Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν πως οι πολίτες επιθυμούν η επόμενη κυβέρνηση να είναι αυτοδύναμη ΝΔ σε ποσοστό 29%, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης παραμένει καταλληλότερος για τη θέση του πρωθυπουργού με 41%.

Το κυβερνών κόμμα συγκεντρώνει το 31,6%, ο ΣΥΡΙΖΑ το 25,8%, ενώ το ΠΑΣΟΚ το 8,5%. Αναλυτικά τα ποσοστά των κομμάτων.

ΝΔ: 31,6%
ΣΥΡΙΖΑ: 25,8%
ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ: 8,5%
ΚΚΕ: 6,6%
ΕΛ.ΛΥ: 3,8%
ΜέΡΑ25: 3,5%
Εθνική Δημιουργία: 1,3%
Πλεύση Ελευθερίας: 1,0%
ΕΑΝ: 1,0%
Νίκη: 1,0%
Αλλο κόμμα: 2,3%
Λευκό/Ακυρο: 1,2%
Δεν έχω αποφασίσει: 9,2%
Δεν θα ψήφιζα/Δεν απαντώ: 3,2%

Στην παράσταση νίκης η ΝΔ συγκεντρώνει ποσοστό 60% έναντι 19% του ΣΥΡΙΖΑ.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας οι πολίτες επιθυμούν η επόμενη κυβέρνηση να είναι αυτοδύναμη ΝΔ σε ποσοστό 29% ή κυβέρνηση συνεργασίας σε ποσοστό 14%. Συνολικά η ΝΔ είτε ως αυτοδύναμη, είτε σε συγκυβέρνηση συγκεντρώνει το 43%.
Αυτοδύναμη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ θέλει μόνο το 8%, ενώ το 28% θα επιθυμούσε κυβέρνηση συνεργασίας με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ.

Στην ερώτηση ποιον προτιμούν οι ψηφοφόροι για πρωθυπουργό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ξεκάθαρο προβάδισμα με ποσοστό 41%, οκτώ μονάδες πάνω από τον Αλέξη Τσίπρα που συγκεντρώνει 33%.

Τι ζητούν οι πολίτες από την επόμενη κυβέρνηση

Οι πολίτες αναφέρουν πως η βελτίωση του ΕΣΥ, η αύξηση των μισθών και των συντάξεων, η βελτίωση στην Παιδεία, η μείωση των φόρων και μέτρα στήριξης για τη νέα γενιά θα πρέπει να είναι οι πέντε πρώτες προτεραιότητες της επόμενης κυβέρνησης.

Τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας της ΚΑΠΑ Research

Ο Διευθυντής ερευνών της Κάπα Research, Αλέξης Ρουτζούνης αναλύει παρακάτω τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας.

Η διεξαγωγή των πρώτων εθνικών εκλογών μετά από μια αλληλουχία κρίσεων και απρόβλεπτων γεγονότων εξελίσσονται σε περιβάλλον πρωτοφανούς ησυχίας, κόντρα στα πολιτικά ήθη και έθιμα της χώρας.

Μια πρώτη ερμηνεία του ήπιου κλίματος αφορά στον συνδυασμό εκλογικού συστήματος και παράστασης νίκης: η πλειοψηφία (60%) θεωρεί ότι στις εκλογές της απλής αναλογικής πρώτο θα τερματίσει το κόμμα που δηλώνει ευθέως ότι δεν θα σχηματίσει κυβέρνηση. Με αποτέλεσμα, το ουσιαστικό διακύβευμα (ποιος θα κυβερνήσει) είτε να μετριάζεται είτε να μετατίθεται για αργότερα στις εκλογές της ενισχυμένης αναλογικής.

