Το διαστημόπλοιο που εκτοξεύτηκε το 1977 και αυτή τη στιγμή απέχει 19,9 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη, «λειτουργεί κανονικά» και παρέμεινε «στην προκαθορισμένη τροχιά του», σύμφωνα με την αμερικανική διαστημική υπηρεσία.

Welcome back, Voyager 2.@NASA has reestablished full communications with Voyager 2. We shouted 12.5 billion miles (19.9 billion km) into interstellar space, instructing it to turn its antenna back to Earth – and after 37 hours, we found out it worked! https://t.co/bJDKh6Icg5 https://t.co/wQh5JfmLfP

— NASA JPL (@NASAJPL) August 4, 2023

Οι εντολές που στάλθηκαν στις 21 Ιουλίου στο Voyager το οδήγησαν να στρέψει την κεραία του σε λάθος κατεύθυνση, μακριά από τη Γη, με αποτέλεσμα να διακοπεί η μετάδοση δεδομένων. Αυτήν την εβδομάδα η NASA επιβεβαίωσε ότι κατάφερε να εντοπίσει το σήμα του και να διαπιστώσει ότι ήταν «σε καλή κατάσταση». Έπειτα, με μια τεχνική που την αποκάλεσε «διαστρική κραυγή», του έδωσε την εντολή να ανακατευθύνει την κεραία και να την στρέψει προς την κατεύθυνση της Γης.

Οι ειδικοί εξήγησαν ότι η τεχνική αυτή δεν είχε πολλές πιθανότητες να επιτύχει, όμως τελικά αποδείχθηκε αποτελεσματική. Λόγω της απόστασης στην οποία βρίσκεται το Voyager 2, η εντολή χρειάστηκε 18 ώρες να φτάσει στο διαστημόπλοιο. Οι τεχνικοί της NASA χρειάστηκε κατόπιν να περιμένουν άλλες 18 ώρες μέχρι να βεβαιωθούν για το θετικό αποτέλεσμα.

Voyager 2: Nasa fully back in contact with lost space probe https://t.co/ASVyf2PgxM

— BBC News (World) (@BBCWorld) August 4, 2023

Η υπηρεσία λαμβάνει ξανά επιστημονικά δεδομένα και τηλεμετρία από το διαστημόπλοιο.

Αν δεν λειτουργούσε η μέθοδος που εφάρμοσε η NASA, οι επιστήμονες θα έπρεπε να περιμένουν μέχρι τον Οκτώβριο, ελπίζοντας ότι η κεραία του Voyager θα επέστρεφε από μόνη της αυτόματα στην προκαθορισμένη θέση της και το πρόβλημα θα λυνόταν.

Το Voyager 2 βγήκε το 2018 από το ηλιακό σύστημά μας και ταξιδεύει πλέον στο διαστρικό κενό. Το «δίδυμό» του, το Voyager 1, βγήκε από το ηλιακό σύστημα το 2012 και βρίσκεται σε απόσταση 24 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη. Τα δύο θρυλικά διαστημόπλοια φέρουν επάνω τους δίσκους από χρυσό και χαλκό με ήχους και εικόνες από τη Γη.

Πρόκειται για την αποστολή «Daedalus» (Δαίδαλος), που έχει ως στόχο να πραγματοποιήσει επιτόπιες μετρήσεις της πυκνότητας και της θερμοκρασίας του πλάσματος, του ηλεκτρικού και μαγνητικού πεδίου, των ουδέτερων ανέμων, της ολίσθησης ιόντων, καθώς και της σύστασης, της πυκνότητας και της θερμοκρασίας των ουδέτερων και των φορτισμένων στοιχείων στην περιοχή της Κατώτερης Θερμόσφαιρας και Ιονόσφαιρας (LTI).

