Πλούσιο σε φυσικούς πόρους, το ανατολικό τμήμα της χώρας αυτής είναι βυθισμένο σε ένοπλες συρράξεις εδώ και τριάντα χρόνια κι η βία κλιμακώθηκε από το 2021, μετά την επανεμφάνιση του αντικυβερνητικού κινήματος M23, που κυρίευσε με επίθεση-αστραπή τις μεγάλες πόλεις Γκόμα και Μπουκάβου τον Φεβρουάριο.

Το Κίνημα της 23ης Μαρτίου, ή M23, που υποστηρίζεται από τη Ρουάντα, όπως και τοπικές παραστρατιωτικές οργανώσεις πιστές στην Κινσάσα, διέπραξαν «ομαδικούς βιασμούς γυναικών» και «γενικευμένες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αμάχων» που μπορεί να αποτελούν «εγκλήματα πολέμου», καταγγέλλει η Διεθνής Αμνηστία.

Η έκθεσή της είναι βασισμένη σε συνεντεύξεις που πήραν μέλη της από 53 θύματα και αυτόπτες μάρτυρες.

«Όλα τα θύματα ομαδικών βιασμών που διαπράχθηκαν από μαχητές του M23 εξήγησαν ότι οι δράστες φορούσαν στολές όμοιες» με αυτές του κινήματος και μίλαγαν «γλώσσα που μιλούν κάποιοι από τους μαχητές του M23», διάλεκτο ομιλούμενη στη Ρουάντα, αναφέρει το κείμενο.

Στην ανατολική ΛΔ Κονγκό, «οι γυναίκες δεν είναι ασφαλείς πουθενά: βιάζονται μέσα στα σπίτια τους, σε χωράφια ή καταυλισμούς όπου έχουν βρει καταφύγιο», τόνισε ο Τιγκέρε Τσαγκούτα, περιφερειακός διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας αρμόδιος για την ανατολική και μεσημβρινή Αφρική, σύμφωνα με την έκθεση.

Μαχητές του M23 «επιδόθηκαν επίσης σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων μελών της κοινωνίας των πολιτών, δημοσιογράφων και δικηγόρων», αναφέρει ακόμη η Διεθνής Αμνηστία, που αναφέρεται ιδιαίτερα σε «βασανισμούς» και «εξαναγκαστικές εξαφανίσεις».

Η Διεθνής Αμνηστία υπογραμμίζει πως έχει συγκεντρώσει τεκμήρια για τουλάχιστον πέντε εκτελέσεις με συνοπτικές διαδικασίες που διαπράχθηκαν από μέλη του M23.

«Η βαρβαρότητα των αντιμαχόμενων πλευρών δεν γνωρίζει όρια. Οι φρικαλεότητες αυτές είχαν στόχο να τιμωρήσουν, να κατατρομοκρατήσουν και να ταπεινώσουν αμάχους», σημείωσε ο Τιγκέρε Τσαγκούτα.

«Η Ρουάντα και ΛΔ Κονγκό δεν μπορούν να συνεχίσουν να αποποιούνται τις ευθύνες τους, πρέπει να οδηγήσουν όλους τους φερόμενους ως δράστες (στη δικαιοσύνη) για να λογοδοτήσουν για τις πράξεις τους», συμπλήρωσε.

Οι βιαιότητες με θύματα αμάχους συνεχίζονται στην ανατολική ΛΔ Κονγκό, όπου τις τελευταίες εβδομάδες νέες εχθροπραξίες ανάμεσα στο M23 και τις ένοπλες δυνάμεις με την υποστήριξη βοηθητικών, μελών παραστρατιωτικών οργανώσεων, ανάγκασαν χιλιάδες κατοίκους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

Πάνω από δυο εκατομμύρια άνθρωποι εκτοπίστηκαν εξαναγκαστικά από τον Ιανουάριο στις αρχές Βόρειο Κίβου και Νότιο Κίβου, όπου δρα το M23.

Αυτή η εκστρατεία του Ισραήλ καταστρέφει «συστηματικά την υγεία, την ευημερία, τον κοινωνικό ιστό» στη Γάζα, τόνισε η ΜΚΟ αφού συνομίλησε με 19 Παλαιστίνιους της Γάζας που ζουν σε καταυλισμούς εκτοπισμένων και με δύο μέλη του ιατρικού προσωπικού που παρέχει φροντίδα σε παιδιά που υποφέρουν από υποσιτισμό.

Το υπουργείο Εξωτερικών και ο στρατός του Ισραήλ δεν έχουν απαντήσει προς το παρόν σε αίτημα του AFP να σχολιάσουν την ανακοίνωση της Διεθνούς Αμνηστίας.

As 3 Palestine solidarity protesters go on trial in Rhodes, @amnesty is once again concerned for the right to protest and freedom of expression in Greece #ProtectTheProtest pic.twitter.com/oCANZKLaYt

— amnestypress (@amnestypress) August 1, 2025

Σύμφωνα με τη ΜΚΟ, οι μαρτυρίες που συγκέντρωσε επιβεβαιώνουν ότι «ο φονικός συνδυασμός πείνας και ασθενειών δεν είναι μια ατυχής συνέπεια των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων» στη Γάζα.

«Είναι το σκόπιμο αποτέλεσμα σχεδίων και πολιτικών που οργάνωσε και εφαρμόζει το Ισραήλ τους τελευταίους 22 μήνες προκειμένου να επιβάλει σκοπίμως στους Παλαιστίνιους της Γάζας συνθήκες διαβίωσης που έχουν σχεδιαστεί για να επιφέρουν τη φυσική τους καταστροφή- γεγονός που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συνεχιζόμενης γενοκτονίας του Ισραήλ εις βάρος των Παλαιστινίων στη Γάζα», υπογράμμισε η ΜΚΟ.

Η Διεθνής Αμνηστία καταδικάζει απερίφραστα τη σκόπιμη δολοφονία δημοσιογράφων από το Ισραήλ.

Ο Anas al-Sharif & οι συνάδελφοί του ήταν τα μάτια & η φωνή της Γάζας. Πεινασμένοι & εξαντλημένοι, συνέχισαν να μεταδίδουν με θάρρος, παρά τις απειλές θανάτου & την τεράστια θλίψη. pic.twitter.com/quSoU03pu6

— Διεθνής Αμνηστία (@AmnestyGreece) August 12, 2025

Τον Απρίλιο η Διεθνής Αμνηστία είχε κατηγορήσει τις ισραηλινές αρχές ότι διαπράττουν «γενοκτονία σε απευθείας μετάδοση» στη Γάζα, καταγγελίες τις οποίες το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών είχε χαρακτηρίσει «αβάσιμα ψεύδη».

