«Η κυριαρχία ανήκει στον λαό και οι Ιταλοί σήμερα εκφράστηκαν με σαφήνεια. Η κυβέρνηση έκανε αυτό που είχε υποσχεθεί, προώθησε μια μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης που ήταν γραμμένη στο εκλογικό μας πρόγραμμα», τόνισε η Μελόνι.

«Στηρίξαμε τη μεταρρύθμιση αυτή μέχρι τέλους και στη συνέχεια δώσαμε τον λόγο στους πολίτες, οι οποίοι και αποφάσισαν. Εμείς, όπως πάντα, σεβόμαστε την απόφασή τους αυτή», πρόσθεσε η Ιταλίδα πρωθυπουργός.

Gli italiani hanno deciso. E noi rispettiamo questa decisione.
Andremo avanti, come abbiamo sempre fatto, con responsabilità, determinazione e rispetto verso il popolo italiano e verso l’Italia. pic.twitter.com/KCBf19hO8d

— Giorgia Meloni (@GiorgiaMeloni) March 23, 2026

«Λυπούμαστε, φυσικά, που χάθηκε μια ευκαιρία εκσυγχρονισμού της Ιταλίας αλλά αυτό δεν αλλάζει τη δέσμευσή μας να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με σοβαρότητα και αποφασιστικότητα για το καλό του έθνους και για να τιμήσουμε την εντολή που μας δόθηκε», δήλωσε τέλος η Μελόνι.

Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι αποκάλυψε στον ενημερωτικό ιστότοπο Axios ότι ελπίζει να καταλήξει σε συμφωνία με τον Αμερικανό Πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ για το ειρηνευτικό πλαίσιο όταν θα συναντηθούν την Κυριακή (28.12.2025).

Ο Ζελένσκι είπε ότι είναι «έτοιμος» να προκηρύξει δημοψήφισμα επί του σχεδίου του Τραμπ, εφόσον η Ρωσία συμφωνήσει στην κατάπαυση του πυρός.

Οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε Ουκρανία, Ευρώπη και ΗΠΑ έχουν ενταθεί το τελευταίο χρονικό διάστημα για να βρεθεί η «χρυσή τομή» που θα οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία και πλέον τα βλέμματα στρέφονται στην επικείμενη συνάντηση Ζελένσκι – Τραμπ.

Ως γνωστόν, ο Ουκρανός Πρόεδρος δήλωσε ότι θα συναντηθεί με τον Αμερικανό ομόλογό του την Κυριακή στη Φλόριντα, για να συζητήσουν για το εδαφικό και για τις εγγυήσεις ασφαλείας στην Ουκρανία.

«Η συνάντηση αυτή γίνεται ειδικά με στόχο να οριστικοποιηθούν όσο το δυνατόν περισσότερα πράγματα μπορούμε», είπε ο Ουκρανός Πρόεδρος.

Την πληροφορία αυτή είχε μεταδώσει αρχικά ο δημοσιογράφος Μπαράκ Νταβίντ του Axios, την οποία επιβεβαίωσε ο Ζελένσκι, ο οποίος πρόσθεσε ότι το ειρηνευτικό σχέδιο των 20 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία «έχει συμφωνηθεί κατά 90%».

Πιθανότατα το «10%» που απομένει σχετίζεται με τα «αγκάθια» για την επίτευξη συμφωνίας, όπως η παραχώρηση εδαφών και το καθεστώς του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, που προς το παρόν βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή.

Υπενθυμίζεται ότι στις 24 Δεκεμβρίου ο Ζελένσκι αποκάλυψε το ήδη τροποποιημένο ειρηνευτικό σχέδιο 20 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου.

Βασικά σημεία του σχεδίου αφορούν τις εγγυήσεις ασφαλείας στην Ουκρανία ώστε να μην γίνει νέα εισβολή από τη Ρωσία στο μέλλον, την ένταξή της στην ΕΕ, ισχυρό οικονομικό πακέτο για την αποκατάσταση και την ανασυγκρότησή της, αλλά και εκλογές που αναφέρεται πώς θα γίνουν με το που πέσουν υπογραφές για την ανάδειξη ενός νέου Ουκρανού Προέδρου.

«Η δημοσιονομική σύνεση σήμερα, αφού έχουμε περάσει από αυτή τη διαδικασία, αφού έχουμε ολοκληρώσει τη σειρά διαπραγματεύσεων, τις προσπάθειες, το πρώτο μνημόνιο, το δεύτερο μνημόνιο, το τρίτο μνημόνιο, είναι αδιαπραγμάτευτη. Κατανοούμε ότι το ίδιο λάθος δεν πρέπει να επαναληφθεί», είπε ο υπουργός.

«Η Ελλάδα βρίσκεται σε έναν ενάρετο κύκλο για την οικονομία της, με κύρια χαρακτηριστικά τη δημοσιονομική σύνεση, τις μεταρρυθμίσεις και τη διαρκή ανάπτυξη του τραπεζικού συστήματος μετά την πλήρη εξυγίανσή του», πρόσθεσε.

Μάλιστα, ο υπουργός ανέφερε χαρακτηριστικά ότι η χώρα έχει προχωρήσει σε σχεδόν 100 μεταρρυθμίσεις τα τελευταία 6 χρόνια, επισημαίνοντας ότι «υπάρχουν ακόμη προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν, όπως η παραγωγικότητα, το δημογραφικό και η προσέλκυση περισσότερων επενδύσεων».

Η μεγαλύτερη ευκαιρία της Ευρώπης: 5G, Ευρωπαίοι πρωταθλητές και Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων

Επιπλέον, ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και στις ευκαιρίες που παρουσιάζονται στη συζήτηση για την εφαρμογή της Έκθεσης Ντράγκι που καλεί τα κράτη – μέλη να προχωρήσουν σε άρση των μεταξύ τους εμποδίων και σε απλοποίηση των κανονισμών.

H Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποτελεί το κεντρικό πολιτικό και οικονομικό στοίχημα της Ευρώπης για την επόμενη δεκαετία, είπε ο Υπουργός, χαρακτηρίζοντας την ολοκλήρωση της ένωσης ως «το μεγαλύτερο project που μπορούμε να παραδώσουμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο».

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι «η θεσμική μεταρρύθμιση από μόνη της δεν αρκεί χωρίς μια πραγματική διασυνοριακή κουλτούρα που θα επιτρέψει τη δημιουργία ευρωπαϊκών, και όχι εθνικών, πρωταθλητών».

Συγκεκριμένα, ο κ. Πιερρακάκης έφερε ως παράδειγμα την ελληνική προσέγγιση στο 5G, περιγράφοντας τον τρόπο με τον οποίο μία έξυπνη δημοπρασία φάσματος μπορεί να μετατραπεί σε μοχλό ανάπτυξης για ολόκληρο το τεχνολογικό οικοσύστημα.

Όπως είπε, «φανταστείτε αν σε μία δημοπρασία που δεν είναι της τάξεως των 372 εκατ. ευρώ – όπως συνέβη στην Ελλάδα – αλλά ύψους 5 δισ. ευρώ όπως μπορεί να είναι σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να πάρετε τα μισά  από αυτά τα χρήματα και να τα μοχλεύσετε μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων».

Με ένα τέτοιο εργαλείο, πρόσθεσε, η Ευρώπη θα μπορούσε να επενδύει ταυτόχρονα στην ανάπτυξη εφαρμογών και στην ανάπτυξη υποδομών, δημιουργώντας πραγματική πρωτοπορία αντί για καθυστερημένη προσαρμογή.

Ψηφιακό κράτος με στόχο τις καλύτερες υπηρεσίες και όχι απλά την τεχνολογία

«Η ψηφιοποίηση δεν αφορά στην τεχνολογία, η ψηφιοποίηση αφορά στη διοίκηση και στις καλύτερες υπηρεσίες προς τους πολίτες», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Πιερρακάκης ερωτηθείς για την εμπειρία της Ελλάδας με την ψηφιακή μεταρρύθμιση.

«Η ουσία της ψηφιακής μετάβασης δεν βρίσκεται στην τεχνολογία, αλλά στη διοίκηση. Η Ευρώπη χρειάζεται ένα νέο τρόπο σκέψης που να ξεκινά από την υπηρεσία προς τον πολίτη και όχι από τα οργανωτικά κουτάκια της δημόσιας διοίκησης», είπε ο Υπουργός.  

«Τα κράτη», πρόσθεσε, «δεν έχουν σχεδιαστεί, έχουν προκύψει από συσσωρευμένες αποφάσεις διαφορετικών επιπέδων, αλλά οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται για αυτές τις εσωτερικές δομές. Θέλουν απλώς ένα κράτος που λειτουργεί, χωρίς περιττή πολυπλοκότητα για να κάνουν το αυτονόητο».

«Είναι αλήθεια ότι, σε αντίθεση με πολλούς άλλους, οι οποίοι δεν συμμετείχαν όλοι στις διαπραγματεύσεις, δεν μίλησα για αυτή τη δραματική περίοδο για την Ελλάδα, αν και ήμουν ο κύριος πρωταγωνιστής. Γι’ αυτό και γράφω ένα βιβλίο, το οποίο θα εκδοθεί μέχρι το τέλος του έτους», ανέφερε.

Εστιάζοντας στους λόγους που η χώρα οδηγήθηκε στην κρίση υποστήριξε ότι έφταιξε «δυσλειτουργικό παραγωγικό μοντέλο, γενικευμένη διαφθορά και πελατειακό κράτος».

«Η έξοδος από τα διεθνή οικονομικά προγράμματα το 2018 σηματοδοτεί την είσοδο της Ελλάδας σε μια νέα εποχή. Ωστόσο, η συντηρητική κυβέρνηση δεν εκμεταλλεύτηκε τις ευκαιρίες που προσέφερε το τέλος της χρηματοδοτικής στήριξης της χώρας», επισήμανε.

Στρέφοντας τα βέλη στην πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη τόνισε: «έχουμε επιστρέψει σε μία γενικευμένη διαφθορά. Το σκάνδαλο των ευρωπαϊκών γεωργικών επιδοτήσεων που ξέσπασε πρόσφατα είναι αρκετά ενδεικτικό».

«Η τρέχουσα ανάπτυξη ωφελεί μόνο μία μειοψηφία. Μόνο ένας στους πέντε Έλληνες ζει καλά, το 45% του πληθυσμού έχει οικονομικές δυσκολίες και το 35% είναι χρεωμένο, υπογράμμισε με νόημα.

Αναφερόμενος στην πολιτική που ακολούθησε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ στη διάρκεια των μνημονίων και ωφέλησαν την πλειοψηφία της κοινωνίας σημείωσε ότι «Το 2015 καταφέραμε να αναδιαρθρώσουμε το χρέος και να επωφεληθούμε από χαμηλά επιτόκια μέχρι το 2032. Αυτό δεν θα ισχύει πλέον μετά και, για να μπορέσει η Ελλάδα να συνεχίσει να αποπληρώνει το χρέος της, θα χρειαστεί υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Με το παρόν παραγωγικό μοντέλο, θα είναι δύσκολο».

Και συνέχισε: «παρά την πολύ ισχυρή πίεση των πιστωτών, η κυβέρνησή μου επέλεξε να επιβαρύνει τους πλουσιότερους με το βάρος της λιτότητας και μείωσε τις ανισότητες. Υπό την συντηρητική κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, που βρίσκεται στην εξουσία από το 2019, οι ανισότητες αυξάνονται. Μεταξύ 2015 και 2019, τα εισοδήματα του 10% των φτωχότερων αυξήθηκαν κατά 45%, ενώ μειώθηκαν κατά 2,7% για το 10% των πλουσιότερων. Αντίθετα, μεταξύ 2019 και 2023, τα εισοδήματα του 10% των φτωχότερων μειώθηκαν κατά 8,1%, ενώ τα εισοδήματα του 10% των πλουσιότερων αυξήθηκαν κατά 13%».

Ο Αλέξης Τσίπρας υπενθύμισε ότι «το πρόγραμμα που εφάρμοσα μεταξύ 2015 και 2019 οδήγησε σε δημοσιονομικές περικοπές και φόρους ύψους 8,1 δισεκατομμυρίων ευρώ, έναντι 44 δισεκατομμυρίων για τα δύο προηγούμενα. Το 84 % του βάρους της λιτότητας επιβλήθηκε κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων διεθνών οικονομικών προγραμμάτων».

