρωσία, ενώ το Κίεβο θεωρεί ότι η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Μόσχα, στην οποία συνέβαλε και ο Σρέντερ μέσω του Nord Stream, ενίσχυσε τη ρωσική αυτοπεποίθηση πριν από τον πόλεμο.

• Παρά τις αντιδράσεις, η βασική ιδέα πίσω από τη συζήτηση για τον Σρέντερ είναι ότι οι μεγάλοι πόλεμοι συνήθως τελειώνουν όχι όταν υπάρχει πλήρης στρατιωτική επικράτηση, αλλά όταν οι αντίπαλοι αντιληφθούν ότι το κόστος της συνέχισης υπερβαίνει τα πιθανά οφέλη. Η ευρωπαϊκή διπλωματία φαίνεται να εισέρχεται σταδιακά σε αυτή τη φάση προβληματισμού, έπειτα από χρόνια στρατιωτικής κλιμάκωσης και αδιεξόδου.

Ο Γκέρχαρντ Σρέντερ δεν είναι ουδέτερος μεσολαβητής. Ίσως όμως ακριβώς γι’ αυτό να θεωρείται χρήσιμος από τη Μόσχα. Το αν μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό δίαυλο ειρήνης θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τη Ρωσία, αλλά και από το κατά πόσο η Ευρώπη και η Ουκρανία θα αποδεχθούν την ανάγκη για μια δύσκολη, επώδυνη και πολιτικά αμφιλεγόμενη διαπραγμάτευση.

Σπύρος Σιδέρης

Το γεγονός ότι η πρώτη επαφή περιορίζεται σε ένα σύντομο, σχεδόν συμβολικό τετ-α-τετ μεταξύ διπλωματών αποτυπώνει όχι μόνο το βάρος της ιστορικής εχθρότητας, αλλά και την προσπάθεια να οικοδομηθεί ένα ελάχιστο κοινό έδαφος πριν από οποιαδήποτε ουσιαστική διαπραγμάτευση.

Η συνάντηση φέρνει αντιμέτωπους, σε διπλωματικό επίπεδο, τη Λιβανέζα πρέσβειρα στις Ηνωμένες Πολιτείες, Νάντα Χαμάντα Μουάουαντ, και τον Ισραηλινό ομόλογό της, Γιεχιέλ Λάιτερ, σε μια διαδικασία που λειτουργεί ως προπομπός για ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις στην Κύπρο.

Η επιλογή της Κύπρου ως πιθανού τόπου διεξαγωγής δεν είναι τυχαία, καθώς προσφέρει μια σχετικά ουδέτερη γεωγραφική και πολιτική πλατφόρμα στην καρδιά της Ανατολικής Μεσογείου, μακριά από την άμεση πίεση του πεδίου.

Στο παρασκήνιο, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διαχωρίσει τη λιβανοϊσραηλινή εξίσωση από την ευρύτερη αντιπαράθεση με το Ιράν, επιμένοντας σε μια πιο στοχευμένη προσέγγιση που θα μπορούσε να ενισχύσει τη σταθερότητα στον Λίβανο.

Τον ρόλο του μεσολαβητή αναλαμβάνουν ο Αμερικανός πρέσβης στον Λίβανο, Μισέλ Ίσα, και ο σύμβουλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Μάικλ Νίνταμ, στενός συνεργάτης του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Η παρουσία τους υπογραμμίζει τη σημασία που αποδίδει η διοίκηση του Ντόναλντ Τραμπ στην προώθηση άμεσων συνομιλιών ως μέσου αποσυμπίεσης της έντασης και διαχείρισης ενός μετώπου που μπορεί εύκολα να αποκτήσει ευρύτερες διαστάσεις.