Μια δεύτερη ερμηνεία για αυτήν την άνευρη προεκλογική περίοδο θέλει τους πολίτες να συναινούν γύρω από τα μη αντιθετικά προτάγματα των τριών βασικών κομμάτων: η ανάγκη Σταθερότητας (της ΝΔ) με Σχέδιο (του ΠΑΣΟΚ) και Δικαιοσύνη παντού (του ΣΥΡΙΖΑ) δεν αλληλοαναιρούνται. Καλύπτουν και εφησυχάζουν τη συντριπτική πλειοψηφία του εκλογικού σώματος χωρίς να προκαλούν στο ελάχιστο τις έντονες διαιρέσεις του πρόσφατου ταραγμένου παρελθόντος (μνημόνιο-αντιμνημόνιο, νέο-παλιό, πρώτη φορά αριστερά-μένουμε Ευρώπη). Ούτως ή άλλως, οι αλλεπάλληλες κρίσεις επέφεραν κόπωση και αποστροφή των πολιτών σε εντάσεις και περιπέτειες διαρκείας επιβάλλοντας μια σχετικά φοβική ψυχολογία, συστολή και τάση προς την ιδιώτευση.

Επιπλέον, το μέχρι τότε υπό διαμόρφωση προεκλογικό κλίμα επηρεάστηκε καταλυτικά από το δυστύχημα των Τεμπών, το οποίο δίπλα στις ευθύνες της κυβέρνησης ανέδειξε συνολικά τις διαχρονικές παθογένειες του κράτους και του πολιτικού συστήματος, παγώνοντας την κοινωνία και καθηλώνοντας εν μία νυκτί την όποια επικοινωνιακή ορμή κομμάτων και φανατικών υποστηρικτών.

Σχεδόν ένα εκατομμύριο πολίτες φαίνεται ότι θα ασχοληθούν με τις εκλογές την τελευταία εβδομάδα της προεκλογικής περιόδου, με σχετική αδιαφορία για τα κόμματα και ίσως διάθεση αποχής. Για την ακρίβεια, μένει να διαπιστωθεί εάν θα υπάρξει συνέχεια στην τάση διεύρυνσης της αποχής που εμφανίζεται στο κλείσιμο κάθε εκλογικού κύκλου από το 2004 και έπειτα.

Η οικονομία, τα ακίνητα και το μεταναστευτικό κρίνουν τις εκλογές

Τα παραπάνω συνθέτουν ένα περιβάλλον που περιορίζει ψυχολογικά την καλλιέργεια κλίματος απόλυτης καταδίκης της κυβέρνησης και κατ’ επέκταση της Νέας Δημοκρατίας, η οποία προσέρχεται στις εκλογές με σημαντικά ποσοστά αποδοχής του έργου της σε καίριους τομείς διακυβέρνησης και στη διαχείριση των κρίσεων – σαφώς όχι από όλα τα κοινωνικά στρώματα, αλλά σίγουρα από τα επίμαχα ακροατήρια-στόχους του κόμματος: τα μεσαία, κεντρώα και δεξιά κοινά.

Η κυβέρνηση 2019-2023 αξιοποίησε πλήρως τις (μη οικονομικής φύσεως) κρίσεις προς όφελός της και την ολική επαναφορά του Κράτους στη δημόσια ζωή καθώς όλο και περισσότερο η αγορά αδυνατεί να αντιμετωπίσει τα μεγέθη των κρίσεων και την πολυπλοκότητα του σύγχρονου κόσμου. Ένα συντηρητικό κόμμα με πιο φιλελεύθερη ηγεσία βρίσκεται να εφαρμόζει κεντροαριστερές πολιτικές (επιστρεπτέες προκαταβολές, εργασιακά και ενεργειακά επιδόματα, συνολικού ύψους 60 δισ. ευρώ) ώστε να διασφαλίσει τη σταθερότητα και τη συνοχή της ελληνικής κοινωνίας και αυτό παραδοσιακά αποδίδει εκλογικά.

Η επικρατούσα θετική αντίληψη για την πορεία της οικονομίας στα μεσαία στρώματα είναι αυτό που κατά κύριο λόγο διαμορφώνει το προβάδισμα της Νέας Δημοκρατίας και δυσκολεύει την κατάρτιση ανταγωνιστικής εναλλακτικής οικονομικής πολιτικής πρότασης.

