Η εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τάμι Μπρους δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα εξακολουθήσουν να υποστηρίζουν τις προσπάθειες για την επίτευξη ειρήνης στην εμπόλεμη Ουκρανία, αλλά θα αποσυρθούν από τον άμεσο ρόλο τους ως διαμεσολαβητή.

Πρόσθεσε ότι το Κίεβο και η Μόσχα πρέπει τώρα να παρουσιάσουν «συγκεκριμένες» προτάσεις για τον τερματισμό του πολέμου και θα πρέπει να συναντηθούν άμεσα για την επίλυση της σύγκρουσης.

“Δεν πρόκειται να πετάξουμε σε όλο τον κόσμο στο άψε σβήσε για να μεσολαβήσουμε σε συναντήσεις- αυτό είναι ζήτημα τώρα μεταξύ των δύο μερών και τώρα είναι η ώρα που πρέπει να παρουσιάσουν και να αναπτύξουν συγκεκριμένες ιδέες για το πώς θα τερματιστεί αυτή η σύγκρουση. Ο Τραμπ γνωρίζει επίσης ότι υπάρχει ένα άλλο μέρος του κόσμου, ένας ολόκληρος πλανήτης που χρειάζεται κάποια προσοχή”.

Ο Τραμπ είχε δηλώσει προηγουμένως ότι «θα τραβήξει την πρίζα» των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων εάν η Μόσχα ή το Κίεβο δεν δεσμευτούν για κατάπαυση του πυρός.

Ο Λούλα έκανε τις δηλώσεις αυτές στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Αμπού Ντάμπι μετά το τέλος επίσημων επισκέψεων στα Εμιράτα και την Κίνα, ευχόμενος οι δύο αυτές χώρες και άλλες να συμμετάσχουν σε μια «πολιτική της G20» προκειμένου να επιχειρηθεί να τεθεί τέλος στον πόλεμο που ξέσπασε από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.

Ο πόλεμος προκλήθηκε από «αποφάσεις που έλαβαν δύο χώρες», εκτίμησε ο Βραζιλιάνος πρόεδρος.

«Ο πρόεδρος Πούτιν δεν αναλαμβάνει καμία πρωτοβουλία για να σταματήσει τον πόλεμο. (Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ) Ζελένσκι της Ουκρανίας δεν αναλαμβάνει καμία πρωτοβουλία για να σταματήσει τον πόλεμο», είπε ο Λούλα που μιλούσε μέσω επίσημου μεταφραστή.

«Η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να συμβάλλουν στη συνέχιση του πολέμου. Ενώ οφείλουν να καθήσουν γύρω από το τραπέζι και να πουν ‘Αρκετά’».

Στην Κίνα, ο Βραζιλιάνος πρόεδρος είχε κατηγορήσει την Ουάσινγκτον ότι «ενθαρρύνει τον πόλεμο» στην Ουκρανία.

Ο Λούλα είπε πως πρότεινε στον πρόεδρο των ΗΑΕ, τον σεΐχη Μοχάμεντ μπεν Ζαγέντ αλ-Ναχιάν, και στον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, τη δημιουργία μιας ομάδας χωρών που θα αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητών.

«Η G20 σχηματίστηκε για να ανορθώσει την (παγκόσμια) οικονομία που ήταν σε κρίση», δήλωσε ο Λούλα. «Τώρα, είναι σημαντικό να δημιουργηθεί μια άλλου τύπου G20 για να θέσει τέλος σε αυτό τον πόλεμο και να εγκαθιδρύσει την ειρήνη. Είναι η πρόθεσή μου και πιστεύω πως θα τα καταφέρουμε».

«Χθες μίλησα με τον σεΐχη για τον πόλεμο. Έχω μιλήσει με τον Σι Τζινπίνγκ για τον πόλεμο. Και πιστεύω πως συναντάμε μια ομάδα ανθρώπων που προτιμούν να μιλούν για ειρήνη παρά για πόλεμο. Και άρα πιστεύω πως θα τα καταφέρουμε».

Ο Λούλα είπε ακόμη πως συζήτησε ήδη την πρωτοβουλία του με τον Αμερικανό πρόεδρο Τζο Μπάιντεν, τον Γερμανό καγκελάριο Όλαφ Σολτς, τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και τους ηγέτες χωρών της Νότιας Αμερικής.

Ο Λούλα, που αναμένεται να επιστρέψει στη Βραζιλία σήμερα, δήλωσε πως η αντιπροσωπεία του υπέγραψε συμφωνίες ύψους 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην Κίνα.

Βιοκαύσιμα

Ο Λούλα έφθασε χθες στα Εμιράτα μετά τη διήμερη επίσκεψή του στην Κίνα, όπου ο Βραζιλιάνος ηγέτης, που επανήλθε στην εξουσία έπειτα από δύο θητείες μεταξύ 2003-2010, δήλωσε πως η Βραζιλία «επιστρέφει» στη διεθνή σκηνή κι ευελπιστεί να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή στον πόλεμο που εξαπέλυσε η Ρωσία εναντίον της Ουκρανίας.

Αντίθετα με πολλές δυτικές δυνάμεις, η Κίνα και η Βραζιλία ουδέποτε επέβαλαν οικονομικές κυρώσεις στη Ρωσία εξαιτίας του πολέμου· ενώ διεκδικούν και οι δύο μεσολαβητικό ρόλο.

Τα Εμιράτα υιοθέτησαν επίσης ουδέτερη θέση στη σύγκρουση και προσέλκυσαν μεγάλο αριθμό Ρώσων επιχειρηματιών που έφυγαν για να γλιτώσουν από τον αντίκτυπο των δυτικών κυρώσεων, ιδίως στο Ντουμπάι, σημαντικό οικονομικό κέντρο.

Η πλούσια χώρα του Κόλπου είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Βραζιλίας στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων WAM.

Οι ανταλλαγές ανάμεσα στις δύο χώρες, εκτός πετρελαϊκών προϊόντων, ξεπέρασαν τα 4 δισ. δολάρια το 2022, σημειώνοντας αύξηση κατά 32% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Υπέγραψαν χθες σειρά συμφωνιών στον τομέα της μάχης κατά της κλιματικής αλλαγής και των βιοκαυσίμων.

Οι δύο χώρες ανέφεραν σε κοινό ανακοινωθέν πως οι δύο ηγέτες συζήτησαν θέματα όπως το εμπόριο, η τεχνολογία, η άμυνα, η αεροπορία και η επισιτιστική ασφάλεια.

Οι συμφωνίες που ανακοινώθηκαν προβλέπουν κυρίως συνεργασία στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής και πως το διυλιστήριο Mataripe, που ελέγχεται από τα Εμιράτα και βρίσκεται στη βορειοανατολική Βραζιλία, θα επενδύσει 2,5 δισ. δολάρια σε ένα σχέδιο βιοκαυσίμων στην περιοχή.

