Ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή (4/9) σε δημοσιογράφους ότι οι δύο απεσταλμένοι «μεταφέρουν μαζί τους μια πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου». Μέχρι στιγμής, οι προσπάθειες των ΗΠΑ και των συμμάχων τους να μεσολαβήσουν για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας δεν έχουν οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο.

Το αμερικανικό μέσο Axios ανέφερε ότι οι δύο Αμερικανοί απεσταλμένοι θα συναντηθούν ξεχωριστά τόσο με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν όσο και με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Όπως αναφέρει το BBC, ούτε η Ουάσινγκτον ούτε το Κρεμλίνο επιβεβαίωσαν την άφιξή τους, ωστόσο δεδομένα παρακολούθησης πτήσεων έδειξαν αμερικανικό κυβερνητικό αεροσκάφος να προσγειώνεται στο αεροδρόμιο Βνούκοβο της Μόσχας, έχοντας αναχωρήσει από το Ελσίνκι της Φινλανδίας. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, το αεροσκάφος είχε φτάσει νωρίτερα στην Ευρώπη από τις ΗΠΑ.

Οι Γουίτκοφ και Κούσνερ έχουν ταξιδέψει αρκετές φορές στη Μόσχα από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, ωστόσο η επίσκεψη της Κυριακής θα είναι η πρώτη τους στο Κίεβο. Ουκρανικές αντιπροσωπείες έχουν συμμετάσχει σε συνομιλίες στις ΗΠΑ κατά τους τελευταίους 18 μήνες.

Ο Ζελένσκι δήλωσε το Σάββατο ότι η Ρωσία εξαπέλυσε κατά τη διάρκεια της νύχτας «επιδεικτικά» πλήγματα εναντίον αεροδρομίων στο Κίεβο και το Μπορίσπιλ, ενόψει της προγραμματισμένης συνάντησής του με τους Αμερικανούς απεσταλμένους.

Το μήνυμα της Μόσχας ενόψει συνομιλιών

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα πρέπει να λάβει υπόψη της τις πραγματικότητες επί του εδάφους σε οποιαδήποτε διευθέτηση της σύγκρουσης Ρωσίας – Ουκρανίας, όπου η κατάσταση αλλάζει εναντίον του Κιέβου, μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων TASS, επικαλούμενο τον υφυπουργό Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Ριαμπκόφ.

«Η κρίσιμη ερώτηση είναι σε ποιο βαθμό η κυβέρνηση των ΗΠΑ είναι έτοιμη να επενδύσει στην εξεύρεση μια πραγματικής λύσης στην τρέχουσα κρίση, λαμβάνοντας υπόψη τις πραγματικότητες επί του εδάφους», είπε χαρακτηριστικά ο Ριαμπκόφ στο TASS, κληθείς να σχολιάσει την επίσκεψη στη Μόσχα του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ.

Ο Πούτιν διέταξε την τριήμερη παύση των πληγμάτων κατά του Κιέβου

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν διέταξε από σήμερα, την τριήμερη παύση των πληγμάτων κατά του Κιέβου, στο πλαίσιο των προετοιμασιών μιας επίσκεψης αμερικανικής αντιπροσωπείας, μετέδωσε το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Interfax επικαλούμενο τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ.

Ο Πούτιν αναμένεται να συναντηθεί σήμερα, με τους Αμερικανούς ειδικούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ δήλωσε ο Πεσκόφ, στο πρακτορείο ειδήσεων TASS.

Ζελένσκι: Η Ρωσία χτυπάει ουκρανικά αεροδρόμια πριν την επίσκεψη Γουίτκοφ-Κούσνερ

Η Ρωσία έπληξε αεροδρόμια στην πρωτεύουσα Κίεβο της Ουκρανίας, αλλά και στη γειτονική πόλη Μπορίσπιλ, ανέφερε σήμερα ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ο ουκρανικός εναέριος χώρος είναι κλειστός από την εισβολή της Ρωσίας, τον Φεβρουάριο του 2022.

Ωστόσο, ο Ζελένσκι ανέφερε ότι αξιωματούχοι συζήτησαν την πιθανότητα, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ να χρησιμοποιήσουν αεροσκάφος για την αναμενόμενη επίσκεψή τους, αύριο στο Κίεβο.

“Ξεκάθαρα αυτά τα πλήγματα της Ρωσίας κατά αεροδρομίων, αποτελούν αντίδραση στις συζητήσεις και τις προετοιμασίες για την πιθανότητα, η αμερικανική πλευρά να χρησιμοποιήσει ένα αεροσκάφος για να ταξιδέψει στην Ουκρανία και να προσγειωθεί στο αεροδρόμιο του Κιέβου ή στο αεροδρόμιο της πόλης Μπορίσπιλ” ανέφερε σήμερα ο Ζελένσκι στην πλατφόρμα ανταλλαγής μηνυμάτων, Telegram app.

“Ρωσικά drones ιρανικής κατασκευής Shahed, στο πλαίσιο αντίδρασης στην αμερικανική διπλωματία”.

Δέκα νεκροί και δεκάδες τραυματίες από εκατέρωθεν πυρά Ρωσίας-Ουκρανίας

Δέκα άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε δύο ξεχωριστά πλήγματα σε Λουγκάνσκ και Ντνίπρο, από εκατέρωθεν πυρά Ρωσίας και Ουκρανίας.

Στην περιφέρεια του Λουγκάνσκ, σε περιοχή που βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο, πέντε άνθρωποι σκοτώθηκαν και άλλοι πέντε τραυματίστηκαν από ουκρανικά πλήγματα, σύμφωνα με τον Λεονίντ Πάσετσνικ, τον διορισμένο από τη Μόσχα κυβερνήτη. Το Reuters επισημαίνει ότι δεν ήταν δυνατό να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τις αναφορές.

Την ίδια ώρα, στην ανατολική περιφέρεια του Ντνίπρο, πέντε εργαζόμενοι σκοτώθηκαν από ρωσικό βαλλιστικό πύραυλο που έπληξε εργοστάσιο παραγωγής χαλκού της Metinvest.

Η εταιρεία ανακοίνωσε ότι το χτύπημα προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές στις εγκαταστάσεις, οδηγώντας σε πλήρη διακοπή λειτουργίας. Η Metinvest έκανε λόγο για «συστηματικές επιθέσεις της Ρωσίας κατά της ουκρανικής βιομηχανικής βάσης», σημειώνοντας ότι το εργοστάσιο Kamet Steel παρήγαγε χυτοσίδηρο και χάλυβα αποκλειστικά για πολιτική χρήση.

