Σύμφωνα με έρευνες των Swg και Opinio που διενεργήθηκαν για τους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς La7 και Rai, τα περιθώρια ήταν στενά, αλλά το 49-53% του εκλογικού σώματος αναμενόταν να ψηφίσει κατά των προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων της Μελόνι, ενώ το 47-51% προβλεπόταν να ψηφίσει υπέρ. Η YouTrend για το SkyTg24 διαπίστωσε ότι το 51,5% αντιτάχθηκε στις μεταρρυθμίσεις, ενώ το 48,5% τις υποστήριξε.

Τι θα σήμαινε μία ήττα στο δημοψήφισμα

Μια ήττα στο δημοψήφισμα θα ήταν πιθανό να αποδυναμώσει το πολιτικό εκτόπισμα της πρωθυπουργού, κυρίως ενόψει των γενικών εκλογών που αναμένονται πριν από το τέλος του επόμενου έτους.

Η ιταλική δεξιά επιδιώκει εδώ και καιρό να αναδιαρθρώσει ένα δικαστικό σύστημα το οποίο θεωρεί πολιτικοποιημένο και μεροληπτικό υπέρ της αριστεράς, υποσχόμενη ότι οι μεταρρυθμίσεις που προτάθηκαν στο δημοψήφισμα θα καθιστούσαν το σύστημα πιο υπόλογο.

Οι πολέμιοι των μεταρρυθμίσεων της Μελόνι προειδοποίησαν ότι μια τέτοια αναθεώρηση κινδυνεύει να αποδυναμώσει τη δικαστική ανεξαρτησία και παρουσίασαν το δημοψήφισμα ως μια απόπειρα να τεθούν οι σθεναρά αυτόνομοι δικαστικοί λειτουργοί υπό κυβερνητικό έλεγχο.

Οι ψηφοφόροι κλήθηκαν να εγκρίνουν αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο διοικούνται και ελέγχονται πειθαρχικά οι δικαστές και οι εισαγγελείς, συμπεριλαμβανομένου του διαχωρισμού της σταδιοδρομίας τους και της αναμόρφωσης των εποπτικών οργάνων.

Η ένταση σχετικά με τη δικαιοσύνη μια μακροχρόνια τριβή στην ιταλική πολιτική

Η ένταση σχετικά με τη δικαιοσύνη αντανακλά μια μακροχρόνια τριβή στην ιταλική πολιτική. Οι έρευνες Mani Pulite (Καθαρά Χέρια) στις αρχές της δεκαετίας του 1990 αποκάλυψαν ένα τεράστιο δίκτυο διαφθοράς που αφάνισε μια ολόκληρη πολιτική τάξη, αφήνοντας τους δικαστές με ενισχυμένη εξουσία και τους πολιτικούς βαθιά δύσπιστους απέναντι στη δικαιοσύνη.

Η σκιά του πρώην πρωθυπουργού και μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης, Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ο οποίος έχτισε μεγάλο μέρος του πολιτικού του αφηγήματος γύρω από τις μάχες του με τους εισαγγελείς, πλανιόταν επίσης πάνω από την προεκλογική εκστρατεία. Αυτή η πικρία συνεχίστηκε και επί Μελόνι. Η κυβέρνησή της έχει συγκρουστεί επανειλημμένα με τα δικαστήρια για πολιτικές που κυμαίνονται από την επιβολή της μεταναστευτικής νομοθεσίας έως μεγάλα έργα υποδομής, ενώ αρκετοί υπουργοί έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με έρευνες κατά την τρέχουσα νομοθετική περίοδο.

Παρά το τεχνικό του περιεχόμενο, το δημοψήφισμα θεωρήθηκε ευρέως ως μια δοκιμασία για την εξουσία και το πολιτικό κύρος της Μελόνι. Το αποτέλεσμα αναμένεται να διαμορφώσει τον τόνο του πολιτικού διαλόγου στην Ιταλία τους επόμενους μήνες.

Υπενθυμίζεται ότι ο νέος αυτός νόμος που κλήθηκαν να κρίνουν οι Ιταλοί πολίτες, βασίζεται στον οριστικό διαχωρισμό της σταδιοδρομίας εισαγγελέων και δικαστών, όπως και στην μείωση των αρμοδιοτήτων του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, του αρμόδιου -δηλαδή- οργάνου αυτορρύθμισης του κλάδου.

Κύριο σημείο της μεταρρύθμισης – η οποία εγκρίθηκε από το κοινοβούλιο με πλειοψηφία μικρότερη των δυο τρίτων και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να υποβληθεί σε δημοψήφισμα – είναι ο οριστικός διαχωρισμός της επαγγελματικής σταδιοδρομίας δικαστών και εισαγγελέων.

Οι επιτροπές πολιτών που δημιουργήθηκαν για να στηρίξουν την εκστρατεία του «όχι» θεωρούν ότι η επιλογή της συγκεκριμένης ημερομηνίας δεν τους επιτρέπει να αναπτύξουν επαρκώς την δράση τους και ανακοίνωσαν ότι πρόκειται να προσφύγουν κατά της απόφασης της κυβέρνησης.

Μιλώντας στην ΕΡΤ, το απόγευμα της Δευτέρας (1/12/25) ο Παναγιώτης Λαφαζάνης είπε χαρακτηριστικά ότι δε θα πάει στην παρουσίαση του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα γιατί «άμα ήμουν εκεί, δε θα μπορούσε να μιλήσει το Τσίπρας». 