Την ίδια στιγμή, επουλώνονται δύο μεγάλες πληγές της Νέας Δημοκρατίας που από το 2010 αποξένωσαν τα πιο λαϊκά και συντηρητικά της κοινά και τροφοδότησαν τα άκρα – κυρίως το δεξιό. Η πρώτη, η υποτίμηση της ακίνητης περιουσίας, αποκαταστάθηκε με την αισθητή (για το 80% των πολιτών) άνοδο της αξίας των ακινήτων. Ο έκτακτος φόρος στα ακίνητα – ως συνήθης ερμηνεία διαρροής ψηφοφόρων του κόμματος – δεν ήταν κάτι περισσότερο από την επιφάνεια, το πραγματικό περιεχόμενο αφορούσε στη ραγδαία απαξίωση κόπων ζωής που επενδύθηκαν σε ακίνητα. Παράλληλα, η δεύτερη πληγή της κεντροδεξιάς, το μεταναστευτικό ζήτημα, μετατράπηκε σε πλεονέκτημα μετά τη διαχείριση των γεγονότων στον Έβρο διότι ενσωματώθηκε στα πεδία της εξωτερικής πολιτικής και της εθνικής άμυνας, παραπέμποντας ευθέως στις ελληνοτουρκικές σχέσεις ως εργαλείο/όπλο του Ταγίπ Ερντογάν απέναντι στην Ελλάδα. Αποτέλεσμα, οι 7 από τους 10 (68%) ψηφοφόρους που τοποθετούνται ιδεολογικά στη δεξιά να εκφράζονται θετικά για τον τρόπο που χειρίστηκε η κυβέρνηση το μεταναστευτικό.

Στα επιτεύγματα της απερχόμενης κυβέρνησης, σύμφωνα με τους ερωτώμενους, συγκαταλέγονται η ψηφιακή μετάβαση του κράτους, η ενίσχυση της άμυνας της χώρας (αγορά οπλικών συστημάτων, αμερικανικές βάσεις, ελληνογαλλική συμφωνία), η διαχείριση των εθνικών θεμάτων και, τέλος, η άσκηση ενεργούς φιλο-δυτικής εξωτερικής πολιτικής που συνεχίζει την προσπάθεια επαναπροσέγγισης της χώρας με τη Δύση (Συμφωνία των Πρεσπών, στήριξη στην Ουκρανία, ομιλία στο Κογκρέσο κ.ο.κ.).

Το σημείο καμπής, ωστόσο, στη σημαντική δημοτικότητα που διατήρησε η κυβέρνηση σχεδόν σε όλη τη θητεία της είναι αναμφίβολα το δυστύχημα στα Τέμπη που συμπαρέσυρε προς χαμηλότερα ποσοστά αξιολόγησης την ασφάλεια, τις υποδομές και τις δράσεις για τη νέα γενιά. Τα δε τρωτά της σημεία είναι η ολιγωρία στη λειτουργία των θεσμών – όπως άφησε να διαφανεί η υπόθεση των υποκλοπών, – η δυσλειτουργία στον χώρο της Δικαιοσύνης και η κατακόρυφη άνοδος του κόστους διαβίωσης, θέματα που αποτελούν άλλωστε τον πολιορκητικό κριό της αντιπολίτευσης στη μάχη των εκλογών.

Η επόμενη μέρα

Η χώρα συνεχίζει να ζει στα «απόνερα» των μνημονίων. Για την κοινή γνώμη, προτεραιότητες της επόμενης κυβέρνησης πρέπει να είναι η αύξηση των μισθών και των συντάξεων, η μείωση των φόρων, η βελτίωση των εθνικών συστημάτων υγείας και παιδείας, η στήριξη των νέων, η δημιουργία θέσεων εργασίας, σε επίπεδο που κατά το παρελθόν ευνόησαν την κοινωνική κινητικότητα και ανεστάλησαν βίαια τη δεκαετία 2010-2020. Η ενίσχυση της παραγωγικότητας, η επίτευξη υψηλών ρυθμών ανάπτυξης, η επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων, ο εκσυγχρονισμός και ο εξορθολογισμός του κράτους συγκεντρώνουν, αντίθετα, μειοψηφικά ποσοστά ως κυβερνητικές προτεραιότητες αφού φαίνεται να μεταθέτουν στο αόριστο μέλλον το χειροπιαστό όφελος του πολίτη. Υπό αυτό το πρίσμα, η διακυβέρνηση 2019-2023 έχει διαμορφώσει εν πολλοίς τα κριτήρια της σημερινής ψήφου: συνέχιση των παροχών και αποκατάσταση των συνεπειών των μνημονίων.