Τα ΗΑΕ αναμένεται να φιλοξενήσουν τον Δεκέμβριο στο Ντουμπάι τη σύνοδο του ΟΗΕ για το κλίμα και η Βραζιλία είναι υποψήφια για τη διοργάνωσή της το 2025.

Σε συνεννόηση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως αναφέρουν δυτικοί αναλυτές, αλλά και για προφανείς λόγους να καταστήσει την Τουρκία κεντρικό παίκτη στο γεωπολιτικό παιχνίδι του Ουκρανικού ο Ταγίπ Ερντογάν εισέρχεται δυναμικά σε μία ακόμα διαπραγματευτική διαμεσολάβηση.

Την πρόθεσή του να έχει τηλεφωνική επικοινωνία με τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν και τον ουκρανό ομόλογό του Βολοντίμιρ Ζελένσκι μέσα στις επόμενες ημέρες εξέφρασε σήμερα ο τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν με την ελπίδα, όπως είπε, η τηλεφωνική επικοινωνία που θα έχει μαζί τους να οδηγήσει σε μια συνάντηση των ηγετών στην Τουρκία με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

“Δεν έχουν εξαντληθεί οι ελπίδες μας”, είπε ο Ερντογάν στους δημοσιογράφους όταν ρωτήθηκε σχετικά με τις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ του Κιέβου και της Μόσχας

“…Σχεδιάζουμε να έχουμε και πάλι τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πούτιν και τον Ζελένσκι σήμερα ή αύριο. Με την τηλεφωνική επικοινωνία σκοπεύουμε να μεταφέρουμε τη διαδικασία της Κωνσταντινούπολης σε επίπεδο ηγετών”, πρόσθεσε ο Ερντογάν.
Η Τουρκία, που είναι μέλος του ΝΑΤΟ, έχει κοινό θαλάσσιο σύνορο με την Ουκρανία και τη Ρωσία στη Μαύρη Θάλασσα, έχει καλές σχέσεις και με τις δύο χώρες και έχει αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο.

Έχει φιλοξενήσει συνομιλίες ανάμεσα στον ουκρανό και τον ρώσο ΥΠΕΞ στην Αττάλεια και μεταξύ διαπραγματευτών από τις δύο χώρες στην Κωνσταντινούπολη, ενώ ασκεί πιέσεις και για συνάντηση των δύο προέδρων.

Η πρώτη συνάντηση, αυτή στην Αττάλεια κράτησε περίπου δύο ώρες και απέβη άκαρπη, καθώς δεν έδωσε κάποια λύση προς την κατεύθυνση της επίλυσης της κρίσης.

Αντιπροσωπείες από τις δύο χώρες συναντήθηκαν έπειτα και στην Κωνσταντινούπολη, με την ουκρανίκή πλευρά να δηλώνει “αισιόδοξη” μετά τις συνομιλίες, ενώ και ο Ρώσος υπουργός εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ είχε δηλώσει τότε ότι στην Κωνσταντινούπολη σημειώθηκε κάποια πρόοδος.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα «η Καγκελάριος Angela Merkel τον ενθάρρυνε προσωπικά! Ο 56χρονος, Edi Rama, πρωθυπουργός της Αλβανίας, προσπαθεί να καθίσει γύρω από ένα κοινό τραπέζι διαλόγου τους αντιμαχόμενους ηγέτες της Τουρκίας και της Ελλάδας. Ιστορικό: η διαμάχη για τα νησιά του Αιγαίου, που έχει Ο λόγος: Έχει να κάνει με τις διαμάχες για τα νησιά του Αιγαίου, η οποία έχει κλιμακωθεί πρόσφατα».

Το κλίμα που δημιουργεί η Bild έχει ενδιαφέρον καθώς φαίνεται πως μετά την αποτυχία της γερμανικής διαμεσολάβησης κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2020- στη σκιά των τουρκικών προκλήσεων με το Oruc Reis- η Γερμανίδα καγκελάριος προωθεί μια νέα με τον Άντι Ράμα που, όμως, διακρίνεται για την φιλοτουρκική του στάση και με την διευκόλυνση της Τουρκίας να εδραιώσει τη θέση της στα Βαλκάνια.

Καταλήγοντας το δημοσίευμα γράφει: «Rama ο γεφυροποιός».

Δεν είναι το πρώτο δημοσίευμα που αναφέρεται στην διαμεσολάβηση του Edi Rama στον ελληνοτουρκικό διάλογο, καθώς πλείστα άρθρα έχουν δημοσιευθεί στον αλβανικό τύπο. Είναι όμως η πρώτη αναφορά στο ρόλο του Rama στο εξωτερικό και ειδικά στη Γερμανία και την εφημερίδα Bild, κάτι που επιβεβαιώνει το ρόλο του Rama στην έναρξη του ελληνοτουρκικού διαλόγου.

Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών προσπάθησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις για τα δημοσιεύματα που έφεραν να έχει οριστικοποιηθεί συνάντηση Δένδια Cavusoglu στην Αλβανία, με την παρέμβαση Rama. «Ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας διατηρεί προσωπική φιλική σχέση με τον Τούρκο ομόλογό του από σειρά ετών, πλην όμως, δεν έχει συμφωνηθεί και προγραμματισθεί συνάντησή τους για το προσεχές διάστημα. Βεβαίως, ο κ. Δένδιας παραμένει ανοιχτός στο ενδεχόμενο μίας συνάντησης με τον κ. Cavusoglu, όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες» σημείωσαν διπλωματικές πηγές.

Αυτό που προκαλεί εντύπωση μέσα από διαρροές και δημοσιεύματα είναι η “αξιοποίηση” του Αλβανού Πρωθυπουργού ως …επιτυχημένου διαμεσολαβητή μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Σύμφωνα με αναλυτές, ο Rama χρίσθηκε διαμεσολαβητής ως μια κοινή προσπάθεια Ελλάδας και Τουρκίας να ενισχύσουν τον Αλβανό Πρωθυπουργό στο δρόμο για τις εκλογές του Απριλίου στην Αλβανία, με την κάθε χώρα να έχει τους δικούς της λόγους.

Σύμφωνα πάντα με τους αναλυτές η Ελλάδα ώστε να πάρει την υπογραφή στο συνυποσχετικό για την προσφυγή στη Χάγη για την διευθέτηση της οριοθέτησης των θαλασσίων συνόρων, ενώ η Τουρκία θέλει να ενισχύσει ένα ισχυρό φίλο της στην Αλβανία, διευρύνοντας την επιρροή της στα Δυτικά Βαλκάνια.