«Διάβασα το βιβλίο. Είναι μια αποτυχία, ένα φιάσκο αυτό το βιβλίο για τον Τσίπρα. Προσπαθεί αν δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα αλλά ο τρόπος που το κάνει, αντί να τα δικαιολογήσει τα επιδεινώνει. Στρέφεται εναντίον προσώπων και εναντίον παρεμβάσεων που έγιναν, με έναν τρόπο άγαρμπο και επιθετικό. Ειρωνικό και δηλητηριώδη» είπε ο Παναγιώτης Λαφαζάνης.

«Υπήρχαν εντάσεις και διαφορές απόψεων αλλά άλλο αυτό και άλλο το να προσπαθήσει να υποβαθμίσει σχεδόν όλους τους συνεργάτες του, με δηλητηριώδη σχόλια. Το θεωρώ απαράδεκτο από κάθε άποψη».

Γελοία αυτά που έγραψε για μένα

«Θεωρώ γελοίο αυτό που έγραψε (σσ ότι ο Π. Λαφαζάνης προσκύνησε τον Μεντβέντεφ) διότι δείχνει ότι δεν είμαι εγώ εκτός τόπου και χρόνου αλλά είναι αυτός. Αυτό στο οποίο αναφέρεται ήταν μια συνάντηση, φιλοφρόνηση, όταν μας υποδέχθηκε η ρώσικη κυβέρνηση για να υπογράψουμε τη συμφωνία για τον ρώσικο αγωγό» περιέγραψε ο Παναγιώτης Λαφαζάνης.

«Πρώτα απ΄ όλα, εγώ δεν ήμουν συνεργάτης του Τσίπρα. Εγώ ήμουν πάνω από τον Τσίπρα, ήμουν ιδρυτικό στέλεχος του παλιού Συνασπισμού και μετέπειτα του ΣΥΡΙΖΑ. Θεωρεί εμένα εκτός πραγματικότητας και εκείνος ήταν. Να λέει γελοιότητες για τον Μεντβέντεφ λες κι εγώ δεν ήξερα τι συμβαίνει στη Ρωσία. Εξευτελιστικά πράγματα».

Σε άλλο σημείο της συνέντευξής του είπε: 

«Δε μπορούσαμε να συμπορευτούμε. Είχαμε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση. Είχαμε βρει κοινό παρονομαστή στο θέμα του ευρώ. Αν ήταν σε ακραία αντίθεση με το πρόγραμμα μας… Θα το προτάξουμε και αν χρειαστεί θα φύγουμε και από το ευρώ. 

Εγώ επέμενα και έλεγα όχι στα μνημόνια. Με το δημοψήφισμα αναθάρρησα γιατί περίμενα το όχι σε αντίθεση με τον Τσίπρα γιατί περίμενε το ναι. Το έλεγε στις συζητήσεις. Ο Αλέξης Τσίπρας μου έλεγε, δε βλέπεις τι γίνεται; Θα βγει το ναι, δυστυχώς. Έτσι έλεγε.

Ο ανομολόγητος πόθος του ήταν να κερδίσει το ναι για να προχωρήσει στο μνημόνιο και να μην έρθει σε ρήξη με το εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ. 

Παρόλο ότι βγήκε το όχι, το μετέτρεψε σε ναι. Έκανε μια μεγάλη κωλοτούμπα, μια προδοσία».

Οι συγκεκριμένες αναφορές περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο «Ώρα αποφάσεων». Η συγκεκριμένη προδημοσίευση από το βιβλίο του θα κυκλοφορήσει τις επόμενες ημέρες από τις εκδόσεις Gutenberg, και παράλληλα, θα είναι διαθέσιμο και με την μορφή audiobook από την πλατφόρμα της Bookvoice.

Ο Αλέξης Τσίπρας σημειώνει ακόμα για την απόφασή του «δεν είμαι άνθρωπος που παίρνει βιαστικές αποφάσεις ή κάνει άλματα στο κενό, το αντίθετο. Βασανίζω και βασανίζομαι για κάθε μου απόφαση» και προσθέτει ότι όταν ανακοίνωσε την απόφασή του στα μέλη της κυβέρνησης, «όλοι πάγωσαν την αίθουσα. Έπεσε σιωπή».

Ύστερα άρχισαν τα πρώτα ερωτήματα αναφέρει ο πρώην πρωθυπουργός και προσθέτει: «Ποιος είναι ο στόχος μας;» με ρώτησαν. «Ο στόχος», συνέχισα, «είναι να κερδίσουμε το δημοψήφισμα. Να αναγκαστούν υπό το βάρος της διεθνούς κοινής γνώμης να κάνουν πίσω και να επιστρέψουν στο τραπέζι με μια νέα πρόταση, βιώσιμη και λογική». Τους εξήγησα καθαρά: «Δεν έχουμε πλέον διαπραγματευτικά όπλα. Δεν μπορούμε να τους πιέσουμε. Το μόνο που μας απομένει είναι το ηθικό μας πλεονέκτημα…»

Συγκεκριμένα ο κ. Τσίπρας αναφέρει:

Ο Τουσκ, με ύφος που ισορροπούσε ανάμεσα στην αποφασιστικότητα και την αγένεια, θέλοντας ίσως να πάρει τη ρεβάνς από το δικό μου σκληρό τηλεφώνημα, πριν τις 20 Φεβρουαρίου, πήρε τον λόγο στην έναρξη της Συνόδου για να ανακοινώσει με στόμφο: «The game is over».