Η διασφάλιση των ελάχιστων κεκτημένων, αλλά και η διασφάλιση της σταθερότητας της χώρας, φαίνεται να είναι κυρίαρχες τάσεις σε αυτές τις εκλογές. Ειδικότερα ως προς τη σταθερότητα της χώρας, οι τρέχουσες ασκούμενες πολιτικές στην οικονομία, στα εθνικά θέματα, στην άμυνα, αλλά και στο μεταναστευτικό έχουν ενσωματωθεί στην εθνική υψηλή πολιτική και τυγχάνουν αξιοσημείωτης αποδοχής. Αυτό μπορεί να δυσχεραίνει σήμερα το έργο της αντιπολίτευσης αλλά δεν περιορίζει την έντονη αμφισβήτηση προς το σύνολο του πολιτικού συστήματος από ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού.

Μια δημοσκόπηση η οποία έγινε την περίοδο 27 Μαΐου – 2 Ιουνίου κι έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, τόσο για την πρόθεση ψήφου, όσο και για τους πιο δημοφιλείς υπουργούς της κυβέρνησης αλλά και τα πλέον δημοφιλή στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ.

Σύμφωνα με την έρευνα, λοιπόν, στην πρόθεση ψήφου, αν είχαμε εκλογές την επόμενη Κυριακή, η Νέα Δημοκρατία λαμβάνει ποσοστό 32% από 32,9% τον περασμένο Φεβρουάριο. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν καρπώνεται πολλά καθώς παίρνει ποσοστό 23,9%, μόλις 0,2% πάνω από την περασμένη έρευνα. Στην τρίτη θέση το ΠΑΣΟΚ με ποσοστό σχεδόν ίδιο, δηλαδή στο 12% και ακολουθεί το ΚΚΕ με 6,1%, η Ελληνική Λύση με 4%, το ΜέΡΑ25 με 2,8%, το κόμμα Κασιδιάρη με 1,2% και άλλο κόμμα 3,2%. Το ποσοστό που δεν έχουν αποφασίσει ανέρχεται σε 10.5%.

Στο ερώτημα: «Ανεξάρτητα από το κόμμα που θα ψηφίζατε, ποιο κόμμα πιστεύετε ότι θα βγει πρώτο στις επόμενες εκλογές, το 58% λέει Νέα Δημοκρατία, ΣΥΡΙΖΑ το 22% και άλλο κόμμα το 4%.

Σε ενδεχόμενες επαναληπτικές εκλογές, το 34,4% θα ψήφιζε ΝΔ, 25,8% ΣΥΡΙΖΑ, 11,2% ΠΑΣΟΚ και 5,4% ΚΚΕ.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παίρνει θετικές ή μάλλον θετικές γνώμες σε ποσοστό 46%, ο Αλέξης Τσίπρας παίρνει ποσοστό 32%, ίδιο με τον Νίκο Ανδρουλάκη.

Αναφορικά με το ρόλο των κομμάτων στην κοινωνία, την αξία τους και το πόσο οι πολίτες τα εμπιστεύονται, βγαίνουν τα εξής συμπεράσματα:

Έξι στους 10 πολίτες λένε ότι τα εμπιστεύονται λίγο (33%) ή καθόλου (27%) και μόλις 36% ότι τα εμπιστεύονται πολύ ή αρκετά αναφορικά με την προάσπιση του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Οι πολίτες σε ποσοστό 41% θέλουν δικομματικό σύστημα, όμως, περισσότεροι είναι αυτοί (48%) που θέλουν πολυκομματικό σύστημα που ευνοεί κυβερνήσεις συνεργασίας.

Στα κυρίαρχα συναισθήματα για τα κόμματα, το 58% λέει αρνητικά ή μάλλον αρνητικά και μόλις το 16% διάκειται θετικά στα κόμματα.

Το 43% πάντως, λέει ότι στο μέλλον πρέπει να ενισχυθεί ο ρόλος των κομμάτων, το 18% να παραμείνει ίδιος και το 34% να αποδυναμωθεί, ένα ποσοστό ιδιαίτερα σημαντικό, που πρέπει να ληφθεί υπόψιν.