• Στην πλευρά του Λιβάνου, οι οδηγίες εμφανίζονται σαφείς. Η πρέσβειρα Μουάουαντ μεταφέρει εντολή του προέδρου Ζοζέφ Αούν να θέσει ως βασική προτεραιότητα την άμεση κατάπαυση του πυρός μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ. Η επιδίωξη αυτή συνδέεται άμεσα με την ανάγκη αποκατάστασης της κυριαρχίας του λιβανέζικου κράτους, ιδίως στις νότιες περιοχές που βρίσκονται στο επίκεντρο των συγκρούσεων από τις αρχές Μαρτίου. Για τη Βηρυτό, η εκεχειρία δεν αποτελεί απλώς έναν τακτικό στόχο, αλλά βασική προϋπόθεση για την αποτροπή περαιτέρω αποσταθεροποίησης.

Απέναντι σε αυτή τη θέση, η κυβέρνηση του Ισραήλ, υπό τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, εμφανίζεται απρόθυμη να προχωρήσει σε πλήρη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Αντιθέτως, προκρίνει τη δημιουργία μιας ζώνης ασφαλείας εντός του λιβανικού εδάφους, βάθους έως και δέκα χιλιομέτρων, ως μέσο αποτροπής μελλοντικών επιθέσεων. Η στάση αυτή ενισχύει την εκτίμηση ότι οι επικείμενες συνομιλίες μπορεί να εξελιχθούν σε μια πραγματική διπλωματική αναμέτρηση, όπου το ζητούμενο δεν θα είναι απλώς μια γενική μείωση της έντασης, αλλά η ίδια η αποδοχή της αρχής της εκεχειρίας.

Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά αποφεύγει να εμπλακεί σε επιχειρησιακές λεπτομέρειες, επιλέγοντας να διατηρήσει τον ρόλο του διαιτητή. Το Ισραήλ δηλώνει πρόθυμο να συνεργαστεί με τις πρωτοβουλίες της Ουάσιγκτον, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την ευρύτερη στρατηγική έναντι του Ιράν, αλλά επιμένει στην ανάγκη αφοπλισμού της Χεζμπολάχ ως προϋπόθεση για μια πιο σταθερή και διαρκή λύση. Η θέση αυτή δείχνει ότι το Τελ Αβίβ αντιμετωπίζει τη διαπραγμάτευση όχι ως αυτόνομη διαδικασία αποκλιμάκωσης, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης αρχιτεκτονικής ασφάλειας.

• Σημαντική είναι και η παρέμβαση της Ομάδας Εργασίας για τον Λίβανο στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τον επικεφαλής της, Εντ Γκάμπριελ, να εκφράζει στήριξη στις άμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών. Ο ίδιος τονίζει ότι ένας ξεχωριστός διαπραγματευτικός δρόμος, ανεξάρτητος από το ιρανικό ζήτημα, αποτελεί τον πιο αξιόπιστο τρόπο για την ενίσχυση της λιβανικής κυριαρχίας. Πρόκειται για μια προσέγγιση που αποσκοπεί στο να αποσυνδέσει τον Λίβανο από ευρύτερα περιφερειακά παζάρια και να τον επανατοποθετήσει ως αυτόνομο συνομιλητή.

Η συζήτηση για το λεγόμενο «πακιστανικό μοντέλο» –δηλαδή την επίτευξη εκεχειρίας πριν από την έναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων– αναδεικνύει τις διαφωνίες που εξακολουθούν να υπάρχουν. Η απροθυμία του Ισραήλ να συνδέσει άμεσα την παύση των εχθροπραξιών με τις συνομιλίες προκαλεί απογοήτευση στη λιβανική πλευρά, χωρίς όμως να οδηγεί σε εγκατάλειψη της διπλωματικής διαδικασίας. Αντίθετα, ενισχύει την εκτίμηση ότι οι άμεσες συνομιλίες αποτελούν πλέον τη μοναδική ρεαλιστική οδό για την αποτροπή μιας νέας, πιο επικίνδυνης κλιμάκωσης.