Η Cogat, η υπηρεσία του υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ αρμόδια για τη διαχείριση των πολιτικών υποθέσεων στα παλαιστινιακά εδάφη, εκτίμησε στις 12 Αυγούστου ότι «δεν υπάρχει καμία ένδειξη γενικευμένου υποσιτισμού» στη Λωρίδα της Γάζας απορρίπτοντας τον απολογισμό του υπουργείου Υγείας της Χαμάς για τους νεκρούς λόγω της πείνας.

Κατήγγειλε επίσης “ένα βήμα προς την παράταση της (δικαστικής) ατιμωρησίας”.

Είκοσι έξι φυλακισμένοι ανταλλάχθηκαν μεταξύ της Ρωσίας και αρκετών δυτικών χωρών, εκ των οποίων ο άνδρας αυτός που εξέτιε ποινή φυλάκισης στη Γερμανία μετά την καταδίκη του για φόνο στο Βερολίνο.

“Ένας δολοφόνος και άλλοι εγκληματίες που καταδικάστηκαν στο πλαίσιο μιας δίκαιης δίκης, έχουν πλέον απελευθερωθεί, κατά τη διάρκεια μιας ανταλλαγής προσώπων οι οποίοι το μόνο που έκαναν ήταν να ασκήσουν το δικαίωμά τους στην ελευθερία της έκφρασης”, αποδοκίμασε ο Κρίστιαν Μιχρ, αναπληρωτής γενικός γραμματέας της Αμνηστίας Γερμανίας, σύμφωνα με ανακοίνωση.

Ο Βαντίμ Κράσικοφ καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για τη δολοφονία ενός Τσετσένου πρώην αυτονομιστή διοικητή στη γερμανική πρωτεύουσα, με εντολές της FSB, σύμφωνα με τη γερμανική δικαιοσύνη.

Μεταξύ των δυτικών πολιτών που απελευθερώθηκαν από τη Μόσχα είναι ο Αμερικανός δημοσιογράφος Έβαν Γκέρσκοβιτς και ο πρώην πεζοναύτης Πολ Γουίλαν, που ήταν φυλακισμένος στη Ρωσία από τα τέλη του 2018.

BREAKING: The first pictures have been released of the Americans who are involved in the prisoner swap between the West and Russia.https://t.co/o6zIPfl5yb

📺 Sky 501, Virgin 602, Freeview 233 and YouTube pic.twitter.com/hqdAQpY3we

— Sky News (@SkyNews) August 1, 2024

Παρά το γεγονός ότι η Αμνηστία εκφράζει “ανακούφιση” για τις απελευθερώσεις αυτές, η συγκεκριμένη συμφωνία μπορεί, σύμφωνα με την οργάνωση, να ενθαρρύνει τη ρωσική κυβέρνηση σε “νέες πολιτικές συλλήψεις και παραβιάσεις των ανθρωπίνων διωμάτων, χωρίς τον φόβο των συνεπειών“.

Καθώς οι φυλακισμένοι “χρησιμοποιούνται από τον Βλαντίμιρ Πούτιν ως διαπραγματευτικό χαρτί για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά του”, συνεχίζει η οργάνωση.

Η ανταλλαγή κρατουμένων μεταξύ της Ρωσίας και των δυτικών χωρών είναι μια από τις μεγαλύτερες μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, προηγούμενες έγιναν το 2022 και το 2010.

Γίνεται αναφορά στο ναυάγιο στην Πύλο με τους εκατοντάδες νεκρούς, στις γυναικοκτονίες, αλλά και στο σκάνδαλο των υποκλοπών.

Ξεχωριστή θέση έχουν ακόμη οι δολοφονίες του Κώστα Μανιουδάκη στην Κρήτη, καθώς και εκείνες των νεαρών Ρομά Κώστα Φραγκούλη και Χρήστου Μιχαλόπουλου.

Ολόκληρη η ειδική ενότητα της έκθεσης της Διεθνούς Αμνηστίας για την Ελλάδα

Συνεχίστηκαν οι αναφορές για παράνομη χρήση βίας κατά την αστυνόμευση διαδηλώσεων. Οι επιζώντες ενός ναυαγίου στο οποίο έχασαν τη ζωή τους περισσότεροι από 600 άνθρωποι κατηγόρησαν τις ελληνικές αρχές για την πρόκληση του συμβάντος. Οι υπερασπίστριες/-ιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνέχισαν να αντιμετωπίζουν ποινικοποίηση για το έργο τους με προσφύγισσες, πρόσφυγες και μετανάστριες/-άστες. Έρευνα της ελληνικής Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα εντόπισε 88 άτομα ως στόχους του κατασκοπευτικού λογισμικού Predator. Οι παραβιάσεις των δικαιωμάτων των αντιρρησιών συνείδησης συνεχίστηκαν. Οι καταστροφικές πυρκαγιές είχαν αποτέλεσμα να χαθούν ανθρώπινες ζωές και φυσικά ενδιαιτήματα εν μέσω ανησυχιών για την αποτυχία του συστήματος δασοπυρόσβεσης.

Υπερβολική χρήση βίας

Συνεχίστηκαν οι αναφορές για παράνομη χρήση βίας κατά τη διάρκεια αστυνομικών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένης της αστυνόμευσης διαδηλώσεων, όπως οι διαμαρτυρίες μετά τη σιδηροδρομική καταστροφή των Τεμπών τον Φεβρουάριο.

Τον Ιούνιο, δικαστήριο της Αθήνας καταδίκασε αστυνομικό για βασανιστήρια στην «πλημμεληματική μορφή» για τον ξυλοδαρμό φοιτητή κατά τη διάρκεια ελέγχου στο πλαίσιο του κόβιντ στην πλατεία Νέας Σμύρνης τον Μάρτιο του 2021. Ένας δεύτερος αστυνομικός καταδικάστηκε ως συνεργός.

Τον Νοέμβριο, εφετείο έκρινε την αστυνομία υπεύθυνη για τα επικίνδυνα για τη ζωή τραύματα που υπέστη ο ψυχολόγος Γιάννης Καυκάς κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στην Αθήνα το 2011 και του επιδίκασε αποζημίωση.

Δικαίωμα στη ζωή

Τον Σεπτέμβριο, ο Κώστας Μανιουδάκης πέθανε έπειτα από φερόμενη κακομεταχείριση από την αστυνομία κατά τη διάρκεια ελέγχου στο χωριό Βρύσες στην Κρήτη.

Τον Οκτώβριο, εισαγγελέας πρότεινε την παραπομπή αστυνομικού για ανθρωποκτονία με πρόθεση και παράνομη εκτέλεση πυροβολισμού σε σχέση με τον θανάσιμο πυροβολισμό του 16χρονου Ρομ Κώστα Φραγκούλη το 2022 στη Θεσσαλονίκη.