Η περιοχή αυτή, σε υψόμετρο από 100 έως 200 χιλιόμετρα από την επιφάνεια της Γης, είναι η βασική μεταβατική περιοχή από την ατμόσφαιρα της Γης στο Διάστημα, όπου συνυπάρχουν τα ουδέτερα στοιχεία της ατμόσφαιρας και τα φορτισμένα στοιχεία του διαστημικού πλάσματος. Εδώ,γίνεται η σύνδεση της μαγνητόσφαιρας της Γης με την ανώτερη ατμόσφαιρα και την ιονόσφαιρα δημιουργώντας ένα γιγαντιαίο ηλεκτρικό κύκλωμα: τεράστια ηλεκτρικά ρεύματα ρέουν κατά μήκος των μαγνητικών γραμμών της Γης και «κλείνουν» ένα ηλεκτρικό κύκλωμα σε ψηλά γεωγραφικά πλάτη διαμέσου της ιονόσφαιρας, ενώ η ουδέτερη ατμόσφαιρα δρα ως «ηλεκτρική αντίσταση» αυτού του κυκλώματος, με αποτέλεσμα την ωμική θέρμανση της περιοχής (γνωστή και ως θέρμανση Joule). Ταυτόχρονα, τα φορτισμένα σωματίδια που κινούνται κατά μήκος των μαγνητικών γραμμών προσπίπτουν και συγκρούονται με τα σωματίδια της ανώτερης ατμόσφαιρας, δημιουργώντας το γνωστό μας Βόρειο Σέλας.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, Θεόδωρος Σαρρής, μπορεί να γίνονται πολλές μετρήσεις στην ατμόσφαιρα της Γης από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ατμοσφαιρικά μπαλόνια και άλλα όργανα και στο Διάστημα από δορυφόρους, «ωστόσο σε αυτό το μεσοδιάστημα έχουν γίνει μόνο κάποιες μεμονωμένες μετρήσεις από το έδαφος με μεθόδους τηλεπισκόπησης ή με ατμοσφαιρικές ρουκέτες». Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, «να υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των μοντέλων που προσομοιώνουν τη συγκεκριμένη περιοχή» και να περιορίζονται οι τρέχουσες δυνατότητες πρόβλεψης των καιρικών συνθηκών στο Διάστημα, προσθέτει ο ίδιος.

Για την επίλυση όλων των ερωτημάτων που υπάρχουν για το κρίσιμο αυτό μεσοδιάστημα υπάρχει ανάγκη για μετρήσεις σε διαφορετικά ύψη και πολλαπλά σημεία της περιοχής LTI. Στην αποστολή «Δαίδαλος» προτείνεται ένας πολύ πρωτοποριακός τρόπος για να μετρηθεί αυτή η περιοχή, με το δορυφόρο που θα αναπτυχθεί να λειτουργεί «σαν ένα ιπτάμενο εργαστήριο», όπως λέει χαρακτηριστικά ο κ. Σαρρής. Ο δορυφόρος θα κατεβαίνει σταδιακά στην περιοχή με τη χρήση προωθητήρων και ταυτόχρονα θα απελευθερώνονται νανοδορυφόροι, που θα φέρουν ελάχιστα όργανα και θα λαμβάνουν επιτόπου επιπλέον μετρήσεις. Μάλιστα, υποσυστήματα και συνιστώσες του δορυφόρου θα μπορούσαν να κατασκευαστούν και εντός της Ελλάδας.

Η αποστολή προτάθηκε στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής προτάσεων για το πρόγραμμα παρατήρησης της Γης «10th Earth Explorer». Επιλέχθηκε το 2018 ως ένα από τα τρία κορυφαία προγράμματα για τα οποία έγινε μελέτη εφικτότητας και στη συνέχεια προκρίθηκε ως ένα από τα δύο επικρατέστερα για υλοποίηση, ωστόσο στο τελευταίο στάδιο κρίθηκε ότι έχει πολλά ρίσκα λόγω της περιοχής, την οποία θέλει να ερευνήσει. Το ενδιαφέρον, όμως, ήταν τόσο μεγάλο, που την πρόταση ανέλαβε να διερευνήσει κοινή επιστημονική επιτροπή της NASA και της ESA.