Ωστόσο, μετά την ανακοίνωση των Φρουρών, υψηλόβαθμη ιρανική πηγή δήλωσε ότι μια συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν για τα Στενά δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, προσθέτοντας ότι οι δύο χώρες εξακολουθούν να εργάζονται πάνω στις λεπτομέρειες μιας συμφωνίας.

Τεχεράνη και Μουσκάτ πραγματοποιούν συνομιλίες τις τελευταίες εβδομάδες για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών.

«Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων με το Ομάν, επιτεύχθηκαν ορισμένες συμφωνίες σχετικά με το μερίδιο κάθε χώρας στα ύδατα του στενού και το μερίδιο του Ιράν και του Ομάν στα έσοδά τους», δήλωσε ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, Χοσεΐν Μοχεμπί, κατηγορώντας τις ΗΠΑ ότι «παρεμποδίζουν τις εργασίες» για την οριστικοποίηση μιας συμφωνίας.

Μετά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου με την ισραηλινοαμερικανική επίθεση στο Ιράν, αυτή η κρίσιμης σημασίας θαλάσσια οδός έχει επί της ουσίας κλείσει, καθώς Τεχεράνη και Ουάσινγκτον προσπάθησαν να διεκδικήσουν τον έλεγχο του καναλιού, επιβάλλοντας ξεχωριστούς αποκλεισμούς.

«Τα Στενά του Ορμούζ ανήκουν στο Ιράν και στη χώρα του Ομάν… Βρισκόμαστε σε διαπραγματεύσεις με το Ομάν εδώ και περίπου ένα μήνα και έχουμε καταλήξει σε αποτελέσματα που είναι αποδεκτά και από τις δύο πλευρές», σημείωσε ο Χοσεΐν Μοχεμπί, σε δηλώσεις του τις οποίες επικαλέστηκε η ιρανική κρατική τηλεόραση.

«Σε αυτές τις διαπραγματεύσεις, έχουν επιτευχθεί συμφωνίες σχετικά με το μερίδιο κάθε χώρας στα ύδατα των Στενών και το μερίδιο του Ιράν και του Ομάν στα έσοδά του», πρόσθεσε.

Οι IRGC κατηγόρησαν τις ΗΠΑ ότι επιδιώκουν να παρεμποδίσουν τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και Ομάν και δήλωσαν ότι αυτό προκάλεσε την καθυστέρηση επίτευξης μιας συμφωνίας.

«Αν οι ΗΠΑ σταματήσουν να παρεμποδίζουν και επιστρέψουν στη συμφωνία, μπορούμε να ανοίξουμε τα Στενά του Ορμούζ στο πλαίσιο της συμφωνίας που επιτεύχθηκε… Αν οι ΗΠΑ δεν αποδεχτούν τους όρους μας, τα Στενά του Ορμούζ δεν θα ανοίξουν υπό οποιεσδήποτε συνθήκες», δήλωσε ο Μοχεμπί.

Παρόλο που οι εχθροπραξίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχουν σε μεγάλο βαθμό υποχωρήσει τις τελευταίες εβδομάδες, οι διπλωματικές προσπάθειες για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας έχουν βαλτώσει και οι συνεχιζόμενες επιθέσεις σε πλοία σημαίνουν ότι η διέλευση από το Στενό του Ορμούζ παραμένει επικίνδυνη.

Έτσι, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ προχώρησαν σε μια τολμηρή κίνηση: παρέκαμψαν τους επίσημους Ιρανούς διαπραγματευτές και επιχείρησαν να επικοινωνήσουν απευθείας με την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης. Για το παρασκηνιακό αυτό κανάλι επέλεξαν τον Νετσιρβάν Μπαρζανί, πρόεδρο της Περιφέρειας του Ιρακινού Κουρδιστάν, ο οποίος διέθετε κάτι που ελάχιστοι άλλοι μπορούσαν να προσφέρουν: την εμπιστοσύνη τόσο της Ουάσινγκτον όσο και κορυφαίων στελεχών της ιρανικής οργάνωσης.

Το περιστατικό, το οποίο περιέγραψαν στο Axios τρεις πηγές με άμεση γνώση των γεγονότων και δεν είχε γίνει μέχρι σήμερα γνωστό, δείχνει πόσο περίπλοκες ήταν (και παραμένουν) οι αμερικανοϊρανικές διαπραγματεύσεις, καθώς η Ουάσινγκτον διατηρούσε ανέκαθεν αμφιβολίες (που τις εξέφραζαν δημόσια τόσο ο Τραμπ όσο και άλλοι κορυφαίοι συνεργάτες του) για το ποιος ακριβώς λάμβανε τις τελικές αποφάσεις στην Τεχεράνη.

Οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν τελικά σε ένα μνημόνιο κατανόησης, με τη σφραγίδα του Πακιστάν, το οποίο όμως κατέρρευσε γρήγορα.

Ποιος αποφασίζει πραγματικά στην Τεχεράνη

Το βασικό πρόβλημα για την κυβέρνηση Τραμπ, τόσο σήμερα όσο και σε ενδεχόμενες μελλοντικές διαπραγματεύσεις, είναι να διασφαλίσει ότι συνομιλεί με εκείνους που πραγματικά έχουν την εξουσία να λαμβάνουν αποφάσεις. Αυτό σημαίνει επίσης ότι η Ουάσινγκτον χρειάζεται διαμεσολαβητές που να απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη τόσο του Λευκού Οίκου όσο και του ιρανικού καθεστώτος.

Ο πόλεμος που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου ανέτρεψε τις ισορροπίες στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας. Η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και άλλων κορυφαίων πολιτικών στελεχών, σε συνδυασμό με τις 40 ημέρες συγκρούσεων που ακολούθησαν, ενίσχυσαν δραματικά τον έλεγχο που απέκτησαν οι Φρουροί της Επανάστασης στους βασικούς μοχλούς εξουσίας, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων για την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική.

Επιπλέον, η αβεβαιότητα γύρω από την κατάσταση του νέου ανώτατου ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ κατά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, όπως και η απουσία του από τη δημόσια ζωή, ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη θέση των διοικητών των Φρουρών της Επανάστασης.

Οι αμφιβολίες του Λευκού Οίκου

Μετά την κατάπαυση του πυρός της 8ης Απριλίου και τη σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες αργότερα στο Ισλαμαμπάντ, οι ΗΠΑ και το Ιράν άρχισαν να διαπραγματεύονται έναν τρόπο για τον τερματισμό του πολέμου.

Στις αρχές Μαΐου, ο Λευκός Οίκος θεωρούσε ότι βρισκόταν κοντά σε συμφωνία. Ωστόσο, το Ιράν καθυστέρησε περισσότερο από δέκα ημέρες να απαντήσει.