Ήταν μια από τις στιγμές που ένιωσα την οργή να με κυριεύει. Ποιος ακριβώς νόμιζε ότι ήταν και από πού αντλούσε το θράσος να περιγράφει ως παιχνίδι το δράμα ενός ολόκληρου λαού; Σκέφτηκα, όχι μόνο ως πολιτικός αλλά και ως απλός Έλληνας, ότι η πατρίδα μου, με όλα της τα λάθη, δεν ύψωσε ποτέ το δάχτυλο σε καμία ευρωπαϊκή χώρα. Κι εγώ, προσωπικά, εκπροσωπούσα έναν λαό μιας χώρας, που κάποτε είχε ψηφίσει υπέρ της ένταξης της δικής του χώρας, της Πολωνίας, στην Ε.Ε., σε μια στιγμή που εκείνοι ζητούσαν στήριξη και αλληλεγγύη. Του απάντησα στο ύφος που άξιζε η δήλωσή του.

Του είπα πως δεν είχε το δικαίωμα να αποκαλεί παιχνίδι μια διαπραγμάτευση από την οποία κρεμόταν η ζωή ενός ολόκληρου λαού. «Αυτό δεν είναι παιχνίδι. Μια ολόκληρη χώρα κρέμεται από μια κλωστή», του είπα, ανεβάζοντας τον τόνο της φωνής μου. Και σαν να μην έφτανε αυτό, έκανε και το λάθος, ή την πρόκληση, να ενσωματώσει στο ανακοινωθέν της Συνόδου την «απόφαση», σαν να είχε επιτευχθεί Συμφωνία.

Μα δεν υπήρχε συμφωνία. Υπήρχε ένα τελεσίγραφο. Ένα τελεσίγραφο το οποίο εμείς καλούμασταν να αποδεχτούμε. Εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησα κάτι βαθύτερο: ότι το δημοψήφισμα δεν ήταν απλώς ένα εργαλείο πολιτικής αποδοχής και στήριξης, ή απόρριψης, των κυβερνητικών επιλογών.

Ούτε βέβαια των δικών μου προσωπικών αποφάσεων. Ήταν η ασπίδα για την ίδια τη σωτηρία της χώρας. Οι εταίροι έπρεπε να καταλάβουν ότι δεν είχαν απέναντί τους μια Κυβέρνηση εξαντλημένη από μήνες διαπραγματεύσεων, έτοιμη είτε να συνθηκολογήσει είτε να καταρρεύσει. Είχαν απέναντί τους έναν ολόκληρο λαό. Και αν ήθελαν να προχωρήσουν χωρίς να υπολογίζουν τις συνέπειες, θα έπρεπε πλέον να κάνουν μια ξεκάθαρη επιλογή: να αμφισβητήσουν ανοιχτά όχι απλώς μια Κυβέρνηση, αλλά την ίδια τη Δημοκρατία και τη λαϊκή κυριαρχία, σε μια ευρωπαϊκή χώρα που, ας μην το ξεχνάμε, είναι η χώρα που γέννησε τη Δημοκρατία.

Το δημοψήφισμα ήταν δική μου απόφαση. Προσωπική, βαθιά επεξεργασμένη και ψυχικά δύσκολη. Το βασάνισα, όχι μόνο στο μυαλό, αλλά και στην καρδιά μου. Ήταν μια απόφαση με λογική και με ευαισθησία, δημοκρατική ευαισθησία. Πρώτοι το έμαθαν οι πιο κοντινοί μου συνεργάτες. Τους είπα καθαρά: το πρόβλημα είναι πολιτικό. Δεν μπορούσαμε να συμφωνήσουμε σε αυτά που μας ζητούσαν, όχι γιατί δεν θέλαμε, αλλά γιατί αυτό που ζητούσαν ήταν η ταπείνωση του λαού και η πολιτική μας εξαφάνιση. Η απόφαση δεν μου ήταν εύκολη.

Δεν είμαι άνθρωπος που παίρνει βιαστικές αποφάσεις ή κάνει άλματα στο κενό, το αντίθετο. Βασανίζω και βασανίζομαι για κάθε μου απόφαση. Ζυγίζω την κάθε κίνηση, υπολογίζω την κάθε λεπτομέρεια, καμιά φορά περισσότερο από όσο χρειάζεται. Συνυπολόγισα, λοιπόν, τι θα ακολουθούσε: τις επιθέσεις, τις πιέσεις, την προσπάθεια αποδόμησης. Όχι μόνο σε μένα, κυρίως στη χώρα.

Ήξερα πως έπρεπε να περάσω μέσα από ναρκοπέδιο, αν ήθελα να δώσω αίσιο τέλος στην Οδύσσεια αυτής της Ελλάδας, να την οδηγήσω στην Ιθάκη της. Εκείνο το απόγευμα της 25ης Ιουνίου, μέσα μου έκλεισε ο κύκλος της αναμονής. Ήρθε η ώρα, είπα. Ζήτησα από τους συνεργάτες μου να συγκαλέσουν εκτάκτως νωρίς το επόμενο πρωί σύσκεψη της διαπραγματευτικής ομάδας και όλων των στελεχών της ελληνικής αποστολής, στο ξενοδοχείο The Hotel, στον τελευταίο όροφο, στην αίθουσα όπου συνεδρίαζε η αντιπροσωπεία μας. Ήταν από τις πιο δύσκολες στιγμές της διαδρομής μου. Είχα την απόλυτη πεποίθηση ότι πράττω σωστά για έναν λαό που δεν μπορούσε να εξευτελίζεται από τον κάθε υπάλληλο των Βρυξελλών, τον κάθε τεχνοκράτη που πίστευε ότι η Ελλάδα συνιστά ένα είδος πειραματόζωου. Αλλά, την ίδια στιγμή, ήξερα ότι το κόστος αυτής της επιλογής θα ήταν βαρύ. Και ότι εγώ, προσωπικά, έπρεπε να είμαι έτοιμος να το σηκώσω.

