Η γαλλική κυβέρνηση, οι νομοθέτες και οι γερουσιαστές είχαν υποστηρίξει ότι το δικαίωμα στην άμβλωση χρειαζόταν πλήρη συνταγματική προστασία, καθώς απειλείται στις ΗΠΑ με την κατάργηση του συνταγματικού δικαιώματος στην άμβλωση σε άλλες χώρες της Ευρώπης, όπως στην Ουγγαρία όπου έχουν έρθει ακροδεξιά κόμματα στην εξουσία.

Το δικαίωμα στην άμβλωση είναι ευρέως αποδεκτό στη Γαλλία, σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και πολλές άλλες χώρες, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι περίπου το 80% των Γάλλων εγκρίνουν το γεγονός ότι είναι νόμιμη.

«Στέλνουμε ένα μήνυμα σε όλες τις γυναίκες: το σώμα σας ανήκει σε εσάς και κανείς δεν μπορεί να αποφασίζει για εσάς» είπε ο πρωθυπουργός Γκαμπριέλ Ατάλ στους βουλευτές και τους γερουσιαστές που συνεδρίασαν από κοινού στο Ανάκτορο των Βερσαλλιών, για να εγκρίνουν αυτήν την τροποποίηση του Συντάγματος.

Βουλευτές και γερουσιαστές ενέκριναν με πολύ μεγάλη πλειοψηφία (780 ψήφοι υπέρ, 72 κατά) την τροποποίηση του Συντάγματος που είχε προτείνει η κυβέρνηση.

Ο πρόεδρος Εμάνουελ Μακρόν χαιρέτισε ένα «παγκόσμιο μήνυμα» μετά την ψηφοφορία. «Ας γιορτάσουμε μαζί την ένταξη μιας νέας εγγυημένης ελευθερίας στο Σύνταγμα», έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, αναφέροντας ότι θα πραγματοποιηθεί επίσημη τελετή για τον εορτασμό της ψήφισης της τροπολογίας την Παρασκευή (08/03), Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα της Γυναίκας.

Fierté française, message universel.

Célébrons ensemble l’entrée d’une nouvelle liberté garantie dans la Constitution par la première cérémonie de scellement de notre histoire ouverte au public.

Rendez-vous ce 8 mars, journée internationale des droits des femmes. pic.twitter.com/dcwniEPei4

— Emmanuel Macron (@EmmanuelMacron) March 4, 2024

Μετά την ψηφοφορία, ο Πύργος του Άιφελ φωτίστηκε με τις λέξεις «το σώμα μου επιλογή μου».

Σημειώνεται πως η τροπολογία αναφέρει ότι υπάρχει μια «εγγυημένη ελευθερία» στην άμβλωση στη Γαλλία. Ορισμένες ομάδες και νομοθέτες είχαν ζητήσει ισχυρότερη γλώσσα για να αποκαλέσουν ρητά την άμβλωση «δικαίωμα».

Η άμβλωση είναι νόμιμη στη Γαλλία από το 1974, αν και πολλοί είχαν επικρίνει τότε αυτόν τον νόμο. Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που το 2022 ανέτρεψε την απόφαση στην υπόθεση «Ρόου εναντίον Γουέιντ», με την οποία είχε αναγνωριστεί το συνταγματικό δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση, ώθησε πολλούς ακτιβιστές στη Γαλλία να πιέσουν ώστε η χώρα τους να προστατεύσει ρητά αυτό το δικαίωμα στο Σύνταγμά της.

«Αυτό το δικαίωμα υποχωρεί στις ΗΠΑ. Και τίποτα δεν μας έπειθε ότι η Γαλλία εξαιρείται από αυτόν τον κίνδυνο», είπε η Λορά Σλιμανί, της οργάνωσης Ίδρυμα Γυναικών. «Είμαι πολύ συγκινημένη, ως ακτιβίστρια και ως γυναίκα», πρόσθεσε.

Με τη σημερινή μεταρρύθμιση, στο άρθρο 34 του Συντάγματος εισάγεται η φράση ότι «ο νόμος καθορίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες η γυναίκα έχει την εγγυημένη ελευθερία να προσφύγει στην διακοπή της κύησης».