Τότε οι Αμερικανοί διαπραγματευτές άρχισαν να υποψιάζονται ότι ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δεν είχαν την εξουσία να κλείσουν μια συμφωνία και ότι οι αποφάσεις τους ανατρέπονταν από τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Ο Λευκός Οίκος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι χρειαζόταν ένα απευθείας, παρασκηνιακό κανάλι επικοινωνίας με την ηγεσία της οργάνωσης.

Το τηλεφώνημα της Τούλσι Γκάμπαρντ στον Μπαρζανί

Έτσι, γύρω στα μέσα Μαΐου, η τότε διευθύντρια των αμερικανικών Εθνικών Πληροφοριών, Τούλσι Γκάμπαρντ, τηλεφώνησε στον Νετσιρβάν Μπαρζανί.

Σύμφωνα με δύο πηγές με άμεση γνώση της συνομιλίας, η Γκάμπαρντ του είπε ότι η αμερικανική κυβέρνηση θεωρούσε πως εκείνος μπορούσε να βοηθήσει ώστε να υπάρξει επικοινωνία με τον διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης, στρατηγό Αχμάντ Βαχιντί.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, ο Μπαρζανί είχε ζήσει στο Ιράν και είχε σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης. Μιλά άπταιστα φαρσί και, σύμφωνα με μία από τις πηγές, διατηρεί προσωπικές σχέσεις με πολλά υψηλόβαθμα στελέχη του ιρανικού καθεστώτος, μεταξύ των οποίων και κορυφαίοι αξιωματούχοι των Φρουρών της Επανάστασης.

«Ο Νετσιρβάν Μπαρζανί είναι ένας πραγματιστής που ξέρει να λύνει προβλήματα. Τον σέβονται σε ολόκληρη την περιοχή. Γνωρίζει σχεδόν τους πάντες τόσο στην Τεχεράνη όσο και στην Ουάσινγκτον. Είναι ο άνθρωπος που καλείς όταν βρίσκεσαι σε δύσκολη θέση», δήλωσε ο Μπρετ ΜακΓκερκ, ο οποίος έχει διατελέσει σύμβουλος για τη Μέση Ανατολή τεσσάρων Αμερικανών προέδρων.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η Γκάμπαρντ κατέστησε σαφές στον Μπαρζανί ότι τηλεφωνούσε με την έγκριση τόσο του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ όσο και του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς.

Η Ουάσινγκτον ήθελε να γνωρίζει αν ο Βαχιντί και η ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης συμφωνούσαν με όσα διαπραγματεύονταν ο Γκαλιμπάφ και ο Αραγτσί ή αν είχαν διαφορετικές απαιτήσεις και θέσεις. Οι επίσημοι διαμεσολαβητές, όπως φέρεται να είπε η Γκάμπαρντ, δεν μπορούσαν να επικοινωνήσουν απευθείας με τον Βαχιντί για να το εξακριβώσουν.

Το κρυπτογραφημένο τηλέφωνο στο Ερμπίλ

Ο Μπαρζανί δέχθηκε να βοηθήσει. Επικοινώνησε με τις επαφές του στους Φρουρούς της Επανάστασης και τους ενημέρωσε ότι είχε μήνυμα από την κυβέρνηση Τραμπ. «Θέλω όμως να μιλήσω απευθείας με τον στρατηγό Βαχιντί», φέρεται να ξεκαθάρισε.

Οι Ιρανοί συμφώνησαν. Στις 14 Μαΐου, αξιωματούχος των Φρουρών της Επανάστασης έφθασε στο γραφείο του Μπαρζανί στο Ερμπίλ, έχοντας μαζί του κρυπτογραφημένο τηλέφωνο ώστε να πραγματοποιηθεί ασφαλής συνομιλία.

Ο Μπαρζανί ρώτησε ευθέως τον Βαχιντί εάν συμμεριζόταν τη γραμμή των επίσημων Ιρανών διαπραγματευτών. Ο Ιρανός στρατηγός απάντησε καταφατικά.

«Τους στηρίζω πλήρως και αυτή είναι επίσης η θέση των Φρουρών της Επανάστασης. Προτιμούμε να λύσουμε αυτή την κρίση μέσω διαπραγματεύσεων», φέρεται να είπε, σύμφωνα με πηγή που είχε άμεση γνώση της συνομιλίας.

Τρεις πηγές, μεταξύ των οποίων και αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, ανέφεραν ότι αμέσως μετά τη συνομιλία του με τον Βαχιντί, ο Μπαρζανί τηλεφώνησε στην Γκάμπαρντ και την ενημέρωσε για την ιρανική απάντηση. Εκείνη, με τη σειρά της, ενημέρωσε τον Λευκό Οίκο.

Η πρόταση για μυστική συνάντηση ΗΠΑ – Ιράν στο Ερμπίλ

Αφού έλαβε την απάντηση της Τεχεράνης, η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε σε ακόμη μία πρόταση.

Οι ΗΠΑ ήθελαν ο Μπαρζανί να φιλοξενήσει στο Ερμπίλ μυστικές συνομιλίες μεταξύ υψηλόβαθμων Αμερικανών και Ιρανών διαπραγματευτών.

Ο Μπαρζανί επικοινώνησε ξανά με την ιρανική πλευρά και μετέφερε την πρόταση.

Οι Ιρανοί δεν την απέρριψαν, ωστόσο εξέφρασαν σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλειά τους. Θεωρούσαν ότι οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών διαθέτουν πολλούς πράκτορες στο Ιρακινό Κουρδιστάν και φοβούνταν ότι θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να τους δολοφονήσουν είτε στο Ερμπίλ είτε κατά τη μετάβασή τους εκεί ή την επιστροφή τους.

Η μυστική συνάντηση στο Ερμπίλ δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.

Χωρίς ουσιαστική πρόοδο οι συνομιλίες

Πακιστανοί και Καταριανοί διαμεσολαβητές εξακολουθούν να μεταφέρουν μηνύματα μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος, σύμφωνα με περιφερειακές πηγές που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις.

Ορισμένες από αυτές τις πηγές θεωρούν ότι το Πακιστάν παρουσιάζει μια περισσότερο αισιόδοξη εικόνα των συνομιλιών από εκείνη που δικαιολογούν τα πραγματικά δεδομένα, επιχειρώντας να δημιουργήσει την αίσθηση δυναμικής που θα μπορούσε να οδηγήσει σε έξοδο από το αδιέξοδο.

Ο Μπαρζανί, πάντως, έχει το τελευταίο διάστημα αποστείλει μηνύματα στον Λευκό Οίκο, προσφέροντας εκ νέου τη βοήθειά του για την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Ο Μπρετ ΜακΓκερκ εκτιμά, ωστόσο, ότι το πραγματικό εμπόδιο δεν είναι ο διαμεσολαβητής. «Το ζήτημα είναι η πολιτική του Ιράν για τα Στενά», ανέφερε. «Και αυτό είναι απίθανο να αλλάξει σύντομα».