Σε ένα περιβάλλον όπου οι στρατιωτικές επιλογές παραμένουν ενεργές και η αβεβαιότητα εξακολουθεί να κυριαρχεί, η διπλωματία καλείται να λειτουργήσει όχι ως ιδανική λύση, αλλά ως η τελευταία γραμμή άμυνας απέναντι στην επέκταση της σύγκρουσης.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο αυτή η εύθραυστη διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε απτά αποτελέσματα ή αν θα προστεθεί στον μακρύ κατάλογο των αποτυχημένων προσπαθειών προσέγγισης. Σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξη των διαβουλεύσεων θα αποτελέσει βαρόμετρο τόσο για τη σταθερότητα στην περιοχή όσο και για τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών ως βασικού διαμεσολαβητή σε ένα από τα πλέον σύνθετα γεωπολιτικά μέτωπα της εποχής.

Σπύρος Σιδέρης

Ωστόσο, το εγχείρημα αυτό εκτυλίσσεται υπό την πίεση ασφυκτικών προθεσμιών, καθώς η διορία που έχει θέσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, λειτουργεί ως καταλύτης τόσο για την επιτάχυνση των συνομιλιών όσο και για την πιθανότητα μιας νέας, πιο εκτεταμένης στρατιωτικής κλιμάκωσης. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται αραβικά μέσα και επιβεβαιώνουν διεθνή πρακτορεία, η περιοχή βρίσκεται μπροστά σε ώρες αποφάσεων, με τη διπλωματία να δοκιμάζει τα όριά της απέναντι στη λογική της ισχύος.

Στο επίκεντρο των προσπαθειών βρίσκεται μια τριμερής διαμεσολάβηση με τη συμμετοχή της Αιγύπτου, της Τουρκίας και του Πακιστάν, η οποία επιχειρεί να γεφυρώσει το βαθύ χάσμα ανάμεσα στις εμπλεκόμενες πλευρές. Οι συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, που διεξάγονται μέσω αυτών των μεσολαβητών, επικεντρώνονται σε ένα πλαίσιο προσωρινής κατάπαυσης των εχθροπραξιών, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως παράθυρο ευκαιρίας για μια πιο μόνιμη συμφωνία. Πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων κάνουν λόγο για μια τελευταία ευκαιρία, επισημαίνοντας ότι η επιτυχία της πρωτοβουλίας εξαρτάται από την ικανότητα των μεσολαβητών να εξισορροπήσουν τις στρατηγικές ανησυχίες και τις πολιτικές κόκκινες γραμμές των δύο πλευρών.

• Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που αναλυτές περιγράφουν ως «διπλωματία της πίεσης», όπου οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται υπό τη σκιά άμεσων στρατιωτικών απειλών. Η επιδίωξη δεν είναι μόνο η αποφυγή μιας άμεσης κλιμάκωσης, αλλά και η δημιουργία ενός χρονικού διαστήματος που θα επιτρέψει την αναδιάταξη των όρων της διαπραγμάτευσης. Όπως επισημαίνουν διπλωματικές πηγές, η περιοχή δεν βρίσκεται ακόμη σε τροχιά βιώσιμης ειρήνης, αλλά μάλλον σε μια φάση ελεγχόμενης αποκλιμάκωσης, όπου κάθε κίνηση υπολογίζεται με βάση το ενδεχόμενο μιας νέας έντασης.

Η Αίγυπτος διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία, αξιοποιώντας την εμπειρία της στη διαχείριση περιφερειακών κρίσεων και το δίκτυο επαφών της με όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές. Ο πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, σε επικοινωνία με τον πρωθυπουργό της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ, επανέλαβε τη σημασία της άμεσης παύσης των εχθροπραξιών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη συντονισμένης διεθνούς δράσης. Ταυτόχρονα, η αιγυπτιακή ηγεσία εξέφρασε εκ νέου την κατηγορηματική καταδίκη επιθέσεων κατά αραβικών κρατών, τονίζοντας τη σημασία της διατήρησης της κυριαρχίας και της σταθερότητας στην περιοχή.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η συμμετοχή της Τουρκίας και του Πακιστάν προσδίδει στη διαμεσολάβηση έναν πιο πολυδιάστατο χαρακτήρα, καθώς η Άγκυρα διαθέτει διαύλους επικοινωνίας με πολλαπλούς δρώντες, ενώ το Ισλαμαμπάντ διατηρεί ιδιαίτερη εγγύτητα με την Τεχεράνη. Η αρχιτεκτονική αυτής της πρωτοβουλίας αντανακλά μια νέα προσέγγιση στη διαχείριση κρίσεων, όπου η πολυμερής διπλωματία επιχειρεί να υποκαταστήσει τα παραδοσιακά διμερή σχήματα και να δημιουργήσει ένα πιο σύνθετο αλλά ίσως αποτελεσματικότερο πλαίσιο διαπραγμάτευσης.