«Η Γαλλία είναι στην πρωτοπορία» είπε η Γιαέλ Μπρον-Πιβέ, η πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης, που προέρχεται από το κεντρώο κόμμα του προέδρου Εμάνουελ Μακρόν.

Δεν έλειψαν ωστόσο και οι επικρίσεις.

Η ηγέτιδα της ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν είπε ότι ο Μακρόν χρησιμοποιεί το θέμα αυτό για πολιτικό όφελος του, λόγω της μεγάλης υποστήριξης της δεξιάς στο δικαίωμα στην άμβλωση. «Θα ψηφίσουμε υπέρ της συμπερίληψης του στο Σύνταγμα επειδή δεν έχουμε κανένα πρόβλημα με αυτό», είπε στους δημοσιογράφους πριν από την ψηφοφορία, προσθέτοντας όμως ότι είναι υπερβολή να χαρακτηρίζεται ιστορικό βήμα επειδή «κανείς δεν θέτει σε κίνδυνο το δικαίωμα στην άμβλωση στη Γαλλία».

Η Πασκάλ Μορινιέρ, η πρόεδρος της Ένωσης Καθολικών Οικογενειών, είπε ότι η σημερινή ψηφοφορία ήταν μια ήττα για τους πολέμιους των αμβλώσεων. «Είναι επίσης ήττα για τις γυναίκες και, φυσικά, για όλα τα παιδιά που δεν θα γεννηθούν», πρόσθεσε.

Δύο τροπολογίες του ΚΚΕ και του ΜέΡΑ25 έχει ήδη απορρίψει το υπουργείο Εσωτερικών διά χειρός Βορίδη, παρότι τεχνικά υπάρχουν εφικτές λύσεις για την υλοποίηση της ψήφου των περίπου 220.000 εποχικών εργαζομένων στον τόπο εργασίας τους, όπως επισημαίνει καίρια ανακοίνωση της Ενωσης Πληροφορικών Ελλάδας.

Στις επικείμενες εθνικές εκλογές και κυρίως στις δεύτερες κάλπες που ίσως στηθούν τον Ιούλιο μεσούσης της τουριστικής περιόδου, αναμένεται να υπάρχει σοβαρότατο πρόβλημα συμμετοχής από εποχικούς εργαζόμενους που θα βρίσκονται σε μέρος άλλο από αυτό όπου μπορούν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα. Πολλοί από αυτούς δυσκολεύονται λόγω του αυξημένου κόστους αλλά και των συνθηκών της δουλειάς τους να επιστρέψουν στον τόπο όπου είναι εγγεγραμμένοι. Για τη μεγάλη πλειοψηφία των εποχικών το εισόδημα σταμάτησε τον Ιανουάριο μαζί με το επίδομα ανεργίας, ενώ ο πρώτος μισθός θα μπει στην τσέπη τους σε έναν ή δύο μήνες από σήμερα, ανάλογα με το πότε θα ξεκινήσουν τη δουλειά.

• Σε ανακοίνωσή της η Ενωση Πληροφορικών Ελλάδας (ΕΠΕ), έχοντας την απαραίτητη τεχνογνωσία σε επίπεδο ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και ασφάλειας αντίστοιχων συστημάτων, καλεί την πολιτεία να υλοποιήσει άμεσα όλες τις απαραίτητες διαδικασίες, ώστε και η μεγάλη αυτή ομάδα των συμπολιτών μας να έχει τη δυνατότητα να συμμετάσχει στις επικείμενες εκλογές.