Και ξαφνικά στόχος ιρανικών drones το γραφείο του Μπαρζανί

Σε ένα περιστατικό που αξίζει να σημειωθεί, καθώς φέρεται να πραγματοποιήθηκε μετά την παρουσίαση του παραπάνω θέματος, στόχος ιρανικών drones έγινε τα ξημερώματα της Δευτέρας το γραφείο του Μπαρζανί στο Ιρακινό Κουρδιστάν, σύμφωνα με όσα είπε τόσο ο ίδιος όσο και οι Αρχές Ασφαλείας της περιοχής.

Στο στόχαστρο βρέθηκε και η κατοικία του διευθυντή της υπηρεσίας πληροφοριών του Ιρακινού Κουρδιστάν, στην επαρχία Ερμπίλ, χωρίς να υπάρξουν θύματα.

Σπύρος Σιδέρης

Οι «πειραματικές ζώνες» στο επίκεντρο

Η νέα συνάντηση στη Ρώμη επικεντρώνεται στην αξιολόγηση των περιοχών που έχουν ενταχθεί στο πιλοτικό μοντέλο εφαρμογής της συμφωνίας. Οι στρατιωτικές αντιπροσωπείες των δύο χωρών εξετάζουν κατά πόσο το μοντέλο μπορεί να επεκταθεί σε νέες περιοχές της νότιας λιβανικής επικράτειας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Βηρυτός προτίθεται να ζητήσει τη δημιουργία μιας δεύτερης πειραματικής ζώνης, αυτή τη φορά σε περιοχές που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό ισραηλινό στρατιωτικό έλεγχο. Η λιβανική πλευρά εκτιμά ότι μόνο έτσι θα αποδειχθεί στην πράξη η πρόθεση υλοποίησης της συμφωνίας και όχι απλώς η διατήρηση μιας εύθραυστης ισορροπίας.

Παράλληλα, στο τραπέζι παραμένουν τα δύσκολα ζητήματα των χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων, της ασφάλειας στον νότιο Λίβανο και της χρηματοδότησης για την ανοικοδόμηση των περιοχών που επλήγησαν από τις συγκρούσεις.

Η μεγάλη διαφωνία που μπορεί να μπλοκάρει τη συμφωνία

Παρά τη συγκρατημένη αισιοδοξία, οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών εξακολουθούν να είναι σημαντικές.

Ο λιβανικός στρατός φέρεται να ζητά την αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από περιοχές που εξακολουθούν να θεωρούνται κατεχόμενες, υποστηρίζοντας ότι μια νέα πιλοτική εφαρμογή χωρίς ουσιαστικές αποχωρήσεις δεν θα είχε πολιτικό αντίκρισμα στο εσωτερικό της χώρας.

Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ συνδέει κάθε νέα αποχώρηση με πρόσθετες εγγυήσεις ασφαλείας και κυρίως με τον περιορισμό της στρατιωτικής παρουσίας της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο.

Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι αυτό αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για οποιαδήποτε ευρύτερη συμφωνία, καθώς δύσκολα μπορεί να γίνει αποδεκτό από το σύνολο του λιβανικού πολιτικού συστήματος.

Παρασκήνιο, πιέσεις και τα σχέδια των μεγάλων δυνάμεων

Πίσω από τις επίσημες δηλώσεις εξελίσσεται έντονο διπλωματικό παρασκήνιο.

Η Ιταλία, που φιλοξενεί τις συνομιλίες, επιδιώκει να αναδείξει τον ρόλο της ως αξιόπιστου διαμεσολαβητή, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να προωθούν μια στρατηγική σταδιακής επέκτασης των πειραματικών ζωνών, με στόχο να δημιουργηθεί κλίμα εμπιστοσύνης πριν ανοίξουν τα πιο δύσκολα κεφάλαια.

Την ίδια στιγμή, διπλωματικοί κύκλοι δεν αποκλείουν μια περιορισμένη συμφωνία-γέφυρα, που θα επιτρέψει στις δύο πλευρές να εμφανίσουν πολιτικά οφέλη χωρίς να επιλυθούν οριστικά όλα τα ανοιχτά ζητήματα.

Η αυξημένη παρουσία στρατιωτικών αξιωματούχων στις συνομιλίες ενισχύει την εκτίμηση ότι το ενδιαφέρον έχει μετατοπιστεί από τις πολιτικές διακηρύξεις στις πρακτικές λεπτομέρειες εφαρμογής.

Σκληρή πολιτική σύγκρουση στη Βηρυτό

Την ώρα που οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, στο εσωτερικό του Λιβάνου η πολιτική αντιπαράθεση γίνεται ολοένα πιο έντονη.

Ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κάσεμ, κατηγόρησε την πολιτική ηγεσία ότι οδηγείται σε επικίνδυνες υποχωρήσεις απέναντι στο Ισραήλ και κάλεσε σε εθνικό διάλογο με τη συμμετοχή της οργάνωσης.

Η απάντηση του πρωθυπουργού Ναουάφ Σαλάμ ήταν άμεση. Κατηγόρησε τη Χεζμπολάχ ότι οδήγησε τη χώρα σε πολεμικές περιπέτειες, προσφέροντας στο Ισραήλ τα προσχήματα για στρατιωτικές επιχειρήσεις, καταστροφές και μαζικούς εκτοπισμούς αμάχων.

Η αντιπαράθεση αυτή αποτυπώνει το βαθύ πολιτικό ρήγμα που διαπερνά τον Λίβανο, με τις συνομιλίες να μετατρέπονται σε ακόμη ένα πεδίο εσωτερικής σύγκρουσης.

Μπορεί τελικά να υπάρξει «λευκός καπνός»;

Παρά τις δυσκολίες, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η τρέχουσα φάση των επαφών είναι η πιο ουσιαστική των τελευταίων μηνών, καθώς το ενδιαφέρον έχει πλέον στραφεί στην εφαρμογή όσων έχουν συμφωνηθεί.

Ωστόσο, οι διαφωνίες γύρω από την ασφάλεια, την παρουσία της Χεζμπολάχ και την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρά εμπόδια.

Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν αν οι πειραματικές ζώνες μπορούν να αποτελέσουν το πρώτο βήμα για μια σταδιακή αποκλιμάκωση ή αν θα προστεθούν στη μακρά λίστα των προσπαθειών που έμειναν χωρίς αποτέλεσμα. Μέχρι τότε, το βλέμμα παραμένει στραμμένο στη Ρώμη, όπου κάθε κίνηση και κάθε διαρροή αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα.