Πηγή: ibna.gr

Η Αθήνα και η Άγκυρα δεν διαφωνούν μόνο για την τρέχουσα διαμάχη για τα κοιτάσματα φυσικού αερίου στην ανατολική Μεσόγειο. Τα δυο γειτονικά κράτη διάκεινται εχθρικά το ένα προς το άλλο εδώ και πάνω από εκατό χρόνια, μια εχθρότητα που άλλοτε υφέρπει κι άλλοτε εκδηλώνεται πολύ, πάρα πολύ ανοιχτά. Aν και τα δύο κράτη είναι μέλη του ΝΑΤΟ, αυτή η εχθρικότητα δυστυχώς έχει διατηρηθεί μέχρι σήμερα. Και τα δύο κράτη προτιμούν να καταφεύγουν σε πολεμικούς θεατρινισμούς, όταν δεν καταφέρνουν τους στόχους τους με νηφάλια επιχειρήματα. Αυτό συμβαίνει και τώρα».

Το σχόλιο συνεχίζει παρατηρώντας για την ελληνοτουρκική διένεξη: «Οι Τούρκοι στέλνουν ερευνητικά σκάφη που συνοδεύονται από πολεμικά πλοία για αναζήτηση ορυκτών πόρων σε ύδατα στα οποία, σύμφωνα με την ελληνική ερμηνεία, δεν έχουν καμία δουλειά να κάνουν έρευνες. Οι Έλληνες, που έχουν δίκιο, τουλάχιστον καταρχήν, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, δεν μπορούν να σκεφτούν κάτι πιο έξυπνο από το να στείλουν αμέσως στην περιοχή το δικό τους ναυτικό (…) Tίποτα από όλα αυτά δεν είναι σοφό. Αλλά είναι επικίνδυνο. Μια φορά ήδη έπρεπε να παρέμβει η καγκελάριος –προφανώς την τελευταία στιγμή- ( …)»

Για τις συνομιλίες του Μάας ο σχολιαγράφος σημειώνει: «Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα του ταξιδιού του Χάικο Μάας για διαμεσολάβηση μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, ένα πράγμα διαφαίνεται από καιρό, ότι οι δύο πλευρές δεν θέλουν ούτε μπορούν να λύσουν τη σύγκρουση μόνες τους. Επίσης o στόχος, που πρέπει να επιδιωχθεί με μια διαμεσολάβηση, είναι αγανωρίσιμος: αυτό που απαιτείται είναι μια διαπραγματευτική λύση, που οδηγεί σε μια λίγο-πολύ δίκαιη κατανομή του ορυκτού πλούτου χωρίς να αμφισβητούνται τα σύνορα των χωρών που υπάρχουν εδώ και 100 χρόνια». Κλείνοντας το σχόλιο συνοψίζει λέγοντας ότι τις επόμενες εβδομάδες και μήνες είναι καθήκον του Βερολίνου και ειδικά του ίδιου του Χάικο Μάας να «γεμίζει με διπλωματία την απόσταση που χωρίζει την τρέχουσα κατάσταση από τον επιδιωκόμενο στόχο. Εάν δεν το καταφέρει, το ξέσπασμα της στρατιωτικής βίας είναι σχεδόν προδιαγεγραμμένο».

ΤΑΖ: Τι θα θεωρούνταν επιτυχία στη διαμεσολάβηση Μάας

Από την πλευρά της η εφημερίδα Tageszeitungτου Βερολίνου σχολιάζει: «Στη διαμάχη για την εκμετάλλευση αποθεμάτων ορυκτού πλούτου στην ανατολική Μεσόγειο, ο Μάας ανέλαβε να φέρει και τις δύο πλευρές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Είναι μια δύσκολη αποστολή. Και οι δύο πλευρές θεωρούν ότι έχουν απολύτως δίκιο, κανείς δεν θέλει να συμβιβαστεί. Ήδη πολλές φορές η καγκελάριος Μέρκελ έχει μιλήσει τηλεφωνικά με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Ταγίπ Ερντογάν, μέχρι στιγμής άνευ επιτυχίας. O Mητσοτάκης της την έφερε, δεδομένου ότι μια μέρα μετά το τηλεφώνημα υπέγραψε συμφωνία με την Αίγυπτο, η οποία προκάλεσε κι άλλο την Τουρκία, και ο Ερντογάν από την πλευρά του στέλνει αντί για μηνύματα ειρήνης νέα πολεμικά πλοία προς την κατεύθυνση της Ελλάδας.»

Η TAZ παρατηρεί ότι μέχρι πρότινος οι διαφορές μεταξύ των δύο νατοϊκών εταίρων επιλύονταν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης από την Ουάσιγκτον. «Από τη στιγμή όμως που οι ΗΠΑ υπό τον Τραμπ δεν επιτελούν πια αυτόν τον ρόλο, την ευθύνη φέρει η Ευρώπη. Οι τελευταίες εβδομάδες έχουν δείξει ότι η Γερμανία από μόνη της δεν έχει αρκετό βάρος. Ο Μάας μπορεί να επιτύχει κάτι μόνο αν μπορέσει αξιόπιστα να απειλήσει και τις δύο πλευρές με συνέπειες και γι αυτό χρειάζεται και τα υπόλοιπα κράτη-μέλη, ειδικά τη Γαλλία. Με την επίσκεψή της στον Μακρόν το περασμένο Σαββατοκύριακο η καγκελάριος Μέρκελ κατάφερε η Γαλλία να επιθυμεί τη στήριξη της γερμανικής διαμεσολάβησης. Φαινομενικά και οι δυο χώρες εξακολουθούν να μη δείχνουν ετοιμότητα να ενδώσουν. Ο Μάας όμως θα είχε ήδη πετύχει πολλά, αν τουλάχιστον ο Ερντογάν απέσυρε αθόρυβα τα ερευνητικά και πολεμικά πλοία του. Τουλάχιστον γι αυτό υπάρχουν καλές πιθανότητες».

Τέλος η τοπική εφημερίδα του Μπίλενφελντ Westfallen Blatt παρατηρεί σε σχόλιό της για τα ελληνοτουρκική και τη γερμανική προσπάθεια διαμεσολάβησης: «Προφανώς αυτή η σύγκρουση δεν μπορεί να επιλυθεί με τηλεφωνική διπλωματία. Για τον λόγο αυτόν ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών ξεκίνησε μια απολύτως προσωπική αποστολή. Διαθέτει την εξουσία της υπουργικής θέσης του και το βάρος της γερμανικής προεδρίας της ΕΕ. Στο τέλος της εβδομάδας θα συγκεντρώσει τους συναδέλφους του υπΕξ της ΕΕ στο Βερολίνο. Η Ελλάδα εκεί θα ακουστεί ιδιαιτέρως. Διότι η ΕΕ δεν μπορεί να επιτρέψει να συμπεριφέρονται σε ένα κράτος-μέλος της έτσι όπως η Τουρκία στην Ελλάδα (…) Η Τουρκία πρέπει να τερματίσει τις συνεχιζόμενες προκλήσεις της. Ακόμα κι αν η Τουρκία βοηθά την ΕΕ με την αμφιλεγόμενη συμφωνία για το προσφυγικό, αυτό δεν αποτελεί λευκή επιταγή για να πυροδοτεί ανάφλεξη στη γειτονιά της».