[….] Ξεκίνησε η σύσκεψη. […] Ζήτησα να φύγουν τα κινητά από την αίθουσα για τον κίνδυνο των υποκλοπών. «Προτείνω να πάμε για δημοψήφισμα. Δεν υπάρχει άλλη λύση», τους είπα. Και συνέχισα: «Δεν γίνεται η παραμικρή νύξη στο χρέος. Επιλέγουν αυτήν τη στάση, όχι επειδή πιστεύουν πως η πρόταση τους είναι μια λύση, αλλά επειδή θέλουν να μας τελειώσουν. Οπότε, αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να γυρίσουμε πίσω στην Ελλάδα και αφού μας έδωσαν ένα τελεσίγραφο να θέσουμε το τελεσίγραφό τους στην κρίση του ελληνικού λαού».

Τα λόγια μου πάγωσαν την αίθουσα. Έπεσε σιωπή. Ήταν εκείνη η σιωπή που δεν είναι αμηχανία, είναι βάρος. Ύστερα άρχισαν τα πρώτα ερωτήματα. «Ποιος είναι ο στόχος μας;» με ρώτησαν. «Ο στόχος», συνέχισα, «είναι να κερδίσουμε το δημοψήφισμα. Να αναγκαστούν υπό το βάρος της διεθνούς κοινής γνώμης να κάνουν πίσω και να επιστρέψουν στο τραπέζι με μια νέα πρόταση, βιώσιμη και λογική».

Τους εξήγησα καθαρά: «Δεν έχουμε πλέον διαπραγματευτικά όπλα. Δεν μπορούμε να τους πιέσουμε. Το μόνο που μας απομένει είναι το ηθικό μας πλεονέκτημα. Η εικόνα μιας χώρας που, αντί να υπογράψει την ταπείνωσή της, ζητά από τον λαό της να αποφασίσει. Αυτό είναι το όπλο μας».

[….] Δεν είχαμε λεπτό για χάσιμο. Τα γεγονότα πλέον μας καταδίωκαν. Εκείνο το πρωινό ακολουθούσε η Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες, ενώ εγώ συγκάλεσα εκτάκτως για το ίδιο βράδυ το Κυβερνητικό Συμβούλιο στην Αθήνα, με σκοπό τη λήψη απόφασης για την εξαγγελία του δημοψηφίσματος. Ζούσα τότε σε έναν άλλο κόσμο, σκληρό, απαιτητικό, απομονωμένο, τον κόσμο της διαπραγμάτευσης. Ήμουν απορροφημένος πλήρως, λες και τίποτε άλλο δεν υπήρχε γύρω μου. Εκείνη τη μέρα είχε γενέθλια ο Ορφέας, ο μικρότερος γιος μου, αλλά το είχα ξεχάσει εντελώς. Δεν σκέφτηκα ούτε ένα τηλεφώνημα, ούτε ένα «Χρόνια πολλά». Από το αεροπλάνο πήγα κατευθείαν στο Μαξίμου.

Η Μπέττυ, βλέποντας πως δεν απαντούσα στα τηλέφωνα, πέρασε από εκεί για να μου θυμίσει κάτι που δεν έπρεπε να ξεχαστεί. Λίγο πριν ξεκινήσει η κρίσιμη συνεδρίαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου, κι ενώ ήμουν στην αίθουσα συνεδριάσεων, άνοιξε η πόρτα και εμφανίστηκε η Ελένη, η γραμματέας μου: «Η Μπέττυ είναι απ’ έξω και θέλει να σου πει κάτι για μισό λεπτό». Ήμουν κατηγορηματικός: «Όχι τώρα, αργότερα. Κανείς δεν μπαίνει». Ήμουν συγκεντρωμένος, ή μάλλον εγκλωβισμένος, στον φόβο να μη διαρρεύσει τίποτα πριν από την ανακοίνωση. Από τη χαραμάδα της μισάνοιχτης πόρτας την είδα να μου κάνει νόημα. «Μόνο μισό λεπτό». Κι εγώ, επίμονα, της έγνεφα «Όχι, φύγε». Τότε, έβγαλε από την τσάντα της ένα μικρό σακουλάκι. Μέσα είχε τρία κεράκια γενεθλίων. Τα έβγαλε και τα σήκωσε ψηλά. Δαγκώθηκα, ένιωσα άσχημα. Είχα ξεχάσει μέσα σε όλο αυτό ακόμα και τα γενέθλια του παιδιού μου.

Με ανακοίνωσή του, ο κ. Μαρινάκης ανέφερε: «Με απροκάλυπτο πολιτικό κυνισμό ο Ευκλείδης Τσακαλώτος αποφάσισε να μας “ενημερώσει”, μέσω ενός διεθνούς μέσου ενημέρωσης, για το πώς μαζί με τον Αλέξη Τσίπρα εργαλειοποίησαν το δημοψήφισμα και εξαπάτησαν τον ελληνικό λαό για να υπογράψουν με τους δανειστές μια συμφωνία λιτότητας, η οποία ήταν πολύ μακριά από όσα είχαν υποσχεθεί.»