Τον Νοέμβριο, ο 17χρονος Χρήστος Μιχαλόπουλος πυροβολήθηκε θανάσιμα από αστυνομικό στο Λεοντάρι του δήμου Αλιάρτου έπειτα από καταδίωξη με αυτοκίνητο. Ο αστυνομικός κατηγορήθηκε για ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο και παράνομη εκτέλεση πυροβολισμού.

Δικαιώματα προσφυγισσών/-ύγων και μεταναστριών/-ών

Συνεχίστηκαν οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα σύνορα της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένων παράνομων, συνοπτικών επιστροφών, που σε ορισμένες περιπτώσεις συνοδεύονταν από βία.

Στις 14 Ιουνίου, πλοίο που μετέφερε περίπου 750 άτομα, μεταξύ των οποίων πολλά παιδιά, βυθίστηκε ανοιχτά των ακτών της Πύλου αρκετές ώρες μετά τον αρχικό εντοπισμό του από αεροσκάφος της Frontex, δηλαδή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής. Μόνο 104 άνθρωποι επέζησαν. Οι επιζώντες δήλωσαν σταθερά στη Διεθνή Αμνηστία και το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRW) ότι η ελληνική ακτοφυλακή είχε ρυμουλκήσει το σκάφος με σχοινί, με αποτέλεσμα την κλίση του σκάφους προς διάφορες κατευθύνσεις μέχρι την ανατροπή του. Ανεξάρτητες εκθέσεις από αξιόπιστες ΜΚΟ και πηγές των μέσων ενημέρωσης περιέγραφαν μια παρόμοια εκδοχή των γεγονότων, αλλά η αφήγηση αυτή διαψεύστηκε σθεναρά από τις ελληνικές αρχές.[1] Η Διεθνής Αμνηστία και το HRW κατέγραψαν επίσης σοβαρές αποτυχίες των ελληνικών αρχών κατά τον χειρισμό των επιχειρήσεων διάσωσης, σημειώνοντας επιπλέον ότι οι επακόλουθες έρευνες που ξεκίνησαν οι ελληνικές αρχές σχετικά με τις ενέργειες του λιμενικού δεν σημείωσαν μεγάλη πρόοδο και ότι οι αρχές ενδέχεται να έχουν υπονομεύσει την ακεραιότητα βασικών αποδεικτικών στοιχείων. Τον Νοέμβριο, ο Έλληνας Συνήγορος του Πολίτη ξεκίνησε έρευνα σχετικά με τις ενέργειες του λιμενικού σώματος, επικαλούμενος την άρνησή του να διεξαγάγει εσωτερική πειθαρχική έρευνα. Τον Ιούλιο, η Ευρωπαία Συνήγορος του Πολίτη ανακοίνωσε έρευνα σχετικά με τον ρόλο της Frontex στις δραστηριότητες έρευνας και διάσωσης στη Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένου του ναυαγίου της Πύλου. Το περιστατικό ανέδειξε την απελπιστική ανάγκη για ασφαλείς και νόμιμες μεταναστευτικές οδούς προς την Ευρώπη.

Από τον Ιούλιο παρατηρήθηκε αύξηση των προσφυγισσών/-ύγων και των μεταναστριών/-ών που έφτασαν μέσω θαλάσσης, με αποτέλεσμα οι συνολικές αφίξεις για το έτος να ξεπεράσουν τις 41.000, έναντι λιγότερων από 13.000 το 2022. Αυτό επιδείνωσε τις ήδη δύσκολες συνθήκες διαβίωσης στις εγκαταστάσεις υποδοχής στα νησιά, όπως στην Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή Σάμου, όπου οι αρχές επέβαλαν καθεστώς ντε φάκτο κράτησης των νεοαφιχθέντων. Τον Ιανουάριο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε διαδικασία επί παραβάσει σχετικά με τη μη συμμόρφωση της Ελλάδας με τη νομοθεσία της Ε.Ε. για το άσυλο και τη μετανάστευση. Αυτό αφορούσε τα εμπόδια στην πρόσβαση των προσφυγισσών/-ύγων στην κοινωνική προστασία, καθώς και την πρακτική που εισήγαγε η εθνική νομοθεσία το 2022 να στερούνται την ελευθερία τους τα άτομα που βρίσκονται σε διαδικασίες υποδοχής και ταυτοποίησης για διάστημα έως και 25 ημερών. Τον Ιούλιο, η Ευρωπαία Συνήγορος του Πολίτη ξεκίνησε έρευνα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διασφαλίζει τη συμμόρφωση με τα θεμελιώδη δικαιώματα στο πλαίσιο της υποστήριξής της προς τις ΚΕΔ.

Τον Οκτώβριο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε την Ελλάδα επειδή δεν παρείχε επαρκή ιατρική περίθαλψη σε οροθετικό άτομο αιτούν άσυλο σε δύο εγκαταστάσεις υποδοχής.

Οι πυρκαγιές στην περιοχή του Έβρου (βλ. παρακάτω ενότητα: «Δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον») τροφοδότησαν τη ρατσιστική ρητορική και την κακομεταχείριση κατά των μεταναστριών/-ών και των προσφυγισσών/-ύγων.

Τροπολογία νόμου που ψηφίστηκε τον Δεκέμβριο επέτρεψε στις μετανάστριες και τους μετανάστες χωρίς χαρτιά που βρίσκονταν στην Ελλάδα για τουλάχιστον τρία χρόνια μέχρι το τέλος Νοεμβρίου 2023 και που είχαν προσφορά εργασίας, να υποβάλουν αίτηση για τριετή άδεια παραμονής. Η τροπολογία μείωσε επίσης από 6 μήνες σε 60 ημέρες το χρονικό διάστημα που έπρεπε να περιμένουν οι αιτούσες/-ντες άσυλο για να μπορέσουν να εργαστούν αφ’ ής στιγμής υπέβαλλαν το αίτημά τους για άσυλο.

Υπερασπίστριες/-ιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Οι υπερασπίστριες/-ιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνέχισαν να αντιμετωπίζουν ποινικοποίηση για το έργο τους με προσφύγισσες/-όσφυγες και μετανάστριες/-άστες. Παρόλο που οι κατηγορίες για πλημμελήματα κατά της Sarah Mardini και του Séan Binder κατέπεσαν τον Αύγουστο στο Ανώτατο Δικαστήριο, τον επόμενο μήνα οι ίδιοι και άλλοι 22 κατηγορούμενοι παραπέμφθηκαν σε δίκη για τέσσερα κακουργήματα, μεταξύ των οποίων η σύσταση και η συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση και η διευκόλυνση παράτυπης εισόδου.