• Παρά τις εντατικές διεργασίες, οι διαφωνίες παραμένουν έντονες. Η ιρανική πλευρά εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε μια προσωρινή εκεχειρία, εκφράζοντας αμφιβολίες για τις προθέσεις της Ουάσιγκτον και απορρίπτοντας κάθε διαπραγμάτευση που συνοδεύεται από στρατιωτικές απειλές. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Ισμαήλ Μπαγκαΐ, υπογράμμισε ότι η διπλωματία δεν μπορεί να συνυπάρξει με τελεσίγραφα και προειδοποιήσεις για επιθέσεις κατά κρίσιμων υποδομών.

Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί μια διττή στάση, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο συμφωνίας, αλλά ταυτόχρονα προειδοποιώντας για εκτεταμένα πλήγματα σε ενεργειακές και στρατηγικές υποδομές του Ιράν. Η στρατηγική αυτή ενισχύει την αίσθηση ότι οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται σε ένα περιβάλλον υψηλής έντασης, όπου η απειλή χρήσης βίας αποτελεί εργαλείο πίεσης και όχι απλώς θεωρητικό ενδεχόμενο.

Σε αυτό το πλαίσιο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η επιτυχία μιας συμφωνίας εξαρτάται από την παροχή αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας και πολιτικών ανταλλαγμάτων που θα καθιστούν την εκεχειρία βιώσιμη. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος η όποια συμφωνία να περιοριστεί σε μια προσωρινή ανάπαυλα, που θα επιτρέψει στις εμπλεκόμενες πλευρές να ανασυνταχθούν χωρίς να επιλύσουν τις βαθύτερες αιτίες της σύγκρουσης.

• Η ευρύτερη εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας περιοχής που κινείται ανάμεσα σε δύο παράλληλες πραγματικότητες: από τη μία, η διπλωματία που επιχειρεί να κερδίσει χρόνο και να αποτρέψει την ανεξέλεγκτη κλιμάκωση· από την άλλη, η στρατιωτική λογική που παραμένει κυρίαρχη και διατηρεί ανοικτό το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης σύρραξης. Οι επόμενες ώρες αναμένεται να είναι καθοριστικές, όχι μόνο για την έκβαση των διαπραγματεύσεων, αλλά και για τη συνολική ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.

Σε κάθε περίπτωση, η προοπτική μιας μερικής εκεχειρίας αναδεικνύεται ως ίσως η τελευταία ευκαιρία για την αποφυγή ενός σεναρίου γενικευμένης σύγκρουσης, σε μια περίοδο όπου τα περιθώρια λάθους έχουν περιοριστεί δραματικά και οι συνέπειες μιας αποτυχίας θα μπορούσαν να αποδειχθούν πολλαπλασιαστικές για ολόκληρη την περιοχή.

Προετοιμασία για τη Γενεύη και το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων

Η επικοινωνία των δύο υπουργών πραγματοποιήθηκε με το βλέμμα στις αυριανές συνομιλίες στη Γενεύη, αλλά και στο επερχόμενο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης την επόμενη εβδομάδα. Σύμφωνα με επίσημη ενημέρωση από το Υπουργείο Εξωτερικών, ο κ. Γεραπετρίτης επανέλαβε την αμέριστη αλληλεγγύη της Ελλάδας προς τον ουκρανικό λαό και υπογράμμισε τη συνεπή υποστήριξη της χώρας μας στις προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου. Η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει ενεργό ρόλο στις διεργασίες για την ειρήνευση, στηρίζοντας την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία της Ουκρανίας στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.

