«Θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αποτρέψουμε τυχόν επίθεση και, ναι, αν χρειαστεί θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να πολεμήσουμε, να κάνουμε ό,τι χρειάζεται για να προστατεύσουμε τον λαό μας, τις αξίες μας και τον τρόπο ζωής μας και, ως Ευρώπη, να σταθούμε στα δικά μας πόδια », δήλωσε επιβεβαιώνοντας το ευρωπαικό αφήγημα των ημερών για τη δημιουργία μιας ισχυρής Ευρώπης αμυντικά. 

Παράλληλα, αποκάλυψε ότι το  Ηνωμένο Βασίλειο θα αναπτύξει φέτος μια ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρων του στον Βόρειο Ατλαντικό και τον Απώτατο Βορρά, στο πλαίσιο μιας αποστολής ασφαλείας μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους του ΝΑΤΟ, ανακοίνωσε ο Βρετανός πρωθυπουργός.

«Μπορώ να ανακοινώσω σήμερα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα αναπτύξει την ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρων του στον Βόρειο Ατλαντικό και τον Απώτατο

Βορρά φέτος, με επίκεντρο το αεροπλανοφόρο HMS Prince of Wales, που θα επιχειρεί μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και άλλους συμμάχους του ΝΑΤΟ», δήλωσε ο ηγέτης των Εργατικών στη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια.

Ο ίδιος χαρακτήρισε την ανακοίνωση «μια ισχυρή επίδειξη της δέσμευσής μας στην ευρωατλαντική ασφάλεια».

Αναφερόμενος στον Πούτιν, είπε ότι «δεν μπορεί να απαρνηθεί την ιδέα του πολέμου. Αν ζήσει άλλα 10 χρόνια, ο πόλεμος μπορεί να επιστρέψει ή να επεκταθεί. Γι’ αυτό χρειαζόμαστε πραγματικές εγγυήσεις ασφάλειας πριν από το τέλος του πολέμου. Ελπίζουμε ότι ο Πρόεδρος Τραμπ και το Κογκρέσο θα μας ακούσουν».

Συνεχίζοντας, ανέφερε ότι ο Πούτιν δεν περπατά στους δρόμους και «τα κανονικά πράγματα δεν τον ενδιαφέρουν. Τον εμπνέουν περισσότερο ο Τσάρος Πέτρος και η Αυτοκράτειρα Αικατερίνη – τους αρχιτέκτονες των ρωσικών αυτοκρατορικών φιλοδοξιών – από οτιδήποτε άλλο».

«Τα όπλα εξελίσσονται πιο γρήγορα από τις πολιτικές αποφάσεις», είπε, αναφερόμενος στην ταχύτατη πρόοδο των drones Shahed, τα οποία πλέον μπορούν να καθοδηγούνται σε πραγματικό χρόνο και τροφοδοτούνται από αεροπορικές μηχανές. Ωστόσο, ο Ζελένσκι πιστεύει ότι η Ουκρανία θα καταφέρει σύντομα να παράγει αρκετά drones, καθιστώντας τα Shahed άχρηστα.

Ο Ουκρανός πρόεδρος καταδίκασε επίσης το Ιράν για την προμήθεια drones στη Ρωσία, λέγοντας ότι το καθεστώς πρέπει να «σταματήσει άμεσα».

Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, η Ρωσία χάνει 156 στρατιώτες για κάθε χιλιόμετρο εδάφους που καταλαμβάνει, με αποτέλεσμα 30.000 έως 35.000 νεκρούς και τραυματίες κάθε μήνα.

Η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε στη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια την σημασία της ανεξαρτησίας της Ευρώπης. «Μια ανεξάρτητη Ευρώπη είναι μια ισχυρή Ευρώπη και μια ισχυρή Ευρώπη ενισχύει τη διατλαντική συμμαχία», δήλωσε.

Σε ένα σημείο της ομιλίας της μίλησε εμμέσως πλην σαφώς στους Αμερικανούς. Σημείωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να «εντείνει τις προσπάθειές της» και να αναλάβει τις ευθύνες της, κάτι που, όπως παραδέχεται, δεν έκανε πλήρως μέχρι την πρόσφατη «θεραπεία σοκ», προφανώς αναφερόμενη στις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για την προσάρτηση της Γροιλανδίας.