Ανησυχίες παραμένουν σχετικά με τις εν ισχύ κατηγορίες κατά του Παναγιώτη Δημητρά, εκπροσώπου της ΜΚΟ Ελληνικό Παρατηρητήριο Συμφωνιών του Ελσίνκι, και του Τόμμυ Όλσεν, επικεφαλής της ΜΚΟ Aegean Boat Report, σε σχέση με το έργο τους να βοηθούν προσφύγισσες, πρόσφυγες και μετανάστριες/-άστες στα σύνορα της Ελλάδας και να καταγγέλλουν περιπτώσεις βίας στα σύνορα και παράνομων επιστροφών. Τον Ιανουάριο, οι αρχές επέβαλαν περιοριστικά μέτρα στον Παναγιώτη Δημητρά, αν και η απαγόρευση της εργασίας του για το Ελληνικό Παρατηρητήριο Συμφωνιών του Ελσίνκι ήρθη τον Μάιο. ΜΚΟ ανησυχούσαν επίσης για την εκστρατεία συκοφάντησης και δικαστικής παρενόχλησης του Παναγιώτη Δημητρά.

Δικαίωμα στην ιδιωτικότητα

Τον Ιούλιο, σε έρευνα της ελληνικής Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα σχετικά με τη χρήση του κατασκοπευτικού λογισμικού Predator εντοπίστηκαν 350 μηνύματα SMS που επιχειρούσαν να εγκαταστήσουν λογισμικό παρακολούθησης. 88 άτομα ενημερώθηκαν ότι τα κινητά τους τηλέφωνα είχαν στοχοποιηθεί.

Τον Σεπτέμβριο, η κοινωνία των πολιτών και μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εξέφρασαν την ανησυχία τους για την αιφνίδια αντικατάσταση από το ελληνικό κοινοβούλιο αρκετών μελών της ελληνικής Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) σε μια κρίσιμη στιγμή για τη διερεύνηση του σκανδάλου παρακολούθησης με λογισμικό.

Τον Οκτώβριο, κατά τη διάρκεια ακρόασης σε επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ο επικεφαλής της ΑΔΑΕ εξέφρασε την ανησυχία του για το γεγονός ότι ένα νυν και ένα πρώην μέλος της ΑΔΑΕ ήταν αντικείμενα ποινικής διερεύνησης, ενώ μέχρι σήμερα δεν είχε απαγγελθεί κατηγορία σε κανένα για χρήση λογισμικού παρακολούθησης.

Δικαιώματα ατόμων με αναπηρία

Τον Σεπτέμβριο, ένας καπετάνιος επιβατικού πλοίου και τρία μέλη του πληρώματός του κατηγορήθηκαν σε σχέση με τον πνιγμό του Αντώνη Καργιώτη, επιβάτη του πλοίου. Ένα άτομο από το πλήρωμα καταγράφηκε να χρησιμοποιεί ρατσιστικές προσβολές εις βάρος του Αντώνη Καργιώτη. Ακτιβίστριες/-ιστές για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία κάλεσαν τις αρχές να διερευνήσουν πιθανό κίνητρο μίσους πίσω από την υπόθεση, λόγω της αναφερόμενης κατάστασης υγείας του θύματος.

Δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων

Ανησυχία προκάλεσε ο υποτιμητικός και επιζήμιος λόγος εις βάρος των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων που εκφράστηκε στους χώρους της πολιτικής και των μέσων ενημέρωσης κατά τη διάρκεια του έτους.

Τον Απρίλιο, το Δίκτυο Καταγραφής Ρατσιστικής Βίας ανέφερε 38 εγκλήματα μίσους το 2022, όπου στόχοι υπήρξαν ΛΟΑΤΚΙ άτομα ή άτομα που υπερασπίζονταν τα δικαιώματά τους.

Ελευθερία της έκφρασης

Τον Απρίλιο, αναφέρθηκε ότι τον Δεκέμβριο του 2022 δικαστήριο έκανε εν μέρει δεκτή την αγωγή κατά της δημοσιογράφου Σταυρούλας Πουλημένη και του ανεξάρτητου συνεταιριστικού μέσου ενημέρωσης Alterthess, διατάσσοντας το μέσο ενημέρωσης να καταβάλει αποζημίωση ύψους 3.000 ευρώ σε ανώτερο στέλεχος εταιρείας εξόρυξης χρυσού. Κατά της απόφασης ασκήθηκε έφεση. Η υπόθεση, που φέρει τα χαρακτηριστικά μιας στρατηγικής αγωγής κατά της δημόσιας συμμετοχής (SLAPP), προέκυψε από υποτιθέμενη παραβίαση της νομοθεσίας περί προστασίας δεδομένων μετά την αναφορά της Σταυρούλας Πουλημένη στην καταδίκη του στελέχους από πρωτοβάθμιο δικαστήριο για περιβαλλοντική ζημία.

Δικαιώματα γυναικών

Μεταξύ Ιανουαρίου και αρχών Δεκεμβρίου, αναφέρθηκαν 14 γυναικοκτονίες. Η ομάδα εμπειρογνωμόνων (GREVIO) που παρακολουθεί την εφαρμογή της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Βίας κατά των Γυναικών και της Ενδοοικογενειακής Βίας, σε έκθεσή της τον Νοέμβριο εξέφρασε βαθιά ανησυχία για το γεγονός ότι η νομοθεσία του 2021 για τη «συνεπιμέλεια» δεν διέθετε επαρκείς εγγυήσεις που να διασφαλίζουν ότι τα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό της επιμέλειας και των δικαιωμάτων επίσκεψης των παιδιών.

Τον Οκτώβριο, εισαγγελέας πρότεινε την παραπομπή σε δίκη δύο αστυνομικών για τον ομαδικό βιασμό νεαρής γυναίκας στο αστυνομικό τμήμα Ομόνοιας τον Οκτώβριο του 2022 κι ενός τρίτου αστυνομικού ως συνεργού.

Δικαιώματα των αντιρρησιών συνείδησης

Οι αντιρρησίες συνείδησης εξακολουθούσαν να αντιμετωπίζουν συλλήψεις και επανειλημμένες τιμωρίες μέσω προστίμων και δικών από στρατιωτικά δικαστήρια. Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύτηκαν το 2023, το 2022 απορρίφθηκε το 67% των αιτήσεων για το καθεστώς του αντιρρησία συνείδησης που επικαλούνταν μη θρησκευτικούς λόγους. Ορισμένες από αυτές τις απορρίψεις που εισάγουν διακρίσεις ακυρώθηκαν από το Συμβούλιο της Επικρατείας ενώ άλλες εκκρεμούσαν ενώπιον του δικαστηρίου στο τέλος του έτους.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να μην εφαρμόζει την απόφαση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ του 2021 σχετικά με την υπόθεση του αντιρρησία συνείδησης Λάζαρου Πετρομελίδη, η οποία διαπίστωσε πολλαπλές παραβιάσεις του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα.