Πηγή: DW

Η εξέλιξη είναι αν μη τι άλλο περίεργη καθώς βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη η γερμανική διαμεσολάβηση και η Ελβετία δεν είναι κράτος-μέλος της Ε.Ε, ωστόσο σύμφωνα με το δημοσίευμα της ελβετικής εφημερίδας ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών αποδέχθηκε την πρόταση Cassis και αναμένεται να διερευνηθεί εάν συμφωνεί και η ελληνική κυβέρνηση προς την ίδια κατεύθυνση.

Διπλωματικές πηγές στην Αθήνα δηλώνουν στο libre πως δεν έχουν υπόψη τους, μέχρις ώρας, κάποια κρούση εκ μέρους της Ελβετίας, εκφράζουν, ωστόσο, τον προβληματισμό τους σχετικά με το εάν πρόκειται για κάποια προσπάθεια της Τουρκίας να προκαλέσει σύγχυση.

Την ανησυχία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με την ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο και την αλληλεγγύη του προς την Ελλάδα και την Κύπρο, μετέφερε η Καγκελάριος ‘Αγγελα Μέρκελ και προεδρεύουσα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το τρέχον εξάμηνο.

«Εκφράσαμε την κοινή μας ανησυχία για τις εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου η κατάσταση να αποκλιμακωθεί. Είναι πολύ επικίνδυνη. Εκφράσαμε αλληλεγγύη προς την Ελλάδα και την Κύπρο σε ό,τι αφορά τα δικαιώματά τους», δήλωσε η κυρία Μέρκελ μετά το τέλος της τηλεδιάσκεψης του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και πρόσθεσε ότι «για μια ακόμη φορά παραπέμψαμε στο έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Σεπτεμβρίου, στο οποίο θα ασχοληθούμε σε βάθος με την σχέση μας με την Τουρκία, κάτι που ασφαλώς έχει πολλές πτυχές».

Η Γερμανία, συνέχισε η Καγκελάριος, «τάσσεται υπέρ της επανέναρξης του διαλόγου για τα διαφιλονικούμενα ζητήματα της οριοθέτησης των θαλασσίων συνόρων». «Αυτός ο διάλογος υπήρχε μέχρι το 2016. Από την σκοπιά μας πρέπει, ιδιαίτερα μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας, να ξαναρχίσει. Αλλά πρέπει ωστόσο να ανησυχεί κανείς για τις εντάσεις και θα επανέλθουμε σε βάθος τον Σεπτέμβριο», κατέληξε η Καγκελάριος.

Νωρίτερα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, εξέφρασε τη στήριξη και την αλληλεγγύη της ΕΕ στην Ελλάδα και τόνισε ότι «όλες οι επιλογές είναι στο τραπέζι».

Ο Σαρλ Μισέλ αναφερόμενος στην κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο τόνισε πως το θέμα επανήλθε προς συζήτηση από διαφορετικά κράτη-μέλη και έκανε γνωστό πως συμφωνήθηκε οι ηγέτες της ΕΕ να επανέλθουν στο θέμα τον Σεπτέμβριο (διαβάστε αναλυτικά).

Συγκεκριμένα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπογράμμισε:

«Είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτό το θέμα και οι σχέσεις μας με την Τουρκία τέθηκαν από διαφορετικά κράτη-μέλη. Εκφράσαμε την πλήρη αλληλεγγύη μας στην Ελλάδα και την Κύπρο και επιβεβαιώσαμε εκ νέου τα προηγούμενα συμπεράσματά μας για τις παράνομες δραστηριότητες όσον αφορά στις γεωτρήσεις. Συμφωνήσαμε να επανέλθουμε το Σεπτέμβριο. Όλες οι επιλογές είναι στο τραπέζι».

Παρά ταύτα, σύμφωνα με τα τουρκικά ΜΜΕ, η Άγκελα Μέρκελ θα συνομιλήσει με τον Ταγίπ Ερντογάν εντός της εβδομάδας, αρκετές, δηλαδή, ημέρες μετά την “εισβολή” του Oruc Reis σε ελληνική υφαλοκρηπίδα, κι ενώ η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη διεθνοποιήσει το νέο εξαιρετικά επικίνδυνο κρούσματα τουρκικής επιθετικότητας.

Οι ανακοινώσεις της Κομισιόν και της γερμανικής καγκελαρίας συγκλίνουν στην προτροπή προς τις δύο χώρες να καθήσουν στο τραπέζι του διαλόγου και των διαπραγματεύσεων, κάτι που επανέλαβε ο ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ που δρα καθ΄ υπόδειξη της Μέρκελ και εκφράζει φλύαρα τις ανησυχίες του για τις εξελίξεις δίχως, όμως, να ψέγει επί της ουσίας τον Ερντογάν για την κλιμάκωση των προκλήσεών του.

Είναι πασιφανές πως η Γερμανία αντιδρά αργά και ίσως δύσθυμα έναντι της Τουρκίας, ενώ ο Ερντογάν σε μια κίνηση τακτικής πρότεινε να πραγματοποιηθεί Σύνοδος των Μεσογειακών Χωρών (υπό γερμανική αιγίδα πιθανώς) με αντικείμενο εμμέσως πλην σαφώς τον διαμοιρασμό των φυσικών πόρων. Σε ανάλογο κλίμα (υπέρ του διαλόγου και της ενεργειακής ασφάλειας στην ανατολική Μεσόγειο) κινήθηκε, άλλωστε, και η ανακοίνωση του Στέϊτ Ντιπάρτμεντ αλλά και η δήλωση του Αμερικανού πρέσβη Τζέφρι Πάϊατ.

Για τους έμπειρους παρατηρητές, ο τόνος και το ύφος των δηλώσεων των συμμάχων και των εταίρων κινούνται αρκετά επίπεδα κάτω από την κρισιμότητα των περιστάσεων και το “πολεμικό” κλίμα που περιγράφουν τα διεθνή ΜΜΕ (μεταξύ των οποίων και τα γερμανικά) σχετικά με όσα συμβαίνουν στο νοτιοανατολικό άκρο του Αιγαίου.