«Σε καθαρά τεχνικό επίπεδο, ως Ενωση Πληροφορικών κι άρα καθ’ ύλην αρμόδιοι, δηλώνουμε ότι δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος να μην υλοποιηθεί μια τέτοια διαδικασία δυνατότητας προσωρινής μεταφοράς εκλογικού δικαιώματος στο μέρος όπου εργάζονται από τον τόπο μόνιμης διαμονής. Ολοι οι ψηφοφόροι διαθέτουν ήδη κωδικούς πρόσβασης-ταυτοποίησης μέσω του TAXIS, τα στοιχεία των συμβάσεών τους καταχωρούνται ηλεκτρονικά, συνεπώς ο καθένας θα μπορούσε να καταχωρεί μια αίτηση προσωρινής μεταφοράς εκλογικού δικαιώματος στην πόλη εργασίας του. Ηδη εφαρμόστηκε στην πράξη για την υλοποίηση της διαδικασίας των εμβολιασμών καθώς και των αιτήσεων επιδομάτων κατά την περίοδο της πανδημίας. Δηλαδή, δεν πρόκειται για ηλεκτρονική ψηφοφορία αλλά μόνο για δυνατότητα μεταφοράς εκλογικού δικαιώματος με σύντομες διαδικασίες» αναφέρει το Δ.Σ. της Ενωσης.

• Διευκρινίζουν ότι η μεταφορά μπορεί να ισχύει μόνο για την ημέρα διεξαγωγής των εκλογών, ενώ η απαραίτητη προετοιμασία των κατά τόπους εκλογικών κέντρων περιορίζεται στην οριστικοποίηση της λίστας ψηφοφόρων και στην επάρκεια επιπλέον ψηφοδελτίων.

Οπως δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο πρώην γενικός γραμματέας της Ενωσης Πληροφορικών Ελλάδας, Χάρης Γεωργίου, «θα μπορούσε ενδεχομένως να είναι μια διαδικασία χωρίς σταυρό προτίμησης. Τα πρακτικά προβλήματα θα μπορούσαν εύκολα να λυθούν. Θα μπορούσε να μπει, π.χ., μια ποσόστωση σε αυτές τις ψήφους ή να μετράνε οι ψήφοι στο Επικρατείας. Το ζήτημα είναι να μπορεί κάποιος να ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα. Τεχνικά μέσα σε έναν μήνα το πολύ λύνεται το θέμα».

Πρακτικά υπάρχουν διάφοροι τρόποι να αντιμετωπιστεί το ζήτημα: ο ένας είναι οι εργαζόμενοι να αντιμετωπιστούν ως ετεροδημότες και να ψηφίσουν στον τόπο εργασίας τους για τον τόπο μόνιμης διαμονής τους. Μια άλλη λύση θα ήταν να ψηφίσουν στον τόπο εργασίας τους με τα τοπικά ψηφοδέλτια (με ή χωρίς σταυρό προτίμησης). Ενας τρίτος δρόμος θα ήταν η ψήφος τους να προσμετρηθεί στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας, όπως αντιστοίχως γίνεται με τους Ελληνες του εξωτερικού.

Κάθε μία πρόταση παρουσιάζει διαφορετικές προκλήσεις, τεχνικά και νομικά ζητήματα (προβλέψεις εκλογικού νόμου, κατανομή εδρών, διατήρηση πλήρους ανωνυμίας στα ψηφοδέλτια) που θα έπρεπε να είχαν ήδη επιλυθεί. Αναζήτησαμε τη γνώμη έγκριτων νομικών για το θέμα, θέτοντας παράλληλα τα ίδια ερωτήματα στο υπουργείο Εσωτερικών και σε εκπροσώπους των πολιτικών κομμάτων.

Στρίβειν διά της… επιστολικής

Σε απάντησή του στην «Εφ.Συν.» το υπουργείο Εσωτερικών υπογραμμίζει πως όσα αναφέρει το Δ.Σ. της Ενωσης Πληροφορικών Ελλάδας δεν μπορούν να τύχουν εφαρμογής στην Ελλάδα γιατί δεν προβλέπονται από την κείμενη εκλογική νομοθεσία. Δεν απάντα ωστόσο στο γιατί απέρριψε τις τροπολογίες των δύο κομμάτων και κυρίως γιατί άφησε σχεδόν αποκλεισμένους τους εποχικά εργαζόμενους, οι οποίοι φυσικά δεν μπορούν να ενταχθούν στους ετεροδημότες καθώς δεν έχουν σταθερό τόπο διαμονής και εργασίας. Το υπουργείο Εσωτερικών στην απάντησή του αναφέρεται -σκοπίμως;- στο ζήτημα της επιστολικής ψήφου, παρότι σε αυτήν την περίπτωση δεν τέθηκε από κανέναν το συγκεκριμένο ζήτημα.