Σημειώνεται ότι τα πορίσματα και το στάδιο διερεύνησης της παραπάνω επιστημονικής επιτροπής παρουσίασε ο Θεόδωρος Σαρρής στην πρόσφατη Γενική Συνέλευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Γεωφυσικής, της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής συνάντησης για τις επιστήμες του περιβάλλοντος της Γης και του γύρω διαστημικού χώρου, που διεξήχθη στη Βιέννη 24-28 Απριλίου 2023.

Η κάψουλα, μέσα στην οποία δεν υπήρχε κανένας αστροναύτης γι αυτή τη δοκιμαστική πτήση, εισήλθε στη γήινη ατμόσφαιρα με ταχύτητα σχεδόν 40.000 χλμ. την ώρα και έπρεπε να αντέξει μια ζέστη 2.800 βαθμών Κελσίου, ή τη μισή θερμοκρασία της επιφάνειας του Ήλιου. Στη συνέχεια η ιλιγγιώδης κάθοδός της επιβραδύνθηκε όταν αναπτύχθηκαν μια σειρά από αλεξίπτωτα, σύμφωνα με εικόνες που μετέδωσε απευθείας η Nasa. Το διαστημόπλοιο πρέπει τώρα να περισυλλεγεί και να τοποθετηθεί σε πλοίο του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού.

Η προσθαλάσσωση έγινε στ΄ανοιχτά του μεξικανικού νησιού της Γουαδαλούπης στις 19.40 ώρα Ελλάδας (9.40 το πρωί τοπική ώρα).

Ο κύριος στόχος της αποστολής ήταν να δοκιμαστεί σε αυτές τις συνθήκες η θερμική ασπίδα της κάψουλας, η μεγαλύτερη που έχει κατασκευαστεί ποτέ (διαμέτρου 5 μέτρων).

Το βράδυ της Δευτέρας η πιο προνοητική και επινοητική ανθρωπότητα θα δοκιμάσει ακριβώς αυτό που ήδη έχουμε δει σε ταινίες επιστημονικής φαντασίας: να εκτρέψει έναν αστεροειδή από την πορεία του, ρίχνοντας πάνω του, σαν να είναι πύραυλος, ένα διαστημικό σκάφος με μέγεθος αυτοκινήτου, το DART (Double Asteroid Redirection Test) της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA).

Το κόστους 330 εκατομμυρίων δολαρίων και βάρους 550 κιλών κυβικού σχήματος ρομποτικό σκάφος DART, αφού διένυσε μια απόσταση περίπου 11 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη, από όπου εκτοξεύτηκε το Νοέμβριο του 2021, προορίζεται να συντριβεί – στις 02:14 ώρα Ελλάδας της Τρίτης 27 Σεπτεμβρίου – στον μικρό δορυφόρο Δίμορφο (διαμέτρου 160 μέτρων) του μεγαλύτερου αστεροειδούς Δίδυμου (διαμέτρου περίπου 780 μέτρων). Είναι η πρώτη κρίσιμη «πρόβα» πλανητικής άμυνας σε περίπτωση που ένας τέτοιος διαστημικός βράχος αποτελέσει απειλή για τη Γη στο μέλλον.

Πρόκειται για το πρώτο τεστ μιας τεχνολογίας εκτροπής/αποτροπής ενός δυνητικά καταστροφικού αστεροειδούς. Η πρόσκρουση της διαστημοσυσκευής DART στον αστεροειδή με ταχύτητα περίπου 22.000 χιλιομέτρων την ώρα θα έχει ως στόχο να χρησιμοποιήσει κινητική ενέργεια για να τον εκτρέψει ελαφρά από την τροχιά του. Κάτι ανάλογο μπορεί να χρειαστεί μελλοντικά να γίνει με κάποιον άλλο μεγάλο αστεροειδή που υπάρχει κίνδυνος η τροχιά του να διασταυρωθεί με εκείνη του πλανήτη μας.