Όσον αφορά το δημοψήφισμα τόνισε ότι «ήθελα να επιτύχω ένα καλύτερο αποτέλεσμα για τον ελληνικό λαό. Ήταν ένας τρόπος, μέσω μιας μορφής δραματοποίησης, να επιτύχω παραχωρήσεις από τους πιστωτές. Και το πετύχαμε εν μέρει, η Ελλάδα μπόρεσε να αναδιαρθρώσει το δημόσιο χρέος της, γεγονός που της επέτρεψε να βγει από το διεθνές πρόγραμμα τον Αύγουστο του 2018 και να ανακτήσει την οικονομική της αυτονομία».

Για να σχολιάσει «χάρη σε αυτό που οι πολιτικοί μου αντίπαλοι αποκαλούν «κωλότουμπα», η Ελλάδα είναι σήμερα μια κανονική χώρα που δεν βρίσκεται πλέον υπό διεθνή εποπτεία και δεν αφήνει τους υπαλλήλους του ΔΝΤ να της υπαγορεύουν τις πολιτικές της. Είμαι λοιπόν περήφανος που έκανα αυτή την επιλογή».

Ο ίδιος επισήμανε ότι «Ποτέ δεν διψούσα για εξουσία. Αλλά μου λείπει η ενεργός πολιτική και η επαφή με τους ψηφοφόρους».

Η συνέντευξη του Αλέξη Τσίπρα στην Le Monde

Αλέξης Τσίπρας: Η οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας ωφελεί μόνο μία μειοψηφία

Δέκα χρόνια μετά τη συμφωνία που υπογράφηκε μεταξύ της Ελλάδας και των πιστωτών της για ένα τρίτο διεθνές οικονομικό πρόγραμμα με αντάλλαγμα δραστικές μεταρρυθμίσεις, ο πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδας (2015-2019) της ριζοσπαστικής αριστεράς (ΣΥΡΙΖΑ) επανέρχεται στο πρόγραμμα λιτότητας που αναγκάστηκε να επιβάλει στη χώρα και στην έξοδο από την κρίση.

Πριν από ακριβώς επτά χρόνια, στις 21 Αυγούστου 2018, η Ελλάδα εξήλθε από το τελευταίο διεθνές οικονομικό πρόγραμμα που είχε υπογραφεί τρία χρόνια νωρίτερα από τον Αλέξη Τσίπρα και τους πιστωτές της «Τρόικας», η οποία αποτελείτο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, με σκοπό να αποφευχθεί η χρεοκοπία της Ελλάδας. 

Η Ελληνική Δημοκρατία βγήκε έτσι από οκτώ χρόνια λιτότητας που της επέβαλαν οι πιστωτές της με αντάλλαγμα τη χρηματοδοτική τους βοήθεια (συνολικά 240 δισεκατομμύρια ευρώ σε δάνεια) μετά την κρίση του ελληνικού χρέους το 2009. 

Όταν υποδέχτηκε την Le Monde την Πέμπτη 7 Αυγούστου στο γραφείο του στο κέντρο της Αθήνας, όπου μια βιογραφία του Πάπα Φραγκίσκου βρίσκεται δίπλα σε έναν σύγχρονο πίνακα με τα πρόσωπα του Τσε και του Φιντέλ Κάστρο, ο πρώην ηγέτης της Ριζοσπαστικής Αριστεράς (ΣΥΡΙΖΑ), ο οποίος έχει αποσυρθεί από την πολιτική σκηνή εδώ και αρκετούς μήνες, δήλωσε «περήφανος» που πήρε τη δύσκολη απόφαση να υπογράψει τη συμφωνία με τους πιστωτές το 2015, η οποία επέτρεψε στη χώρα να ανακτήσει την οικονομική της αυτονομία.

-Δεν ακούσαμε πολλά από εσάς σχετικά για το μπρα-ντε-φερ που συνόδευσε τις διαπραγματεύσεις για το τρίτο διεθνές οικονομικό πρόγραμμα το 2015 μεταξύ της κυβέρνησής σας και των πιστωτών, ιδίως σχετικά με το δημοψήφισμα του Ιουλίου 2015 για το πρόγραμμα λιτότητας, το οποίο προκάλεσε πολλές συζητήσεις. Γιατί κάνατε το δημοψήφισμα;

-Είναι αλήθεια ότι, σε αντίθεση με πολλούς άλλους, οι οποίοι δεν συμμετείχαν όλοι στις διαπραγματεύσεις, δεν μίλησα για αυτή τη δραματική περίοδο για την Ελλάδα, αν και ήμουν ο κύριος πρωταγωνιστής της. Γι’ αυτό και γράφω ένα βιβλίο, το οποίο θα εκδοθεί μέχρι το τέλος του έτους. Μετά από δέκα χρόνια, ήρθε η ώρα να αποκαλύψω την αλήθεια και να καταρρίψω ορισμένους μύθους που κυκλοφορούν για το 2015.

Προχώρησα σε αυτό το δημοψήφισμα τον Ιούλιο του 2015, επειδή οι Ευρωπαίοι ηγέτες είχαν αδιάλλακτη στάση απέναντι στη νέα κυβέρνηση που είχε αναλάβει τον Ιανουάριο και η οποία δεν έφερε καμία ευθύνη για τη δημοσιονομική κατάρρευση και τη διαφθορά που είχαν προκαλέσει την κρίση. Η ελληνική κρίση δεν ξεκίνησε το 2015, το πρώτο πρόγραμμα χρηματοδοτικής ενίσχυσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και του ΔΝΤ χρονολογείται από το 2010. Όταν ανέλαβα την ηγεσία της κυβέρνησης, τα δύο πρώτα προγράμματα ενίσχυσης είχαν αποτύχει να διορθώσουν την κατάσταση. Η συντηρητική κυβέρνηση μας είχε αφήσει ένα χρέος που αντιπροσώπευε το 180% του ΑΕΠ, και άδεια ταμεία.

Με αυτό το δημοψήφισμα, ήθελα να επιτύχω ένα καλύτερο αποτέλεσμα για τον ελληνικό λαό. Ήταν ένας τρόπος, μέσω μιας μορφής δραματοποίησης, να επιτύχω παραχωρήσεις από τους πιστωτές. Και το πετύχαμε εν μέρει, η Ελλάδα μπόρεσε να αναδιαρθρώσει το δημόσιο χρέος της, γεγονός που της επέτρεψε να βγει από το διεθνές πρόγραμμα τον Αύγουστο του 2018 και να ανακτήσει την οικονομική της αυτονομία.

-Υπογράφοντας συμφωνία με τους πιστωτές τον Αύγουστο του 2015, παρά τη μεγάλη νίκη του «Όχι» στο δημοψήφισμα, κατηγορηθήκατε ότι κάνατε στροφή 180 μοιρών (τη γνωστή «κωλοτούμπα») και προδώσατε τους ψηφοφόρους σας. Τι απαντάτε σε αυτό;

-Οι ψηφοφόροι μου, μου έδειξαν ξανά την εμπιστοσύνη τους τον Σεπτέμβριο στις βουλευτικές εκλογές, όπου ο ΣΥΡΙΖΑ έλαβε σχεδόν το ίδιο ποσοστό ψήφων με τον Ιανουάριο του 2015, δηλαδή 36%. Και στις βουλευτικές εκλογές του Ιουλίου 2019, που κέρδισαν οι συντηρητικοί, μετά από τέσσερα χρόνια εφαρμογής δύσκολων μεταρρυθμίσεων, χάσαμε μόνο 4 μονάδες [περίπου 145.000 ψηφοφόρους]. Χάρη σε αυτό που οι πολιτικοί μου αντίπαλοι αποκαλούν «κωλοτούμπα», η Ελλάδα είναι σήμερα μια κανονική χώρα που δεν βρίσκεται πλέον υπό διεθνή εποπτεία και δεν αφήνει τους υπαλλήλους του ΔΝΤ να της υπαγορεύουν τις πολιτικές της. Είμαι λοιπόν περήφανος που έκανα αυτή την επιλογή.

-Τώρα που το βλέπετε με απόσταση, ήταν απαραίτητες ορισμένες μεταρρυθμίσεις που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια αυτού του τρίτου διεθνούς οικονομικού προγράμματος για την οικονομική ανάκαμψη της χώρας;

-Τα μέτρα λιτότητας ήταν μια εμμονή του ΔΝΤ και της ΕΕ, κυρίως της Γερμανίας. Χωρίς αυτά, θα μπορούσαμε να βγούμε πιο γρήγορα από την κρίση. Ωστόσο, ορισμένες μεταρρυθμίσεις ήταν χρήσιμες, όπως η ενοποίηση των ασφαλιστικών ταμείων. Χωρίς αυτό, το συνταξιοδοτικό σύστημα θα είχε καταρρεύσει. Σήμερα, η Ελλάδα έχει ένα από τα καλύτερα ποσοστά αναπλήρωσης σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση [πρόκειται για το ποσοστό του εισοδήματος της περιόδου δραστηριότητας που διατηρείται κατά τη συνταξιοδότηση, το οποίο στην Ελλάδα ανέρχεται σε πάνω από 80%, έναντι 61% κατά μέσο όρο στην ΕΕ, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ].

-Το 2018, χαλάρωσε η πίεση στην Ελλάδα, η οποία μπόρεσε να χρηματοδοτηθεί εκ νέου από τις χρηματοπιστωτικές αγορές και να επιστρέψει στην ανάπτυξη (1,9 %). Έκτοτε, η ανάπτυξη της χώρας είναι υψηλότερη από αυτή πολλών ευρωπαϊκών χωρών (2,3 % το 2024, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες) και η ανεργία μειώθηκε τον Μάιο στο 8 %, έναντι 25 % το 2015. Η Ελλάδα έχει πραγματικά βγει από την κρίση και έχει απαλλαγεί από τα δεινά που την οδήγησαν στο χείλος της χρεοκοπίας;

-Η Ελλάδα οδηγήθηκε στην κρίση για τρεις βασικούς λόγους: δυσλειτουργικό παραγωγικό μοντέλο, γενικευμένη διαφθορά και πελατειακό κράτος. Η κρίση αυτή ήταν μια σύγχρονη Οδύσσεια για τον ελληνικό λαό. Όπως η επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη μετά από ένα μακρύ και δύσκολο ταξίδι, η έξοδος από τα διεθνή οικονομικά προγράμματα το 2018 σηματοδοτεί την είσοδο της Ελλάδας σε μια νέα εποχή. Ωστόσο, η συντηρητική κυβέρνηση δεν εκμεταλλεύτηκε τις ευκαιρίες που προσέφερε το τέλος της χρηματοδοτικής στήριξης της χώρας.

Με τη χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid-19 και τα κονδύλια ανάκαμψης που διανεμήθηκαν από τις Βρυξέλλες μετά την υγειονομική κρίση, η συντηρητική κυβέρνηση είχε την ευκαιρία να αλλάξει την οικονομία της χώρας, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον τουρισμό και την αγορά ακινήτων. Ωστόσο, για να γίνει αυτό, θα έπρεπε να επενδύσει σε ανθρώπινο κεφάλαιο, πράσινη ενέργεια, νέες τεχνολογίες ή ποιοτικά γεωργικά προϊόντα.

Η τρέχουσα ανάπτυξη ωφελεί μόνο μία μειοψηφία. Σύμφωνα με τις τελευταίες έρευνες, που πραγματοποιήθηκαν στις αρχές του έτους, μόνο ένας στους πέντε Έλληνες ζει καλά, το 45% του πληθυσμού έχει οικονομικές δυσκολίες και το 35% είναι χρεωμένο [σε δημόσιους φορείς και τράπεζες]. Ας θυμηθούμε ότι το 2015 καταφέραμε να αναδιαρθρώσουμε το χρέος και να επωφεληθούμε από χαμηλά επιτόκια μέχρι το 2032. Αυτό δεν θα ισχύει πλέον μετά και, για να μπορέσει η Ελλάδα να συνεχίσει να αποπληρώνει το χρέος της, θα χρειαστεί υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Με το παρόν παραγωγικό μοντέλο, θα είναι δύσκολο…

Κυρίως, έχουμε επιστρέψει σε μία γενικευμένη διαφθορά. Το σκάνδαλο των ευρωπαϊκών γεωργικών επιδοτήσεων που ξέσπασε πρόσφατα είναι αρκετά ενδεικτικό [η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ξεκίνησε έρευνα για «ένα σύστημα οργανωμένης απάτης» σε σχέση με τα κονδύλια της κοινής γεωργικής πολιτικής που είχε «συστηματικό» χαρακτήρα μεταξύ 2019 και 2024, υπό την κυβέρνηση των συντηρητικών].