«Κάποια όρια έχουν παραβιαστεί και αυτό δεν μπορεί να αλλάξει πια», είπε η φον Ντερ Λάιεν, που μίλησε για σημαντικές επενδύσεις της Ευρώπης στην άμυνα. Τόνισε ότι πρόκειται για μια «πραγματική ευρωπαϊκή αφύπνιση» και αυτό είναι μόνο η αρχή. Η Ευρώπη «πρέπει να αποκτήσει κότσια» σε τομείς όπως ο διαστημικός και ο τομέας των πληροφοριών.

Η πρόεδρος της Κομισιόν σημείωσε ότι εξωτερικές πηγές προσπαθούν να αποδυναμώσουν την Ε.Ε. εκ των έσω. Εξήγησε ότι η εποχή μας διαθέτει επιθετικό ανταγωνισμό και σχέσεις εξουσίας καθώς ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής αμφισβητείται με νέους τρόπους. Ανέφερε ως προκλήσεις τα εδάφη, τους δασμούς και τους κανονισμούς για την τεχνολογία.

«Η Ευρώπη δεν έχει άλλη επιλογή από το να γίνει ανεξάρτητη», είπε η φον ντερ Λάιεν και κέρδισε το χειροκρότημα.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει το περιοδικό, δεν είναι βέβαιο ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα είναι τελικά ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα αυτής της πίεσης.

«Στα χαρτιά, οι Αμερικανοί παίρνουν αυτό που απαιτούν εδώ και καιρό. Μια Ευρώπη που ξοδεύει πολύ περισσότερα στην άμυνα και εξαρτάται πολύ λιγότερο από την Ουάσινγκτον για την ασφάλειά της. Αλλά στον Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να μην αρέσει αυτό που δημιουργεί η αμερικανική πίεση», αναφέρει χαρακτηριστικά το Politico, σχολιάζοντας τις τοποθετήσεις των ηγετών κατά την πρώτη ημέρα της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε η ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να ενισχύσει τους στρατιωτικούς της προϋπολογισμούς και να επαναπροσδιορίσει τη διατλαντική σχέση μέσα από ένα νέο πλαίσιο, που αρκετοί περιγράφουν ως «ΝΑΤΟ 3.0». Παράλληλα, ακούστηκαν εκκλήσεις για έναν νέο ευρωπαϊκό πατριωτισμό, αλλά και για την ανάπτυξη αυτόνομων δυνατοτήτων στους τομείς της άμυνας, του διαστήματος και της τεχνολογίας, ώστε η ήπειρος να μειώσει την εξάρτησή της από εξωτερικούς παράγοντες, ακόμη και από τις ΗΠΑ.

Το Politico παρομοιάζει πλέον τη σχέση Ευρώπης–Ηνωμένων Πολιτειών με εκείνη ενός ηλικιωμένου παντρεμένου ζευγαριού που δεν χωρίζει, αλλά επιλέγει να ζει σε διαφορετικά δωμάτια. Όπως γράφει, «και οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι παραμένουν προσηλωμένες στο ΝΑΤΟ. Αλλά ο τελευταίος χρόνος – από την ομιλία του Βανς μέχρι την απειλή του Τραμπ να υποτάξει τον Καναδά, η υποτίμηση των συμμάχων που πολέμησαν στο πλευρό των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και ιδιαίτερα οι επανειλημμένες εκκλήσεις του για προσάρτηση της Γροιλανδίας – έχει αφήσει τα σημάδια του».

Από αμερικανικής πλευράς, οι αξιωματούχοι που βρέθηκαν στο Μόναχο εμφανίστηκαν ικανοποιημένοι με την αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών, καθώς οι ΗΠΑ μετατοπίζουν σταδιακά την προσοχή τους προς το δικό τους ημισφαίριο και την περιοχή Ασίας–Ειρηνικού.

Οι Ευρωπαίοι, ωστόσο, όπως τονίζει το Politico, προσέρχονται πλέον με έναν πιο ωμό ρεαλισμό, προτείνοντας μια νέα μορφή διατλαντικής συμφωνίας: να αντιμετωπίζονται ως ισότιμοι και αξιόπιστοι εταίροι, ώστε να ενισχύσουν την άμυνά τους, να μοιραστούν το βάρος της ασφάλειας και να σταθούν ως πραγματικοί στρατιωτικοί σύμμαχοι σε έναν πιο επικίνδυνο κόσμο, όπου «η διεθνής τάξη που βασίζεται σε δικαιώματα και κανόνες… δεν υπάρχει πλέον με τον τρόπο που υπήρχε κάποτε», όπως δήλωσε ο Μερτς.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επανέλαβαν επίσης ότι θα συνεχίσουν να στηρίζουν την Ουκρανία οικονομικά και στρατιωτικά, την ώρα που η αμερικανική βοήθεια υπό τον Τραμπ τείνει σχεδόν να μηδενιστεί. Ο Μακρόν ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου χωρίς την ενεργό συμμετοχή της Ευρώπης.

Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο εάν αυτός ο πιο θετικός τόνος θα διατηρηθεί όταν ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο μιλήσει σήμερα, ανοίγοντας τη δεύτερη ημέρα της Διάσκεψης.

Καθ’ οδόν προς την Ευρώπη, ο Ρούμπιο δήλωσε ότι το μέλλον των δύο πλευρών του Ατλαντικού παραμένει αλληλένδετο: «ήταν πάντα συνδεδεμένο και θα συνεχίσει να είναι… οπότε πρέπει απλώς να μιλήσουμε για το πώς μοιάζει αυτό το μέλλον», είπε.

Μακρόν: Κάλεσμα για ισχυρότερη Ευρώπη

Ο Εμανουέλ Μακρόν υποστήριξε ότι η Ευρώπη οφείλει να κινηθεί με πιο μακρόπνοη στρατηγική, ενισχύοντας τις στρατιωτικές της δυνατότητες και εξετάζοντας πώς η γαλλική πυρηνική αποτροπή μπορεί να ενταχθεί στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Απέκρουσε τα επιχειρήματα περί ευρωπαϊκής παρακμής και υπερασπίστηκε τις πρωτοβουλίες κατά της παραπληροφόρησης και των υπερβολών των social media, που, όπως είπε, αποδυναμώνουν τις δυτικές δημοκρατίες.

«Είναι η κατάλληλη στιγμή για να τολμήσουμε. Είναι η κατάλληλη στιγμή για μια ισχυρή Ευρώπη», δήλωσε ο Μακρόν. «Η Ευρώπη πρέπει να μάθει να λειτουργεί ως γεωπολιτική δύναμη. Δεν ήταν μέρος του DNA μας».

Τόνισε επίσης ότι ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία για την Ουκρανία, η Ευρώπη θα συνεχίσει να έχει απέναντί της μια «επιθετική Ρωσία» και δεν πρέπει να αποδεχθεί μια πρόχειρη λύση που δεν αντιμετωπίζει τα θεμελιώδη προβλήματα.

«Οι Ευρωπαίοι πρέπει να χαράξουν αυτή την πορεία με βάση τη δική τους σκέψη και τα δικά τους συμφέροντα», σημείωσε, προτείνοντας την έναρξη διαβουλεύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ο Μακρόν ανέφερε ότι οι προηγούμενες πυρηνικές συμφωνίες στη δεύτερη θητεία Τραμπ «διαπραγματεύτηκαν χωρίς τη συμμετοχή των Ευρωπαίων, παρότι αφορούσαν άμεσα την Ευρώπη».

«Λόγω της γεωγραφικής μας θέσης, δεν έχουμε άλλη επιλογή», υπογράμμισε.

Εξήγησε ακόμη ότι η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας χρειάζεται ανασχεδιασμό:
«Πρέπει να αναδιατάξουμε και να αναδιοργανώσουμε την αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη… δεν είναι πλέον προσαρμοσμένη στις σημερινές συνθήκες», είπε.

Και πρόσθεσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη στρατηγικός διάλογος με τον Μερτς και άλλους ηγέτες:
«Πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε την πυρηνική αποτροπή μέσα σε αυτό το πλαίσιο…».

Μερτς: Νέα εποχή χωρίς βεβαιότητες

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς άσκησε κριτική στη νέα κατεύθυνση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής υπό τον Τραμπ, επισημαίνοντας ότι η διεθνής τάξη βασισμένη σε κανόνες έχει ουσιαστικά καταρρεύσει και ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να «πορευθούν μόνες τους».

«Η διεκδίκηση ηγετικού ρόλου από τις ΗΠΑ αμφισβητείται, ίσως έχει ήδη χαθεί», δήλωσε, ενώ προειδοποίησε ότι «Στην εποχή των μεγάλων δυνάμεων, δεν είναι πλέον αυτονόητο ότι η ελευθερία μας είναι διασφαλισμένη. Βρίσκεται υπό απειλή».

Ο ίδιος εκτίμησε ότι «Η διεθνής τάξη που βασίζεται σε δικαιώματα και κανόνες… δεν υπάρχει πλέον με τον τρόπο που τη γνωρίζαμε».