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επικαλείται τη δήλωση του πρώην υπουργού στους Financial Times, στην οποία ο κ. Τσακαλώτος ανέφερε: «Θα ήταν πολύ δύσκολο να επιτευχθεί ένας συμβιβασμός με μία καλή δόση λιτότητας χωρίς δημοψήφισμα».

Σύμφωνα με τον κ. Μαρινάκη, η δήλωση αυτή συνιστά ευθεία ομολογία ότι το δημοψήφισμα αποτέλεσε προσχεδιασμένο εργαλείο για να δικαιολογηθεί η υπογραφή μιας συμφωνίας λιτότητας που είχε ήδη αποφασιστεί, παρά τις υποσχέσεις της τότε κυβέρνησης.

Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει: «Πρακτικά ομολόγησε με 10 χρόνια καθυστέρηση, έστω και δια του ξένου Τύπου, τον αδίστακτο εμπαιγμό των πολιτών από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ με το “θέατρο” της δήθεν εξάμηνης διαπραγμάτευσης που οδήγησε στο δραματικό δημοψήφισμα του 2015.»

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος συνεχίζει: «Ο κ. Τσίπρας εξαπάτησε τον ελληνικό λαό επιτρέποντας στη μισή του κυβέρνηση να μεθοδεύει την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ και στην άλλη μισή να προωθεί ένα ψευδεπίγραφο δημοψήφισμα, την ώρα που εργαζόμενοι έχαναν τις δουλειές τους και κατέρρεαν η οικονομία μαζί με την εμπιστοσύνη πολιτών και επενδυτών.»

Και καταλήγει: «Ο κυνισμός τους μαζί με τον καταστροφικό τους τυχοδιωκτισμό και την ανεπανάληπτη δημαγωγία, θα μείνουν στην ιστορία ως αντιπαράδειγμα πολιτικής πράξης. Καλούμε τόσο τον κ. Τσίπρα όσο και τον κ. Τσακαλώτο να τοποθετηθούν ξεκάθαρα και πλέον σε ελληνικά μέσα: “ήταν το δημοψήφισμα μια σκηνοθετημένη εξαπάτηση του ελληνικού λαού προκειμένου να οδηγηθούν σε μια προαποφασισμένη συμφωνία που, τελικά, κόστισε 100 δισ. ευρώ επιπλέον στον ελληνικό λαό”;»

Στη συνέντευξή του στους Financial Times, ο Ευκλείδης Τσακαλώτος ανέφερε επίσης ότι ότι «θα ήταν πολύ δύσκολο να επιτευχθεί συμβιβασμός με μια σημαντική λιτότητα χωρίς δημοψήφισμα», υποστηρίζοντας, επίσης, ότι το τρίτο πακέτο διάσωσης στο οποίο συμφώνησε με τους πιστωτές ως υπουργός Οικονομικών του Αλέξη Τσίπρα ήταν «αναμφίβολα καλύτερό» επειδή κατά τον ίδιο «οι δημοσιονομικοί στόχοι ήταν λιγότερο απαιτητικοί».

Η απάντηση Τασούλα:

Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Με τη σημερινή σας επιστολή μου ζητάτε να δώσω στη δημοσιότητα τα πρακτικά του Συμβουλίου των Πολιτικών Αρχηγών της 6/7/2015, που συγκλήθηκε την επομένη του δημοψηφίσματος.

Όπως ξέρετε, το Συμβούλιο των Πολιτικών Αρχηγών δεν προβλέπεται στο Σύνταγμα. Είναι συνεπώς άτυπο όργανο του οποίου οι συνεδριάσεις γίνονται κεκλεισμένων των θυρών παρουσία μόνο ελαχίστων απαραιτήτων τρίτων (πρακτικογράφοι).

Τα διαλαμβανόμενα σε αυτό είναι απόρρητα, καθώς αφορούν σε σοβαρότατα εθνικά θέματα, για αυτό και τα πρακτικά δεν κοινοποιούνται στους μετέχοντες του Συμβουλίου, αλλά παραμένουν στην Προεδρία της Δημοκρατίας.

Η μόνη δημοσιότητα που ακολουθεί ένα Συμβούλιο Πολιτικών Αρχηγών είναι το κοινό ανακοινωθέν που εκδίδεται. Το ίδιο ακριβώς ίσχυε και με το καταργηθέν ήδη από το 1986 παρεμφερές Συμβούλιο της Δημοκρατίας του οποίου επίσης τα πρακτικά ήταν απόρρητα.

Το ίδιο αίτημα με το δικό σας είχε σχετικά πρόσφατα υποβληθεί από την Πρόεδρο της Πλεύσης Ελευθερίας στις 28/8/2024 και η απάντηση που εδόθη στις 30/9/2024 από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας ήταν αρνητική για τους ίδιους λόγους που αναφέρω παραπάνω.

Κατόπιν αυτού θεωρώ πως δεν είναι δυνατή η δημοσιοποίηση των πρακτικών αυτών.

Τόνισε ότι η σιωπή μπορεί μερικές φορές να εκληφθεί ως ενοχή και πρόσθεσε ότι, αν ο κ. Τσίπρας δεν εμπλέκεται στην υπόθεση, δεν θα έπρεπε να επιτρέπει σε στελέχη που πρόσκεινται σε αυτόν να μιλούν εξ ονόματός του και να συνεχίζουν να επηρεάζουν την κατάσταση.