Η απάντηση του υπ. Εσωτερικών

«Το Σύνταγμα της Χώρας προβλέπει τη δυνατότητα επιστολικής ψήφου εφόσον αυτή ψηφιστεί από την Ελληνική Βουλή με αυξημένη πλειοψηφία (άρθρο 51 του Συντάγματος). […] Η ισχύουσα εκλογική νομοθεσία είναι αυτή που προβλέπεται από το Π.Δ. 26/2012 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σε συνδυασμό με τις διατάξεις που νόμου 4648/2019 που θεσπίζεται η ψήφος απόδημων Ελλήνων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις που προβλέπονται στον νόμο, στον τόπο κατοικίας τους στο εξωτερικό. Η ηλεκτρονική ψήφος για τη θέσπισή της στην Ελλάδα απαιτεί ειδική διάταξη νόμου η οποία θα πρέπει να εγκριθεί με πλειοψηφία 200 βουλευτών και δεν υφίσταται αυτή τη στιγμή, ενώ επιπλέον απαιτεί τη διασφάλιση μέγιστου βαθμού κυβερνοασφάλειας για την εξασφάλιση του αδιάβλητου των εκλογικών αποτελεσμάτων.

Η Αριστερή Αντιπολίτευση αρνείται την επιστολική ψήφο, αλλά αίφνης στο τελευταίο νομοσχέδιο υποστηρίζει την ηλεκτρονική; Αρκετά με τον λαϊκισμό και την υποκρισία.

Τέλος, επισημαίνεται ότι όσον αφορά τους εργαζόμενους σε εποχικές θέσεις εργασίας και γενικότερα πολίτες που ψηφίζουν σε τόπο διαφορετικό από αυτόν, που διαβιούν εντός της ελληνικής επικράτειας, η σχετική εκλογική νομοθεσία προς διευκόλυνση αυτών των εκλογέων προβλέπει τον θεσμό του ετεροδημότη, ο οποίος ισχύει σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις εκτός των αυτοδιοικητικών εκλογών».

Η στάση της αντιπολίτευσης

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ κατέθεσε τροπολογία-προσθήκη στο νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών για τους ΟΤΑ, ζητώντας οι εποχικοί εργαζόμενοι στους επιμέρους κλάδους του τουρισμού «για οποιοδήποτε διάστημα εντός της τουριστικής περιόδου από τον Απρίλιο έως και τον Οκτώβριο που διαμένουν προσωρινά, λόγω της εργασίας τους, σε άλλη εκλογική περιφέρεια από εκείνη στους εκλογικούς καταλόγους της οποίας είναι εγγεγραμμένοι, να ψηφίζουν σε εκλογικό τμήμα του δήμου όπου εργάζονται, τους συνδυασμούς και υποψηφίους της εκλογικής περιφέρειας στην οποία υπάγεται το εκλογικό αυτό τμήμα. […] Κατά την ψηφοφορία, οι πιο πάνω εκλογείς υπογράφουν υπεύθυνη δήλωση στην οποία δηλώνουν ότι δεν ψήφισαν ούτε προτίθενται να ψηφίσουν την ημέρα αυτή σε άλλο εκλογικό τμήμα της χώρας».

Στην αντίστοιχη τροπολογία που είχε φέρει το ΜέΡΑ25 ζητούσε την παρακάτω προσθήκη στο άρθρο 2 του νόμου 2623/1998: «Ως ετεροδημότες νοούνται και οι εποχικοί εργαζόμενοι στους επιμέρους κλάδους του τουρισμού, όπως, ενδεικτικά στον τουριστικό, επισιτιστικό και υγειονομικό κλάδο, για οποιοδήποτε διάστημα εντός της τουριστικής περιόδου από τον Απρίλιο έως και τον Οκτώβριο και διαμένουν προσωρινώς, ως εκ της εργασίας τους, σε άλλη εκλογική περιφέρεια από εκείνη στους εκλογικούς καταλόγους της οποίας είναι εγγεγραμμένοι».