Διπλωματικοί αναλυτές γράφουν πως το Βερολίνο δυσαρεστήθηκε για την συμφωνία που υπέγραψε η Ελλάδα και η Αίγυπτος αιφνιδιαστικά και χωρίς προηγούμενη ενημέρωση της καγκελαρίου. Δεν έχει γίνει γνωστό πόσο ακριβές είναι κάτι τέτοιο, ωστόσο ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας παραδέχθηκε πως δεν …πρόλαβε να ενημερώσει την γερμανική πλευρά καθώς δεν γνώριζε ούτε ο ίδιος πως θα υπέγραφε την συμφωνία! Εκ των υστέρων, βεβαίως, όπως επιβεβαιώνουν κυβερνητικές πηγές υπήρξε ενημέρωση της Μέρκελ από τον πρωθυπουργό, όμως οι πληροφορίες αναφέρουν πως ο δίαυλος επικοινωνίας δεν είναι εσχάτως τόσο …εύκολος όπως πριν λίγο καιρό.

Πολλά θα φανούν από την αποδοχή του αιτήματος της κυβέρνησης για την σύγκληση έκτακτου Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων, κάτι που πρέπει να γίνει άμεσα και όχι μετά τις διακοπές των ευρωπαίων αξιωματούχων. Εάν οι Βρυξέλλες και το Βερολίνο αποδέχονται την κρισιμότητα των στιγμών και την προκλητική παραβίαση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων πρέπει να δράσουν άμεσα και να μην δώσουν χρόνο στον Ερντογάν να υλοποιήσει τον πλήρη σχεδιασμό για έρευνες και δοκιμαστικές εξορύξεις όπως προανήγγειλε ήδη ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου αλλά και ο ίδιος ο Τούρκος πρόεδρος.

Εάν επιβεβαιωθούν φήμες (προς το παρόν) περί ναρκοθέτησης με προσχηματικό τρόπο της σύγκλησης του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων και οι εταίροι αρκεστούν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με θέμα την Τουρκία στα τέλη Αυγούστου, το μήνυμα δεν θα είναι καθόλου θετικό για την Αθήνα. Όταν, μάλιστα, βρίσκει τοίχο στην προσπάθειά της να επαναφέρει -μετά από κωλυσιεργία πολλών μηνών- το αίτημα για κυρώσεις κατά της Τουρκίας.

Όλα αυτά περιγράφουν ένα σκηνικό μάλλον θολό για τις πραγματικές προθέσεις των Ευρωπαίων (ας σημειωθεί και η ηχηρή απουσία της Γαλλίας τις τελευταίες ημέρες) σχετικά με την Τουρκία αλλά και μια επαμφοτερίζουσα στάση έναντι της Ελλάδας, κάτι που στις κρίσιμες ώρες προσβολής των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας, με το Oruc Reis να “αλωνίζει” εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας, υποδηλώνει πως τα διπλωματικά ερείσματα δεν είναι πια τόσο ισχυρά όσο παλαιότερα.

Ειδικότερα για την Γαλλία πολλά διατυπώνονται στο παρασκήνιο. Το ελληνογαλλικό αμυντικό σύμφωνο που ήταν έτοιμο να υπογραφεί (μετά το ελληνοαιγυπτιακό σύμφωνο) παραπέμφθηκε στις καλένδες- λέγεται κατόπιν πιέσεων του Βερολίνου που δεν βλέπει καθόλου θετικά την επέκταση της γεωπολιτικής ισχύος του Παρισού στην ανατολική Μεσόγειο (πολιτικά, στρατιωτικά και ενεργειακά δια της Total). Εάν κάτι τέτοιο είναι ακριβές, τότε η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί με δυσαρεστημένους και τους δυο σημαντικούς ευρωπαίους “παίκτες”.

Ψύχραιμοι παρατηρητές επισήμαιναν πως η γερμανική διαμεσολάβηση δεν μπορεί να είναι επιτυχημένη, καθώς οι προθέσεις του Βερολίνου έναντι του Ερντογάν είναι από “φοβικές” έως φιλικές, ενώ την ίδια ώρα η πρωτοβουλία εκδηλώνεται ανερμάτιστα και χωρίς γνώση των γεωπολιτικών παραμέτρων. Μοναδικός στόχος της Γερμανίας, όπως φάνηκε από την πρώτη στιγμή, δεν ήταν η επίλυση των πραγματικών και ουσιωδών προβλημάτων (οριοθετηση υφαλοκρηπίδας), αλλά να φέρουν όπως-όπως στο τραπέζι τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Ταγίπ Ερντογάν με σχεδόν ομολογημένο (σχετική ανάλυση από τον Ινστιτούτο του Κιέλου είναι σε γνώση της Άγκελα Μέρκελ) στόχο την συνεκμετάλλευση στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο.

Στο εσωτερικό της χώρας, η κυβέρνηση κερδίζει τις επικοινωνιακές μάχες λόγω της μιντιακής υπεροπλίας της, όμως στο πεδίο της γεωπολιτικής και της πραγματικής διπλωματίας τα πράγματα φαίνεται να γίνονται δυσκολότερα…

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Ο γερμανός ειδήμονας παραδέχεται πως η σύναψη της ελληνοαιγυπτιακής σύμβασης τον αιφνιδίασε. Για σχεδόν 15 χρόνια οι δύο χώρες διαπραγματευόταν την οριοθέτηση της ΑΟΖ και ξαφνικά την Πέμπτη οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών υπέγραψαν τη σύμβαση στο Κάιρο. Η βιασύνη σχετίζεται σύμφωνα με τον Στέφαν Ρολ άμεσα με τη σύμβαση για την οριοθέτηση των ΑΟΖ που υπέγραψαν η Τουρκία και η Λιβύη το Νοέμβριο του 2019. Η Ελλάδα και η Αίγυπτος τη θεώρησαν ως σοβαρή απειλή των συμφερόντων τους. «Το ζητούμενο ήταν να τεθεί ένας φραγμός στην Τουρκία.» Ο κ.Ρολ διερωτάται όμως εάν με τις εσπευσμένες διαδικασίες που ακολουθήθηκαν, η Αθήνα και το Κάιρο κατάφεραν να διαπραγματευτούν τη σύμβαση «στην εντέλεια». Γεγονός είναι πάντως ότι συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση των ΑΟΖ των δύο χωρών από την περιοχή ανατολικά της Ρόδου ως το Καστελόριζο. Όπως όμως τονίζει, «πρωταρχική σημασία είχε να σταλεί στην Άγκυρα το μήνυμα ότι δεν αποδέχονται η Τουρκία να καθορίζει τα θαλάσσια σύνορα.»