Αναφορικά τώρα με τη απόφαση της κεντρικής επιτροπής για τον αποκλεισμό της υποψηφιότητας του Στέφανου Κασσελάκη, για τη διεκδίκηση της Προεδρίας του κόμματος, η κα Πούλου τόνισε «Εγώ υποστηρίζω ότι δεν πρέπει να αποκλειστεί ο Πρόεδρος, ο κ. Κασσελάκης από την υποψηφιότητά του. Άρα, η Κεντρική Επιτροπή δεν διαγράφει, δεν αποκλείει. Εισηγείται σε ένα όργανο το οποίο είναι εκλεγμένο και αυτό από το συνέδριο, η Επιτροπή Δεοντολογίας. Όπως η Κεντρική Επιτροπή έτσι λοιπόν και η Επιτροπή Δεοντολογίας είναι όργανα ανεξάρτητα. Και αντί λοιπόν, να παραπέμψει τον Στέφανο Κασσελάκη στην Επιτροπή Δεοντολογίας αποφασίζει τον αποκλεισμό.

Ευτυχώς, με βάση το καταστατικό υπάρχει το ανώτατο όργανο που είναι το συνέδριο (το οποίο θα πρέπει να γίνει) και μπορεί να επικυρώσει ή να ακυρώσει προηγούμενες αποφάσεις. Υπάρχει λοιπόν, και το δημοψήφισμα και προβλέπετε ότι μπορεί να γίνει. Προβλέπεται δηλαδή, ότι ένα 15% των μελών του κόμματος μπορεί να απαιτήσουν να γίνει έκτακτο συνέδριο, αλλά όλα αυτά σημαίνει ότι θα σημαίνουν και καθυστερήσεις».

Όσο για το ποιο μπορεί να είναι το ερώτημα του δημοψηφίσματος: «Για παράδειγμα, αν τα μέλη του κόμματος συμφωνούν με την υποψηφιότητα Κασσελάκη».

«Σε μία στιγμή που βοά ο προοδευτικός κόσμος και λέει “ενωθείτε με το ΠΑΣΟΚ και τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης” για να κάνουμε έναν ενιαίο φορέα, ισχυρότατο για να “χτυπήσουμε” τη νίκη στις εθνικές εκλογές, είναι δυνατόν ο ΣΥΡΙΖΑ να εισπράττει “διχαστείτε”; Απολύσεις, εκκαθαρίσεις, προσβολές, διαρροές. Αυτό είναι τεράστιο πρόβλημα και έχουν μεγάλη ευθύνη όσοι πρωταγωνιστούν σε αυτό το “πογκρόμ” που εξελίσσεται», επεσήμανε ακόμη.

Παναγιώτης Δρίβας

Ο προκαθήμενος της ελλαδικής εκκλησίας ασφαλώς γνωρίζει ότι δεν μπορεί να επιβάλει δημοψήφισμα και γι’ αυτό υπήρξε πολύ προσεκτικός στη διατύπωσή του. Είπε ο κ. Ιερώνυμος: “Σε τέτοια θέματα ούτε ο αρχιεπίσκοπος μπορεί να πάρει θέση, ούτε ο πρωθυπουργός ο ίδιος, απλώς εκφράζει την θέληση του. Στο τέλος είναι το τι θέλει ο λαός μας. Θα μπορούσε να γίνει και ένα δημοψήφισμα”.

Με βάση το άρθρο 44 του Συντάγματος:

• “O Πρόεδρος της Δημοκρατίας προκηρύσσει με διάταγμα δημοψήφισμα για κρίσιμα εθνικά θέματα, ύστερα από απόφαση της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των βουλευτών, που λαμβάνεται με πρόταση του Yπουργικού Συμβουλίου.
• Δημοψήφισμα προκηρύσσεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με διάταγμα και για ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα δημοσιονομικά, εφόσον αυτό αποφασιστεί από τα τρία πέμπτα του συνόλου των βουλευτών, ύστερα από πρόταση των δύο πέμπτων του συνόλου και όπως ορίζουν ο Kανονισμός της Bουλής και νόμος για την εφαρμογή της παραγράφου αυτής. Δεν εισάγονται κατά την ίδια περίοδο της Bουλής περισσότερες από δύο προτάσεις δημοψηφίσματος για νομοσχέδιο. Aν νομοσχέδιο υπερψηφιστεί, η προθεσμία του άρθρου 42 παράγραφος 1 αρχίζει από τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος”.

Το γεγονός ότι προβλέπεται δημοψήφισμα “και για ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα“, ίσως αυτό ακριβώς να είχε στο μυαλό του ο κ. Ιερώνυμος, προτείνοντας εμμέσως πλην σαφώς την προσφυγή στην άποψη του λαού, όχι μέσω εκλογών αλλά μέσω δημοψηφίσματος.

Ασφαλώς υπάρχουν προϋποθέσεις που δεν άπτονται της δικαιοδοσίας της Εκκλησίας αλλά της Πολιτείας. Ωστόσο θα ήταν αφελής κάποιος να πιστεύει ότι η δύναμη της εκκλησίας περιορίζεται μόνο σε κοινωφελείς δράσεις υπέρ του αδύναμου ποιμνίου.

Ένα το κρατούμενο….