Σπύρος Σιδέρης

Ωστόσο, η εικόνα που διαμορφώνεται λίγο πριν λήξει το τελεσίγραφο είναι πολύ διαφορετική. Στο παρασκήνιο, διπλωματικοί κύκλοι μιλούν για έναν πόλεμο φθοράς όπου καμία πλευρά δεν έχει πετύχει το αποφασιστικό χτύπημα, ενώ ο χρόνος λειτουργεί πλέον ως ο σημαντικότερος παράγοντας πίεσης.

Το αρχικό σοκ ξεπεράστηκε

Οι ουκρανικές επιθέσεις σε διυλιστήρια πετρελαίου προκάλεσαν αρχικά σημαντική αναστάτωση στη Ρωσία και δημιούργησαν προβλήματα στην αγορά καυσίμων. Όμως, σύμφωνα με τα στοιχεία οι ρωσικές αρχές κατάφεραν σταδιακά να περιορίσουν τις συνέπειες και να αποτρέψουν μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση.

Παράλληλα, πλήγματα σε εγκαταστάσεις της Wildberries θεωρείται ότι προκάλεσαν σημαντικές οικονομικές απώλειες στον ιδιωτικό τομέα. Την ίδια ώρα, όμως, η Ουκρανία βρέθηκε αντιμέτωπη με ανάλογες ζημιές από επιθέσεις σε αποθήκες, κέντρα διανομής και πρατήρια καυσίμων, περιορίζοντας το συνολικό αποτέλεσμα της εκστρατείας πίεσης.

Η θαλάσσια πίεση αλλάζει τα δεδομένα

Η μεγαλύτερη πρόκληση για το Κίεβο φαίνεται να προέρχεται από τη Μαύρη Θάλασσα.

Μετά τις ουκρανικές επιθέσεις κατά των ρωσικών εξαγωγών σιτηρών και καυσίμων, η Ρωσία ενίσχυσε τον αποκλεισμό των ουκρανικών λιμανιών, δυσκολεύοντας σημαντικά τις εξαγωγές της χώρας. Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η εξεύρεση εναλλακτικών εμπορικών διαδρομών αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολη για το Κίεβο απ’ ό,τι για τη Μόσχα.

Η αμερικανική στήριξη παραμένει γρίφος

Στο διπλωματικό πεδίο, οι προσδοκίες του Κιέβου δεν φαίνεται να επιβεβαιώνονται.

Παρά τις συνεχείς επαφές, δεν υπήρξε συμφωνία για νέες αποστολές πυραύλων Patriot, ενώ οι προσδοκίες για περαιτέρω ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας παραμένουν μετέωρες. Παράλληλα, συνεχίζονται οι προσπάθειες για επέκταση της κάλυψης του Starlink ώστε να διευκολυνθούν επιχειρήσεις εναντίον ρωσικών πυραυλικών συστημάτων, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει υπάρξει οριστική απόφαση από την Ουάσιγκτον.

Το αποτέλεσμα είναι ένα περίπλοκο σκηνικό, όπου η αμερικανική υποστήριξη εξακολουθεί να θεωρείται κρίσιμη, αλλά δεν παρουσιάζει τη δυναμική που ανέμενε η ουκρανική ηγεσία.

Το μέτωπο παραμένει στάσιμο

Στις γραμμές των συγκρούσεων δεν καταγράφονται εξελίξεις που να μεταβάλλουν ουσιαστικά τις ισορροπίες.

Οι ουκρανικές δυνάμεις επιχειρούν σε τμήματα του νότιου μετώπου, ενώ οι ρωσικές συνεχίζουν να προωθούνται σε ορισμένες περιοχές με αργούς ρυθμούς. Καμία από τις δύο πλευρές, όμως, δεν έχει καταφέρει να επιβάλει μια αποφασιστική ανατροπή που θα άλλαζε την πορεία του πολέμου.

Ο χειμώνας εξελίσσεται στον μεγάλο φόβο

Η λήξη της 40ήμερης εκστρατείας σήμερα 4 Αυγούστου, δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι μειώνονται.

Οι ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη συνεχίζονται, διατηρώντας την πίεση στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές. Από την άλλη πλευρά, ενισχύονται οι φόβοι ότι η Ρωσία θα επαναλάβει τον χειμώνα μαζικά πλήγματα εναντίον του ουκρανικού ενεργειακού δικτύου, με σοβαρές επιπτώσεις στην ηλεκτροδότηση και τη θέρμανση.

Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει αν η Μόσχα θα προχωρήσει σε νέα επιστράτευση ή αν θα συνεχίσει να καλύπτει τις ανάγκες του στρατού με συμβασιούχους. Αντίστοιχα, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο η Ουκρανία θα αντέξει έναν ακόμη δύσκολο χειμώνα με περιορισμένες δυνατότητες αεράμυνας.

Η Ευρώπη μπαίνει σε περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας

Την ίδια στιγμή, οι πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη προσθέτουν έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας.

Δημοσιεύματα δυτικών μέσων ενημέρωσης εκτιμούν ότι πιθανές αλλαγές ηγεσίας και ενδεχομένως προτεραιοτήτων στη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη συνοχή του ευρωπαϊκού μετώπου υπέρ της Ουκρανίας. Η προοπτική αυτή προκαλεί ήδη συζητήσεις σε διπλωματικούς κύκλους, καθώς αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αποτελούν βασικούς πυλώνες της στρατιωτικής και οικονομικής στήριξης προς το Κίεβο.

Το πραγματικό στοίχημα αρχίζει τώρα

Η συμπλήρωση των σαράντα ημερών δεν άλλαξε τις βασικές θέσεις ούτε της Μόσχας ούτε του Κιέβου. Αντίθετα, όλα δείχνουν ότι ο πόλεμος εισέρχεται σε μια ακόμη πιο απαιτητική φάση, όπου ο χρόνος, η αντοχή των οικονομιών και οι πολιτικές εξελίξεις στη Δύση ίσως αποδειχθούν σημαντικότεροι παράγοντες από τις ίδιες τις επιχειρήσεις στο πεδίο.

Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι αν η πίεση απέδωσε. Είναι ποια πλευρά θα αντέξει περισσότερο μέχρι να ανοίξει, έστω και διστακτικά, ο δρόμος για μια νέα προσπάθεια διαπραγματεύσεων.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας ανέφερε ότι οι διαπραγματεύσεις έχουν σημειώσει ουσιαστική πρόοδο, εκφράζοντας την ελπίδα πως η τελική συμφωνία θα ολοκληρωθεί μέσα στο προσεχές διάστημα.