Αναφερόμενος στην ένταση που επικρατεί στις σχέσεις της Τουρκίας με την Αίγυπτο ο Σ.Ρολ επισημαίνει πως δεν είναι πρόσφατη. «Πρώτα απ’ όλα αφορά σίγουρα τα αποθέματα φυσικού αερίου. Η εκμετάλλευση του είναι σημαντική για την Αίγυπτο. Η αιγυπτιακή ενεργειακή στρατηγική στοχεύει στις εξαγωγές φυσικού αερίου σε μεγάλη κλίμακα. Τελικά ωστόσο η αντιπαράθεση με την Τουρκία έχει μεγαλύτερες διαστάσεις.» Αφετηρία της είναι το στρατιωτικό πραξικόπημα ενάντια στην κυβέρνηση της Μουσουλμανικής Αδελφότητας το 2013. Το Κάιρο υποπτεύεται πως η Τουρκία εξακολουθεί να την υποστηρίζει. Πολλά στελέχη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας βρίσκονται εξόριστα στην Τουρκία. «Η αιγυπτιακή ηγεσία αισθάνεται ότι απειλείται σοβαρά από την Τουρκία, την κατηγορούν ότι σχεδιάζει αντιπραξικόπημα.» Η υπάρχουσα αντιπαράθεση κλιμακώθηκε το τελευταίο διάστημα και λόγω της εμπλοκής της Τουρκίας στη Λιβύη: «Για το Κάιρο είναι πολύ απειλητικό ότι η Άγκυρα ξαφνικά ανακατεύεται στα εσωτερικά της.»

Κίνδυνος ένοπλης σύγκρουσης

Παρά το γεγονός ότι οι ΑΟΖ Ελλάδας-Αιγύπτου και Τουρκίας- Λιβύης εν μέρει αλληλοεπικαλύπτονται, ο Στέφαν Ρολ δεν θεωρεί αναπόφευκτη την ένοπλη αντιπαράθεση: «Ούτε η Τουρκία ούτε η Ελλάδα και σίγουρα όχι η Αίγυπτος αναζητούν την ένοπλη σύγκρουση – προπαντός επειδή το αποτέλεσμα θα ήταν αβέβαιο.» «Όμως» επισημαίνεις ο Στέφαν Ρολ, «ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να προκύψει σε αυτή περιοχή.» «Ξαφνικά, κάπου πέφτουν μερικοί πυροβολισμοί και απότομα αυτό το περιστατικό αναπτύσσει τη δική του δυναμική.» Επί της αρχής όμως «κανείς δεν ενδιαφέρεται στα σοβαρά για μια τέτοια τροπή.»

Πάρα ταύτα, γεγονός είναι ότι το αιγυπτιακό κοινοβούλιο έδωσε πράσινο φως στον πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ ελ Σίσι για μια στρατιωτική επέμβαση στη Λιβύη. Ο κίνδυνος μιας άμεσης ένοπλης εμπλοκής στη Λιβύη με δυνάμεις που υποστηρίζονται από την Τουρκία είναι ορατός. Ο Στέφαν Ρολ δέχεται την ένσταση. «Οπωσδήποτε, αυτό πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Το θεωρώ πάντως ρεαλιστικό η Αίγυπτος να παρέμβει στη Λιβύη με στρατεύματα της. Στόχος τους θα είναι να υπερασπισθούν τα υπάρχοντα μέτωπα. Δεν πρόκειται για μια επεκτατική στρατηγική. Πρόθεση δεν θα είναι η προέλαση ως την Τρίπολη ρισκάροντας μια άμεση σύγκρουση με την Τουρκία. Η Αίγυπτος θέλει να υποστηρίξει τους συμμάχους της, τις δυνάμεις γύρω από τον στρατηγό Χαφτάρ.»

Ποιος θα μπορούσε να αναλάβει ρόλο μεσολαβητή;

Ποιοι εξωτερικοί παράγοντες θα μπορούσαν να παρέμβουν προκειμένου να αποκλιμακωθεί η ένταση που έχει δημιουργηθεί μετά τις πρόσφατες οριοθετήσεις των ΑΟΖ; Παλιότερα αυτό το ρόλο τον αναλάμβαναν κυρίως οι ΗΠΑ. Μέχρι στιγμής όμως η Ουάσιγκτον δεν έχει αποφασίσει εάν και ποια πλευρά θα υποστηρίξει: την Τουρκία ενάντια στην Αίγυπτο και τη Ρωσία ή αντίστροφα, εκτιμά ο γερμανός αναλυτής. «Πέραν αυτού, υπάρχει μια νέα εξέλιξη. Οι σχέσεις ΗΠΑ-Αιγύπτου δεν είναι τόσο καλές όσο παλιά. Έχουν δημιουργηθεί ρήγματα. Η Αίγυπτος συμπεριφέρεται σε πολλά με παρόμοιο τρόπο όπως η Τουρκία. Αντίθετα με τη βούληση των ΗΠΑ, το Κάιρο αγόρασε όπως και η Άγκυρα, ρωσικά οπλικά συστήματα. Ο καθένας παίζει το δικό του παιχνίδι και δεν λαμβάνει υπόψη τις παραδοσιακές δομές συμμαχίας.»

Αλλά και η ΕΕ φαίνεται να αποτυγχάνει ως μεσολαβητής. Της λείπει μια ενιαία στάση έναντι της Τουρκίας. Η Γαλλία, για παράδειγμα, έχει σαφώς τοποθετηθεί ενάντια στην Άγκυρα, άλλα κράτη μέλη τηρούν διαφορετική στάση. Κατά πόσο θα μπορούσε η Γερμανία να αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο; Θα ήταν αποδεκτό από όλους τους εμπλεκόμενους; «Αποδεκτό ναι, γιατί οι Γερμανοί σαφώς δεν έχουν κανένα συμφέρον», πιστεύει ο Στέφαν Ρολ. «Το ερώτημα ωστόσο είναι εάν η Γερμανία διαθέτει αρκετό κύρος για να επιφέρει αποτελέσματα σε αυτήν την περιοχή. Έχω σίγουρα αμφιβολίες για αυτό.» Η «Διαδικασία του Βερολίνου», μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε η Γερμανία για την επίλυση της εμφύλιου πολέμου στη Λιβύη δεν επέφερε μέχρι στιγμής απτά αποτελέσματα. Οι μάχες συνεχίζονται, το εμπάργκο όπλων δεν τηρείται. «Η Γερμανία δεν είναι αρκετά ισχυρή. Προς το παρόν μπορεί να βοηθήσει μόνο βραχυπρόθεσμα σε μια οξεία κατάσταση.» Ο Στέφαν Ρολ αναφέρει ως παράδειγμα το τηλεφώνημα μεταξύ της καγκελάριου Μέρκελ και του Τούρκου προέδρου Ερντογάν πριν από λίγες εβδομάδες που βοήθησε να αποτρέψει μια ένοπλη σύγκρουση μεταξύ τουρκικών και ελληνικών πολεμικών πλοίων στο Αιγαίο.