• Η ΝΔ στην αξιολόγηση των κομμάτων παίρνει ποσοστό 40% σε θετικές ή μάλλον θετικές γνώμες, αλλά και 52% σε αρνητικές ή μάλλον αρνητικές. Ο ΣΥΡΙΖΑ μόλις 26% σε θετικές ή μάλλον θετικές γνώμες, αλλά και 65% σε αρνητικές ή μάλλον αρνητικές. Το ΠΑΣΟΚ παίρνει ποσοστό 21% αλλά και 53% αρνητικές ή μάλλον αρνητικές. Εχει όμως υψηλό ποσοστό (25%) που έχουν ουδέτερη γνώμη, προφανώς γιατί θέλουν να μάθουν τις προθέσεις του κόμματος με τη νέα ηγεσία. Ακολουθεί το ΚΚΕ με 13% αλλά και 70% αρνητικές, το ΜέΡΑ 25 με 12% θετικές αλλά και 68% αρνητικές, και η Ελληνική Λύση με 8% αλλά και 80% αρνητικές.
• Στο ερώτημα ποιο κόμμα εκπροσωπεί καλύτερα τους πολίτες σε μια σειρά ομάδες του πληθυσμού, η ΝΔ κυριαρχεί στον επιχειρηματικό κόσμο με 78% και ακολουθεί η μεσαία τάξη με 33%. Ο ΣΥΡΙΖΑ εκπροσωπεί τους δημόσιους υπαλλήλους με 36% και τους άνεργους με 28%. Το ΠΑΣΟΚ τους δημόσιους υπαλλήλους με 20% και τη μεσαία τάξη με 13%.
• Αναφορικά με τις αξίες που εκπροσωπεί κάθε κόμμα, στη ΝΔ κυριαρχεί η οικογένεια, με 34%, ο σεβασμός στους κανόνες και τις αρχές με 29% και η δικαιοσύνη μ3 25%. Στον ΣΥΡΙΖΑ κυριαρχεί η αλληλεγγύη με 30%, η δικαιοσύνη με 21% και η αξιοκρατία με 20%. Στο ΠΑΣΟΚ η αλληλεγγύη με 9%, η δικαιοσύνη με 5%, ο σεβασμός στους κανόνες και τις αρχές με 5%.
• Στα σημαντικά θέματα, η ΝΔ κερδίζει στα διεθνή θέση της χώρας με 45% και στα εθνικά θέματα με 44%. Ο ΣΥΡΙΖΑ στην Παιδεία με 26% και στη μείωση της ανεργίας με 25% και το ΠΑΣΟΚ στην Παιδεία με 10% και στην κλιματική κρίση με 10%.

Οι πιο δημοφιλείς σε Νέα Δημοκρατία και ΣΥΡΙΖΑ

Αναλύοντας τα στοιχεία ο Αλέξης Ρουτζούνης, Διευθυντής Ερευνών Κάπα Research αναφέρει:

Ύστερα από μια δεκαετία απαξίωσης των θεσμών και απότομης απορρύθμισης των πολιτικών ταυτίσεων, τα κόμματα στην Ελλάδα του 2022 πιέζονται έτι περαιτέρω μπροστά στη δίνη των πολλαπλών κρίσεων και την παρατεταμένη δυσκολία στην καθημερινότητα του πολίτη. Σε αυτό το περιβάλλον, τρία συνέδρια για τα τρία μεγαλύτερα κοινοβουλευτικά κόμματα μόλις ολοκληρώθηκαν και από απόσταση φαντάζουν σαν μια κοινή, συλλογική προσπάθεια αντίδρασης του κομματικού συστήματος στην επικρατούσα αρνητική του εικόνα. Μια προσπάθεια, ωστόσο, που δεν αποδεικνύεται ικανή να αντιστρέψει τη μεγάλη τάση αμφισβήτησης.