Όπως σημείωναν κυβερνητικές πηγές, ο Κυριάκος Μητσοτάκης μεταβαίνει στην Άγκυρα για τη συνάντησή του με τον πρόεδρο της Τουρκίας και για τη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας, με στόχο τη διατήρηση και ενίσχυση των ανοικτών διαύλων επικοινωνίας και την εδραίωση μιας λειτουργικής σχέσης με τη γείτονα χώρα, σε μια διεθνή συγκυρία γεμάτη αβεβαιότητα και αστάθεια.

Οι ίδιες πηγές υπογράμμιζαν ότι παρόλο που δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή σύγκλιση για την εκκίνηση της συζήτησης για τη διευθέτηση της μοναδικής διαφοράς μας που μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας, δηλαδή της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, η Αθήνα προσβλέπει σε μια εποικοδομητική συζήτηση και στη διατήρηση του κλίματος ηρεμίας στις διμερείς σχέσεις.

Εξάλλου, υπενθυμίζεται, το κλίμα αυτό έχει οδηγήσει σε σημαντικά κεκτημένα τα τελευταία δυόμισυ χρόνια, όπως:

– Τη μείωση της παραβατικότητας στον αέρα,

– ⁠Την καλύτερη συνεργασία με την Τουρκία στο μεταναστευτικό και τη συνολική μείωση των ροών,

– ⁠Τη διευκόλυνση της χορήγησης βίζας σύντομης διάρκειας για τους Τούρκους πολίτες και τις οικογένειές τους σε 12 νησιά του Αιγαίου

– Την εμβάθυνση του διμερούς εμπορίου.

Εκτιμάται δε πως η πρώτη συνάντηση του πρωθυπουργού με τον πρόεδρο της Τουρκίας ύστερα από ενάμισυ χρόνο -η τελευταία συνάντησή τους πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024 στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη- και η συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας είναι σημαντικές και αναμένεται να υπογραμμίσουν την αναγκαιότητα των ανοικτών διαύλων για την αποφυγή κρίσεων και την αποκλιμάκωση εντάσεων.

Τέλος, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, Αθήνα και Άγκυρα συμμερίζονται την άποψη ότι τα ζητήματα που αφορούν τις δύο χώρες θα πρέπει να συζητούνται σε διμερές επίπεδο και ότι η βελτίωση του κλίματος στις διμερείς σχέσεις είναι προς όφελος της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή. Η ατζέντα του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας και οι συμμετέχοντες στην αποστολή θα διαμορφωθούν στη βάση της θετικής ατζέντας και του πολιτικού διαλόγου που βρίσκονται σε εξέλιξη μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.

Τη σχετική ανακοίνωση για την επικείμενη συνάντηση στην Άγκυρα έκανε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, σημειώνοντας ότι το αναλυτικό πρόγραμμα και η ατζέντα της συνάντησης θα ανακοινωθούν από το υπουργείο Εξωτερικών. 

Όπως σημείωσε ο Παύλος Μαρινάκης, «η Ελλάδα προσέρχεται με πίστη και αυτοπεποίθηση στον διάλογο, πάντοτε λαμβάνοντας υπόψη το Διεθνές Δίκαιο και χωρίς καμία απολύτως διάθεση υποχώρησης. Τονίζουμε, για μια ακόμη φορά, ότι με την Τουρκία έχουμε μια και μόνη διαφορά τον καθορισμό ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας και ότι ουδέποτε θα βάλουμε στο τραπέζι ζητήματα κυριαρχίας και κόκκινων γραμμών».