-Πώς βλέπετε τις δηλώσεις του François Bayrou, ο οποίος, για να δικαιολογήσει τις δημοσιονομικές προσπάθειες που πρέπει να γίνουν στη Γαλλία, υπενθύμισε την κατάσταση της Ελλάδας το 2015;

-Πιστεύω ότι η Ελλάδα χρειαζόταν δημοσιονομική εξισορρόπηση εκείνη την εποχή, όπως και η Γαλλία σήμερα. Το πρόγραμμα που εφάρμοσα μεταξύ 2015 και 2019 οδήγησε σε δημοσιονομικές περικοπές και φόρους ύψους 8,1 δισεκατομμυρίων ευρώ, έναντι 44 δισεκατομμυρίων για τα δύο προηγούμενα. Το 84 % του βάρους της λιτότητας επιβλήθηκε κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων διεθνών οικονομικών προγραμμάτων.

Και παρά την πολύ ισχυρή πίεση των πιστωτών, η κυβέρνησή μου επέλεξε να επιβαρύνει τους πλουσιότερους με το βάρος της λιτότητας και μείωσε τις ανισότητες. Υπό την συντηρητική κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, που βρίσκεται στην εξουσία από το 2019, οι ανισότητες αυξάνονται. Μεταξύ 2015 και 2019, τα εισοδήματα του 10% των φτωχότερων αυξήθηκαν κατά 45%, ενώ μειώθηκαν κατά 2,7% για το 10% των πλουσιότερων. Αντίθετα, μεταξύ 2019 και 2023, τα εισοδήματα του 10% των φτωχότερων μειώθηκαν κατά 8,1%, ενώ τα εισοδήματα του 10% των πλουσιότερων αυξήθηκαν κατά 13%.Η γαλλική κυβέρνηση θα μπορούσε να αποφασίσει να κατανείμει με δίκαιο τρόπο το βάρος της λιτότητας. Ο Γάλλος οικονομολόγος Gabriel Zucman προτείνει, για παράδειγμα, να φορολογηθούν με 2% οι περιουσίες άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ, οι οποίες αντιπροσωπεύουν μόνο περίπου 1.800 νοικοκυριά. Ωστόσο, η κυβέρνηση Bayrou φαίνεται να αντιτίθεται σε αυτό. Η νεοφιλελεύθερη δεξιά του κ. Μητσότακη ή του κ. Bayrou θέλει να προστατεύσει τις ελίτ με κάθε κόστος. Αυτή είναι μία από τις μεγάλες διαφορές με την Αριστερά, η οποία, αντιθέτως, ενδιαφέρεται για την ευημερία των πολλών, των πιο αδύναμων και της μεσαίας τάξης.

-Γιατί αποφασίσατε το 2023 να αποχωρήσετε από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ και παραμείνατε αθόρυβος για μήνες, ενώ το κόμμα σας βυθιζόταν στην κρίση;

-Επειδή δεν πρόταξα το προσωπικό μου συμφέρον. Θεώρησα ότι έπρεπε να δοθεί μια ώθηση, αρχής γενομένης από μία αλλαγή στην ηγεσία. Ο τρόπος με τον οποίο εξελίχθηκαν τα γεγονότα δεν φαίνεται να ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες μου… Η Αριστερά, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη, πρέπει να βρει ξανά τον προσανατολισμό της και να εμπνεύσει εκ νέου τους πολίτες, διότι σήμερα το σχέδιό μας για κοινωνική δικαιοσύνη και πρόοδο είναι πιο αναγκαίο από ποτέ, σε έναν κόσμο όπου οι ανισότητες διευρύνονται και η ακροδεξιά κερδίζει έδαφος.

-Τα μέσα ενημέρωσης στην Ελλάδα ανακοινώνουν τη μεγάλη επιστροφή σας και πιστεύουν ότι θα δημιουργήσετε ένα νέο κόμμα…

-Προς το παρόν, γράφω το βιβλίο μου. Δεν σκέφτομαι τίποτα άλλο.

-Αλλά σας λείπει η εξουσία;

-Όχι, ποτέ δεν διψούσα για εξουσία. Αλλά μου λείπει η ενεργός πολιτική και η επαφή με τους ψηφοφόρους.

Με αφορμή την δημοσιοποίηση των πρακτικών της συνεδρίασης των πολιτικών αρχηγών τον Ιούλιο του 2015, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος τονίζει σε ανακοίνωσή του:

Από τα εμφανιζόμενα ως «Πρακτικά του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών της 6ης Ιουλίου του 2015», προκύπτει, για μία ακόμα φορά, ο πολιτικός κυνισμός και η υποκρισία του τότε πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, απέναντι στις πολιτικές δυνάμεις που τελικά κράτησαν την Ελλάδα στην Ευρώπη. Κανείς δεν ξεχνά τις ύβρεις για «γερμανοτσολιάδες» και «προδότες» σε εκείνους που απέτρεψαν την έξοδο της χώρας από το ευρώ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Από την ανάγνωση του κειμένου, που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Τα Νέα» ως «Πρακτικά», προκύπτουν τρία βασικά συμπεράσματα:

1. Η πολιτική εξαπάτηση του ελληνικού λαού από τον ΣΥΡΙΖΑ Ο κ.Τσίπρας στη σελίδα 81 των «πρακτικών» λέει επί λέξει: «Η ελληνική κοινωνία δεν πετάει στα σύννεφα. Έχει συνειδητοποιήσει ότι δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις. Δεν είμαστε πριν το Γενάρη του 2015». Δηλαδή, ο Τσίπρας, που πριν από τις εκλογές του Ιανουαρίου του 2015 υποσχόταν εύκολες λύσεις, όπως το σκίσιμο του μνημονίου και την κατάργηση της λιτότητας με ένα νόμο και ένα άρθρο, έξι μήνες μετά έλεγε ότι ο ελληνικός λαός ξέρει πως δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις.

2. Η πλήρης αποτυχία της διαπραγμάτευσής του ακόμα και μετά το δημοψήφισμα

Ο κ. Τσίπρας στην προσπάθειά του να δικαιολογήσει την επικείμενη «κολοτούμπα» του από το «όχι» στο «ναι», απευθύνθηκε στους πολιτικούς αρχηγούς και τους είπε ότι έχει έτοιμα πέντε σημεία διαπραγμάτευσης, προκειμένου να βελτιωθούν οι όροι της συμφωνίας που είχε προτείνει ο Γιούνκερ. Στην πράξη, ακόμα και αυτή η διαπραγμάτευση απέτυχε παταγωδώς, αφού στο τρίτο και πιο σκληρό για την κοινωνία μνημόνιο συμπεριελήφθησαν όλα τα επώδυνα μέτρα, όπως η αύξηση προκαταβολής φόρου στο 100% για τους ελεύθερους επαγγελματίες, η κατάργηση του ΕΚΑΣ, η υπερφορολόγηση των αγροτών και συνολικά η αύξηση των φόρων ακόμα και του ΦΠΑ των τροφίμων, αλλά και η λήψη επώδυνων μέτρων με το ασφαλιστικό Κατρούγκαλου. Ο κ. Τσίπρας αποδείχθηκε ανίκανος διαπραγματευτής και υπέγραψε ότι του έθεσαν οι δανειστές με το τρίτο μνημόνιο και την εκχώρηση της δημόσιας περιουσίας στο υπερταμείο για 99 χρόνια.

3. Η υποκριτική στάση του για την ανάγκη συναίνεσης και η εξαπάτηση των πολιτικών αρχηγών των κομμάτων που κράτησαν την Ελλάδα στην Ευρώπη

Ο τότε πρωθυπουργός ζήτησε από τους πολιτικούς αρχηγούς τη συναίνεσή τους, ώστε να υπάρχει εικόνα εθνικής ενότητας, αλλά, λίγες εβδομάδες αργότερα, προχωρούσε σε εκλογές με το ακραία διχαστικό σύνθημα «τους τελειώνουμε ή μας τελειώνουν». Ο κ. Τσίπρας έχει καταγραφεί στη συνείδηση των πολιτών ως ο πρωθυπουργός που έπαιξε τη χώρα στα ζάρια, «φορτώνοντας» στον ελληνικό λαό τον… λογαριασμό της διαπραγμάτευσής του. Ανήκει στο πιο σκοτεινό χθες και, όσο και αν η προσπάθεια κάποιων να τον επανεμφανίσουν ως κάτι διαφορετικό είναι πραγματικά φιλότιμη, οι πολίτες τον έχουν απορρίψει εκκωφαντικά σε αλλεπάλληλες εκλογικές διαδικασίες.

Η διάσκεψη, που έχει έκτοτε αποτελέσει αντικείμενο ποικίλων πολιτικών διενέξεων, αποτελούσε πρωτοβουλία του τότε πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα μετά την κάλπη της Κυριακής 5 Ιουλίου, στην οποία ο ελληνικός λαός απέρριψε με ποσοστό 61,31% την πρόταση που είχαν καταθέσει οι δανειστές στο Eurogroup της 25ης Ιουνίου για την επίτευξη συμφωνίας με την ελληνική κυβέρνηση.

Η επικοινωνία με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Προκόπη Παυλόπουλο, για τη σύγκληση του Συμβουλίου ανακοινώθηκε το βράδυ της κάλπης από τον Αλέξη Τσίπρα, με σκοπό, όπως είπε, να ενημερώσει τους πολιτικούς αρχηγούς για τις άμεσες πρωτοβουλίες της κυβέρνησης και να ακούσει τις δικές τους προτάσεις.

Στις 6 Ιουλίου 2015 και ώρα 10:00 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Προκόπης Παυλόπουλος συγκάλεσε σύσκεψη των Πολιτικών Αρχηγών των Κομμάτων που εκπροσωπούνται στην Βουλή, υπό την Προεδρία του.

Διήρκησε περίπου 7 ώρες, στοιχείο ενδεικτικό της κρισιμότητας και της δυσκολίας των στιγμών, με τις τοποθετήσεις των πολιτικών αρχηγών να είναι αιχμηρές, τους διαλόγους μεταξύ τους άμεσους και σε κάποιες στιγμές έντονους, την αγωνία για την τύχη της χώρας έκδηλη.

Ταυτόχρονα, όμως, συνειδητοποιώντας ότι η ιστορία τους καλεί να λάβουν κρίσιμες αποφάσεις καταγράφεται διάθεση συναίνεσης και συμπόρευσης, με κοινό μέτωπο απέναντι στους δανειστές πρωτίστως ως προς το τι σημαίνει η επικράτηση του «όχι» στο δημοψήφισμα.

Η σύσκεψη ολοκληρώνεται, στις 16:50 με τους πολιτικούς αρχηγούς, πλην του ΚΚΕ, να καταλήγουν σε κοινό ανακοινωθέν, όπως καταγράφεται στα πρακτικά τα οποία φέρνει σήμερα στο φως το in.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα πρακτικά του κρίσιμου αυτού Συμβουλίου αποτέλεσαν ζήτημα της πολιτικής επικαιρότητας μέχρι και πρόσφατα, όταν ο Αλέξης Τσίπρας αιτήθηκε από τον νυν Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Τασούλα, να τα δώσει στη δημοσιότητα, αίτημα το οποίο ο ίδιος απέρριψε, καθώς το Συμβούλιο αποτελεί άτυπο όργανο και όχι συνταγματικά κατοχυρωμένο θεσμό.

Κατά συνέπεια, το Συμβούλιο των Πολιτικών Αρχηγών λαμβάνει χώρα κεκλεισμένων των θυρών, παρουσία μόνο των συμμετεχόντων και των πρακτικογράφων, με τα πρακτικά να παραμένουν στην κυριότητα της Προεδρίας της Δημοκρατίας, όπως τόνισε και στην απάντησή του στον Αλέξη Τσίπρα ο Κωνσταντίνος Τασούλας.

Εδώ πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Το Συμβούλιο των Πολιτικών Αρχηγών είναι ένα άτυπο όργανο. Η λειτουργία του δεν ορίζεται από άρθρο του Συντάγματος ή νόμο. Γι’ αυτό και στην περίπτωσή του δεν έχει εφαρμογή η νομοθεσία που ισχύει για τα κυβερνητική όργανα (το Υπουργικό Συμβούλιο, το ΚΥΣΕΑ κ.λπ.) όπου υπάρχει ρητή πρόβλεψη ότι τα πρακτικά είναι απόρρητα για διάστημα 30 ετών. Τα πρακτικά του Συμβουλίου Αρχηγών δεν είναι ένα διαβαθμισμένο έγγραφο. Τα πρόσωπα που συμμετείχαν σε αυτή τη σύσκεψη, δηλαδή οι πολιτικοί αρχηγοί, εκπροσωπούσαν κόμματα, στα οποία λογοδοτούσαν και τα οποία ενημέρωσαν για τη συζήτηση. Δεν ήταν, επομένως, μια ιδιωτική συζήτηση. Σημεία που οι συμμετέχοντες δεν ήθελαν να καταγραφούν, όντως δεν καταγράφηκαν. Με βάση όλα αυτά και με δεδομένη την ανάγκη να έχει, δέκα χρόνια μετά, η ελληνική κοινωνία μια πλήρη εικόνα της ίδιας της ιστορικής αλήθειας, η δημοσιοποίηση των πρακτικών είναι επιβεβλημένη πράξη ευθύνης.