Αναφερόμενος στη γερμανική ιστορική εμπειρία, σημείωσε: «Εμείς οι Γερμανοί γνωρίζουμε ότι ένας κόσμος στον οποίο η ισχύς επιβάλλει το δίκαιο θα ήταν ένα σκοτεινό μέρος».

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η επιβεβαίωση ότι γίνονται συζητήσεις με τον Μακρόν για τη δημιουργία ευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής.

«Συζήτησα με τον Εμανουέλ Μακρόν για μια ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή», δήλωσε, δείχνοντας ότι το Βερολίνο εξετάζει πλέον εναλλακτικές λόγω της αβεβαιότητας για την αμερικανική προστασία.

Ο Μερτς μίλησε επίσης για το αυξανόμενο χάσμα με τις ΗΠΑ σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο:
«Ένα βαθύ χάσμα έχει ανοίξει ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες», τόνισε. «Οι πολιτισμικοί πόλεμοι της Αμερικής δεν είναι δικοί μας…».

Παράλληλα, έστειλε αυστηρό μήνυμα και προς την Κίνα, ξεκαθαρίζοντας ότι η ευρωπαϊκή αυτονομία δεν σημαίνει προσέγγιση με το Πεκίνο.

Κλείνοντας, επανέλαβε τη στήριξη της Γερμανίας προς την Ουκρανία: «Αυτός ο πόλεμος θα τελειώσει μόνο όταν η Ρωσία εξαντληθεί, τουλάχιστον οικονομικά, ενδεχομένως και στρατιωτικά».

Και κατέληξε: «Αυτό δεν σημαίνει ότι αποδεχόμαστε αυτή την πραγματικότητα ως μοιραία… Θα ανοίξουμε νέους δρόμους και θα αξιοποιήσουμε νέες ευκαιρίες».

«Η Ευρώπη επέστρεψε από τις διακοπές της ιστορίας»

Ο Μερτς χαρακτήρισε τη σημερινή κατάσταση ακόμη πιο ζοφερή από το σύνθημα της διάσκεψης («υπό καταστροφή»), δηλώνοντας χαρακτηριστικά πως «η Ευρώπη μόλις επέστρεψε από τις διακοπές της ιστορίας». Σύμφωνα με τον Καγκελάριο, βρισκόμαστε σε μια εποχή «βίαιου αναθεωρητισμού» από την πλευρά της Ρωσίας και μιας Κίνας που χρησιμοποιεί συστηματικά τις εξαρτήσεις των άλλων για να επαναπροσδιορίσει τη διεθνή τάξη προς όφελός της.

Παράλληλα, σημείωσε ότι η αξίωση των ΗΠΑ για παγκόσμια ηγεμονία «έχει αμφισβητηθεί και ενδεχομένως χαθεί», ενώ προειδοποίησε ότι αυτή η αστάθεια ωθεί τους ανθρώπους προς «εύκολες και σκληρές απαντήσεις», δοκιμάζοντας τα όρια των δημοκρατικών συστημάτων.

Ασκώντας αυτοκριτική στη γερμανική εξωτερική πολιτική των τελευταίων δεκαετιών, ο Μερτς έκανε λόγο για ένα «κανονιστικό πλεόνασμα βέλτιστων προθέσεων» που όμως στερούνταν μέσων επιβολής.

«Η Γερμανία συχνά νουθετούσε και επέπληττε, αλλά δεν ανησυχούσε αρκετά για το γεγονός ότι της έλειπαν τα μέσα για να λύσει το πρόβλημα», ανέφερε. Χρησιμοποίησε ως παράδειγμα τη Ρωσία, σημειώνοντας ότι ενώ το ΑΕΠ της ΕΕ είναι σχεδόν 10 φορές μεγαλύτερο, «η Ευρώπη δεν είναι σήμερα 10 φορές ισχυρότερη από τη Ρωσία».

Στρατιωτική ισχύς και ευρωπαϊκή κυριαρχία

Ο Μερτς δεσμεύτηκε να καταστήσει την Bundeswehr την ισχυρότερη συμβατική δύναμη στην Ευρώπη, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της πρώτης γερμανικής ξένης ανάπτυξης στη Λιθουανία. Στο πλαίσιο αυτό, κάλεσε σε συζήτηση για το Άρθρο 42 των συνθηκών της ΕΕ περί «αμοιβαίας συνδρομής», ώστε η Ευρώπη να αποτελέσει έναν «αυτόνομο, ισχυρό πυλώνα» εντός του ΝΑΤΟ.