«Έχει σημειωθεί πρόοδος στις συνομιλίες, αλλά δεν έχουμε φτάσει ακόμη στην τελική κατάληξη. Ελπίζουμε ότι αυτό θα συμβεί πολύ σύντομα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Μάρκο Ρούμπιο.

Οι συνομιλίες επικεντρώνονται στην αύξηση του αριθμού των εμπορικών πλοίων που μπορούν να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Τις τελευταίες ημέρες, ο ουρανός του Ιράν έχει απαλλαγεί από τον ήχο των εκρήξεων και των αεροπορικών επιδρομών, έπειτα από σχεδόν δύο εβδομάδες νέων συγκρούσεων με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι δεν έχουν συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός και ότι δεν βιάζονται να συνομιλήσουν απευθείας με τους Αμερικανούς.

Αντίθετα, σύμφωνα με τους New York Times, οι Ιρανοί αξιωματούχοι υπογραμμίζουν ότι βρίσκονται σε θέση ισχύος, με στρατιωτικούς αξιωματούχους να προβάλλουν τις επιτυχίες τους στο πεδίο της μάχης και διπλωμάτες να απορρίπτουν τους ισχυρισμούς των ΗΠΑ ότι επιθυμούν να επιστρέψουν στις διαπραγματεύσεις.

Η ρητορική που προέρχεται από την Τεχεράνη δείχνει ότι η ιρανική ηγεσία φαίνεται άνετη με την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει την παρούσα κατάσταση του πολέμου με τις ΗΠΑ, θεωρώντας ότι μπορεί να αντέξει μια νέα κλιμάκωση και ότι διαθέτει μοχλούς πίεσης απέναντι στον πρόεδρο Τραμπ. Το αποτέλεσμα που φαίνεται να επιδιώκει περισσότερο το Ιράν είναι η αναγνώριση του ελέγχου του στα Στενά του Ορμούζ — μια παραχώρηση που οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αρνηθεί να κάνουν.

Η Τεχεράνη θεωρεί ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της

Παρά τις δηλώσεις ισχύος, η αβεβαιότητα για το αν θα επικρατήσει ανά πάσα στιγμή ο πόλεμος ή η ειρήνη αποτελεί πρόκληση για το Ιράν, σύμφωνα με αναλυτές. Οι εχθροπραξίες μπορεί να ξεσπάσουν ξανά οποιαδήποτε στιγμή, μια οριστική συμφωνία φαίνεται μακρινή και η ιρανική οικονομία πιθανότατα θα επιδεινωθεί περαιτέρω λόγω της αστάθειας, των καταστροφών του πολέμου και του ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ.

Ο Ραμαζάν Σαρίφ, πρώην εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης δήλωσε την Κυριακή ότι ο «εχθρός» του Ιράν έχει «υποστεί στρατηγική ήττα σε κάθε βήμα», σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Οι Ιρανοί διπλωμάτες αντέδρασαν με μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση στην παύση των μαχών, αλλά σε καμία περίπτωση δεν έδωσαν την εντύπωση ότι είναι διατεθειμένοι για συμβιβασμό.

«Στην παρούσα φάση, αυτό που υπάρχει δεν μπορεί να περιγραφεί ως κατάπαυση του πυρός», δήλωσε τη Δευτέρα σε συνέντευξη Τύπου ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, μετά τη διακοπή των μαχών για αρκετές ημέρες.

Ο κ. Τραμπ υποστήριξε τη Δευτέρα ότι το Ιράν είχε ζητήσει μια παύση προκειμένου να πραγματοποιηθούν συνομιλίες και ότι οι δύο πλευρές βρίσκονταν σε διαβουλεύσεις.

Ο κ. Μπαγαΐ το αρνήθηκε. «Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε καμία διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ», δήλωσε, αν και αναγνώρισε ότι το Πακιστάν και το Κατάρ μεσολαβούν μεταξύ των δύο πλευρών, σε δηλώσεις του προς την αυστριακή δημόσια ραδιοτηλεόραση, οι οποίες μεταδόθηκαν ευρέως από τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης την Κυριακή.

Ο κ. Μπαγαΐ έχει χαρακτηρίσει τον πόλεμο της Αμερικής εναντίον του Ιράν «τέλμα που δημιούργησαν οι ίδιοι».

Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο της επόμενης ημέρας

Όπως δήλωσε, οι διαπραγματεύσεις του Ιράν αφορούν το Ομάν και τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ — της κρίσιμης θαλάσσιας οδού για τις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, την οποία το Ιράν ουσιαστικά έκλεισε μετά την επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ τον Φεβρουάριο.

«Πιστεύουν ότι ο χρόνος είναι με το μέρος τους, ότι μπορούν να απορροφήσουν τον πόνο και την πίεση πιο αποτελεσματικά από τον Ντόναλντ Τραμπ και ότι τελικά εκείνος θα συμφωνήσει σε μια συμφωνία που θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις τους — χωρίς καμία παραχώρηση από τη δική τους πλευρά», δήλωσε ο Γκρέγκορι Μπριου, ανώτερος αναλυτής για το Ιράν στην Eurasia Group, εταιρεία συμβούλων πολιτικού κινδύνου.

Η πρόσφατη επανέναρξη των συγκρούσεων προκάλεσε άνοδο στις τιμές του πετρελαίου, αυξάνοντας το κόστος στα πρατήρια καυσίμων για τους Αμερικανούς καταναλωτές. Ωστόσο, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν απότομα τις τελευταίες ημέρες, μετά την παύση των επιθέσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν.

Όμως το Ιράν κινδυνεύει να υπερβεί τα όρια, δήλωσε ο κ. Μπριου. Για τον κ. Τραμπ, η κλιμάκωση του πολέμου είναι πιο ελκυστική από την αποδοχή μιας συμφωνίας που θα έδινε στο Ιράν τον έλεγχο των Στενών, πρόσθεσε. Παράλληλα, άλλες χώρες είναι απίθανο να αποδεχθούν την επιβολή τελών στα πλοία που διέρχονται από τη θαλάσσια οδό.

Υπάρχει περιθώριο αποκλιμάκωσης και από τις δύο πλευρές, εφόσον το Ιράν μπορέσει να αποδεχθεί έναν συμβιβαστικό διακανονισμό για το μέλλον της στρατηγικής αυτής θαλάσσιας οδού.

«Διαφορετικά, ο Τραμπ θα επιστρέψει στις αεροπορικές επιδρομές — που αποτελούν σαφώς την προτιμώμενη μορφή διπλωματίας του — προκειμένου να τους αναγκάσει να υποχωρήσουν, προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη ζημιά στην ήδη πληγείσα ιρανική οικονομία και στις εναπομείνασες στρατιωτικές δυνατότητές της», δήλωσε ο κ. Μπριου.