Πέρα από την ανακοίνωση του Προέδρου της Δημοκρατίας που επιβεβαιώνει την ύπαρξη των πρακτικών από το Συμβούλιο της 6ης Ιουλίου 2015, την αυθεντικότητα των πρακτικών που βρίσκονται στη διάθεση του in έχουν ήδη επιβεβαιώσει ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος, ο πρώην πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, καθώς επίσης και ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, Δημήτρης Κουτσούμπας.

Στα πρακτικά αποτυπώνεται ότι ο Αλέξης Τσίπρας επιδιώκει να εξασφαλίσει τη συναίνεση των πολιτικών αρχηγών, ενόψει της νέα συνάντησης με τους δανειστές στη Σύνοδο Κορυφής της ευρωζώνης την επόμενη ημέρα.

Με την εξαίρεση του Δημήτρη Κουτσούμπα, που δεν υπέγραψε το κοινό ανακοινωθέν, και παρά τις κριτικές που ασκούν στην τότε κυβέρνηση για όψεις της διαπραγμάτευσης, ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης, στην πρώτη του μέρα στο τιμόνι της Νέας Δημοκρατίας ως μεταβατικός πρόεδρος, η εκλιπούσα πλέον Φώφη Γεννηματά, τότε αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, ο κυβερνητικός εταίρος και ιδρυτής των Ανεξάρτητων Ελλήνων, Πάνος Καμμένος και ο επικεφαλής του Ποταμιού, Σταύρος Θεοδωράκης, δείχνουν πρόθυμοι να υποστηρίξουν το αίτημα και τη διαπραγματευτική στρατηγική του τότε πρωθυπουργού.

Η καταγραφή των πρακτικών εκείνης της ημέρας διακόπτεται μόνο για κατ’ ιδίαν τηλεφωνικές συνομιλίες του Προκόπη Παυλόπουλου με τον τότε Γάλλο Πρόεδρο, Φρανσουά Ολάντ και του Αλέξη Τσίπρα με την Γερμανίδα Καγκελάριο, Άνγκελα Μέρκελ και τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, το περιεχόμενο των οποίων δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, καθώς την ώρα που Παυλόπουλος και Τσίπρας ενημερώνουν τους πολιτικούς αρχηγούς για ό,τι ειπώθηκε, ζητείται από τους στενογράφους που κρατούν τα πρακτικά να κλείσουν τα μαγνητόφωνα.

Η ιστορική στιγμή

Η στιγμή στην οποία λαμβάνει χώρα η Σύσκεψη των Πολιτικών Αρχηγών είναι πολύ συγκεκριμένη. Στις 25 Ιουνίου 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο καταθέτουν στο Eurogroup, ένα σχέδιο συμφωνίας που αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτον, υπό τον τίτλο «Μεταρρυθμίσεις για την ολοκλήρωση του τρέχοντος προγράμματος και πέραν αυτού», περιλαμβάνει όλα τα μέτρα τα οποία έπρεπε να δεσμευτεί η ελληνική κυβέρνηση ότι θα υλοποιήσει ώστε να ολοκληρωθεί θετικά η αξιολόγηση της δανειακής σύμβασης, του δεύτερου μνημονίου ουσιαστικά. Περιλάμβανε, επίσης, σχέδιο χρηματοδότησης, μέσα από επέκταση της υπάρχουσας σύμβασης. Το δεύτερο ήταν μια έκθεση βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους.

Το πρόβλημα με τις προτάσεις αυτές ήταν διπλό, όπως όλοι αναγνώρισαν τότε. Από τη μια, οι απαιτήσεις για μέτρα παρέμεναν κοινωνικά δυσβάσταχτες και σήμαιναν παρατεταμένη πολιτική λιτότητας. Από την άλλη, δεν είχαν ένα σαφή ορίζοντα σε σχέση με το χρέος. Δηλαδή, δεν όριζαν με σαφήνεια πότε η χώρα θα σταματούσε να πρέπει να διαπραγματεύεται με τους δανειστές την παραμικρή χρηματοδοτική της ανάγκη. Ουσιαστικά, παρότι δεν πρότειναν ένα νέο Μνημόνιο, οι προτάσεις τους ισοδυναμούσαν με ένα διαρκές Μνημόνιο, ένα Μνημόνιο χωρίς κανένα ορίζοντα εξόδου από την κρίση.

Αυτό που υπήρξε τότε καθοριστικό για τις αποφάσεις της ελληνικής κυβέρνησης, υπό τον Αλέξη Τσίπρα, ήταν πρωτίστως το δεύτερο στοιχείο. Ανεξαρτήτως ρητορικής, είχαν ήδη κάνει σαφές ότι το μείγμα των «μέτρων» ήταν υπό διαπραγμάτευση και είχαν διάθεση να αποδεχτούν αρκετά. Αυτό που δεν μπορούσε να γίνει αποδεκτό ήταν το «μνημόνιο δίχως τέλος», η απουσία ενός σαφούς ορίζοντα για το χρέος και άρα ενός σαφούς ορίζοντα για την έξοδο από την διαρκή κηδεμονία που συνεπάγονταν τα Μνημόνια.

Αυτό είναι που οδηγεί στην απόφαση για το Δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου και – με βάση και το αποτέλεσμα – στις προτάσεις για νέα διαπραγμάτευση που συζητιούνται στη Σύσκεψη των Πολιτικών Αρχηγών.

Ο Πρόεδρος και οι πολιτικοί αρχηγοί στο κρίσιμο Συμβούλιο

Το σημείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για να αποτιμήσουμε τα όσα ακολούθησαν. Στην πολιτική ρητορική ή και «μυθολογία» γύρω από τα γεγονότα που ακολούθησαν κυριαρχούν δύο στοιχεία. Το ένα είναι η «οπίσθια κυβίστηση», δηλαδή η αντίληψη ότι η ελληνική κυβέρνηση διαπραγματευόμενη με τους δανειστές μετά το δημοψήφισμα υπαναχώρησε από την αρχική της διαπραγματευτική αφετηρία. Το άλλο είναι η θεωρία ότι επειδή η διαπραγμάτευση στο πλαίσιο της προαναφερθείσας «οπίσθιας κυβίστησης» καταλήγει σε μια νέα δανειακή σύμβαση, αυτό σημαίνει ότι ο όλος χειρισμός είχε ένα τεράστιο επιπλέον κόστος που θα είχε αποφευχθεί εάν δεν είχε διεξαχθεί το δημοψήφισμα και είχαν γίνει αποδεκτές οι αρχικές προτάσεις των δανειστών.

Όπως όμως καταδεικνύεται από τα πρακτικά της Σύσκεψης των Πολιτικών Αρχηγών, η πραγματικότητα είναι αρκετά διαφορετική.

Είναι, επίσης, σαφές ότι η τότε ελληνική κυβέρνηση ουδέποτε εξέτασε το ενδεχόμενο εξόδου από το ευρώ ή ρήξης με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μπορεί να υπήρξαν φωνές, εντός ή εκτός της κυβερνητικής παράταξης, που το υποστήριξαν, μπορεί να υπήρξαν τοποθετήσεις ή επιχειρήματα υπέρ μιας τέτοιας στάσης, όμως αυτά ουδέποτε υιοθετήθηκαν.

Εξαρχής τόσο η διαπραγμάτευση όσο και το δημοψήφισμα έγιναν προϋποθέτοντας ρητά ότι δεν μπορούσε και δεν έπρεπε επ’ ουδενί να τεθεί θέμα ρήξης με την Ευρωζώνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντιθέτως το επίδικο ήταν ακριβώς να εξασφαλιστεί η παραμονή της χώρας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Το ερώτημα ήταν σαφές

Με τους εταίρους-δανειστές να επιμένουν στην εκβιαστική στάση τους με κάποιους από αυτούς να έχουν καταστήσει αρκετά σαφές ότι ερμηνεύουν κατά το δοκούν το «όχι» στο δημοψήφισμα συνδέοντας το με την επιθυμία παραμονής ή όχι στο ευρώ, ο Αλέξης Τσίπρας παίρνοντας το λόγο είναι απόλυτος ως προς τη σαφήνεια του ερωτήματος που κλήθηκε να απαντήσει ο ελληνικός λαός.

«Θέλω να υπερθεματίσω, σε ότι αφορά την εισήγηση του Προέδρου της Δημοκρατίας, σχετικά με το ερώτημα και το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Νομίζω ότι ο Πρόεδρος είπε το αυτονόητο, ότι την ευθύνη για την υποβολή ερωτήματος την έχει η κυβέρνηση και η Εθνική Αντιπροσωπεία, με βάση το Σύνταγμα και με βάση τη νομοθεσία».

Το ερώτημα αυτό ήταν σαφές, τονίζει ο Τσίπρας. «Ρωτούσε τον ελληνικό λαό εάν εγκρίνει ή απορρίπτει την πρόταση που έθεσαν οι θεσμοί προς την ελληνική κυβέρνηση».

Με την καθαρότητα της απάντησης του λαού να μην μπορεί να αμφισβητηθεί από κανέναν «ως πρωθυπουργός, η ελληνική κυβέρνηση, αλλά και το σύνολο των πολιτικών κομμάτων, καλούμαστε σήμερα, να χαράξουμε τη διαπραγματευτική στρατηγική της χώρας και την πορεία της το επόμενο διάστημα, με δεδομένο τον σεβασμό στην λαϊκή ετυμηγορία».

Οι μεγάλες προκλήσεις

Μιλώντας για σαφή λαϊκή εντολή για ενίσχυση της διαπραγματευτικής προσπάθειας και επίτευξη συμφωνίας βιώσιμης, με πραγματική προοπτική εξόδου από την κρίση, ο Αλέξης Τσίπρας δεν μασάει τα λόγια του, ως προς τις δυσκολίες.

«Η διαπραγμάτευση βρίσκεται σε πολύ κρίσιμο στάδιο» τονίζει και αναφέρεται στις δύο μεγάλες προκλήσεις. Με τις τράπεζες κλειστές, μιλά για την ανάγκη η ΕΚΤ να δεχθεί το αίτημα της ΤτΕ και να παρέχει έκτακτη ρευστότητα μέχρι να βρεθεί συμφωνία, «για λόγους ουσιαστικούς, αλλά και για λόγους ανθρωπιστικούς. Διότι η χώρα βρίσκεται μπροστά σε κίνδυνο ανθρωπιστικής κρίσης, εάν η στάση της ΕΚΤ παραμείνει αρνητική».

Ο Αλέξης Τσίπρας επισημαίνει εξαρχής την ανάγκη για άμεση αποκατάσταση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήματος και την ενίσχυση της ρευστότητας που έχει πληγεί από την κλιμάκωση των διαπραγματεύσεων και τη σκληρή στάση των δανειστών, σημείο στο οποίο θα βρει τους υπόλοιπους παρευρισκόμενους, πλην του Δημήτρη Κουτσούμπα που δεν θα το θίξει στις τοποθετήσεις του, απόλυτα σύμφωνους.

Ως προς το τι θα διεκδικήσει με βάση τη λαϊκή εντολή, κάνει λόγο για μια συμφωνία με τους εταίρους για τους επόμενους 24 μήνες, που θα καλύπτει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας, αλλά «θα δίνει και μια οριστική διέξοδο από την κρίση και θα ακυρώνει οριστικά τα σενάρια εξόδου της χώρας από την ευρωζώνη».

Εξάντληση περιθωρίων πριν το δημοψήφισμα

Η στέρηση αυτής της οριστικής διεξόδου από την κρίση ήταν άλλωστε ο λόγος για τον οποίο δεν κατέστη δυνατή η επίτευξη συμφωνίας και αναγκάστηκε να καταφύγει στο δημοψήφισμα, όπως θα εξηγήσει ο Αλέξης Τσίπρας.

