Μεταξύ άλλων, η Επιτροπή σημειώνει την αύξηση της διαφάνειας και τον καλύτερο οικονομικό έλεγχο των κρατικών λειτουργών μέσω της αναθεώρησης των ελέγχων «πόθεν έσχες», παραθέτει βήματα που έχουν υλοποιηθεί για την ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης και τη βελτίωση του δικαστικού χάρτη -υπενθυμίζοντας όμως την διαγνωσμένη ανάγκη για περαιτέρω πρόοδο-, καταγράφει πρωτοβουλίες για τη «θωράκιση» της ασφάλειας των δημοσιογράφων και σημειώνει τη νομοθέτηση αυστηρών ποινών για την κατοχή και την εμπορία κατασκοπευτικού λογισμικού.

Αναγνωρίζεται, ακόμα, η πρόοδος που έχει επιτευχθεί σε πρακτικά ζητήματα συνεργασίας των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών και εντοπίζονται οι τομείς στους οποίους θα πρέπει να γίνουν περισσότερα βήματα. Σε αυτό το πνεύμα κινούνται και οι συστάσεις της έκθεσης για τα πεδία στα οποία θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα για την επόμενη χρονιά, συμπεριλαμβανομένης της συνεπούς τήρησης των περιόδων δημόσιας διαβούλευσης της νομοθετικής διαδικασίας, που επηρεάστηκε φέτος από την εκλογική διαδικασία.

Η μεγαλύτερη πρόοδος μεταξύ του 2022 και του 2023 καταγράφεται στο μέτωπο της καταπολέμησης της διαφθοράς, με τις Βρυξέλλες να σημειώνουν τη «σημαντική» βελτίωση της θέσης της Ελλάδας στους δείκτες της Διεθνούς Διαφάνειας, προσθέτοντας παράλληλα πως η υλοποίηση του εθνικού σχεδίου κατά της διαφθοράς για την περίοδο έως το 2025 προχωρά βάσει χρονοδιαγράμματος, ενώ το έργο της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας «προχωρά καλά».

Ειδικά, δε, για το θέμα των δηλώσεων «πόθεν έσχες», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρετίζει τη «σημαντική πρόοδο» που έχει επιτευχθεί χάρη στη νομοθετική ρύθμιση που πέρασε η κυβέρνηση της ΝΔ τον Φεβρουάριο, με βάση και μία από τις συστάσεις που περιελάμβανε η περσινή έκθεση.

Για την ασφάλεια των δημοσιογράφων, όπου η Κομισιόν διαπιστώνει πρόοδο από την πλευρά της Ελλάδας, η έκθεση χαρακτηρίζει «σημαντικό βήμα» τη συγκρότηση της task force με τη συνεργασία της Γενικής Γραμματείας Ενημέρωσης και Υπουργείων. Γενικότερα αναγνωρίζεται η μεγάλη προσπάθεια που έχει καταβληθεί για την ενίσχυση της ασφάλειας των δημοσιογράφων, που θα πρέπει πλέον να μεταφρασθεί και σε νομοθετικές πρωτοβουλίες που θα θωρακίσουν την επιτευχθείσα πρόοδο.

Η μοναδική από τις πέντε περσινές συστάσεις όπου δεν διαπιστώνεται πρόοδος αφορά στη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, ένα ζήτημα για το οποίο, όπως καταγράφεται και στην έκθεση, απαιτείται συνταγματική αναθεώρηση, που δεν ήταν εφικτή για αντικειμενικούς λόγους τη χρονιά που πέρασε.

Σημειώνεται πως η ελληνική κυβέρνηση υποστήριξε από την πρώτη στιγμή τη νέα διαδραστική διαδικασία για την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ευρώπη, συμμετέχοντας ενεργά σε όλες τις φάσεις της προετοιμασίας της έκθεσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και της μετέπειτα αξιοποίησής της, για την προώθηση στοχευμένων μεταρρυθμίσεων από τις ελληνικές αρχές.

Πηγή: ΕΡΤ

Κατά την άποψη της Transparency International EU, αυτή η έρευνα θα πρέπει να εξετάσει την πλήρη έκταση των σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Κατάρ τουλάχιστον από την έναρξη της τρέχουσας θητείας, συμπεριλαμβανομένης μιας ενδελεχούς ανάλυσης όλων των αρχείων των συνεδριάσεων, εσωτερικών εγγράφων, συμπεριλαμβανομένων μηνυμάτων κειμένου, αλληλογραφίας, και δηλώσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με το Κατάρ για να εξεταστεί εάν το Κατάρ συμμετείχε σε επιχείρηση επιρροής που στόχευε σε Ευρωπαίους Επιτρόπους ή/και αξιωματούχους, όπως φέρεται να συνέβη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Θα πρέπει επίσης να εξετάσει εάν Επίτροποι ή αξιωματούχοι έτυχαν ευνοϊκής μεταχείρισης από εταιρείες του Κατάρ και/ή τους εκπροσώπους τους, συμπεριλαμβανομένων τυχόν δώρων, φιλοξενίας, ταξιδιωτικών προνομίων ή άλλων μορφών παρότρυνσης.