Εφόσον πραγματοποιηθεί η επίσκεψη, θα είναι η πρώτη συνάντηση των δύο ηγετών μετά το τετ α τετ τους τον Φεβρουάριο στην Αίθουσα Επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου, κατά τη διάρκεια του οποίου ο Νετανιάχου είχε παρουσιάσει την πρότασή του για σχέδιο πολέμου κατά του Ιράν.

Ισραηλινός αξιωματούχος ανέφερε ότι η ημερομηνία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και πως η επόμενη εβδομάδα ίσως είναι πολύ νωρίς για την επίσκεψη, λόγω του ταξιδιού του Τραμπ στην Τουρκία. Σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, η συνάντηση θα μπορούσε να γίνει την αμέσως επόμενη εβδομάδα.

Τραμπ για Ιράν: ”Εκλιπαρούν για συμφωνία”

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε επίσης ότι παρακολουθεί την κηδεία του πρώην ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου σε κοινή επιχείρηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο, οι Ιρανοί «εκλιπαρούν για μια συμφωνία», ωστόσο οι δύο πλευρές αποφάσισαν να κάνουν παύση μίας εβδομάδας στις συνομιλίες μέχρι να ολοκληρωθούν οι τελετές για την κηδεία του Χαμενεΐ.

Όπως υποστήριξε, στο μεταξύ καμία πλευρά δεν θα ανοίξει πυρ εναντίον της άλλης.

«Είναι όλοι εκεί. Μία βολή [και θα μπορούσαμε να τους εξοντώσουμε όλους], αλλά δεν πρόκειται να το κάνουμε, γιατί μετά δεν θα έχουμε κανέναν για να διαπραγματευτούμε», είπε χαρακτηριστικά.

Ο Τραμπ πρόσθεσε ότι εξεπλάγη βλέποντας Ιρανούς να κλαίνε στην κηδεία, καθώς πίστευε ότι ο κόσμος μισούσε τον Χαμενεΐ. «Ίσως είναι ψεύτικα δάκρυα» σχολίασε.

Το τηλεφώνημα για την επέτειο της ανεξαρτησίας των ΗΠΑ

Από την πλευρά του, το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού ανακοίνωσε ότι ο Νετανιάχου επικοινώνησε τηλεφωνικά την Παρασκευή με τον Τραμπ, προκειμένου να του ευχηθεί για την 250ή επέτειο της ανεξαρτησίας των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο Νετανιάχου τόνισε ότι οι ΗΠΑ είναι εκείνες που εγγυώνται την ελευθερία στον κόσμο και πως το Ισραήλ εκτιμά ιδιαίτερα τους στενούς δεσμούς ανάμεσα στις δύο χώρες.

Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν να συναντηθούν σύντομα στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι σκιές στη σχέση Τραμπ – Νετανιάχου μετά τον πόλεμο με το Ιράν

Παρά τις δημόσιες δηλώσεις περί καλών σχέσεων, τους τελευταίους μήνες αρκετοί άνθρωποι στο περιβάλλον του Τραμπ εμφανίζονται επιφυλακτικοί και απογοητευμένοι από τον Νετανιάχου, κυρίως σε σχέση με το ζήτημα του Ιράν.

«Πολλοί από τους στενότερους συμβούλους του Τραμπ πιστεύουν ότι ο Μπίμπι έκανε λάθος σχεδόν σε όλα», ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος.

Το τελευταίο δίμηνο καταγράφηκε απόκλιση ανάμεσα στους στόχους των δύο ηγετών στην εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια, αλλά και στα πολιτικά τους συμφέροντα, σχετικά με τον πόλεμο με το Ιράν και άλλα περιφερειακά ζητήματα.

Ο Τραμπ υπέγραψε μνημόνιο κατανόησης με την Τεχεράνη παρά τις αντιρρήσεις του Νετανιάχου, ενώ φέρεται να πίεσε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό να περιορίσει τις επιχειρήσεις του ισραηλινού στρατού στον Λίβανο και να αποδεχθεί συμφωνία-πλαίσιο που προβλέπει αρχική αποχώρηση δυνάμεων από τον νότιο Λίβανο.

Μια συνάντηση στον Λευκό Οίκο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τον Νετανιάχου, ο οποίος μπαίνει σε προεκλογική περίοδο ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου, ενώ βρίσκεται πίσω στις δημοσκοπήσεις.

Σπύρος Σιδέρης

Το γεγονός ότι η μετάδοση διακόπηκε τη στιγμή που ο Γκαλιμπάφ αναφερόταν στα δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια, στη συμφωνία με το Ισλαμαμπάντ και στις παραμέτρους της συνεννόησης με την Ουάσιγκτον προσέδωσε αμέσως πολιτική διάσταση στο περιστατικό. Για πολλούς αναλυτές στο Ιράν, η πραγματική είδηση δεν είναι ότι «κόπηκε» μια συνέντευξη, αλλά ότι η κρατική τηλεόραση έδειξε δημόσια πως ακόμη και το επίσημο μήνυμα της ηγεσίας δεν αποτελεί πλέον κοινά αποδεκτή γραμμή.

Το σημείο που άναψε τη φωτιά

Η συνέντευξη μεταδόθηκε από το ενημερωτικό κανάλι της κρατικής ιρανικής ραδιοτηλεόρασης και είχε στόχο να παρουσιάσει τις θέσεις της πολιτικής ηγεσίας για τον πόλεμο, τα Στενά του Ορμούζ, τις συνομιλίες με την Ουάσιγκτον και το πρόσφατο μνημόνιο κατανόησης με το Πακιστάν.

Ωστόσο, η μετάδοση σταμάτησε αιφνιδίως λίγο πριν ο Γκαλιμπάφ ολοκληρώσει την ανάλυσή του σχετικά με τον τρόπο αποδέσμευσης των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων στο εξωτερικό. Σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης, εκείνη τη στιγμή εξηγούσε ότι μέρος των χρημάτων θα μπορούσε να αξιοποιηθεί μέσω συμφωνιών αγοράς σιτηρών και άλλων προϊόντων, αποδίδοντας τη συγκεκριμένη πολιτική στην κυβέρνηση του εκλιπόντος προέδρου Εμπραχίμ Ραϊσί.

Η διακοπή προκάλεσε άμεση αντίδραση από το Κοινοβούλιο, το οποίο υποστήριξε ότι η συνέντευξη είχε παραδοθεί στη δημόσια τηλεόραση περισσότερες από δύο ώρες πριν από την προβολή της και ότι ουδέποτε είχε υπάρξει ενημέρωση πως θα μεταδιδόταν αποσπασματικά.