Δικαίωμα στην υγεία

Τον Σεπτέμβριο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης έκρινε παραδεκτή τη συλλογική προσφυγή που υπέβαλε η Διεθνής Αμνηστία. Η προσφυγή υποστήριζε ότι η ελληνική κυβέρνηση είχε παραβιάσει τις διατάξεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη σχετικά με το δικαίωμα στην υγεία και την απαγόρευση των διακρίσεων, λόγω των επιπτώσεων στο σύστημα υγείας από τα μέτρα λιτότητας που θεσπίστηκαν μετά την οικονομική κρίση του 2009-2010.

Κατά τη διάρκεια του έτους, τα συνδικάτα των εργαζομένων στον τομέα της υγείας ανέφεραν σημαντικές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της επίμονης έλλειψης προσωπικού και της υποχρηματοδότησης.

Δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον

Παρά την αναφερόμενη πρόοδο στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος της ενεργειακής χρήσης στην Ελλάδα. Τον Δεκέμβριο, τρεις περιβαλλοντικές οργανώσεις ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θέσει την Ελλάδα προ των ευθυνών της επειδή έδινε συστηματικά «ελευθέρας» στις γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου ανοιχτά των ακτών της χώρας.

Διαπιστώθηκε ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή αυξάνει την πιθανότητα και την ένταση ακραίων καυσώνων και πλημμυρών στην Ελλάδα. Μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου, οι καταστροφικές πυρκαγιές και οι πλημμύρες είχαν αποτέλεσμα τουλάχιστον 38 επιβεβαιωμένους θανάτους και την απώλεια φυσικών ενδιαιτημάτων, χιλιάδων ζώων, καθώς και μέσων διαβίωσης των ανθρώπων. Η πυρκαγιά στην περιοχή του Έβρου ήταν η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ε.Ε. και στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 20 ανθρώπους που πιστεύεται ότι ήταν πρόσφυγες και μετανάστες.[2] Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές, η WWF εξέφρασε την ανησυχία της για την αποτυχία του εθνικού συστήματος δασοπυρόσβεσης και κάλεσε τις αρχές να εφαρμόσουν ριζικές αλλαγές για την προστασία των δασών.

«Σε 4 ημέρες, δεν μπορούμε να μεταφέρουμε τρόφιμα σε 2 εκατομμύρια ανθρώπους, να προσφέρουμε φροντίδα σε 2 εκατομμύρια ανθρώπους», επισήμανε η Ντανίλα Ζίζι, υπεύθυνη της Handicap International, εκτιμώντας πως πρόκειται για «μια σταγόνα στον ωκεανό».

Οι ΜΚΟ απευθύνουν έκκληση για την εγκαθίδρυση μιας «κατάπαυσης του πυρός», όπως και το άνοιγμα άλλων εισόδων στη Λωρίδα της Γάζας πέραν εκείνης της Ράφα, στα σύνορα με την Αίγυπτο, ώστε να μπορέσουν να φθάσουν σε περισσότερες περιοχές των παλαιστινιακών εδαφών.

Με την ανθρωπιστική παύση που προβλέπει η συμφωνία, «θα μπορέσουμε να μεταφέρουμε φάρμακα, καύσιμα, όμως δεν θα μπορέσουμε να τα χρησιμοποιήσουμε σωστά και να φθάσουμε στους ανθρώπους που τα χρειάζονται», τόνισε ο γενικός διευθυντής των Γιατρών του Κόσμου Ζοέλ Ουελέρ.

Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις επανέλαβαν, επίσης, την καταδίκη τους για τους βομβαρδισμούς εναντίον νοσοκομείων και άλλων δομών υγείας, καταγγέλλοντας τον θάνατο πολλών μελών τους.

«Τα νοσοκομεία δεν θα πρέπει ποτέ, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, να αποτελούν στόχους», δήλωσε η Αβρίλ Μπενουά, γενική διευθύντρια των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στις ΗΠΑ.

Χαρακτηριστικά η Έκθεση αναφέρει ότι:

Η αντίδραση της Δύσης στην επιθετικότητα της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, «έρχεται σε έντονη αντίθεση με την έλλειψη δράσης για σοβαρές παραβιάσεις από ορισμένους συμμάχους της, όπως το Ισραήλ και του συστήματος απαρτχάιντ κατά των Παλαιστινίων και της εκτεταμένης καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Σαουδική Αραβία και την κατάσταση στην Αίγυπτο».

« Η χρήση βίαιων τακτικών από την Κίνα για την καταστολή της διεθνούς δράσης σχετικά με εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που έχει διαπράξει, καθώς και η αποτυχία των παγκόσμιων και περιφερειακών θεσμών, που εξαιτίας του προσωπικού συμφέροντος των μελών τους εμποδίζονται, από το να ανταποκριθούν στις συγκρούσεις που σκοτώνουν χιλιάδες ανθρώπους, μεταξύ άλλων στην Αιθιοπία, τη Μιανμάρ και την Υεμένη».

Σύμφωνα με την έκθεση, στην Αυστραλία, την Ινδία, την Ινδονησία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι αρχές ψήφισαν νέα νομοθεσία που επιβάλλει περιορισμούς στις διαδηλώσεις, ενώ η Σρι Λάνκα χρησιμοποίησε εξουσίες έκτακτης ανάγκης για να περιορίσει τις μαζικές διαδηλώσεις κατά της διογκούμενης οικονομικής κρίσης.

Οι ιρανικές αρχές απάντησαν στην άνευ προηγουμένου εξέγερση κατά της καταπίεσης δεκαετιών με παράνομη βία με αληθινά πυρομαχικά, μεταλλικά σφαιρίδια, δακρυγόνα και ξυλοδαρμούς. Μέχρι το τέλος του 2022, αρκετές πολιτείες των ΗΠΑ είχαν ψηφίσει νόμους για την απαγόρευση ή τον περιορισμό της πρόσβασης στην άμβλωση, ενώ ακτιβίστριες στην Πολωνία διώχθηκαν ποινικά επειδή βοηθούσαν γυναίκες να έχουν πρόσβαση σε χάπια άμβλωσης.

Στο Πακιστάν αναφέρθηκαν πολύκροτες δολοφονίες γυναικών από μέλη της οικογένειάς τους, ωστόσο το Κοινοβούλιο απέτυχε να εφαρμόσει νομοθεσία για την ενδοοικογενειακή βία που εκκρεμεί από το 2021. Στην Ινδία, η βία κατά γυναικών, μεταξύ άλλων εγκλημάτων μίσους με βάση την κάστα, συνέχισε να διαπράττεται ατιμώρητα.