Το δεύτερο, που συνδυάζεται ασφαλώς με την επιρροή της εκκλησίας στην κοινωνία και τους πολιτικούς, είναι ο χρόνος που εκδηλώθηκε αυτή η πρόταση. Δεν μπορεί κάποιος να παραγνωρίσει το γεγονός ότι πριν από λίγες μέρες υπήρξε “κρυφή” συνάντηση (και λέμε κρυφή επειδή έγινε γνωστή σε μεταγενέστερο και όχι σε παρόντα χρόνο) του κ. Ιερώνυμου με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.

Και οι δύο πλευρές, κυβέρνηση και εκκλησία, διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους ότι δεν συζητήθηκε το ζήτημα του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών. Όμως η σημερινή δήλωση του αρχιεπισκόπου λίγο μετά τη συνάντηση με τον πρωθυπουργό και λίγο πριν από τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου και τη συνεδρίαση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, αναπόφευκτα λαμβάνει και πολιτικά χαρακτηριστικά.

• Αν αυτά αφορούν μέτρο πίεσης ή αποσυμπίεσης για τις αντιδράσεις που υπάρχουν εντός της κυβέρνησης και των ιεραρχών (πλην ελαχίστων εντυπωσιακών εξαιρέσεων) θα φανεί το ερχόμενο διάστημα.

Δύο το λοιπόν τα κρατούμενα….

Τι τρίτο και ποιο σημαντικό έχει να κάνει με τον λόγο που διατυπώθηκε μια τέτοια ρηξικέλευθη και… προοδευτικής κάποιοι θα τολμούσαν να πουν αριστερής κατεύθυνσης πρόταση, για την απευθείας προσφυγή στον λαό. Είπε ο κ. Ιερώνυμος: “Σε τέτοια θέματα ούτε ο αρχιεπίσκοπος μπορεί να πάρει θέση, ούτε ο πρωθυπουργός ο ίδιος, απλώς εκφράζει την θέληση του”.

Εν αντιθέσει με τον ΓΓ του ΚΚΕ κ. Κουτσούμπα του οποίου η δήλωση για τα ομόφυλα ζευγάρια αναδύει μια βαθιά συντηρητική αντίληψη (δείτε εδώ), είναι ίσως η πιο δημοκρατική και ρηξικέλευθη πρόταση που έχει ακουστεί τα τελευταία χρόνια: για κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα ούτε ο πρωθυπουργός ούτε ο αρχιεπίσκοπος μπορεί να πάρει θέση, απλώς εκφράζουν τη θέληση τους.

Θα μπορούσε στα κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα να ενταχθούν επίσης το επερχόμενο νομοθέτημα με ντρίμπλα στο άρθρο 16 του Συντάγματος για τα Ιδιωτικά Πανεπιστήμια, η ιδιωτικοποίηση της Υγείας και η διάλυση του ΕΣΥ, νόμοι για τη λιτότητα ή τη φορολογία, η βορά της στέγασης στα μεγάλα ιδιωτικά συμφέροντα, τα μέτρα για την ακρίβεια που επιτρέπουν την κερδοσκοπία και την αισχοκέρδεια από το παράθυρο, η ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, οι κοινοβουλευτικές επιτροπές όπως αυτή για τα Τέμπη που γελοιοποιεί τη διαδικασία, τους συγγενείς των θυμάτων την ίδια την πολιτική και κοινωνική ζωή του τόπου, τα σκάνδαλα των υποκλοπών, της Ζίμενς και της Νοβάρτις, η ανεξαρτησία του Τύπου και η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τα θανατηφόρα pushbacks των προσφύγων στο Αιγαίο και τόσα άλλα πολλά που έχουν αντίκτυπο και επηρεάζουν την καθημερινότητα του πολίτη άλλα άμεσα και άλλα έμμεσα. Όπως επηρεάζουν και την εικόνα της χώρας στην Ευρώπη δίνοντας το δικαίωμα στις προοδευτικές δυνάμεις να μιλούν για Ορμπανισμό.

Ασφαλώς δεν αναμένεται τις επόμενες ώρες, μέρες, χρόνια, δεκαετίες ή και αιώνες καθ’ υπερβολή μιας συνειδητά εκπεφρασμένης ουτοπικής παραδοχής, να ακουστεί από την πλευρά της εκκλησίας, με αναμφισβήτηση κοινωνική απήχηση, κάποια πρόταση περί τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για αυτά τα θέματα ή για να είμαστε ειλικρινείς για οποιαδήποτε άλλο θέμα.

Ούτε φυσικά και από την πλευρά της κυβέρνησης, οποιασδήποτε κυβέρνησης (η τωρινή έσπευσε ήδη να απορρίψει την πρόταση) καθώς θα υπομονόμευε την ίδια την πολιτική υπόστασή της….

Ούτε καν από το ΚΚΕ…

Άρα;

Το συγκεκριμένο σκίτσο, το οποίο φιλοξενήθηκε σε αφίσες, σημαίες, μπρελόκ, μπλούζες και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς είδε ξανά το φως της δημοσιότητας τις τελευταίες μέρες, με αφορμή τον θάνατο του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου.

Το σκίτσο έκανε τον γύρο των ελληνικών social media από χρήστες που ήθελαν να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους σε οτιδήποτε βασιλικό, μοναρχικό.