Ο «βομβαρδισμός» του Δίμορφου – που θα οδηγήσει στην καταστροφή του DART – αναμένεται να αλλοιώσει ελαφρά την τροχιά του (κατά περίπου 1%), ώστε να περιφέρεται πέριξ του Δίδυμου λίγο πιο κοντά και πιο γρήγορα. Τα τηλεσκόπια από τη Γη θα παρακολουθούν για να δουν κατά πόσο αυτό όντως συνέβη.

Παράλληλα, το DART έχει ήδη απελευθερώσει από τις 11 Σεπτεμβρίου τη μικρή (βάρους 14 κιλών) ιταλικής κατασκευής διαστημοσυσκευή LICIACube που θα πλησιάσει τον Δίμορφο σε απόσταση 55 χιλιομέτρων και με τις κάμερες της θα φωτογραφήσει τις επιπτώσεις της πρόσκρουσης. Το συμβάν θα παρακολουθούν επίσης διάφορα επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια, μεταξύ των οποίων το James Webb.

Στα χνάρια της αμερικανικής αποστολής θα ακολουθήσει η ευρωπαϊκή αποστολή HERA του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), που θα στείλει μια γερμανικής κατασκευής διαστημοσυσκευή, συνοδευόμενη από δύο μικροδορυφόρους (τα cubesats Milani και Juventas), στον Δίδυμο και στον Δίμορφο για να τους μελετήσει πιο προσεκτικά και να δει από πρώτο χέρι τον κρατήρα που θα έχει δημιουργηθεί, καθώς και τις άλλες επιπτώσεις της πρόσκρουσης του DART. Η HERA αναμένεται να εκτοξευθεί το 2024 και να φθάσει στον αστεροειδή και το φεγγάρι του στο τέλος του 2026.

Αν το DART αποτύχει να βρει τον στόχο του, διαθέτει αρκετά καύσιμα για να έχει άλλη μια ευκαιρία μετά από δύο χρόνια να επαναλάβει την προσπάθεια του σε κάποιον άλλο διαστημικό βράχο. Την ευθύνη της αποστολής έχει το Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς της Βαλτιμόρης.

Να σημειωθεί πως και η Κίνα ετοιμάζει μια παρεμφερή αποστολή πλανητικής άμυνας στον αστεροειδή Μπενού το 2026.

Οι τηλεοράσεις NASA TV και ESA TV θα μεταδώσουν την πρόσκρουση του DART ζωντανά, καθώς επίσης τα social media (Facebook, Twitter, ΥouTube) της NASA.

Αν και τελικά το μυστικό του Χίπχεν αποκαλύφθηκε, έχασε την ευκαιρία να μπει σε τροχιά γύρω από τη Γη επειδή ήταν πάνω από το όριο βάρους. «Πονάει πάρα πολύ», λέει. «Είμαι πολύ απογοητευμένος. Αλλά δεν μπορώ να κάνω κάτι για αυτό».

Ο Χίπχεν, πιλότος της αεροπορικής Endeavor Air της Delta με έδρα τη Φλόριντα, μοιράστηκε την ιστορία του στο Associated Press κατά τη διάρκεια της πρώτης του επίσκεψης στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι της NASA.

Τη θέση του την έδωσε στον Κρις Σεμπρόσκι, μηχανικό δεδομένων στο Έβερετ της Ουάσιγκτον. Οι δυο τους έμεναν μαζί από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 ενώ φοιτούσαν στο Embry-Riddle Aeronautical University. Ανήκαν επίσης σε μια ομάδα υπεράσπισης του διαστήματος, που πήγαινε στην Ουάσιγκτον για να προωθήσει τα εμπορικά διαστημικά ταξίδια.