Αραβικός κόσμος και Ισραήλ

Αναφερόμενος στο ρόλο των αραβικών κρατών ο Στέφαν Ρολ διαπιστώνει ότι όσοι δεν είναι άμεσοι γείτονες δεν ενδιαφέρονται και τόσο για το ζήτημα των ΑΟΖ. Η στάση τους καθορίζεται από μια γενικότερη αντιπαράθεση. Το Κατάρ είναι στο πλευρό της Τουρκίας, στο έδαφος της λειτουργεί τουρκική βάση και στηρίζει τη Μουσουλμανική Αδελφότητα. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα βρίσκονται στο πλευρό της Αιγύπτου και στέκονται αρνητικά απέναντι στην Τουρκία. «Τα κράτη της Βόρειας Αφρικής, από την άλλη πλευρά» επισημαίνει ο Στέφαν Ρολ, «παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ουδέτερα, δεν παίρνουν άμεση θέση και τελικά προσπαθούν να διατηρήσουν καλές σχέσεις και με τις δύο πλευρές.»

Εντύπωση προκαλεί η σιωπή του Ισραήλ σε ό,τι αφορά την αντιπαράθεση για τις ΑΟΖ – παρότι έχει άμεσα συμφέροντα. Έχει συνάψει συμφωνία ΑΟΖ με την Κύπρο και προφανώς κατέληξε σε άτυπη συνεννόηση με το Λίβανο και την Αίγυπτο για το ποιος δικαιούται ποιες θαλάσσιες περιοχές. Εκτός αυτού, εδώ και χρόνια το Τελ Αβίβ βρίσκεται στο στόχαστρο της κριτικής της Άγκυρας. Γιατί δεν αναμειγνύεται στην τρέχουσα αντιπαράθεση; Προφανώς επειδή η ισραηλινή κυβέρνηση αντιμετωπίζει μεγάλα εσωτερικά προβλήματα, τονίζει ο κ. Ρολ. Έπειτα οι σχέσεις με την Αίγυπτο είναι διφορούμενες. Ναι μεν βελτιώθηκαν αλλά «μακροπρόθεσμα επικρατεί πλήρης ασάφεια για το πώς θα εξελιχθεί η Αίγυπτος. Επίσης, οι Ισραηλινοί ανησυχούν για την αγορά ρωσικών μαχητικών αεροσκαφών από το Κάιρο πριν από λίγες εβδομάδες.» Η πιο ενδιαφέρουσα χώρα για το Ισραήλ στην περιοχή είναι σύμφωνα με τον Στέφαν Ρολ, «σίγουρα η Τουρκία. Οικονομικά έχει να προσφέρει περισσότερα και επομένως είναι πολύ πιο σημαντική για την ισραηλινή οικονομία. Στην πραγματικότητα, το Ισραήλ δεν έχει κανένα συμφέρον να χειροτερεύσουν οι σχέσεις του με την Τουρκία.»

Πηγή: DW

Για την Γερμανία η Τουρκία είναι ένας γεωπολιτικός “παίκτης” μεγάλου ενδιαφέροντος, η δε αγορά των 80.000.000 Τούρκων είναι από τις πιο σημαντικές για τις εξαγωγές της.

Ως εκ τούτου, η επιμονή της Γερμανίδας καγκελαρίου –στας δυσμάς του πολιτικού βίου της στο ανώτατο αξίωμα- για έναν απευθείας ελληνοτουρκικό διάλογο/διαπραγμάτευση δεν είναι διόλου βέβαιο πως θα λάβει υπόψη της τα όρια των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων όπως αυτά απορρέουν από τις διεθνείς συνθήκες και το Διεθνές Δίκαιο.

Παρατηρούνται, μάλιστα, αρκετές ανησυχητικές ενδείξεις: το Ινστιτούτο του Κιέλου (που συμβουλεύει την Καγκελαρία) συνιστά συνεκμετάλλευση των φυσικών πόρων στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο, η δε (σοσιαλδημοκρατικής προέλευσης) Suddeutsche Zeitung παροτρύνει την Ελλάδα να υποχωρήσει από τις “μαξιμαλιστικές” θέσεις της σχετικά με τα δικαιώματα 3.000 νησιών στο Αιγαίο (!) και κάνει λόγο για “αδιαμφισβήτητη νίκη Ερντογάν” στην πρόσφατη κρίση με το Oruc Reis. Όλα αυτά διαμορφώνουν την κοινή γνώμη στη Γερμανία, την οποία, όπως έχει αποδειχθεί, η Άγκελα Μέρκελ λαμβάνει πολύ σοβαρά υπόψη της.

Αυτό διαπιστώθηκε και στο πρόσφατο παρελθόν. Μεσούσης της ευρωτουρκικής προσφυγικής κρίσης (2016-2017), ο πρώην πρωθυπουργός είχε ζητήσει από την Γερμανίδα καγκελάριο να αναθεωρήσει τις σκληρές απόψεις της σχετικά με τις σχέσεις Ε.Ε-Τουρκίας προκειμένου να βρεθεί modus operandi που θα εξομάλυνε το μεταναστευτικό ζήτημα.

“Πως θα πω κάτι τέτοιο στον γερμανό φορολογούμενο και στους εταίρους μου (σ.σ εννοοούσε τους Χριστιανοκοινωνιστές της Βαυαρίας)”, απάντησε, σύμφωνα με πληροφορίες, η Άγκελα Μέρκελ.

Τώρα, τα πράγματα είναι ίσως ακόμα δυσκολότερα. Το Βερολίνο δεν επιθυμεί να εξετάσει οιαδήποτε διευκόλυνση στα τουρκικά αιτήματα (τελωνειακή ένωση, βίζες, διπλή υπηκοότητα γερμανών πολιτών τουρκικής καταγωγής κ.ά), κάτι που θα επηρέαζε θετικά το κλίμα.

Τούτων δοθέντων, παραμένει αναπάντητο το ερώτημα: τι ακριβώς διάλογο/διαπραγμάτευση έχει κατά νου η Γερμανία (ως διαμεσολαβούσα χώρα) μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας, όταν η πρώτη θεωρεί πως δεν τίθεται κανένα θέμα προς συζήτηση πλην της υφαλοκρηπίδας (και της ΑΟΖ), ενώ η δεύτερη βάζει τα πάντα στο τραπέζι;

Αναμφίβολα, οι καιροί ου μενετοί (όπως είπε ο Περικλής και κατέγραψε ο Θουκυδίδης) και η στασιμότητα δημιουργεί τετελεσμένα και δυσχεραίνει τα πράγματα, από την άλλη, όμως, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να αποσαφηνίσει ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές της και να εξαντλήσει κάθε μέσο πίεσης προς τους εταίρους ώστε να αποφευχθεί μια διαπραγματευτική παγίδα.