Ποια είναι όμως η ιστορία πίσω από το διασημότερο πολιτικό σκίτσο της Μεταπολίτευσης;

«Όταν προαναγγέλθηκε η διενέργεια του δημοψηφίσματος μετά τις εκλογές (σ.σ. οι πρώτες εθνικές εκλογές της μεταπολίτευσης έγιναν στις 17 Νοεμβρίου του 1974 και το δημοψήφισμα στις 8 Δεκεμβρίου) συγκεντρωθήκαμε, με πλήρη μυστικότητα, καμία δεκαριά αριστερό-δημοκρατικοί από τον χώρο του σκίτσου, της δημοσιογραφίας και την συγγραφής, να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να επηρεάσουμε τον κόσμο. Όλα τότε γίνονταν με ιδιωτική πρωτοβουλία δεν είχαν οργανωθεί τα κόμματα που θα διέθεταν τους μηχανισμούς για να κινητοποιήσουν διαδικασίες. Άρχισαν λοιπόν να πέφτουν διάφορες προτάσεις στο τραπέζι», είχε αποκαλύψει το 2014 ο ίδιος ο Σπύρος Ορνεράκης, προσθέτοντας: «Οι σκιτσογράφοι προτείναμε να κάνουμε αφίσες και φέιγ βολάν, πράγματα που θα διανέμονταν στον κόσμο γρήγορα. Έχουμε φέρει υλικό από ξένες εκδόσεις από παλιότερες δουλείες, κάναμε νέα σκίτσα και προσπαθούσαμε να βρούμε ποιο θα ήταν το ποιο δυνατό για να προτάξουμε. Ανάμεσα σε αυτά τα σκίτσα ήταν και ένα, του Καστανάκη αν δεν κάνω λάθος, το οποίο είχε δημοσιευθεί μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα που απεικόνιζε ένα παιδάκι να ουρεί σε ένα αναποδογυρισμένο κράνος Γερμανού στρατιώτη. Άρεσε σε κάποιους από την παρέα και σκέφτηκαν ότι θα μπορούσε να γίνει κάτι αντίστοιχο με το στέμμα και ότι σε κάποιους θα δημιουργούσε και συνειρμούς: ‘Τότε έφυγαν οι Γερμανοί, τώρα οι βασιλείς’».

Στη συνέχεια ο γνωστός σκιτσογράφος, γελοιογράφος και εικονογράφος, είχε πει στο news247.gr, «Έτσι ξεκινάμε μαζί με τον επίσης σκιτσογράφο Ρουσσέτο Παναγιώτη να βάζουμε μπροστά το σχέδιο. Εκείνος επέλεξε να τραβήξει φωτογραφία τον γιο του και μετά από αυτό που έβλεπε να το αποτυπώσει στο χαρτί. Εγώ βλέποντας ότι οι ημέρες περνούσαν και δεν θα προλαβαίναμε, το σκιτσάρω γρήγορα και το δίνω ανυπόγραφο. Υπενθυμίζω ότι το κλίμα ήταν ρευστό και δεν θέλαμε να έχουμε κάποια προβλήματα είτε εάν επιλέγονταν η βασιλευομένη δημοκρατία είτε ακόμη χειρότερα εάν χάναμε και την δημοκρατία. Το υλικό αυτό, μαζί με άλλα σχέδια που είχαμε δημιουργήσει, πήγε για εκτύπωση – στα κρυφά – στα πιεστήρια του Λαμπράκη και του Τεγόπουλου. Ανάμεσα στις κανονικές τους εκδόσεις, σταματούσαν τις μηχανές και τύπωναν το δικό μας υλικό. Το σκίτσο αυτό αν και ήταν πολύ πρόχειρα σχεδιασμένο, σχεδόν προσχέδιο, κατάφερε να κερδίσει τον κόσμο και να γίνει το σύμβολο στο δημοψήφισμα υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας. Είχα κάνει άλλες δουλειές, με πολύ περισσότερο κόπο, με καλύτερο σκίτσο, με αερογράφο, όπως αυτή με τον θυρεό, που πέρασαν απαρατήρητες αν και νόμιζα ότι έκαναν πάταγο. Ο κόσμος όμως είναι ο κριτής της δουλειάς μας, όχι εμείς».

Ο Σπύρος Ορνεράκης είχε πει:

• «Το βλέπω τυπωμένο σε σουβέρ, σε καρτ ποστάλ που τις έστελναν στο εξωτερικό, σε σημαιάκια, σε μπρελόκ. Όταν είδα ότι το σκίτσο αυτό είχε κυριαρχήσει πήγα και ρώτησα έναν περιπτερά που πουλούσε καρτ ποστάλ τι ακριβώς γίνονταν. Μου ανέφερε ότι επειδή υπήρχε μεγάλη ζήτηση υπάρχουν χονδρέμποροι που τους προμήθευαν με το αντίστοιχο υλικό. Μιας και έβλεπα ότι το πράγμα άρχισε να ξεφεύγει από τα χέρια μου, και καθώς πλέον είχε διαφανεί ότι θα επικρατούσε η αβασίλευτη δημοκρατία, η δεύτερη έκδοση που βγήκε με ποιο καλοδουλεμένο σκίτσο εκεί πια μπαίνει και η υπογραφή μου. Το πρώτο σκίτσο το οποίο τυπώθηκε στα πιεστήρια του Τεγόπουλου μου το ζήτησε ο ίδιος ο Κίτσος και λογικά θα πρέπει να έχουν το πρωτότυπο σήμερα οι κληρονόμοι του».

Πηγή: ieidiseis.gr