Η πρόταση συμφωνίας που κατέθεσαν οι Θεσμοί στις 25/6 στο Eurogroup, και η οποία τέθηκε στην κρίση του λαού με το δημοψήφισμα, όχι μόνο είχε ουσιαστικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με αυτά που είχαν συζητηθεί με την ελληνική πλευρά ως προς τα προαπαιτούμενα, αλλά κυρίως ήταν μια πρόταση χωρίς σχέδιο κάλυψης των χρηματοδοτικών αναγκών της χώρας στο μεσοπρόθεσμο διάστημα και χωρίς καμία δέσμευση για ρύθμιση του υπέρογκου δημόσιου χρέους.

«Η ελληνική κυβέρνηση πριν θέσει την τελεσιγραφική αυτή πρόταση στην κρίση του ελληνικού λαού, προσπάθησε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις συνέχισης της διαπραγμάτευσης με τους Θεσμούς. Ακόμα και μετά την απόφαση του δημοψηφίσματος, συνέχισε αυτή την προσπάθεια. Και στις 30 Ιουνίου η ελληνική κυβέρνηση υπέβαλε αίτημα προς τον ESM για διετή δανειακή συμφωνία με πλήρη χρηματοδοτική κάλυψη και αναδιάρθρωση χρέους προς το EFSF, ώστε να καταστεί βιώσιμο, καταθέτοντας ως πλαίσιο προαπαιτούμενων δράσεων για αυτήν την συμφωνία το πλαίσιο της πρότασης Γιούνκερ που ήρθε μετά το τελεσίγραφο των δανειστών» τονίζει ο Αλέξης Τσίπρας στη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών.

Βιώσιμη και αξιόπιστη συμφωνία για οριστική έξοδο από την κρίση

Οι βελτιώσεις στην αντιπρόταση της κυβέρνησης αφορούν κρίσιμα θέματα (όπως τον μειωμένο ΦΠΑ στα νησιά, συντάξεις, ΕΚΑΣ, φορολόγηση αγροτών, συλλογικές διαπραγματεύσεις) που «μπορούν να καταστήσουν την δύσκολη αυτή πρόταση σε σχέση με την επιβάρυνση εκ νέου του ελληνικού λαού με βάρη λιτότητας επί το δικαιότερο […]» τονίζει ο Αλέξης Τσίπρας και σπεύδει να προσθέσει ότι η εν λόγω πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης συνοδεύεται με πρόβλεψη για πλήρη κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών της χώρας για τα επόμενα δύο χρόνια, ενώ ταυτόχρονα συνοδεύεται με πρόταση για αναδιάρθρωση του χρέους.

«Μέτρα λιτότητας μη αποδεκτά από την κοινωνία, χωρίς διορθώσεις, χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, χωρίς αναδιάρθρωση του χρέους, είναι συνταγή αποτυχίας. Και εκτίμησή μου είναι ότι πρέπει να το συνομολογήσουμε σήμερα αυτό», λέει ο Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας για τις θέσεις με τις οποίες η κυβέρνησή του θα προσέλθει στη νέα διαπραγμάτευση με τους δανειστές έχοντας τη λαϊκή εντολή του δημοψηφίσματος.

Μιλώντας για μια συμφωνία με όρους προοπτικής και βιωσιμότητας που θα διεκδικήσει, ώστε «να δοθεί η αίσθηση ότι δεν θα συζητήσουμε ξανά σε πέντε μήνες για το αν θα βγει η Ελλάδα από το ευρώ», με την εξασφάλιση ασφαλούς χρονικού διαστήματος μέσα στο οποίο θα γίνει η μεγάλη προσπάθεια να ανακάμψει η χώρα, ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρεται και στη διεκδίκηση η συμφωνία να συνοδευτεί από ισχυρό πακέτο αναπτυξιακών επενδύσεων σε συνεννόηση με την Κομισιόν.

Η πρόταση που καταθέτω, λέει ο Αλέξης Τσίπρας κλείνοντας αυτήν την τοποθέτηση, «είναι να συζητήσουμε και να ακούσω τις θέσεις σας, ώστε αύριο στη Σύνοδο Κορυφής να μιλήσουμε για μια συμφωνία μεσοπρόθεσμης διάρκειας που θα περιλαμβάνει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, αξιόπιστες μεταρρυθμίσεις και ταυτόχρονα ένα ισχυρό πακέτο αναπτυξιακών επενδύσεων και δεσμεύσεις για αναδιάρθρωση χρέους».

Δεν θα μετατρέψω το ”ΟΧΙ” σε ”ΝΑΙ”

Με τους πολιτικούς αρχηγούς να εκφράζουν στη διάρκεια της συζήτησης κάποιες ενστάσεις και κυρίως φόβους για τη στάση των δανειστών και για το αν θα δεχθούν την ελληνική πρόταση, ο Αλέξης Τσίπρας ξεκαθαρίζει τη θέση του.

«Έχω την αίσθηση από τις τοποθετήσεις σας ότι αγνοείτε το χθεσινό αποτέλεσμα. Χθες υπήρξε μια ιστορική και γενναία επιλογή του ελληνικού λαού, κόντρα σε όλο το παλιό πολιτικό σύστημα -και αυτό είναι ισχυρό μήνυμα πρέπει να το καταλάβουμε-, κόντρα στο σύνολο του μιντιακού κατεστημένου και κόντρα σχεδόν στο σύνολο της κυρίαρχης στάσης των εταίρων μας στην Ευρώπη, που ήταν μια στάση εκβιαστική, ήταν μια στάση τιμωρητική απέναντι στην Ελλάδα».

Μη παραλείποντας να σημειώσει ότι η ετυμηγορία του λαού ήταν αυτή παρά το κλίμα τρομοκρατίας και τις ασφυκτικές συνθήκες που δημιούργησαν οι δανειστές, ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε για ένα «αποτέλεσμα – τομή στη σύγχρονη μεταπολιτευτική ιστορία».

Υπό αυτήν την έννοια, συνέχισε, «θεωρώ ότι εάν στόχος αυτής της συζήτησης εδώ είναι όχι να βρούμε ένα κοινό τόπο, αλλά να λαθροχειρίσουμε και να μετατρέψουμε το ‘Όχι’ σε ‘Ναι’, δεν θα με βρείτε σύμφωνο. Το ‘όχι’ είναι ‘όχι’ που αφορά μια μη βιώσιμη συμφωνία. Προφανώς δεν είναι εντολή ρήξης, αλλά δεν είναι και εντολή ‘πάση θυσία, ό,τι και να γίνει, θα συμφωνήσουμε’. Αυτό θέλω να το ξεκαθαρίσω».

Συναισθηματικά φορτισμένος ο Τσίπρας αναφέρθηκε και στην αντιδραστική και κυνικά εκβιαστική στάση των δανειστών, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «επίσης δεν άκουσα κάτι για τις ωμές παρεμβάσεις στα εσωτερικά πολιτικά πράγματα. Διότι πάνω στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης δεν υπήρχαν μόνο στοιχεία, νούμερα και διαφορετικές εκτιμήσεις, αλλά και σαφείς, σαφέστατες παρεμβάσεις ‘αλλάξτε κυβέρνηση’, ‘αλλάξτε το σχήμα’, ‘φτιάξτε άλλη κυβέρνηση’, ‘αλλάξτε πρωθυπουργό’».

”Ό,τι περνάει από το χέρι του για να επιβιώσει ο λαός”

Εντονη στιγμή διαφαίνεται στα πρακτικά και όταν ο Τσίπρας καλείται να απαντήσει τι θα κάνει αν οι δανειστές εξαντλήσουν την αυστηρότητά τους.

«Με ρωτάτε τι θα κάνεις αν η ΕΚΤ εκτελέσει τη χώρα. Πώς μπορώ να απαντήσω σε αυτό το ερώτημα; Αν κάποιος θέλει να εκτελέσει τη χώρα, θα κάνω ό,τι μπορώ για να το αποτρέψω, είναι η απάντηση. Και σας ζητώ να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να το αποτρέψουμε».

«Αν όμως ρωτάτε έναν πρωθυπουργό τι θα κάνει εάν η χώρα του δεχθεί επίθεση και κινδυνεύει ο λαός του να έχει πρόβλημα επιβίωσης, η απάντηση θα είναι ό,τι περνάει από το χέρι του για να επιβιώσει ο λαός. Αυτή είναι η απάντηση σύμφωνα με όσα είμαι υποχρεωμένος να τηρώ, με βάση το Σύνταγμα της χώρας. Και νομίζω ότι αυτή πρέπει να είναι η απάντηση όλων μας».

Η ξεκάθαρη στάση του Προέδρου της Δημοκρατίας

Διαβάζοντας τα πρακτικά της 6ης Ιουλίου 2015, είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς την ξεκάθαρη στάση και το σημαντικό ρόλο που έπαιξε τότε ο Προκόπης Παυλόπουλος. Από τη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας γνώριζε καλά ότι η συνάντηση των πολιτικών αρχηγών υπό τον ίδιο, όφειλε να παράξει αποτέλεσμα, δεδομένων των συνθηκών εκείνων των ημερών.

Το μεγάλο του άγχος ήταν ότι έπρεπε να γίνει ξεκάθαρο πως ανεξαρτήτως τι ψήφισε ο καθένας στο δημοψήφισμα, το δίλημμα δεν αφορούσε την παραμονή ή όχι της Ελλάδας στην ευρωζώνη.

«Για να μπορέσουμε να διευκολύνουμε την επανέναρξη της διαπραγμάτευσης πρέπει να βγει από το συμβούλιο αυτό ότι η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτικών δυνάμεων ουδόλως αμφισβήτησε και ουδόλως αμφισβητεί την πορεία της Ελλάδας στην Ευρώπη και την Ευρωζώνη», θα πει χαρακτηριστικά κατά τη διάρκεια της εισαγωγικής του ομιλίας ενώπιον του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα και των πολιτικών αρχηγών.

Ο Προκόπης Παυλόπουλος θα λειτουργήσει και ως η «ήρεμη δύναμη» σε στιγμές διαφωνίας και όταν απειλήθηκε το συμβούλιο να τιναχτεί στον αέρα χωρίς να υπάρχει κοινό ανακοινωθέν στήριξης στην κυβέρνηση να επανεκκινήσει τη διαπραγμάτευση. Στο τέλος θα τα καταφέρει και θα συμφωνήσουν όλοι, πλην ΚΚΕ, που από θέση αρχής βρισκόταν στην απέναντι όχθη.

Η στάση Μεϊμαράκη και οι διάλογοι με τον Αλέξη Τσίπρα

Τη ΝΔ εκπροσωπούσε ο μεταβατικός της πρόεδρος, Βαγγέλης Μεϊμαράκης. Η στάση του ήταν επικριτική ως προς το δημοψήφισμα. «Σκεφτόμουν πάρα πολύ μήπως έπρεπε να εξαντλήσουμε όλα τα όπλα που μας δίνει το Σύνταγμα και ο Κανονισμός της Βουλής ώστε να καθυστερήσουμε την κυβέρνηση και την απόφασή της για το δημοψήφισμα και να τη βάλουμε να σκεφτεί ακόμα περισσότερο και με ψυχραιμία, αν έπρεπε να γίνει», θα πει κατά τη διάρκεια παρέμβασής του στη συνάντηση.

Σε άλλο σημείο και απευθυνόμενος στον Αλέξη Τσίπρα, θα πει: «Καθυστερήσατε πάρα πολύ με το δημοψήφισμα. Και αυτό έχει κόστος».

Η κριτική του εκτείνεται και στη θέση του δημοψηφίσματος. Όπως λέει χαρακτηριστικά στην πρωτολογία του, ότι αν στο δημοψήφισμα τοποθετούνταν η πρόταση Γιουνκέρ αυτούσια από τη μία πλευρά και η πρόταση με τις πέντε τροποποιήσεις που εισηγείται ο Αλέξης Τσίπρας, «το ΝΑΙ και ΟΧΙ δεν θα υπήρχε εκεί. Όλοι θα έλεγαν ΝΑΙ στην πρόταση τη δικιά σας».

Ωστόσο, λίγο παρακάτω και απαντώντας στην εισηγητική πρόταση του τότε πρωθυπουργού, ο κ. Μεϊμαράκης εκθέτει και τη θέση της Νέας Δημοκρατίας για τις διεκδικήσεις απέναντι στους δανειστές: «Για μένα δεν υπάρχει βιώσιμο και μη βιώσιμο [χρέος], υπάρχει διαχειρίσιμο και μη διαχειρίσιμο, ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν εκείνη την ώρα και στον κάθε χρόνο».

Και συνεχίζει: «αν υπάρχει ανάπτυξη, υπάρχουν κινήσεις οι οποίες μπορούν να δημιουργήσουν συγκυρίες που εν τέλει το ΑΕΠ, συγκρινόμενο με το χρέος, μπορεί και να το καταστήσει βιώσιμο».