Το παρασκήνιο πίσω από τη σύγκρουση

Το γραφείο του προέδρου της Βουλής υποστήριξε ότι το υλικό είχε μαγνητοσκοπηθεί κατόπιν εντολής της ανώτατης ηγεσίας, ώστε να ενημερωθεί η κοινή γνώμη για τους όρους της συμφωνίας και την πορεία των διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με την επίσημη ομάδα του Γκαλιμπάφ, τα αποσπάσματα που δεν μεταδόθηκαν περιλάμβαναν απαντήσεις για τον ρόλο της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, λεπτομέρειες σχετικά με τα δεσμευμένα κεφάλαια, πρόγραμμα ανασυγκρότησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς και απαντήσεις στις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Η κρατική τηλεόραση αντέτεινε ότι το υπόλοιπο της συνέντευξης θα μεταδιδόταν σε δεύτερο μέρος και ότι αυτό είχε ήδη ανακοινωθεί μέσω ενημερωτικής ταινίας στο τέλος της εκπομπής. Η εξήγηση αυτή, ωστόσο, δεν κατάφερε να περιορίσει τις αντιδράσεις, καθώς το Κοινοβούλιο επέμεινε ότι δεν είχε υπάρξει καμία προηγούμενη συνεννόηση.

Η μάχη για τον έλεγχο της επίσημης αφήγησης

Το επεισόδιο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της ιδιαίτερης θέσης της κρατικής ραδιοτηλεόρασης στο πολιτικό σύστημα του Ιράν. Δεν υπάγεται στην κυβέρνηση, αλλά λειτουργεί υπό την άμεση εποπτεία του Ανώτατου Ηγέτη, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε δημόσια αντιπαράθεση γύρω από τη λειτουργία της αποκτά αυτομάτως θεσμικές διαστάσεις.

Η ένταση κορυφώθηκε όταν η επίσημη ιστοσελίδα του ιρανικού Κοινοβουλίου δημοσίευσε ιδιαίτερα επικριτικό άρθρο, κατηγορώντας τη δημόσια τηλεόραση για αντιεπαγγελματική συμπεριφορά απέναντι στον πρόεδρο της Βουλής.

Ακόμη πιο αιχμηρή ήταν η παρέμβαση του βουλευτή Μοτζτάμπα Ζαρεΐ, ο οποίος χαρακτήρισε όσα συνέβησαν «ανήθικη συμπεριφορά» από ομάδα που δρα εκτός θεσμικών πλαισίων μέσα στην κρατική τηλεόραση, υποστηρίζοντας ότι συγκεκριμένοι κύκλοι υιοθετούν θέσεις που εξυπηρετούν την αμερικανική πολιτική στον πόλεμο της πληροφορίας.

Η σκιά του Σαΐντ Τζαλιλί

Στο πολιτικό παρασκήνιο, αρκετά μεταρρυθμιστικά αλλά και κεντρώα μέσα ενημέρωσης συνδέουν το περιστατικό με την αυξανόμενη επιρροή του σκληροπυρηνικού στρατοπέδου γύρω από τον Σαΐντ Τζαλιλί, έναν από τους βασικούς εκφραστές της γραμμής που αντιμετωπίζει με μεγάλη επιφύλαξη οποιαδήποτε προσέγγιση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι η δημόσια τηλεόραση έχει μετατραπεί σε πεδίο επιρροής αυτού του πολιτικού χώρου, ενισχύοντας τις φωνές που αντιτίθενται στις διαπραγματεύσεις και περιορίζοντας την προβολή όσων υπερασπίζονται τη διπλωματία.

Το γεγονός ότι ο αδελφός του Σαΐντ Τζαλιλί, Βαχίντ Τζαλιλί, κατέχει υψηλή διοικητική θέση στον κρατικό ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό τροφοδότησε ακόμη περισσότερο τα σχετικά σενάρια, χωρίς πάντως να υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση ότι υπήρξε πολιτική παρέμβαση στη συγκεκριμένη συνέντευξη.

Περισσότερο από μια τηλεοπτική διακοπή

Πίσω από την αντιπαράθεση διακρίνεται μια βαθύτερη μάχη για το ποιος καθορίζει την επίσημη πολιτική γραμμή του Ιράν σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην οικονομική πίεση, την περιφερειακή ασφάλεια και τις διεθνείς διαπραγματεύσεις.

Η προσπάθεια του Κοινοβουλίου να παρουσιάσει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των συνομιλιών φαίνεται να συγκρούεται με κύκλους που θεωρούν ότι οποιαδήποτε δημόσια αναφορά σε συμβιβασμούς ή οικονομικές διευθετήσεις μπορεί να αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική θέση της Τεχεράνης ή να προκαλέσει εσωτερικές αντιδράσεις.

Έτσι, μια φαινομενικά απλή τηλεοπτική διακοπή εξελίχθηκε σε καθρέφτη των ισορροπιών εξουσίας μέσα στο ίδιο το ιρανικό σύστημα. Η υπόθεση ανέδειξε ότι η σύγκρουση δεν διεξάγεται μόνο στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον, αλλά και στο εσωτερικό των θεσμών που διεκδικούν τον έλεγχο της επίσημης αφήγησης. Και αυτό, ίσως, αποτελεί τη σημαντικότερη αποκάλυψη πίσω από ένα τηλεοπτικό «μπλόκο» που εξελίχθηκε σε πολιτικό μήνυμα προς ολόκληρο το ιρανικό κατεστημένο.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι το Ιράν πρέπει να βάλει τέλος στις ενέργειες των «ακριβοπληρωμένων πληρεξουσίων του» στη χώρα, συνδέοντας τη διατήρηση της σταθερότητας στην περιοχή με τη συμπεριφορά των φιλοϊρανικών δυνάμεων.

«Η Τεχεράνη πρέπει να σταματήσει αμέσως τους ακριβοπληρωμένους πληρεξουσίους της στον Λίβανο από το να προκαλούν προβλήματα», έγραψε ο Τραμπ, σε μία ακόμη παρέμβαση που αναδεικνύει την ένταση που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τις σχέσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ προχώρησε μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, προειδοποιώντας ότι σε περίπτωση που η κατάσταση δεν αλλάξει, η αμερικανική πλευρά είναι έτοιμη να απαντήσει στρατιωτικά με ακόμη μεγαλύτερη ένταση από ό,τι στο παρελθόν.

«Αν δεν το κάνουν, θα χτυπήσουμε το Ιράν πολύ σκληρά ξανά, όπως κάναμε την περασμένη εβδομάδα, μόνο πιο σκληρά!!!», ανέφερε χαρακτηριστικά στην ανάρτησή του.