Για την Ελλάδα…

Για την Ελλάδα, η έκθεση, μεταξύ άλλων, υποστηρίζει:
«Οι αναφορές για παράνομη χρήση βίας κατά ειρηνικών διαδηλωτριών/-ών συνεχίστηκαν.
Οι επαναπροωθήσεις προσφυγισσών/-ύγων και μεταναστριών/-ών συνεχίστηκαν.
Η καταστολή των αρχών εις βάρος των ΜΚΟ που εργάζονται για τη βοήθεια των προσφυγισσών/-ύγων και των μεταναστριών/-ών συνεχίστηκε.
Ένα αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο που στερείται αποτελεσματικών εγγυήσεων για τα άτομα που υπόκεινται σε παρακολούθηση έγινε νόμος.
Οι παραβιάσεις των δικαιωμάτων των αντιρρησιών συνείδησης στη στρατιωτική θητεία συνεχίστηκαν.
Τα δικαιώματα των κρατουμένων περιορίστηκαν.
Κατατέθηκε συλλογική προσφυγή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων που περιέγραφε λεπτομερώς τις καταστροφικές επιπτώσεις των μέτρων λιτότητας στην υγεία».

Η παρέμβαση της μη κυβερνητικής ανεξάρτητης οργάνωσης που έχει ως κύριο αντικείμενο την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, παίρνει ξεκάθαρη θέση απέναντι στις ελληνικές αρχές, ιδιαίτερα λόγω των επί σειράς «αναφορών για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από αξιωματούχους επιβολής του νόμου στην Ελλάδα», ισχυρή παρακαταθήκη της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Όπως αναφέρεται στην ανάρτηση, «Οι ελληνικές αρχές πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι τρέχουσες έρευνες για το περιστατικό θα είναι άμεσες, αμερόληπτες και διεξοδικές, καθώς και ότι θα διερευνήσουν πιθανά ρατσιστικά κίνητρα». Επιπλέον, όπως τονίζεται, «ανησυχεί βαθύτατα για την εξέλιξη αυτή, η οποία έρχεται να προστεθεί στον ήδη μακρύ κατάλογο των αναφορών για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από αξιωματούχους επιβολής του νόμου στην Ελλάδα».

Δείτε την ανάρτηση της Διεθνούς Αμνηστίας:

«Έναν χρόνο μετά τον θανάσιμο πυροβολισμό του Νίκου Σαμπάνη από την αστυνομία, ένα άλλο Ρομά αγόρι, ο 16χρονος Κώστας Φραγκούλης, νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση στο νοσοκομείο μετά από πυροβολισμό από την αστυνομία.

Η Διεθνής Αμνηστία ανησυχεί βαθύτατα για την εξέλιξη αυτή, η οποία έρχεται να προστεθεί στον ήδη μακρύ κατάλογο των αναφορών για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από αξιωματούχους επιβολής του νόμου στην Ελλάδα.

Οι ελληνικές αρχές πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι τρέχουσες έρευνες για το περιστατικό θα είναι άμεσες, αμερόληπτες και διεξοδικές, καθώς και ότι θα διερευνήσουν πιθανά ρατσιστικά κίνητρα».

«Ερευνητές μας που βρίσκονταν επιτόπου για δέκα ημέρες τεκμηρίωσαν τη χρήση πανομοιότυπων τακτικών με αυτές που χρησιμοποιήθηκαν στη Συρία και στην Τσετσενία», όπως επιθέσεις εναντίον αμάχων, ή χρήση όπλων απαγορευμένων από το διεθνές δίκαιο, υπερθεμάτισε κατά τη διάρκεια παράλληλης συνέντευξης Τύπου στο Παρίσι η Μαρί Στράδερς, διευθύντρια του παραρτήματος της Αμνηστίας που είναι αρμόδιο για την ανατολική Ευρώπη και την κεντρική Ασία.

Απευθυνόμενη σε περίπου είκοσι αφρικανικές κυβερνήσεις οι οποίες στις αρχές Μαρτίου, όταν τέθηκε σε ψηφοφορία σχέδιο απόφασης της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ που απαιτούσε την αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων, προτίμησαν να απόσχουν, η ΜΚΟ ερίζει πως μπροστά στις ενέργειες της Ρωσίας, δεν νοείται «ουδετερότητα».

Εξάλλου, δύο και πλέον χρόνια αφότου ξέσπασε η πανδημία του νέου κορονοϊού, η Αμνηστία καταγγέλλει αυτές που χαρακτηρίζει επιθέσεις εναντίον των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με πρόσχημα τον αγώνα κατά της υγειονομικής κρίσης.

«Στις τέσσερις γωνιές του κόσμου, κράτη εμπόδισαν και διέλυσαν καταχρηστικά διαδηλώσεις, ενίοτε με προκάλυψη τις ρυθμίσεις με σκοπό την αποτροπή της εξάπλωσης του κορονοϊού», ειδικά στο Καμερούν, στην Ακτή Ελεφαντοστού και στο Τσαντ, αναφέρει.

Επιπλέον, στηλιτεύει νόμους που περιορίζουν τις ελευθερίες της έκφρασης, του συνεταιρίζεσθαι και της ειρηνικής συνάθροισης σε 67 από τις 154 χώρες με τις οποίες καταπιάνεται στην έκθεση: στην Καμπότζη, στην Αίγυπτο, στο Πακιστάν, στην Τουρκία, αλλά και στις ΗΠΑ.

Ο ιός έχει στοιχίσει τη ζωή σε πάνω από έξι εκατομμύρια ανθρώπους αφότου εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Κίνα στα τέλη του 2019, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Χάρη στην πρόοδο του εμβολιασμού, αρκετές χώρες χαλάρωσαν προοδευτικά τα περιοριστικά μέτρα.

Όσον αφορά την ανοσοποίηση, η Αμνηστία στηλιτεύει το γεγονός ότι πλούσιες χώρες, «όπως τα κράτη μέλη της ΕΕ, η Νορβηγία, η Ελβετία και το ΗΒ» αντιτάχθηκαν στην προσωρινή άρση της προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας των εμβολίων κατά της COVID-19.

Παράλληλα «οι φαρμακευτικές εταιρείες», υπό την πίεση «ισχυρών κυβερνήσεων», έδωσαν «τη βασική προτεραιότητα στην παράδοση των εμβολίων στις χώρες με υψηλά εισοδήματα» επιδεινώνοντας τις ανισότητες. «Οι χώρες με υψηλά εισοδήματα δημιούργησαν απόθεμα εκατομμυρίων επιπλέον δόσεων από όσες μπορούσαν να αξιοποιήσουν», και ορισμένες «ήταν σε θέση να εμβολιάσουν πέντε φορές όλο τον πληθυσμό τους» ενώ άλλες αντιμετώπιζαν τεράστια έλλειψη, υπογραμμίζει η ετήσια έκθεση της Αμνηστίας.

Ακόμη, η ΜΚΟ καταφέρεται εναντίον των εταιρειών που διαχειρίζονται ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης, κρίνοντας πως προσέφεραν εύφορο έδαφος για την παραπληροφόρηση κάθε λογής όσον αφορά την πανδημία.