Εν ολίγοις, παρότι είναι ανοιχτός στην επίτευξη μιας συμφωνίας με τους θεσμούς, ο τότε μεταβατικός πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, θεωρεί ότι υπάρχει και εναλλακτική οδός πέρα από την αναδιάρθρωση του χρέους. Ίσως, όμως, η στάση αυτή να οφείλεται και σε μία απογοήτευση από αυτά που κατάφερε να εξασφαλίσει η κυβέρνηση Σαμαρά στο θέμα: «Και η συμφωνία του 2012 περιέχει, Πρόεδρε, το θέμα για τη ρύθμιση του χρέους. Και μακάρι να πάρετε κάτι περισσότερο, μακάρι να πάρετε κάτι καλύτερο. Είμαι δίπλα.», λέει στον Αλέξη Τσίπρα.

Ενδιαφέρον όμως έχει και η άποψη του κ. Μεϊμαράκη για τους δανειστές, εκείνους που εδώ συμπολίτες μας καλούσαν να… βαστήξουν! Μάλιστα κάνει σαφή αναφορά στη στάση των δανειστών στο δεύτερο εξάμηνο του 2014 όταν ουσιαστικά η Τρόικα αρνήθηκε να δώσει θετική απάντηση στα όσα πρότεινε η κυβέρνηση Σαμαρά.

«Και ξέρω τι σημαίνει δανειστές και εκβιασμός από τους δανειστές, από τις συνελεύσεις και τις συνεννοήσεις από τις οποίες ήμουν παρών. Και γνωρίζετε -όλοι μας το γνωρίζουμε- ότι ειδικά το τελευταίο εξάμηνο του 2014 ήταν όχι απλώς εκβιαστές. Δεν είναι η ώρα να κάνω τέτοιο απολογισμό, ούτε να σας πω. Όμως εγώ γνωρίζω από πρώτο χέρι πως συμπεριφέρονται…».

Ενδιαφέρουσα είναι επίσης και η οπτική που έχει για τις δυνάμεις που οραματίζονται το Grexit: «Είναι πολλές οι δυνάμεις –και το γνωρίζουμε- που θέλουν η Ελλάδα να βγει από την Ευρώπη, ο καθένας για το δικό του λόγο, όπως οι όμορες χώρες γιατί θα μοιραστούν και τα χρήματα, όπως κάναμε κι εμείς που παίρναμε τότε με το πακέτο Ντελόρ και τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα και οι γύρω χώρες μας κοίταζαν καλά-καλά.»

Έχει επίσης ενδιαφέρον μια στιχομυθία του κ. Μεϊμαράκη με τον Αλέξη Τσίπρα αναφορικά με ποιοι ψήφισαν «ΟΧΙ».

«Θεωρώ ότι το ΟΧΙ, το οποίο ψηφίστηκε και από πολλούς νεοδημοκράτες και φίλους μου και γνωστούς μου», θα πει ο κ. Μεϊμαράκης, «ήταν γιατί σας πίστεψαν, όπως κι εγώ, ότι σε 48 ώρες έρχεται η συμφωνία».

Ο Αλέξης Τσίπρας τον ρωτά αν ψήφισε και ο ίδιος το ΟΧΙ με τον κ. Μεϊμαράκη ν’ αρνείται και να δηλώνει ξανά την αντίθεσή του με το δημοψήφισμα.

Λίγο αργότερα ο κ. Μεϊμαράκης θα ενημερώσει τον πρωθυπουργό ότι έχει την εξουσιοδότηση από τα αρμόδια όργανα της ΝΔ ώστε να επέλθει μια συμφωνία. Ταυτόχρονα όμως, βάζει στη διαπραγμάτευση αυτά που θεωρεί «κόκκινες γραμμές»: είναι η μη κατάργηση του ΕΚΑΣ -πρόταση που έτσι κι αλλιώς θα έκανε και η κυβέρνηση- και η παραμονή της χώρας στην Ε.Ε.

Προς το τέλος της συζήτησης ο Αλέξης Τσίπρας θα δείξει κατανόηση στον Βαγγέλη Μεϊμαράκη όταν η συζήτηση πάει στις διαπραγματεύσεις του 2012, με τον μεταβατικό πρόεδρο της ΝΔ να δηλώνει πως το μεγάλο άγχος τότε ήταν μήπως οι δανειστές κλείσουν τις τράπεζες.

«Ξέρω πόσο δύσκολα περάσατε κι εσείς τότε», θα πει ο Αλέξης Τσίπρας.

Θεοδωράκης – Γεννηματά

Την αντίθεσή του με το δημοψήφισμα, καθώς είχε την άποψη ότι δίχασε τον κόσμο, εξέφρασε επανειλημμένα στη συνάντηση ο τότε πρόεδρος του Ποταμιού, Σταύρος Θεοδωράκης.

Μάλιστα, επιχειρεί να το θέσει από την αρχή της συζήτησης ως ζήτημα επί της διαδικασίας, για να διακοπεί από την πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, Φώφη Γεννηματά, που τονίζει ότι αυτό δεν είναι διαδικαστικό ζήτημα.

Ο ίδιος είχε προτείνει να μη δοθούν στη δημοσιότητα τα πρακτικά της συζήτησης των πολιτικών αρχηγών, έως ότου ξεπεραστεί η κρίση. Την ίδια ώρα σχολίαζε αρνητικά τη στάση αρκετών στελεχών της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ –διαχωρίζοντάς τους από τον Αλέξη Τσίπρα- για τη στάση που κρατούσαν σχετικά με το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, καθώς όπως έλεγε, «έδιναν την εντύπωση ότι επέρχεται ρήξη με την Ευρώπη. Βέβαια εσείς κύριε Τσίπρα δεν μπορείτε να τους βάλετε φίμωτρο, αλλά…».

Για συνάντηση των αρχηγών στο «και πέντε» της διαδικασίας είχε κάνει λόγο τότε η αείμνηστη Φώφη Γεννηματά, αρχηγός του ΠΑΣΟΚ. Παρ’ όλα αυτά είχε συμφωνήσει με τη στρατηγική που επρόκειτο να ακολουθήσει ο Αλέξης Τσίπρας, δηλώνοντας ότι θα στήριζε και θα υπέγραφε την κοινή δήλωση.

Ταυτόχρονα ενημέρωνε πως είχε στείλει σχετική επιστολή στα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Ευρώπης, ενημερώνοντάς τα για τις ελληνικές αξιώσεις και κυρίως την ανάγκη λήψης αναπτυξιακών μέτρων για να πάρει μπροστά η Οικονομία.

Πολιτικά οφέλη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και μια από τις παρεμβάσεις του Πάνου Καμμένου, συγκυβερνήτη του Αλέξη Τσίπρα. Επικαλούμενος τις γνώσεις του από το συντηρητικό πλαίσιο της Ευρώπης και των κομμάτων που επικρατούσαν στις χώρες των δανειστών, εξέφρασε την εκτίμηση ότι το μεγάλο πρόβλημα όλων αυτών ήταν πώς θα πετύχαιναν την πολιτική ήττα του κυβερνώντος κόμματος της Ελλάδας, την ήττα δηλαδή, της Αριστεράς.

«Τους ξέρω προσωπικά. Έχουν εκλογές. Όταν έχουν εκλογές το κύριο πολιτικό τους μέλημα είναι να αποκομίσουν κέρδη. Και πιστεύω ότι η πολιτική την οποία άσκησαν -και πιθανώς να συνεχίσουν ν’ ασκούν- ήταν μια πολιτική εναντίον της ελληνικής κυβέρνησης για πολιτικούς λόγους, που έχει όμως ως θύμα, τον ελληνικό λαό», θα σημειώσει με νόημα.

Τέλος, ο Δημήτρης Κουτσούμπας, γ.γ. του ΚΚΕ ξεκαθάρισε την άρνηση του κόμματος στην υπογραφή του ανακοινωθέντος, διαφωνώντας σε πάγια βάση με την Ευρώπη και τις πολιτικές της, όπως κι εκείνες των ελληνικών κομμάτων, συμπεριλαμβανομένης και της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Αναρωτήθηκε πως μπορεί να υπάρξει «συμφιλίωση» και «εθνική ενότητα», όταν οι ταξικές διαφορές στην κοινωνία είναι εκεί και διαχωρίζουν τους ανθρώπους.

Τι δείχνουν τελικά τα πρακτικά;

Από την αναδρομή στο Συμβούλιο των Πολιτικών Αρχηγών, καθίσταται σαφής η διαπραγματευτική στρατηγική της ελληνικής κυβέρνησης και ο ρόλος της αντιπολίτευσης σε αυτή.

Έχοντας στα χέρια του την απόρριψη του τελεσίγραφου των δανειστών μέσω του δημοψηφίσματος από τη μία και τις γέφυρες που έχει ανοίξει η βελτιωτική πρόταση Γιουνκέρ από την άλλη, ο Αλέξης Τσίπρας επιδιώκει να ενισχύσει την ελληνική πρόταση διασφαλίζοντας τη συναίνεση των αντιπολιτευόμενων δυνάμεων.

Είναι, επίσης, σαφές ότι ο Αλέξης Τσίπρας έρχεται στη σύσκεψη επιμένοντας στη γραμμή ότι το πιο καταστροφικό ενδεχόμενο θα ήταν μια διαδρομή ρήξης με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, μέσα από κάποια παραλλαγή Grexit. Αντιθέτως, αυτό που προτείνει είναι να αξιοποιηθεί η ηχηρή έκφραση της λαϊκής βούλησης στο δημοψήφισμα ώστε να εξασφαλιστεί μια συμφωνία που με τη σειρά της θα διασφάλιζε την παραμονή της Ελλάδας μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο και την οριστική έξοδο από την κρίση.

Η Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ και το Ποτάμι του Σταύρου Θεοδωράκη, δηλώνουν πρόθυμοι να υποστηρίξουν την ελληνική κυβέρνηση στις επικείμενες διαπραγματεύσεις με τους δανειστές, αρκεί να μην υπάρχει στο κάδρο καμία ευρωσκεπτικιστική ερμηνεία του δημοψηφίσματος – πράγμα που δηλώνει ρητά εξαρχής ο τότε πρωθυπουργός και το οποίο διασφαλίζεται έτι περαιτέρω από τη στάση του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας.

Ωστόσο, το πλαίσιο που εισηγείται ο Αλέξης Τσίπρας για οποιαδήποτε συμφωνία είναι σαφές. Χωρίς αναδιάρθρωση του χρέους και χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, θα επαναληφθεί ό,τι γινόταν ήδη για πέντε χρόνια: τα εκάστοτε μέτρα θα αποτυγχάνουν και η ελληνική πλευρά θα είναι συνεχώς αναγκασμένη να προβαίνει σε πρόσθετα, προκειμένου να καλυφθούν οι πάγιες χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας.

Το σημείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε σχέση με την όλη ρητορική ή «μυθολογία» περί «οπίσθιας κυβίστησης» ή «συνθηκολόγησης» στη διαπραγμάτευση. Τα πρακτικά της Σύσκεψης δείχνουν ότι εξαρχής έχει διαμορφωθεί μια σχετικά κοινή τοποθέτηση, ένα είδος «εθνικής γραμμής», που προτάσσει τον σαφή ορίζοντα για το θέμα του χρέους, δηλαδή την αναδιάρθρωση των όρων αποπληρωμής, την εξασφάλιση χρηματοδότησης με κριτήριο τις πραγματικές ανάγκες, την «ημερομηνία λήξης» και κυρίως την αποφυγή μιας διαρκούς διαπραγμάτευσης (και αντίστοιχα διαρκούς εκβιασμού) με αντικείμενο την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών, που τελικά θα διαμόρφωνε διαρκή κηδεμονία.

Είναι, επίσης, σαφές, ότι υπάρχει συναίνεση για την εξασφάλιση χρηματοδότησης, που όλες οι πλευρές κρίνουν αναγκαία. Η θεωρία περί «επιπλέον κόστους» ως αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, που έκτοτε αναπαράχθηκε ενίοτε και με τερατολογικούς υπολογισμούς, δεν βρίσκει βάση στις συζητήσεις των πολιτικών αρχηγών, καθώς η εκτίμηση ότι θα χρειαστεί νέα χρηματοδότηση είναι δεδομένη και πως αυτή δεν μπορεί να είναι η αρχική πρόταση, αλλά κάτι που ταυτόχρονα να καλύπτει ανάγκες και να δίνει προοπτική εξόδου.