Οι συσχετισμοί μήνες πριν τις εκλογές

Εάν σήμερα είχαμε εκλογές οι πολίτες θα προσέρχονταν στις κάλπες με το μυαλό στην αγοραστική τους δύναμη, τα εθνικά θέματα και την εθνική σταθερότητα με τον ΣΥΡΙΖΑ να εισπράττει πολιτικά – αλλά περιορισμένα – από το πρώτο και τη ΝΔ να υπερισχύει εμφατικά στα δύο τελευταία. Την ίδια στιγμή, η αναστολή της πολιτικής κανονικότητας λόγω της πανδημίας και της έκτακτης συνθήκης του πολέμου θα περιόριζε ψυχολογικά την καλλιέργεια απόλυτης καταδίκης της κυβέρνησης. Επιπλέον, οι περισσότεροι θα επιθυμούσαν την ανάδειξη ισχυρής μονοκομματικής κυβέρνησης αφού η εμπειρία διαχείρισης της μεγάλης οικονομικής δοκιμασίας υπό κυβερνήσεις συνεργασίας είναι αρνητικά φορτισμένη, έχει καταγραφεί ως στίγμα – τόσο για τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ όσο και για τον ΣΥΡΙΖΑ – και σκιάζει έντονα τα κριτήρια ψήφου. Τέλος, όπως φανέρωσαν και τα συνέδρια, οι ηγεσίες έχουν αυξημένη βαρύτητα στην κάλπη και εκεί υπερέχει σε όλους τους δείκτες ο σημερινός πρωθυπουργός.

Η καταγραφή της περιόδου, λοιπόν, εμφανίζει την κυβερνητική παράταξη να διατηρεί σαφές προβάδισμα με τον ΣΥΡΙΖΑ να ενισχύεται οριακά, διασφαλίζοντας πάντως τη θέση του ως δεύτερος ισχυρός πόλος του πολιτικού συστήματος. Η εικόνα αυτή ενισχύεται στο υποθετικό σενάριο των επαναληπτικών – και με εντονότερα διλήμματα – εκλογών, όπου ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να αυξάνουν την επιρροή τους πιέζοντας τα υπόλοιπα κόμματα και τους αναποφάσιστους.

Προς το παρόν, δεν καταγράφεται κάποια δυναμική πολιτική πρωτοβουλία ή κοινωνικό ρεύμα που να οδηγεί σε άλλη κατεύθυνση: Ούτε σε μια επανάληψη του εκλογικού σκηνικού 2012-2015, ούτε σε μια ανατροπή τύπου 2009 με επιστροφή της αξιωματικής αντιπολίτευσης ως αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Τι μπορεί να ανατρέψει τη σημερινή εικόνα

Την κρίσιμη περίοδο της μελλοντικής διπλής (;) εκλογικής αναμέτρησης, το πολιτικό σύστημα θα αναγκαστεί να αναδιαταχθεί υπό την πίεση των γεγονότων που οι πολλαπλές κρίσεις προκαλούν. Ορισμένοι αστάθμητοι παράγοντες που δυνητικά θα επηρέαζαν τους σημερινούς συσχετισμούς αφορούν α) σε μια ανεξέλεγκτη πορεία των τιμών της ενέργειας και των βασικών αγαθών με αποτέλεσμα τη ραγδαία μείωση της αγοραστικής δύναμης του πολίτη, β) μια φυσική καταστροφή τους καλοκαιρινούς μήνες που θα έπληττε περαιτέρω το προφίλ «επαρκούς διαχειριστή» που φιλοτεχνεί από το 2016 η ΝΔ του Κ. Μητσοτάκη, γ) μια αναζωπύρωση της πανδημίας το φθινόπωρο σε βαθμό που να απαιτεί επανεργοποίηση δραστικών περιοριστικών μέτρων, δ) η πιθανή όξυνση της έντασης ή ακόμη και ακραία γεωπολιτική κρίση με την Τουρκία ε) η στρατηγική επιλογή «εκμετάλλευσης» της απλής αναλογικής από το εκλογικό σώμα για την αποστολή μηνύματος στην κυβέρνηση ή/και το πολιτικό σύστημα συνολικά με σοβαρές παρενέργειες στην επαναληπτική κάλπη.

Η έκβαση κάθε εκλογικής σύγκρουσης στην Ελλάδα είναι αβέβαιη διότι οι αντοχές της κοινωνίας εξαιτίας των πολλαπλών κρίσεων είναι περιορισμένες, έτσι ώστε η κοινωνική και πολιτική συμπεριφορά να μην προεξοφλείται και το τελικό αποτέλεσμα να μην προδικάζεται.