Παρά το γεγονός ότι ζούσαν σε αντίθετες ακτές, ο Χίπχεν και ο Σεμπρόσκι συνέχισαν να ανταλλάσσουν διαστημικές ειδήσεις και να υπερασπίζονται τον σκοπό. Κανένας από τους δύο δεν μπορούσε να αντισταθεί όταν ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος του Shift4 Payments, Τζάρνετ Ισαάκμαν, έκανε κλήρωση για μια θέση στην πτήση που αγόρασε από τον Elon Musk της SpaceX.

Ο Χίπχεν δήλωσε συμμετοχές αξίας 600 δολαρίων. Ο Σεμπρόσκι, έτοιμος να ξεκινήσει μια νέα δουλειά στη Lockheed Martin, πλήρωσε 50 δολάρια. Για την κλήρωση μαζεύτηκαν 72.000 συμμετοχές και κανένας τους δεν φανταζόταν ότι θα κέρδιζε και γι αυτό δεν μπήκαν στον κόπο να το πει ο ένας στον άλλον.

Στις αρχές Μαρτίου, ο Χίπχεν άρχισε να λαμβάνει emails που του ζητούσαν λεπτομέρειες για τον εαυτό του. Τότε διάβασε τα μικρά γράμματα του διαγωνισμού: Ο νικητής έπρεπε να είναι κάτω από 2 μέτρα και 113 κιλά. Εκείνος ήταν 1,8 μέτρα και 150 κιλά.

Ως μηχανικός αεροδιαστημικής και πιλότος, ο Χίπχεν γνώριζε ότι το όριο βάρους ήταν ένα ζήτημα ασφάλειας που αφορούσε τα καθίσματα και δεν μπορούσε να ξεπεραστεί.

«Προσπαθούσα να καταλάβω πώς θα μπορούσα να χάσω τα παραπάνω κιλά σε έξι μήνες, κάτι που, είναι δυνατό, αλλά δεν είναι το πιο υγιές πράγμα στον κόσμο», λέει ο ίδιος.

Ο Ισαάκμαν, ο χορηγός της διαστημικής πτήσης, επέτρεψε στον Χίπχεν να επιλέξει έναν αντικαταστάτη. «Η προθυμία του Κάιλ να χαρίσει τη θέση του στον Κρις ήταν μια απίστευτη πράξη γενναιοδωρίας», λέει σε ένα email.

Ο Ισαάκμαν παρουσίασε τους επιβάτες του στα τέλη Μαρτίου: έναν βοηθό γιατρού του St. Jude που νίκησε τον καρκίνο ως παιδί, έναν καθηγητή κολεγίου που ήταν ο νικητής του Shift4 Payments και τον Σεμπρόσκι.

Πηγή: ΑΜΠΕ

Ο πύραυλος αναμένεται να εκτοξευθεί από το διαστημικό κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα στις 27 Μαΐου, με πλήρωμα δύο αστροναύτε και προορισμό τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, ενώ τo διαστημικό σκάφος για την αποστολή θα σχεδιάσει η ιδιωτική εταιρεία SpaceX.

Η NASA, από το 2011 χρησιμοποιούσε ρωσικούς πυραύλους για επανδρωμένες αποστολές, εφόσον στεφθεί με επιτυχία, αυτή θα είναι η πρώτη φορά που θα σταλούν αστροναύτες στο διάστημα με σκάφος ιδιωτικής εταιρείας. 

Οι κοσμοναύτες που θα αποτελέσουν το πλήρωμα είναι οι Bob Behnken και Doug Hurley, ενώ θα χρειαστούν περίπου 24 ώρες για να φτάσουν στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Η εν λόγω αποστολή θα απογειωθεί από τον ίδιο διάδρομο με τις ιστορικές αποστολές Apollo. 

Πηγή: BBC

Η εκτόξευση του πληρώματος της αποστολής Expedition 63 θα γίνει χωρίς τη συνήθη δημοσιότητα από το κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ στο Καζακστάν, αλλά και χωρίς τις τελετές στη Μόσχα, καθώς ο κόσμος προσπαθεί να αντιμετωπίσει την εξάπλωση του COVID-19.