Σε αντίθεση με όσα κατά καιρούς γράφτηκαν, το αποτέλεσμα του Δημοψηφίσματος κυριαρχεί στη σκέψη όσων συμμετέχουν και μάλιστα ως κάτι που δεν μπορεί παρά να γίνει σεβαστό.

Οι συμμετέχοντες, ακόμη και εάν διαφώνησαν με αυτό ή τοποθετήθηκαν διαφορετικά από τη στάση της ελληνικής κυβέρνησης ή θεώρησαν διχαστική την επιλογή, εντούτοις αναγνωρίζουν ότι θέτει ένα δεδομένο που δεν μπορεί να προσπεραστεί, αφού αποτυπώνει τη λαϊκή βούληση την οποία και αναγνωρίζουν.

Αντιθέτως, συζητούν μια διαπραγματευτική γραμμή εντός της λαϊκής βούλησης, όπως τουλάχιστον την ορίζουν: δηλαδή ως μια λαϊκή εντολή για καλύτερη συμφωνία, σαφή ορίζοντα εξόδου από τη λιτότητα και οριστική ρύθμιση του χρέους ώστε να καταστεί βιώσιμο και σίγουρα όχι ως εντολή ρήξης με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Δέκα χρόνια μετά από την πιο κρίσιμη καμπή της ελληνικής κρίσης, τα πρακτικά της συνάντησης των πολιτικών αρχηγών μας δίνουν τη δυνατότητα να δούμε νηφάλια και λεπτομερειακά τη μοναδική στιγμή που συγκροτήθηκε μία εθνική στρατηγική γύρω από την πιο καθοριστική πιθανώς στιγμή της μεταπολιτευτικής Ιστορίας της χώρας.

Προφανώς, ο καθένας και η καθεμιά μπορεί να αποτιμήσει και να κρίνει τα βήματα και τις επιλογές που έγιναν τότε, υπό το φως και των μεταγενέστερων εξελίξεων, μπορεί να υποστηρίξει ότι υπήρχαν – ή δεν υπήρχαν – εναλλακτικές λύσεις και διαδρομές.

Όμως, η δημοσιοποίηση των πρακτικών επιτρέπει να ανοίξει μια συζήτηση που να πατάει πάνω στο ποια ακριβώς ήταν τα δεδομένα, ποιες οι απτές επιλογές, με βάση έναν πολύ συγκεκριμένο συσχετισμό δυνάμεων – πρωτίστως στο ευρωπαϊκό επίπεδο -, ποιες ήταν οι πραγματικές θέσεις των πολιτικών δυνάμεων, ποιες οι διαπραγματευτικές γραμμές. Και σε αυτή τη βάση να επιτρέψει μια ουσιαστική – και αναγκαστικά αυστηρή – ιστορική αποτίμηση, απαλλαγμένη, όμως, από το βάρος μυθολογιών και «ιστορικών κατασκευών» που ακόμη ταλανίζουν τον πολιτικό βίο της χώρας.

Πηγή: in.gr

Αναφερόμενη στο πως έζησε εκείνη την περίοδο υποστήριξε ότι δεν θα ζητούσε συγγνώμη από τους Έλληνες, θα τους έλεγε όμως “ευχαριστώ” που σήκωσαν τέτοιο βάρος και κράτησαν τη χώρα εντός της ευρωζώνης και πρόσφεραν στην Ευρώπη καλή υπηρεσία. Ειδικότερα, απαντώντας στο αν θα έκανε κάτι διαφορετικά είπε όχι, οι χειρισμοί ήταν σωστοί.

«Όχι, δεν θα ζητούσα συγγνώμη γιατί πίστευα ότι κάτι έπρεπε να αλλάξει και που δεν μπορούσα να αλλάξω την ελληνική πολιτική. Αυτό έπρεπε να γίνει εσωτερικά. Αλλά θα ήθελα να πω πως κατανοώ και ευχαριστώ όλους εκείνους που σήκωσαν τέτοιο βάρος για να παραμείνουν στην ευρωζώνη και με αυτό τον τρόπο πρόσφεραν στην Ευρώπη καλή υπηρεσία. Μείναμε ενωμένοι σε αυτή τη δύσκολη κατάσταση. Γι αυτό ήθελα να σας ευχαριστήσω και να πω ότι είχα απόλυτη συναίσθηση του τι περνούσαν πολλοί άνθρωποι» είπε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, στη συνέντευξη που παραχώρησε στον δημοσιογράφο Αλέξη Παπαχελά, η Άνγκελα Μέρκελ δήλωσε ότι πληγώθηκε που οι ελληνικές εφημερίδες και οι διαδηλωτές την εποχή του δημοψηφίσματος, τη συνέδεαν με το ναζισμό.

«Η πολιτική δεν είναι μια εκδήλωση για να περνάς ευχάριστα» πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι το σημαντικό ήταν πως η ίδια ήταν πεπεισμένη ότι η Ελλάδα μπορεί να τα καταφέρει.

Την πλήγωνε, όμως, όπως είπε, και το γεγονός ότι άκουγε ότι οι Έλληνες είναι τεμπέληδες, “είναι εκείνο, είναι το άλλο”. Η Μέρκελ είπε ότι δεν της αρέσουν τα στερεότυπα και ότι όπως μπορεί να υπάρχουν κάποιοι Έλληνες που δεν είναι εργατικοί, ακριβώς το ίδιο συμβαίνει αντίστοιχα και με κάποιους Γερμανούς. Όπως ακριβώς υπάρχουν διεφθαρμένες γερμανικές εταιρείες, έτσι υπάρχουν και ελληνικές.

«Δεν υπάρχουν οι Έλληνες και οι Γερμανοί. Όπως, δυστυχώς, υπάρχουν διεφθαρμένες γερμανικές εταιρείες, έτσι υπήρχαν και κάποιες ελληνικές. Αντίστοιχα υπάρχουν περισσότερο και λιγότερο εργατικοί Γερμανοί και Έλληνες. Πρέπει να εξετάζω κάθε περίπτωση ξεχωριστά. Αν ξεκινήσω να κρίνω ένα ολόκληρο έθνος με βάση κάποιο στερεότυπο τότε έχω αποτύχει και δεν μπορώ να επιλύσω κανένα πρόβλημα. Φυσικά, και με πλήγωνε όταν κάποιος έλεγε ότι οι Έλληνες είναι τούτο και εκείνο. Φυσικά, και ο ελληνικός λαός τότε έλεγε ότι οι Γερμανοί ήταν πάντα τσιγκούνηδες και διεφθαρμένοι. Είχαμε μπροστά μας ένα πρόβλημα και ήταν προς το συμφέρον της Ελλάδας να λυθεί αυτό το πρόβλημα. Δεν μου αρέσουν καθόλου αυτές οι γενικεύσεις» δήλωσε χαρακτηριστικά.

Δήλωσε πως σαφώς ορισμένες φορές τη στεναχωρούσε που ενδεχομένως κάποιες κοινωνικές ομάδες έπρεπε να υποφέρουν περισσότερο από άλλες, αλλά τόνισε ότι αυτές ήταν αποφάσεις των Ελλήνων πολιτικών, προσθέτοντας ότι η ίδια έπρεπε να προσέχει να εξασφαλίσει την υποστήριξη της γερμανικής πλειοψηφίας. Μάλιστα δήλωσε ότι έπρεπε να παλεύει και μέσα στο ίδιο της το κόμμα για την Ελλάδα.

Αναφερόμενη στην πρώτη φορά που συνάντησε τον Αλέξη Τσίπρα ως πρωθυπουργό, σημείωσε ότι ανησυχούσε γιατί είχε προηγουμένως επιτεθεί στην Τρόικα.

«Τον περίμενα έξω από την καγκελαρία, όπου βρίσκονταν συγκεντρωμένοι αριστεροί από το αδελφό κόμμα του στη Γερμανία και αυτός πήγε και τους μίλησε πριν έρθει σε μένα», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι ο πρώην πρωθυπουργός της είπε για το περιστατικό ότι «πρέπει να υποστηρίζουμε τους δικούς μας». Η ίδια το θεώρησε πολιτικά ευφυές.

Μιλώντας για τον Αλέξη Τσίπρα τόνισε ότι «δεν λέγαμε ψέματα, συνομιλούσαμε με ειλικρίνεια».

Στη συνέχεια είπε για το τηλεφώνημα του Τσίπρα στην ίδια και τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ όταν τους ανακοίνωσε ότι πάει σε δημοψήφισμα. Η Μέρκελ ξαφνιάστηκε, καθώς ο Τσίπρας της είχε πει ότι θα το συζητήσει πρώτα με το κόμμα

«Δεν υπήρχε έτοιμο σχέδιο για Grexit, δεν ήθελα ποτέ να βγει η Ελλάδα από το ευρώ», δήλωσε.

«Μεταξύ 2009 και 2010, αντιλήφθηκα για πρώτη φορά ότι υπήρχε κρίση χρέους στην Ελλάδα», επισήμανε.

Για τον Γιώργο Παπανδρέου είπε πως ο ίδιος γνωστοποίησε τη βαρύτητα του χρέους και έπειτα οι διεθνείς πιστοληπτικοί οργανισμοί ενεργοποιήθηκαν.

Ο πρώην πρωθυπουργός καταγγέλλει προσπάθεια απόκρυψης της αλήθειας και επιχειρεί να επαναφέρει στο δημόσιο διάλογο τη συζήτηση για την περίοδο που καθόρισε τη σύγχρονη πορεία της χώρας. «Δεν έφταιγαν οι ξένοι για το δράμα της χώρας. Αμιγώς ελληνική ήταν η ευθύνη», σημειώνει, ασκώντας σφοδρή κριτική σε όσους –κατά τον ίδιο– επιχείρησαν να χρεώσουν στον ΣΥΡΙΖΑ τη χρεοκοπία της Ελλάδας.

Η ανάρτηση του Αλέξη Τσίπρα:

«Ποιος φοβάται την αλήθεια για το ’15;

Προχθές ζήτησα με επιστολή μου τη δημοσιοποίηση των πρακτικών της κρίσιμης Συνόδου των πολιτικών αρχηγών την επομένη του δημοψηφίσματος, στις 6 Ιούλη του 2015.

Γιατί δέκα χρόνια προπαγάνδας και διαστρέβλωσης της αλήθειας είναι αρκετά.

Και γιατί έφτασε, νομίζω, η στιγμή να αποτιμηθεί νηφάλια αυτή η ιστορική περίοδος. Ίσως η πιο δύσκολη για τον τόπο μας από τη μεταπολίτευση και μετά.

Και ο καλύτερος τρόπος είναι να μιλήσουμε με ντοκουμέντα και όχι με προπαγανδιστικές κατασκευές.

Το επιχείρημα ότι τα πρακτικά των Συμβουλίων πολιτικών αρχηγών είναι απόρρητα και ως εκ τούτου μη – δημοσιοποιήσιμα, είναι έωλο. Όλοι, φαντάζομαι, θα θυμάστε ότι ο αείμνηστος Κάρολος Παπούλιας έδωσε στη δημοσιότητα τα πλήρη πρακτικά της Συνεδρίασης των πολιτικών αρχηγών στις 13 Μαΐου του 2012.

Αναρωτιέμαι γιατί και σήμερα δε θα μπορούσε να υπάρξει η συμφωνία των πολιτικών αρχηγών που συμμετείχαν ή των κομμάτων, ώστε να δοθούν στη δημοσιότητα όσα ειπώθηκαν, να βγει η αλήθεια στο φως και να βγάλει ο καθένας τα συμπεράσματά του.

Η απάντηση είναι προφανής: Γιατί κάποιους δεν τους βολεύει η αλήθεια. Τους βολεύει η προπαγάνδα.

Η επιμονή στο να μετράνε την ιστορία της χώρας από τον Γενάρη του ’15.

Λες και τότε ιδρύθηκε η Ελληνική Δημοκρατία.

Λες και δεν υπήρχαν ευθύνες για τη χρεοκοπία της.

Λες και δε χρεοκόπησε το 2009, αλλά το 2015.

Είναι οι ίδιοι που σήμερα συνεχίζουν την ίδια ακριβώς πολιτική, με τις ίδιες ακριβώς μεθόδους που μας οδήγησαν τότε στη χρεοκοπία.

Με τις παράνομες επιδοτήσεις.

Με τη διασπάθιση του δημόσιου χρήματος σε ημετέρους.

Με το πελατειακό κράτος.

Με το ρουσφέτι και την τρομακτική διαφθορά .

Με την απαξίωση της Δικαιοσύνης.