Libre

Ακολούθησε η μυστική συνάντηση της διπλωματικής συμβούλου του πρωθυπουργού Ελένης Σουρανή με τον εξ απορρήτων του Τούρκου προέδρου Ιμπραχίμ Καλίν στο Βερολίνο παρουσία στενού συνεργάτη της Γερμανίδας καγκελαρίου. Μια συνάντηση για την οποία δεν θα μαθαίναμε το παραμικρό εάν δεν την δημοσιοποιούσε ο ίδιος ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου για να προκαταλάβει και να “δικαιολογήσει” όσα ακολούθησαν.

Παράλληλα, ο Ιμπραχίμ Καλίν, με συνέντευξή του σε τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο, επιβεβαίωνε πως ο ελληνοτουρκικός διάλογος έχει ξεκινήσει και πως θα ακολουθήσουν και άλλες “παράλληλες συναντήσεις”, όπως αυτή του Βερολίνου. Ανακοίνωσε, δε, την ατζέντα θεμάτων αυτού του διαλόγου από την τουρκική πλευρά: Θράκη (μειονότητα/εκλογή μουφτή), “γκρίζες” ζώνες στο Αιγαίο, αποστρατιωτικοποίηση νησιών, γεωτρήσεις και συνεκμετάλλευση. Ένα προφανώς ένα μαξιμαλιστικό (μαξιμαλισμός: μια έκφραση που ακούσαμε πρόσφατα ως εκφράζουσα κάποιες υποτίθεται υπερβολικές ελληνικές θέσεις…) και ακραίο θεματολόγιο που δημοσιοποιήθηκε για να προσδιοριστούν οι τουρκικοί όροι στο “παζάρι” των απευθείας διαπραγματεύσεων που προωθεί η Μέρκελ.

Αμέσως μετά η Τουρκία προχώρησε στη διαμόρφωση συνθηκών πολεμικής εμπλοκής με τη Navtex, την αποστολή σημαντικού τμήματος του τουρκικού στόλου στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, και την απειλή εξόδου του Oruc Reis από το λιμάνι της Ατάλλειας για σεισμικές έρευνες και γεωτρήσεις νοτίως του Καστελόριζου.

Πρόκειται για “προβολή ισχύος” και προσπάθεια δημιουργίας “δεδικασμένων” με ευθεία αμφισβήτηση εθνικών μας κυριαρχικών δικαιωμάτων αλλά και ένα “νεύμα” προς την Αίγυπτο για την οριοθέτηση ΑΟΖ. Αξιοποιεί, δηλαδή, η Τουρκία την διαφωνία Καϊρου-Αθήνας σχετικά με την επήρεια του Καστελόριζου και της Στρογγύλης και “προσφέρεται” ως έχουσα πρόταση διευθέτησης πιο κοντά στα αιγυπτιακά συμφέροντα απ΄ ότι η ελληνική.

Το κλίμα “θερμού επεισοδίου” (μέχρι τις 2 Αυγούστου που τελεί εν ισχύ η σχετική Navtex) που δημιούργησε ο Ερντογάν έδωσε τη δυνατότητα στην Γερμανίδα καγκελάριο να παρέμβει για να αποφευχθεί στο “παρά πέντε” μια πολεμική εμπλοκή, όπως η ίδια η γερμανική πλευρά διοχέτευσε στην Bild.

Και δι’ αυτού του τρόπου να επισημοποιήσει την γερμανική πρωτοβουλία διαμεσολάβησης στο κενό -και ως υποκατάστατο- που αφήνει η αμερικανική απουσία και η ταύτιση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Τούρκο πρόεδρο. Εξ’ ου και οι “παρομοιώσεις” της παρέμβασης Μέρκελ με εκείνη του Μπιλ Κλίντον στα Ίμια του 1996.

Προσώρας η ελληνική πλευρά εμφανίζεται αμήχανη. Θέτει σε γενική επιφυλακή τις ένοπλες δυνάμεις, αναστέλει τις άδειες κληρωτών και αξιωματικών, βγάζει τον ελληνικό στόλο στο Αιγαίο και προσπαθεί να κινητοποιήσει την διεθνή κοινότητα, κυρίως μέσω του γερμανικού διαύλου, όπως φάνηκε και από την τηλεφωνική επικοινωνία Μέρκελ με Μητσοτάκη και Ερντογάν.

Ο Νίκος Δένδιας τόνισε, βεβαίως, πως διάλογους με τέτοιους όρους δεν μπορεί να γίνει, ωστόσο αυτό παραπέμπει σε ένα τουρκικό deja vus. Η Άγκυρα διαμόρφωσε, δηλαδή, το πλαίσιο των απαιτήσεών της και έκανε “προβολή ισχύος” για να αποδεχθεί, πιθανότατα, στη συνέχεια μια αποκλιμάκωση της κρίσης και να νομιμοποιήσει την γερμανική διαμεσολάβηση και την ατζέντα που θέτει.

Η Γερμανία είναι χώρα δίχως εμπειρία στην διαχείριση γεωπολιτικών προβλημάτων τέτοιας περιπλοκότητας. Δεν διαθέτει γεωπολιτικό βάθος στρατηγικής και κυρίως είναι προσανατολισμένη στα δικά της οικονομικά και άλλα συμφέροντα έναντι της Τουρκίας. Δεν έχει καν την στρατιωτική και διπλωματική ισχύ και τις συμμαχίες ώστε να επιβάλλει κανόνες ειρήνευσης στην ανατολική Μεσόγειο, όπου βασικοί παίκτες είναι οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και η Αίγυπτος. Αυτό φάνηκε και στην διαχείριση του προσφυγικού έναντι της Τουρκίας.

Η Αθήνα δεν έχει τοποθετηθεί από την πλευρά της εάν βρίσκεται όντως σε εξέλιξη η γερμανική διαμεσολάβηση και με ποιους όρους. Ποια είναι η ατζέντα ενός πιθανού απευθείας διαλόγου που σχεδόν όλοι οι άλλοι παίκτες παραδέχονται πως έχει ξεκινήσει.

Το ερώτημα, ωστόσο, είναι κρίσιμο: εμπιστευόμαστε και σε ποιο βαθμό την Άγκελα Μέρκελ με αυτά που συμβαίνουν στο προσκήνιο και το παρασκήνιο; Ιδιαίτερα όταν η Γερμανία έχει μπλοκάρει ακόμα και την απειλή επιβολής κυρώσεων στην Τουρκία. Η παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας έχει ήδη συμβεί, ως εκ τούτου οι κυρώσεις θα έπρεπε να είχαν ενεργοποιηθεί στη βάση των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Libre