• Το υπουργείο Εσωτερικών απέρριψε και τις δύο τροπολογίες. Σε ανάρτησή της η Νεολαία ΣΥΡΙΖΑ αναφέρει πως «περισσότεροι από 220.000 πολίτες, στην πλειοψηφία τους νέοι άνθρωποι, αναμένεται να στερηθούν το δικαίωμα ψήφου, δουλεύοντας στον τουρισμό, μακριά από τον τόπο κατοικίας τους. Αποτελεί καθήκον της Πολιτείας να εξασφαλίσει πώς θα ψηφίσουν».

Σύμφωνα με τη βουλεύτρια του ΣΥΡΙΖΑ, Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου, «υπάρχει όντως ένα πρόβλημα που αφορά χιλιάδες εποχικά εργαζόμενους, όχι μόνο νέους, αλλά ανθρώπους κάθε ηλικίας. Το υπουργείο Εσωτερικών δεν μερίμνησε εγκαίρως για το σοβαρό αυτό θέμα. Ακριβώς για αυτόν τον λόγο θα πρέπει να υπάρξει απόλυτη τήρηση της εργατικής νομοθεσίας. Πρέπει αμέσως μετά την προκήρυξη των εκλογών ο υπουργός Εργασίας -και αυτό εμείς θα ζητήσουμε- να υπογράψει σχετική υπουργική απόφαση καθώς οι εργαζόμενοι δικαιούνται βάσει εργατικής νομοθεσίας τριήμερη -και αναλόγως της απόστασης- εκλογική άδεια. Είναι υποχρεωμένοι οι εργοδότες να το υλοποιήσουν».

Μηδενική είναι η σχετική μέριμνα της κυβέρνησης για τους δεκάδες χιλιάδες εποχικούς εργαζόμενους υποστηρίζει και το ΠΑΣΟΚ. Οπως υπογραμμίζει στην «Εφ.Συν.» ο βουλευτής Γιώργος Μουλκιώτης, «έστω και την έσχατη ώρα, για όσους επιθυμούν να ψηφίσουν στον τόπο όπου είναι εγγεγραμμένοι, θα πρέπει να διασφαλιστεί τόσο η δυνατότητα λήψης άδειας μετ’ αποδοχών όσο και κάλυψη με επαρκή δρομολόγια και αποζημίωση για τη μετακίνηση των εποχικά εργαζομένων».

Οσοι δεν κατοχυρώσουν ευνοϊκότερα όρια συνταξιοδότησης το 2021 οδηγούνται υποχρεωτικά για σύνταξη με τις προϋποθέσεις που θα ισχύσουν από το 2022, οι οποίες είναι:

• Πλήρης σύνταξη στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης.
• Πλήρης σύνταξη στα 67 με λιγότερα από 40 χρόνια ασφάλισης.
• Μειωμένη σύνταξη στα 62.

Ειδικότερα, για τις δύο αυτές μεγάλες ειδικές κατηγορίες ασφαλισμένων με 35ετίες και τις μητέρες ανηλίκων, ισχύουν τα εξής:

Διπλό κέρδος έχουν οι ασφαλισμένοι που έχουν κατοχυρώσει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης με τη συμπλήρωση 35ετίας. Εκτός από το διαβατήριο στη σύνταξη η κατηγορία αυτή θα ευνοηθεί και με την αύξηση στην κύρια ανταποδοτική σύνταξη που επέφερε ο νόμος Βρούτση με τα αυξημένα ποσοστά αναπλήρωσης.