Με τη διαρκή προσπάθεια να κοροϊδέψουν τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και να υφαρπάζουν ευρωπαϊκά κονδύλια.

Αυτοί που το ’15 χρησιμοποίησαν το σύνθημα να μείνουμε Ευρώπη, είναι οι ίδιοι που διαρκώς μας απομακρύνουν από την Ευρώπη.

Και πριν το 2009 και σήμερα.

Είναι αυτοί που έχουν μετατρέψει τη σχέση της χώρας μας με την Ευρώπη σε σχέση με τις εισαγγελικές της αρχές. Και μας έχουν οδηγήσει στον πάτο των 27 σε ό, τι αφορά τη σύγκριση του κατά κεφαλήν εισοδήματος ή της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών.

Έχουν οδηγήσει στη Βαλκανοποίηση της Ελλάδας: Κραυγαλέες ανισότητες, πελατειακό κράτος, διαφθορά, αδρανοποίηση των θεσμών.

Το βαθύ κράτος που υποτίθεται ότι θα πολεμούσαν, είναι οι ίδιοι.

Είναι η παρέα τους.

Είναι οι πρακτικές τους.

Οι πρακτικές που οικοδόμησαν ένα καθεστώς κλεπτοκρατίας.

Αυτές που, όταν μας οδηγούσαν στη τραγωδία της χρεοκοπίας το 2009, τις ονόμασαν: «Μαζί τα φάγαμε».

Όχι, λοιπόν, δεν έφταιγαν οι ξένοι για το δράμα της χώρας. Αμιγώς ελληνική ήταν η ευθύνη.

Και την ευθύνη αυτή – αν και δεν είχαμε κανένα μερίδιό της – την επωμιστήκαμε υπομονετικά από το ’15 έως το ’19, για να ξελασπώσουμε το μέλλον.

Είναι κρίμα που έξι χρόνια τώρα γεμίσαμε ξανά λάσπες και σύννεφα παντού. Από αυτούς που με τη προπαγάνδα τους επιχείρησαν και επιχειρούν να μας φορτώνουν τις δικές τους ευθύνες για τη χρεοκοπία της χώρας.

Να, λοιπόν, γιατί φοβούνται την αλήθεια για το ’15:

Γιατί η αλήθεια δεν είναι εμπόδιο μόνο για τη διαιώνιση του αφηγήματός τους για το χθες, αλλά κυρίως εμπόδιο για τη διαιώνιση της εξουσίας τους σήμερα και αύριο.»

«Θλιβεροί και για τα σίδερα μετά από 6 χρόνια διαφθοράς, οι καταχραστές της ΝΔ συνεχίζουν να πολιτεύονται με την ανάγνωση του παρελθόντος όπως τους βολεύει. Αφού χρεοκόπησαν τη χώρα και υποβάθμισαν το βιοτικό επίπεδο του ελληνικού λαού, ξανάρχισαν το 2019 από εκεί που σταμάτησαν το 2014», αναφέρει η Κουμουνδούρου.

Ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία – https://t.co/OnsDm2MF3Z
Θλιβεροί και για τα σίδερα μετά από 6 χρόνια διαφθοράς, οι καταχραστές της ΝΔ συνεχίζουν να πολιτεύονται με την ανάγνωση του παρελθόντος όπως τους βολεύει. pic.twitter.com/5OWDGQ9VXk

— ΣΥΡΙΖΑ (@syriza_gr) June 28, 2025

«Όσο και αν οι Ευρωπαίοι ομόσταβλοί τους, προσπάθησαν το 2015 να συντρίψουν την Ελλάδα, ο λαός μαζί με τον ΣΥΡΙΖΑ ως τέκνο της ανάγκης, την κράτησε όρθια και την ξανάβγαλε στο ξέφωτο. Την ιστορία δεν θα την γράψουν αυτοί που κλέβουν το δημόσιο χρήμα», τονίζει ο ΣΥΡΙΖΑ και καταλήγει: «Αντί να φτιάχνουν βιντεάκια προπαγάνδας, να πάνε να διαβάσουν τα χάλια τους στους διαλόγους της δικογραφίας που βρίσκονται στη Βουλή. Ο καύσωνας της γαλάζιας διαφθοράς τελειώνει σύντομα».

ΝΔ: ”Δεν ξεχνάμε. Δεν γυρίζουμε πίσω. Μαζί αλλάζουμε την Ελλάδα!” (vid)

Μέσα από ένα βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η Νέα Δημοκρατία αναφέρθηκε στη συμπλήρωση δέκα ετών από την επιβολή των capital controls με τίτλο: «Δεν ξεχνάμε. Δεν γυρίζουμε πίσω. Μαζί αλλάζουμε την Ελλάδα!».

Το βίντεο ξεκινάει με το διάγγελμα του Αλέξη Τσίπρα με το οποίο αναγγέλλει την διοργάνωση δημοψηφίσματος, παρουσιάζει το κλίμα της ανασφάλειας και του χάους που δημιουργήθηκε στη χώρα με το κλείσιμο των τραπεζών και τις δηλώσεις του Γιάνη Βαρουφάκη και της Ζωής Κωνσταντοπούλου.

10 χρόνια από την επιβολή capital controls – Δεν ξεχνάμε. Δεν γυρίζουμε πίσω. Μαζί αλλάζουμε την Ελλάδα! pic.twitter.com/EiPT1oBk4p

— ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ (@neademokratia) June 28, 2025

Νίκος Γιαννόπουλος

Η πλευρά Τσίπρα, και ο ίδιος ο πρώην Πρωθυπουργός έχουν την αίσθηση ότι για την εν λόγω απόφαση αλλα και την εν λόγω διαδικασία και τον τρόπο που αυτή εξελίχθηκε, ακόμα και μετά τη διεξαγωγή της, υπάρχει μία στρεβλή εντύπωση στο δημόσιο διάλογο.

Πιστεύουν ότι η μιντιακή προπαγάνδα της εποχής δεν επέτρεψε στην αλήθεια να ακουστεί και ότι αυτή η προπαγάνδα είχε απολήξεις που φτάνουν ακόμα και στη σημερινή εποχή.

Θα μπορούσε να χωρίσει κανείς τις εν γένει αντιρρήσεις της πλευράς Τσίπρα προς το τότε κυρίαρχο αφήγημα σε τρεις χρονικές ζώνες.

Πριν παρθεί η απόφαση για το δημοψήφισμα

Λίγοι θυμούνται σήμερα ότι οι Ελληνες κλήθηκαν να πουν ένα ναι ή ένα όχι πάνω σε ένα συγκεκριμένο κείμενο συμφωνίας που είχε κατατεθεί από τους θεσμούς στην ελληνική κυβέρνηση. Το κείμενο αυτό, γνωστό και ως πρόταση Γιούνκερ, δεν άφηνε πολλά περιθώρια ελιγμών στην κυβέρνηση, για την ακρίβεια πρότεινε μία εξάμηνη χρηματοδότηση της χώρας με πολύ σκληρούς όρους χωρίς να θίγει επ’ ουδενί το θέμα του χρέους.

Η πρόταση αυτή επίσης είχε το χαρακτήρα του take it or leave it, ήταν με άλλα λόγια ένα κατά το κοινώς λεγόμενο τελεσίγραφο.

Το κυρίαρχο αφήγημα θέλει την απόφαση Τσίπρα για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος λαϊκίστικη έως και επικίνδυνη. Ο ίδιος πιστεύει, και το έχει πολλές φορές, ότι ουσιαστικά η επιλογή αυτή ήταν αναπότρεπτη. Εκεί βέβαια που είχαν φτάσει τα πράγματα ήταν φανερό ότ η κυβέρνηση δεν θα είχε την πολυτέλεια να αποκρούσει εντελώς τη μνημονιακή λογική της τρόικας, όμως η προσοχή της στρεφόταν κυρίως στο ζήτημα της διευθέτησης του χρέους, ζήτημα που η πρόταση Γιούνκερ αγνοούσε.

Η απόφαση για το δημοψήφισμα, έτσι, πάρθηκε σχετικά εύκολα. Εστω και αν ο Γιούνκερ απέσυρε στη συνέχεια το κείμενο, ήταν φανερό ότι ακόμα και οι θεσμοί επιθυμούσαν ένα τέλος στην πεντάμηνη διαπραγμάτευση χωρίς όμως να είχαν υπολογίσει ότι ο Ελληνας Πρωθυπουργός θα έπαιζε τα ρέστα του.

Κατά τη διάρκεια της σύντομης περιόδου από την ανακοίνωση μέχρι και τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος

Οι Ευρωπαίοι αιφνιδιάστηκαν από την απόφαση διεξαγωγής του δημοψηφίσματος. Γι’ αυτό και άμεσα έπαιξαν το χαρτί της επαπειλούμενης εξόδου της Ελλάδας από τη ζώνη του ευρώ.

Ακόμα και σοσιαλδημοκράτες πολιτικοί όπως ο Γερμανός Σουλτς ήταν περίπου βέβαιοι ότι το ερώτημα δεν είχε να κάνει με την πρόταση Γιούνκερ αλλά με την παραμονή της χώρας ή όχι στο κοινό νόμισμα.

Σε εκείνο το ιδιαίτερα κρίσιμο και “πυκνό” εννιαήμερο ο Αλέξης Τσίπρας χρειάστηκε να ξεκαθαρίσει σε όλους τους τόνους ότι δεν υπήρχε θέμα εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ.

Το τόνισε στις δύο τηλεοπτικές συνεντεύξεις που έδωσε (σε ΕΡΤ και Αντέννα) αλλά για να γίνει κοινό κτήμα του κόσμου (αν έγινε ποτέ) χρειάστηκε να προχωρήσει σε τηλεοπτικό διάγγελμα την Πέμπτη 2 Ιουλίου κατά τα οποίο ανέφερε ρητά ότι το Οχι σήμαινε εντολή για περαιτέρω διαπραγμάτευση μέσα στο ευρώ και όχι έξω απ’ αυτό.

Αυτό εν τέλει και έγινε με τον φοβερά οδυνηρό συμβιβασμό στην περιβόητη 17ώρη διαπραγμάτευση των Βρυξελλών η οποία είχε ως κατάληξη την υπογραφή του τρίτου μνημονίου.

Μετά το δημοψήφισμα

Οι εξ’ αριστερών κατήγοροι του Αλέξη Τσίπρα τονίζουν πολύ συχνά ότι με το συμβιβασμό και την υπογραφή του για το τρίτο μνημόνιο, ο Πρωθυπουργός μετέτρεψε το Οχι και σε Ναι.

Ο Τσίπρας, όλα αυτά τα χρόνια, αρνείται σθεναρά αυτήν την κατηγορία. Μόνο εφέτος όμως, 10 χρόνια μετά τα γεγονότα του Ιουλίου του 2015, ζήτησε να δοθούν στη δημοσιότητα τα πρακτικά του Συμβουλίου των πολιτικών αρχηγών που έλαβε χώρα αμέσως μετά το δημοψήφισμα και το θρίαμβο του Οχι με 62%.

Το τι συζητήθηκε δεν θα το μάθουμε σύντομα, ο σημερινός πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας αρνήθηκε το σχετικό αίτημα για τη δημοσιοποίηση των πρακτικών. 

Η επιχειρηματολογία όμως Τσίπρα καθορίζεται από το (λογικό) επιχείρημα ότι ο τότε Πρωθυπουργός δεν υποσχέθηκε σε κανέναν ρήξη με τους Ευρωπαίους εταίρους. Ηταν φυσικά μία συστημική πολιτική επιλογή, με την οποία διαφωνούσε το 30% του κόμματός του (γι’ αυτό άλλωστε προέκυψε και η διάσπαση του Αυγούστου του 2015), η οποία όμως είχε εκφραστεί δημοσίως. Το Οχι σημαίνει συνέχεια της διαπραγμάτευσης. 

Ο Τσίπρας από τις εξελίξεις νιώθει, έστω και εν μέρει, δικαιωμένος για έναν βασικό λόγο:

Για το γεγονός ότι η συμφωνία για το τρίτο μνημόνιο εμπεριείχε την πρόβλεψη για τη διευθέτηση του χρέους η οποία έγινε πραγματικότητα το καλοκαίρι του 2018.  Κατά τη δική του οπτική αυτή η ακριβώς η ρύθμιση έδωσε πολύ μεγάλη ανάσα στη χώρα και της επέτρεψε να περάσει τις επόμενες κρίσεις χωρίς να “τσαλακωθεί” δημοσιονομικά.

Περισσότερα, προφανώς, θα διαβάσουμε στο βιβλίο που ετοιμάζει αυτήν την περίοδο ο πρώην Πρωθυπουργός…