Ο Σεργκέι Λαβρόφ, σε δηλώσεις που δημοσιεύει η ρωσική πρεσβεία στην Αθήνα, ανέφερε ότι με την έναρξη της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης στην Ουκρανία, η Ελλάδα διέκοψε τη συνεργασία με τη Ρωσία που είχε χτιστεί επί δεκαετίες, πλήττοντας το σύνολο των πολιτικών, οικονομικών, πολιτιστικών και ανθρωπιστικών σχέσεων.

Ο Ρώσος ΥΠΕΞ κατήγγειλε επίσης «αβάσιμες ρωσοφοβικές κατηγορίες» και τόνισε ότι η Ρωσία δεν θα επέτρεπε ποτέ κάτι αντίστοιχο εις βάρος της Ελλάδας.

Η δήλωση Λαβρόφ ήρθε ως απάντηση σε ερώτηση δημοσιογράφου για φερόμενη αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε «κατάσταση πολέμου με τη Ρωσία».

Ο Λαβρόφ επιτέθηκε στην ΕΕ, κατηγορώντας την για «νεοφιλελεύθερο ολοκληρωτισμό», ενώ σημείωσε ότι η Ελλάδα δεν έλαβε υπόψη τις επιπτώσεις των αποφάσεών της στους Έλληνες που ζουν σε ρωσικά εδάφη και τις άμεσες απειλές που τους δημιουργούνται.

Αναλυτικά η ανάρτηση της ρωσικής πρεσβείας στην Αθήνα με τις δηλώσεις του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ:

Η απάντηση του Υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας στην ερώτηση για τις δηλώσεις της ελληνικής ηγεσίας για τη Ρωσία που ελήφθη για τη συνέντευξη Τύπου του Υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας Σ.Λαβρόφ σχετικά με τα αποτελέσματα των ρωσικών διπλωματικών δραστηριοτήτων το 2025

Ερώτηση: Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Κ.Μητσοτάκης δήλωνε: “Βρισκόμαστε σε κατάσταση πολέμου με τη Ρωσία”. Αληθεύει όντως αυτό;

Απάντηση: Με την έναρξη της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης η Ελλάδα διέκοψε τη συνεργασία της με τη Ρωσία, η οποία είχε οικοδομηθεί κατά τη διάρκεια πολλών δεκαετιών. Διαλύθηκε ένα ολόκληρο φάσμα της ρωσο-ελληνικής συνεργασίας, από την πολιτική και την οικονομία έως τον πολιτισμό και τα ανθρωπιστικά ζητήματα. Έπειτα από σχεδόν τέσσερα χρόνια δεν υπήρξε καμία αλλαγή στην προσέγγιση της επίσημης Αθήνας προς τη χώρα μας. Συνεχίζουμε να ακούμε τις επιθετικές αντιρωσικές δηλώσεις και αβάσιμες ρωσοφοβικές κατηγορίες εναντίον μας. Η Ρωσία δεν θα επέτρεπε ποτέ κάτι παρόμοιο εις βάρος της Ελλάδας.

Η Αθήνα ήταν από τους πρώτους που έστειλαν τα όπλα και πυρομαχικά στην Ουκρανία, τα οποία οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις χρησιμοποιούν καθημερινά εναντίον των αμάχων στο Ντονμπάς, στις περιοχές Ζαπορόζιε και Χερσώνα, στην Κριμαία και σε άλλες νότιες περιοχές της χώρας μας. Και όλα αυτά παρά το γεγονός ότι εκεί εδώ και αιώνες κατοικεί μια πολυάριθμη ελληνική διασπορά. Είναι τεράστια, φιλειρηνική, αγαπάει την ιστορική της πατρίδα, πάντα με κάθε δυνατό τρόπο ενίσχυε τους δεσμούς και τις επαφές και ποτέ δεν συνέβαλε σε αρνητικές εξελίξεις ή τάσεις.