Ευρύτερα, η οργάνωση στηλιτεύει το ότι την περασμένη χρονιά «επωάστηκαν νέες ένοπλες συρράξεις» ενώ «ανεπίλυτες συγκρούσεις βάθυναν». «Στο Αφγανιστάν, στην Μπουρκίνα Φάσο, στην Αιθιοπία, στο Ισραήλ και στην Παλαιστίνη, στη Λιβύη, στη Μιανμάρ και στην Υεμένη (…) διαπράχθηκαν παραβιάσεις θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου σε μαζική κλίμακα», τονίζει. Κατάφωρες παραβιάσεις έμειναν ατιμώρητες, προσθέτει. «Σε ελάχιστες περιπτώσεις υπήρξε διεθνής αντίδραση· σε ελάχιστες περιπτώσεις υπήρξε δικαιοσύνη και λογοδοσία».

Λίγα λεπτά πριν από τα μεσάνυχτα ήχησαν σειρήνες στην ουκρανική πρωτεύουσα για αεροπορική επιδρομή.

«Προσοχή! Συναγερμός για αεροπορική επιδρομή σήμανε στο Κίεβο! Ζητούμε από όλους να μεταβούν εσπευσμένα στα καταφύγια της Πολιτικής Προστασίας», αναφέρει η ανακοίνωση της περιφερειακής διοίκησης του Κιέβου στο Telegram.

Οι ουκρανικές αρχές έχουν προτρέψει τους κατοίκους να μην αγνοούν τις προειδοποιήσεις για αεροπορικές επιδρομές.

Πηγή: Ukrinform

Τις τελευταίες μέρες, οι ουκρανικές Αρχές έφεραν Ρώσους στρατιώτες αιχμαλώτους πολέμου σε συνεντεύξεις Τύπου για να αναδείξουν τον ρόλο τους στη στρατιωτική εισβολή, ενώ βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν επίσης αιχμαλώτους στρατιώτες να επικοινωνούν με μέλη των οικογενειών τους στη Ρωσία.

Βίντεο με αιχμάλωτους Ουκρανούς στρατιώτες έχουν επίσης εμφανιστεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ωστόσο δεν έχει επιβεβαιωθεί η εγκυρότητά τους.

«Καθώς η σύγκρουση συνεχίζεται, είναι σημαντικό όλα τα μέρη να σέβονται πλήρως τα δικαιώματα των αιχμαλώτων πολέμου», δήλωσε η Τζόαν Μάρινερ, Διευθύντρια του Προγράμματος Αντιμετώπισης Κρίσεων της Διεθνούς Αμνηστίας.

«Οποιαδήποτε δημόσια εμφάνιση μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τους αιχμαλώτους πολέμου όταν επιστρέψουν στην πατρίδα τους και επίσης να προκαλέσει προβλήματα στις οικογένειές τους για το διάστημα που βρίσκονται υπό κράτηση από την αντίπαλη πλευρά», πρόσθεσε η αξιωματούχος της Διεθνούς Αμνηστείας.

«Το άρθρο 13 της Γ’ Σύμβασης της Γενεύης ορίζει ρητά ότι οι αιχμάλωτοι πολέμου πρέπει να προστατεύονται ανά πάσα στιγμή, ιδιαίτερα από τη δημόσια θέα. Είναι καθήκον της υπεύθυνης για την αιχμαλωσία Αρχής να διασφαλίσει ότι τα δικαιώματα αυτών των κρατουμένων γίνονται δεόντως σεβαστά από τη στιγμή που θα συλληφθούν», αναφέρεται στη Σύμβαση.

Αυτά τα ανησυχητικά παραδείγματα κρατικής υπερβολής έλαβαν χώρα καθώς άνθρωποι επιθυμούσαν να εκφράσουν τις ανησυχίες τους για σοβαρά ζητήματα όπως η παράνομη χρήση βίας από την αστυνομία, η έμφυλη βία και τα σημαντικά προβλήματα στο δημόσιο σύστημα υγείας της Ελλάδας –το οποίο έχει πληγεί από πολυετείς πολιτικές λιτότητας– στον καιρό της πανδημίας. Αυτή η έκθεση επικεντρώνεται στην απάντηση των αρχών σε διάφορες από αυτές τις διαμαρτυρίες, μεταξύ Νοεμβρίου 2020 και Μαρτίου 2021.

“Δεν ευθύνεται ο Τουρισμός για την αύξηση των κρουσμάτων” λέει ο Θεοχάρης

Οι ελληνικές αρχές χρησιμοποίησαν σοκαριστικές τακτικές επιχειρώντας να εκφοβίσουν ακτιβίστριες/ιστές για τα δικαιώματα των γυναικών, συνδικαλιστές/ίστριες, μέλη πολιτικών κομμάτων, δικηγόρους και άλλα άτομα που συμμετείχαν ή καλούσαν σε συμμετοχή σε ειρηνικές διαμαρτυρίες τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2020, αφότου η χώρα εισήλθε στο δεύτερό της λοκντάουν. Πολλοί/ές συνελήφθησαν, ποινικοποιήθηκαν και τους επιβλήθηκαν αδικαιολόγητα πρόστιμα σε μια κατάφωρη κατάχρηση εξουσίας εκ μέρους των αρχών.

Κονδυλία Γώγου, ερευνήτρια της Διεθνούς Αμνηστίας για την Ελλάδα

Οι ελληνικές αρχές έχουν ευθύνη να διευκολύνουν ειρηνικές διαμαρτυρίες, όπως ανέφερε η Διεθνής Αμνηστία. Περιορισμοί στο δικαίωμα στην ελευθερία της ειρηνικής συνάθροισης για να αντιμετωπιστεί η πανδημία είναι επιτρεπτοί, αλλά θα πρέπει να υπόκεινται σε αυστηρά κριτήρια, να πληρούν τις αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας και να εκτιμώνται κατά περίπτωση. Οι κυβερνήσεις δεν έχουν το ελεύθερο να περιορίζουν ανθρώπινα δικαιώματα, ακόμα και κατά τη διάρκεια μιας πανδημίας.

Οι ελληνικές αρχές δικαιολόγησαν τις καθολικές απαγορεύσεις διαμαρτυριών και άλλες παραβιάσεις δικαιωμάτων επικαλούμενες την απειλή που συνιστά η πανδημία Covid-19. Κατά ειρωνικό τρόπο, στη συνέχεια εφάρμοσαν αυτές τις απαγορεύσεις θέτοντας διαδηλωτές/ώτριες υπό κράτηση σε κλειστούς χώρους, εκθέτοντάς τους σε πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο μετάδοσης.