Τονίζεται ότι η συνταξιοδότηση με 35ετία εφαρμόζεται διαφορετικά σε Δημόσιο, Ειδικά Ταμεία και ΙΚΑ ως εξής:

• Στους μεν ασφαλισμένους του Δημοσίου με ένσημα πριν από το 1983 το όριο ηλικίας για την 35ετία καθορίζεται αφού συμπληρωθεί και το 58ο έτος.
• Στους ασφαλισμένους Ειδικών Ταμείων (ΔΕΚΟ – τράπεζες – ΜΜΕ), με ένσημα πριν από το 1983 το όριο ηλικίας καθορίζεται με τη συμπλήρωση των 35 ετών εργασίας και με βάση το 58ο έτος, χωρίς να είναι απαραίτητα 58 οι ασφαλισμένοι όταν έχουν την 35ετία.
• Στο ΙΚΑ η 35ετία (10.500 ένσημα) θα πρέπει να υπάρχει έως το 2012 για να κατοχυρωθούν όρια ηλικίας μικρότερα των 67 και των 62 με 40 χρόνια.

Ειδικότερα φέτος οι ασφαλισμένοι που έχουν τη δυνατότητα να συνταξιοδοτηθούν, καθώς θεμελιώνουν το σχετικό δικαίωμα για πρώτη φορά, είναι οι παλαιοί ασφαλισμένοι που ενώ είχαν κατοχυρώσει – σύμφωνα με το προγενέστερο καθεστώς – τις απαιτούμενες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης (συμπλήρωση 35ετίας) είτε το 2010 είτε το 2011 είτε το 2012, ακολουθούν τα νέα μεταβατικά όρια ηλικίας και συμπληρώνουν το 2021 το νέο απαιτούμενο όριο ηλικίας, θεμελιώνοντας δικαίωμα για συνταξιοδότηση. Το 2021 επίσης μπορούν να συνταξιοδοτηθούν και οι ασφαλισμένοι που συμπληρώνουν το 62ο έτος και 40 χρόνια ασφάλισης.

Επισημαίνεται ότι εφόσον η 35ετία συμπληρωθεί έως τις 31/12/2021 τότε ο ασφαλισμένος κατοχυρώνει όριο ηλικίας μικρότερο των 62 ετών και μπορεί να συνταξιοδοτηθεί με την κατοχυρωμένη ηλικία ακόμη και αν τη συμπληρώνει μετά το 2022, που η συνταξιοδότηση απαιτεί ηλικία 62 και 40ετία. Πάντως, ιδιαίτερα ευνοϊκή και στην κατηγορία της συνταξιοδότησης με 35ετία είναι και η εξαγορά πλασματικών ετών.

«Παράθυρα» για πρόωρη συνταξιοδότηση έχουν με βάση την ισχύουσα νομοθεσία χιλιάδες μητέρες με ανήλικο τέκνο, στις οποίες παρέχεται η δυνατότητα να αξιοποιήσουν τα μεταβατικά όρια ηλικίας για να κλειδώσουν το δικαίωμα συνταξιοδότησης πριν από τα 67 και πριν από τα 62.
Βασική προϋπόθεση για τη συνταξιοδότηση των µητέρων είναι ότι πρέπει να έχουν µέχρι το 2010 ή το 2011 ή το 2012 συµπληρώσει 5.500 ηµέρες ασφάλισης ή 25 έτη προϋπηρεσίας µε πραγµατικό ή πλασµατικό χρόνο ασφάλισης.

Πάντως, τέσσερις είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει συγκεντρώνουν οι μητέρες ανηλίκων προκειμένου να αποκτήσουν «διαβατήριο» στη σύνταξη νωρίτερα από τα 67 με πλήρη σύνταξη και νωρίτερα από τα 62 με μειωμένη.

Οι κατηγορίες αυτές θα πρέπει:

• Να έχουν ανήλικο παιδί μέχρι το 2012.
• Να είναι παλαιές ασφαλισμένες, δηλαδή να είχαν ασφαλιστεί για πρώτη φορά πριν από το 1993.
• Να έχουν συμπληρώσει τις απαιτούμενες χρονικές προϋποθέσεις, δηλαδή τις 5.500 ημέρες ασφάλισης μέχρι το 2012.
• Να κατοχυρώνουν το κατά περίπτωση νέο όριο ηλικίας εντός της μεταβατικής περιόδου 2015 έως 2021 ανεξάρτητα εάν αυτό το συμπληρώνουν μετά την 1/1/2022.