Όμως η Αθήνα δεν τους σκέφτηκε. Δεν έλαβε υπόψη ότι εκεί ζουν τα αδέρφια τους που διατηρούν σχέσεις με την Ελλάδα, έχουν συγγενείς εκεί, και ότι οι ενέργειες της Αθήνας τους προκαλούν έναν κολοσσιαίο αριθμό όχι μόνο προβλημάτων, αλλά και άμεσων απειλών για τη ζωή και την υγεία τους.

Μια ακόμα επιβεβαίωση των προαναφερομένων αποτέλεσαν οι λεγόμενες συμφωνίες με το ναζιστικό καθεστώς του Κιέβου στις 17 Νοεμβρίου του 2025, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης και χρήσης θαλάσσιων μη επανδρωμένων οχημάτων. Αυτό το βήμα, όπως και κάθε άλλη αντιρωσική ενέργεια της “συλλογικής Δύσης” που στοχεύει στην “νίκη επί της Ρωσίας στο πεδίο της μάχης” (στην πραγματικότητα, στη διεξαγωγή του πολέμου μέχρι του τελευταίου Ουκρανού), έτυχε της δέουσας αξιολόγησης από την πλευρά μας.

Επιπλέον, η Αθήνα προσχώρησε στην πρωτοβουλία PURL για την αγορά από τις ευρωπαϊκές χώρες των αμερικανικών όπλων για τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, κάτι που προηγουμένως η Ελλάδα δίσταζε να κάνει. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι “ανώτεροι σύντροφοί” τους επισήμαναν επίμονα αυτή την “παράλειψη” και τελικά πέτυχαν τον στόχο τους. Όλοι γνωρίζουν ότι το Κίεβο, αδιαφορώντας για τις αμυντικές δυνατότητες της ίδιας της Ελλάδας, πιέζει μεθοδικά την ελληνική ηγεσία να μεταφέρει στις ένοπλες δυνάμεις της Ουκρανίας τα συστήματα αεράμυνας υψηλής αποτελεσματικότητας ρωσικής και σοβιετικής κατασκευής, τα οποία βρίσκονται επί του παρόντος σε υπηρεσία στις Ένοπλες Δυνάμεις της Ελλάδας. Όλα τα ανωτέρω δείχνουν ξεκάθαρα τον νεοφιλελεύθερο ολοκληρωτισμό που βασιλεύει στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το ελληνικό κοινό, για να το θέσουμε ήπια, δεν συμμερίζεται αυτή την προσέγγιση. Σύμφωνα με δημοσκόπηση που διενεργήθηκε για λογαριασμό της εφημερίδας “Καθημερινή” τον Ιούλιο του 2025, το 72% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η Αθήνα θα έπρεπε να κρατήσει ουδέτερη στάση στην ουκρανική σύγκρουση.

Ο Γκουτέρες, η θητεία του οποίου στην ηγεσία του οργανισμού θα λήξει την 31η Δεκεμβρίου, εκφώνησε μια ομιλία στο Methodist Central Hall του Λονδίνου, όπου την 10η Ιανουαρίου του 1946 εκπρόσωποι 51 χωρών συγκεντρώθηκαν για την εναρκτήρια συνεδρίαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

In this age of division, our priority must be to build unity.

If we fail to put our common humanity first, we risk losing everything that makes us strong.

We must build united societies in a world of united nations.

— António Guterres (@antonioguterres) January 16, 2026

Αυτός ο χώρος είχε επιλεγεί, καθώς η έδρα του οργανισμού στη Νέα Υόρκη δεν είχε ακόμη φτιαχτεί.

Ο επικεφαλής του ΟΗΕ ξεκίνησε την ομιλία του εκφράζοντας την «ευγνωμοσύνη» του προς το Ηνωμένο Βασίλειο για τον «καθοριστικό ρόλο» του στη δημιουργία των Ηνωμένων Εθνών και επειδή αποτελεί «έναν τόσο σταθερό πυλώνα της πολυμερούς προσέγγισης».