Η έρευνα θα πρέπει επίσης να διερευνήσει τις συνθήκες γύρω από την έγκριση που δόθηκε από την Επιτροπή για το διορισμό του πρώην Επιτρόπου Αβραμόπουλου στο «Επίτιμο Συμβούλιο» του Fight Impunity, της ΜΚΟ που φέρεται να βρίσκεται στο επίκεντρο του σκανδάλου δωροδοκίας και διαφθοράς που συγκλόνισε την Ευρώπη. Κοινοβούλιο. Ειδικότερα, η έρευνα θα πρέπει να εξετάσει γιατί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε το πράσινο φως παρά το γεγονός ότι, όπως σημειώνει η ίδια η Επιτροπή στην απόφασή της, το Fight Impunity δεν καταχωρήθηκε στο μητρώο διαφάνειας της ΕΕ, ενώ παράλληλα συμμετείχε σε δραστηριότητες που καλύπτονται από την Ε.Ε. μητρώο διαφάνειας. Η έρευνα θα πρέπει επίσης να εξετάσει τον αριθμό και τη φύση των συναντήσεων μεταξύ του κ. Αβραμόπουλου και των σημερινών Επιτρόπων και αξιωματούχων από τότε που ζήτησαν άδεια για το διορισμό του, καθώς και τυχόν συναντήσεις που μπορεί να έχουν πραγματοποιηθεί πριν από την υποβολή του αιτήματός του, καθώς και τα θέματα που συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια αυτών των συναντήσεων.

Πρώτη της αποστολή, αναμφίβολα, η εποπτεία της δαπάνης των δισεκατομμυρίων ευρώ του σχεδίου ανάκαμψης, τα οποία θα διανεμηθούν στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, για την αντιμετώπιση της κρίσης που προκάλεσε η πανδημία και η πρόληψη της κατάχρησης ή διασπάθισής τους.

Ο υπερεθνικός θεσμός, με έδρα το Λουξεμβούργο, είναι επιφορτισμένος με την διεξαγωγή ερευνών, αλλά επίσης με την άσκηση δίωξης και παραπομπή στην δικαιοσύνη των υπεύθυνων για παραβάσεις που αφορούν τους πόρους του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, εξουσία πρωτοφανής για την Ευρωπαϊκή Ενωση.

• Στις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας περιλαμβάνονται η κατάχρηση, διασπάθιση, υπεξαίρεση ευρωπαϊκών πόρων, διαφθορά, διασυνοριακή απάτη επί του ΦΠΑ, που περιλαμβάνει τουλάχιστον δύο κράτη μέλη και ποσά άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ, καθώς και ξέπλυμα χρήματος.

Μόνο για την διασυνοριακή απάτη επί του ΦΠΑ, η Ευρωπαϊκή Ενωση εκτιμά ότι ανέρχεται σε 30 έως 60 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Για τις άλλες παραβάσεις, οι εκτιμήσεις παραπέμπουν σε απώλεια 500 εκατομμυρίων ετησίως.

• Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει έδρα το Λουξεμβούργο και περιβάλλεται από ένα σώμα 22 εισαγγελέων, ένας ανά συμμετέχον κράτος-μέλος. Από τις 27 χώρες της ΕΕ, η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Ιρλανδία, η Σουηδία και η Δανία δεν συμμετέχουν. Ωστόσο, η Σουηδία εξέφρασε το ενδιαφέρον της να ενταχθεί στο EPPO το 2022.

Ο Ευρωπαίος επίτροπος Ντιντιέ Ρεντέρ κάλεσε τις πέντε χώρες να προσέλθουν στην πρωτοβουλία, τονίζοντας ότι «η προστασία του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού απαιτεί τις προσπάθειες όλων των κρατών μελών».

Καθώς η Σλοβενία δεν έχει ακόμη ορίσει εισαγγελέα στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η Λάουρα Κέβεσι κατήγγειλε «έλλειψη ειλικρινούς συνεργασίας» εκ μέρους της Λιουμπλιάνα, δίνοντας την διαβεβαίωση ότι «κανείς δεν θα εμποδίσει» την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να κάνει την δουλειά της.

Διεθνής διαφάνεια: Στο μικροσκόπιο και η Ελλάδα
Το νέο θεσμικό όργανο της Ε.Ε. έχει σαφώς δύσκολο έργο, ενώ ενδέχεται να επικεντρωθεί σε πέντε συγκεκριμένες χώρες, ανάμεσά τους και η δική μας.

Αυτό γιατί σύμφωνα με τη «Διεθνή Διαφάνεια» Ελλάδα, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Κροατία βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο όσον αφορά στην αποτελεσματική δίωξη υποθέσεων διαφθοράς και κατάχρησης κοινοτικών κονδυλίων.

Και στις πέντε αυτές χώρες ο επικεφαλής της «Διεθνούς Διαφάνειας» Μίχιελ φαν Χούτεν βλέπει αρκετές υποθέσεις απάτης με ευρωπαϊκά κονδύλια, παραπέμποντας στην τελευταία ετήσια έκθεση της οργάνωσης.

Από την πλευρά της η εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι δεν θέλει να σχολιάσει το γεγονός, ότι ορισμένα κράτη-μέλη δεν επιθυμούν συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Αποφεύγει τις πολιτικές δηλώσεις κάθε είδους, σε μία προσπάθεια να προστατεύσει το κύρος του θεσμού. Αλλά οι προσδοκίες των Ευρωπαίων είναι τεράστιες. Είναι ενδεικτικό ότι οι οικογένειες της Ντάφνε Καρουάνα Γκαλίσια και του Γιαν Κούτσιακ, δύο δημοσιογράφων που πλήρωσαν με τη ζωή τους την προσπάθειά τους να αποκαλύψουν υποθέσεις διαφθοράς, εκφράζουν την υποστήριξή τους στη Λάουρα Κοβέσι, λέγοντας ότι είναι «η πιο θαρραλέα και η πιο κατάλληλη υποψήφια» γι αυτή τη δουλειά.