Περιορισμοί στις ειρηνικές διαμαρτυρίες κωδικοποιήθηκαν επίσης στη νομοθεσία στους μήνες που ακολούθησαν την έξοδο της Ελλάδας από το πρώτο λοκντάουν. Νομοθετικές μεταρρυθμίσεις για τη ρύθμιση των διαδηλώσεων θεσπίστηκαν τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο του 2020, οι οποίες επιτρέπουν την απαγόρευση των αντιδιαδηλώσεων και τη διάλυση ειρηνικών συναθροίσεων εάν οι οργανωτές/ώτριες δεν εκπληρώνουν υποχρεώσεις γνωστοποίησης των αρχών. Η νομοθεσία για τη χρήση συστημάτων επιτήρησης σε διαδηλώσεις και η εφαρμογή της επίσης εγείρουν ανησυχίες, μεταξύ άλλων όσον αφορά το αποτρεπτικό αποτέλεσμα που μπορεί να έχει η χρήση κάμερας σε ειρηνικούς διαδηλωτές/ώτριες. Αυτές οι τροποποιήσεις θα έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες που θα διαρκέσουν πολύ πέρα από το τέλος της πανδημίας.

Παράνομη χρήση βίας σε διαμαρτυρίες

Η Διεθνής Αμνηστία διαπίστωσε ότι οι ελληνικές αρχές απέτυχαν να διευκολύνουν το δικαίωμα στην ειρηνική διαμαρτυρία, μεταξύ άλλων επιβάλλοντας καθολικές απαγορεύσεις και διαλύοντας ειρηνικές συναθροίσεις χρησιμοποιώντας μη απαραίτητη και υπερβολική χρήσης βίας.

Η Μαρία* επισήμανε τις σεξιστικές και υβριστικές εκφράσεις και μεταχείριση που υπέστησαν διαδηλώτριες κατά την επίθεση της αστυνομίας, στη διάρκεια φοιτητικής διαμαρτυρίας στα Ιωάννινα στις 17 Νοεμβρίου 2020: «…Με το που ξεκίνησε όλη αυτή η επίθεση, άκουσαν πολλές (διαδηλώτριες) όπως και εγώ διάφορους χαρακτηρισμούς του τύπου “Πέσε κάτω πουτανάκι γιατί εκεί ανήκεις και μην ξανασηκωθείς ποτέ…”».

Άτομα που μίλησαν στη Διεθνή Αμνηστία, από μια σειρά από διαμαρτυρίες, περιέγραψαν το πώς η αστυνομία προσέφυγε, χωρίς να χρειάζεται, στη χρήση κανονιών νερού και χημικών εναντίον ειρηνικών διαδηλωτών/ριών. Κάποια είπαν ότι η αστυνομία τούς χτύπησε στο κεφάλι με κλομπ και χρησιμοποίησε χειροβομβίδες κρότου-λάμψης με τρόπο που θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό, συμπεριλαμβανομένων προβλημάτων ακοής.

Σοβαροί ισχυρισμοί για βασανιστήρια ή άλλη κακομεταχείριση κατά την κράτηση από την αστυνομία

Όταν βρέθηκαν υπό κράτηση από την αστυνομία, κάποια από τα άτομα που μίλησαν στη Διεθνή Αμνηστία περιέγραψαν ότι υποβλήθηκαν σε μεταχείριση η οποία μπορεί να συνιστά βασανιστήριο ή άλλη κακομεταχείριση.

Ο Άρης Παπαζαχαρουδάκης, ένας διαδηλωτής 21 ετών, είπε ότι υπέστη βασανιστήρια κατά τη διάρκεια της ανάκρισής του από την αστυνομία σχετικά με τα επεισόδια και τον τραυματισμό ενός αστυνομικού που έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια διαδήλωσης εναντίον της αστυνομικής βίας στις 9 Μαρτίου 2021. «…Μου ζήτησαν να μιλήσω για τον χώρο από τον οποίο με πήρανε, εκεί που η (πολιτική) συλλογικότητα μου φιλοξενούνταν…, όσο δεν απάνταγα έτρωγα ακόμη περισσότερο ξύλο… Με πέταγαν από την καρέκλα, με σήκωναν από τις χειροπέδες, (και) οι ώμοι μου ένιωθα θα εξαρθρωθούν… (Ήταν) μια διαδικασία συνεχούς ξυλοδαρμού…».

Χρυσή Αυγή

Σε μια διαμαρτυρία στα Ιωάννινα, κάποιοι διαδηλωτές είπαν ότι αστυνομικοί των μονάδων αποκατάστασης της τάξης αυτοπροσδιορίστηκαν ως μέλη του ακροδεξιού κόμματος Χρυσή Αυγή. Σε μια απόφαση-ορόσημο τον περασμένο Οκτώβριο, ένα δικαστήριο έκρινε την πολιτική ηγεσία του κόμματος ένοχη για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης.

Ο Γιώργος,* ο οποίος υπέστη σειρά από τραύματα κατά τη διάρκεια φοιτητικής διαδήλωσης στα Ιωάννινα στις 17 Νοεμβρίου 2020, περιέγραψε: «… Ορισμένοι αστυνομικοί είπανε κιόλας “Είμαι Χρυσαυγίτης, θα πεθάνεις”… Σε μια στιγμή είχα πέσει κάτω… πριν ξανασηκωθώ, ρίξανε κρότου-λάμψης ακριβώς πάνω μας… Εγώ έβγαλα εκεί ένα ουρλιαχτό τρομερό γιατί (η κρότου-λάμψης) έσκασε μπροστά στα μάτια μου και δίπλα στο αριστερό μου αφτί… (Μ)ε ρίξαν κάτω και με πήραν σε ένα σημείο λίγο πιο απόμερο πίσω από όλους τους φοιτητές τους υπόλοιπους και λίγο μακριά από τις κάμερες και ήταν πέντε με έξι αστυνομικοί οι οποίοι με χτυπούσαν…».

«Οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να τερματίσουν την ποινικοποίηση της ειρηνικής συνάθροισης και να ακυρώσουν οποιαδήποτε πρόστιμα επιβλήθηκαν σε ειρηνικούς διαδηλωτές/ριες, δικηγόρους και ακτιβίστριες/ιστές για τα δικαιώματα των γυναικών, και σε άλλα άτομα που συνελήφθησαν αυθαίρετα πριν ή κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του Νοεμβρίου και του Δεκεμβρίου 2020. Οποιεσδήποτε κατηγορίες εναντίον τους για φερόμενη παραβίαση κανόνων δημόσιας υγείας θα πρέπει να αποσυρθούν και άμεσες και ενδελεχείς έρευνες θα πρέπει επίσης να διενεργηθούν για όλες τις περιπτώσεις παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων που τεκμηρίωσε η Διεθνής Αμνηστία», δήλωσε η Κονδυλία Γώγου.

Πηγή: left.gr