Μίλησε κατόπιν για την κατάσταση που επικρατεί σε διεθνές επίπεδο, υπογραμμίζοντας πως το 2025 υπήρξε «ένα τόσο πολύ δύσκολο έτος για τη διεθνή συνεργασία και τις αξίες που πρεσβεύουν τα Ηνωμένα Εθνη», αναφερόμενος στην επιτάχυνση του «κλιματικού χάους» ή ακόμα και τον «χλευασμό» του διεθνούς δικαίου.

Την ίδια ώρα, συνέχισε, «βλέπουμε ισχυρές δυνάμεις να ευθυγραμμίζονται για να υποσκάψουν τη διεθνή συνεργασία».

Ομως, «παρά αυτές τις ταραχώδεις θάλασσες, εμείς συνεχίζουμε να προχωράμε μπροστά», διαβεβαίωσε ο ίδιος, αναφερόμενος στην έναρξη της ισχύος σήμερα της Συνθήκης Ανοικτής Θάλασσας των Ηνωμένων Εθνών, ένα παράδειγμα για εκείνον, ενός «μοντέλου σύγχρονης διπλωματίας».

«Αυτές οι διακριτικές νίκες της διεθνούς συνεργασίας, οι πόλεμοι που αποτράπηκαν, οι λιμοί που αποφεύχθηκαν, οι ζωτικής σημασίας συνθήκες που συνάφθηκαν, δεν πρωταγωνιστούν πάντα στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων», υπογράμμισε ο ίδιος.

Ο Κύπριος υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, θα μεταβεί το Σάββατο στην Αραβική Δημοκρατία της Αιγύπτου, όπου θα έχει διμερή συνάντηση με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπαντρ Αμπντελάτι και θα συμμετάσχει και σε Τριμερή Σύνοδο με τον Έλληνα ΥΠΕΞ, Γιώργο Γεραπετρίτη.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του κυπριακού ΥΠΕΞ την ημερήσια διάταξη της συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών Κύπρου και Αιγύπτου θα συμπεριληφθούν, μεταξύ άλλων, η περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας Κύπρου-Αιγύπτου, συμπεριλαμβανομένου και του τομέα της ενέργειας, η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), οι σχέσεις ΕΕ-Αιγύπτου, το Κυπριακό, καθώς επίσης και περιφερειακές εξελίξεις.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του ελληνικού ΥΠΕΞ, ο αλ Σιμπάνι θα συναντηθεί αύριο στις 12 το μεσημέρι με τον Γιώργο Γεραπετρίτη.

Μετά τη συνάντηση των δύο Υπουργών θα ακολουθήσουν διευρυμένες συνομιλίες μεταξύ των αντιπροσωπειών.

Η Ρωσία διεξήγαγε κυνικές επιθέσεις κατά της Ουκρανίας, στις οποίες περιλαμβάνεται και επίθεση κατά πετρελαϊκής μονάδας του Αζερμπαϊτζάν, καταγγέλλει ο ουκρανός πρόεδρος.

This was a demonstrative and cynical Russian strike. They are aware that a meeting is taking place today in Washington that will address the end of the war.

We will have a discussion with President Trump about key issues. Along with Ukraine, the leaders of the United Kingdom,… pic.twitter.com/p62L8tAKx5

— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) August 18, 2025

«Αυτή ήταν μία κυνική και επιδεικτική επίθεση. Γνωρίζουν ότι μία συνάντηση πραγματοποιείται στην Ουάσινγκτον που θα ασχοληθεί με τον τερματισμό του πολέμου», δηλώνει ο πρόεδρος Ζελένσκι.

«Ο Πούτιν θα διαπράξει επιδεικτικά φόνους για να διατηρήσει την πίεση επί της Ουκρανίας και της Ευρώπης, καθώς και για να εξευτελίσει τις διπλωματικές προσπάθειες», δηλώνει ο ουκρανός πρόεδρος μέσω του Facebook και του Χ προσθέτοντας ότι η Ρωσία δεν πρέπει να ανταμειφθεί για την διεξαγωγή αυτού του πολέμου.