Αποκάλυψε μάλιστα ότι ξεκίνησε «πρώτες συνομιλίες» με τον Εμανουέλ Μακρόν για ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα πυρηνικής αποτροπής, το οποίο θα ενσωματωθεί στον πυρηνικό διαμοιρασμό του ΝΑΤΟ.

Απάντηση στις ΗΠΑ και το κίνημα MAGA

Απευθυνόμενος απευθείας στην αμερικανική αντιπροσωπεία, ο Μερτς απάντησε στις περσινές επικρίσεις του Τζέι Ντι Βανς, τονίζοντας ότι «η μάχη της κουλτούρας του MAGA στις ΗΠΑ δεν είναι δική μας στην Ευρώπη». Υπογράμμισε ότι η ελευθερία του λόγου στην Ευρώπη τελειώνει εκεί που παραβιάζεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και το Σύνταγμα.

«Στην εποχή του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων, ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες θα είναι αρκετά ισχυρές για να προχωρήσουν μόνες τους», προειδοποίησε, συμπληρώνοντας ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ ήταν «αυτοεπιβαλλόμενη» και ότι η ήπειρος πρέπει να την αποτινάξει το συντομότερο δυνατό.

Ρωσία, Ουκρανία, Γροιλανδία και διεύρυνση της ΕΕ

Αναφορικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Μερτς δήλωσε κατηγορηματικά ότι «θα τελειώσει μόνο όταν η Ρωσία εξαντληθεί τουλάχιστον οικονομικά και ενδεχομένως στρατιωτικά», ενώ άφησε αιχμές κατά του Βίκτορ Όρμπαν για τις μονομερείς επαφές του με το Κρεμλίνο, λέγοντας ότι «δεν πέτυχε τίποτα».

Στο πλαίσιο αυτής της νέας ευρωπαϊκής διεκδικητικότητας, ο Γερμανός Καγκελάριος αναφέρθηκε και στην πρόσφατη αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ για τη Γροιλανδία, δηλώνοντας την «απεριόριστη» αλληλεγγύη του στη Δανία και την Πρωθυπουργό Φρεντέρικσεν. Τόνισε ότι η Ευρώπη πλέον διαπραγματεύεται με νέο αυτοσεβασμό και ότι, παρόλο που οι διαφωνίες με την Ουάσινγκτον μπορεί να είναι συχνότερες, αυτό θα αποβεί σε όφελος και των δύο πλευρών.

Τέλος, εξέφρασε την ανησυχία του για την καθυστέρηση στην ένταξη των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων (όπως το Μαυροβούνιο) στην ΕΕ, δηλώνοντας «δεν θέλω να σας χάσω». Εξέφρασε την ελπίδα ότι μετά τις ουγγρικές εκλογές τον Απρίλιο, θα ξεπεραστούν τα εμπόδια που θέτει η Βουδαπέστη στη διαδικασία διεύρυνσης.

Αίσθηση όμως προκαλεί η παντελής, επίσημη τουλάχιστον, εκπροσώπηση της Τουρκίας στη Διάσκεψη του Μονάχου, η οποία βέβαια συνεχίζει να αντιμετωπίζει τις ασύλληπτες συνέπειες της βιβλικής καταστροφής που προκάλεσε ο σεισμός. Όπως αναφέρει ο Ερκάν Αρικάν, επικεφαλής του τουρκικού προγράμματος της DW από τη Διάσκεψη του Μονάχου, ήταν ήδη γνωστό ότι ο Τούρκος υπ. Εξωτερικών Μεβλτούτ Τσαβούσογλου δεν θα μετέβαινε στο Μόναχο εξαιτίας του σεισμού. Όμως ούτε ο υπ. Άμυνας της χώρας Χουλουσί Ακάρ μετέβη στη Διάσκεψη, αν και αναμενόταν. Σύμφωνα με τον ίδιο, πέραν της συμπαράστασης της Δύσης για τον σεισμό, το «όχι» της Άγκυρας για την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ δεν έχει αρθεί, κι αυτό προκαλεί ανησυχία και τριγμούς.

Κατά τα άλλα, όπως φαίνεται, η Τουρκία αυτό το Σαββατοκύριακο εστιάζει πολύ περισσότερο στην επίσκεψη του Άντονι Μπλίνκεν και στις διαβουλεύσεις με τις ΗΠΑ επί τουρκικού εδάφους για διμερή ζητήματα.