Κανένα από τα μεγάλα κανάλια δεν έδωσαν το παρών για να μεταδώσουν τον ήχο με μικρόφωνα. Μεταδόθηκαν μόνο βωβής …τηλεόρασης, τα οποία κατέγραψαν τον Τραμπ να κόβει μια κορδέλα, ενώ στέκεται δίπλα σε εργάτες.

Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό. Σε μια ημέρα κατά την οποία ο Τραμπ βρισκόταν στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, τα μεγάλα αμερικανικά δίκτυα δεν έστειλαν εικονολήπτες και δημοσιογράφους για την καθιερωμένη τηλεοπτική κάλυψη του προέδρου. Fox News, ABC, CBS, NBC και CNN, που εναλλάσσονται στην παροχή εικόνας από τις προεδρικές δραστηριότητες, κινήθηκαν από κοινού.

Κι ενώ ο Τραμπ επιχείρησε να πιέσει συγκεκριμένα μέσα περιορίζοντας την πρόσβασή τους, όμως η κίνηση αυτή οδήγησε σε μεγαλύτερη συσπείρωση μεταξύ διαφορετικών ειδησεογραφικών οργανισμών. Η κοινή απόφαση των τηλεοπτικών δικτύων μετέτρεψε έναν αποκλεισμό συγκεκριμένων δημοσιογράφων σε ευρύτερη σύγκρουση ανάμεσα στον Λευκό Οίκο και το μιντιακό σύστημα.

Ο αποκλεισμός του Τραμπ πυροδότησε αντιδράσεις

Η αφετηρία της κρίσης ήταν η ανακοίνωση του Τραμπ ότι CNN, MS NOW και Politico αποκλείονται από τον Λευκό Οίκο. Ήταν η 2^η φορά που προσπάθησε να αποκλείσει δημοσιογράφους μετά τις αλλεπάλληλες προσβλητικές συμπεριφορές εναντίον συντακτών και μιντιακών μέσων. Ο Αμερικανός πρόεδρος αιτιολόγησε την απόφασή του με την κατηγορία ότι τα συγκεκριμένα μέσα μεταδίδουν «fake news», χωρίς να περιορίσει την κριτική του σε ένα συγκεκριμένο δημοσίευμα. Σε δηλώσεις του ανέφερε ότι η απόφαση βασίζεται, όπως είπε, σε σωρευτική κάλυψη των προηγούμενων ετών.

Η συνέχεια ήταν ακόμη πιο χαρακτηριστική. Δημοσιογράφοι των τριών μέσων εμφανίστηκαν στον Λευκό Οίκο και βρέθηκαν αντιμέτωποι με την απενεργοποίηση των δημοσιογραφικών τους διαπιστευτηρίων. Το περιστατικό προκάλεσε αντιδράσεις από δημοσιογραφικές οργανώσεις, ενώ τα ίδια τα μέσα ανακοίνωσαν ότι θα προσφύγουν στη Δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση παραβιάζει τα δικαιώματά τους βάσει της Πρώτης Τροπολογίας του αμερικανικού Συντάγματος.

Αν στόχος ήταν να περιοριστεί η παρουσία συγκεκριμένων μέσων στον Λευκό Οίκο, η εξέλιξη δημιούργησε ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα: ποιος ελέγχει την πρόσβαση των δημοσιογράφων στην κυβέρνηση και με ποια κριτήρια, δεδομένου πως υπάρχει η 1^η Τροπολογία του Συντάγματος;

Είναι σαφές πως το ζήτημα δεν αφορά μόνο το CNN, το MS NOW ή το Politico. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η ενημέρωση γύρω από τον Πρόεδρο αλλά εγείρει γενικότερο ζήτημα δημοκρατίας. Το TV pool δημιουργήθηκε ακριβώς για να εξασφαλίζει ότι οι εικόνες από τις δημόσιες δραστηριότητες του προέδρου μπορούν να μεταδίδονται σε πολλά μέσα. Όταν ένα μέλος του pool αποκλείεται, η συνέπεια δεν περιορίζεται εύκολα στο συγκεκριμένο μέσο. Η σημερινή κοινή αντίδραση των πέντε δικτύων ανέδειξε αυτή την αλληλεξάρτηση.

Και νομικές ενέργειες από πλευράς των καναλιών

Παράλληλα, η νομική διάσταση της σύγκρουσης μεγαλώνει. CNN, MS NOW και Politico κατέθεσαν αγωγή κατά της κυβέρνησης Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι η ανάκληση των διαπιστευτηρίων τους έγινε χωρίς την απαιτούμενη διαδικασία και ως αντίδραση στο περιεχόμενο της δημοσιογραφικής τους δουλειάς. Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι ο πρόεδρος δεν επιτίθεται στον ελεύθερο Τύπο, αλλά σε μέσα που θεωρεί ότι μεταδίδουν ψευδείς ειδήσεις.

Η αντιπαράθεση, επομένως, έχει περάσει από το επίπεδο της πολιτικής αντιπαλότητας στο επίπεδο μιας θεσμικής σύγκρουσης. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η προεδρική εξουσία, η οποία υποστηρίζει ότι έχει δικαίωμα να αντιδρά σε μέσα που θεωρεί ανακριβή ή εχθρικά. Από την άλλη βρίσκονται τα ειδησεογραφικά μέσα, τα οποία υποστηρίζουν ότι η πρόσβαση στην κυβέρνηση δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν η δημοσιογραφική κάλυψη είναι αρεστή στον εκάστοτε πρόεδρο.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η προσπάθεια αποκλεισμού δεν εξαφάνισε τη δημοσιογραφική κάλυψη. Αντίθετα, οι δημοσιογράφοι των αποκλεισμένων μέσων συνέχισαν να εργάζονται εκτός του Λευκού Οίκου, ενώ η υπόθεση μεταφέρθηκε ταυτόχρονα στις δικαστικές αίθουσες και στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.

Έτσι, ο «πόλεμος Τραμπ – Μίντια» αποκτά μια νέα διάσταση. Δεν είναι πλέον μόνο η διαμάχη ενός προέδρου με ορισμένους δημοσιογράφους. Είναι μια μάχη για την πρόσβαση, την ενημέρωση και τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας απέναντι στον Τύπο. Και το ερώτημα που συζητούν οι αναλυτές είναι αν ο αποκλεισμός θα περιορίσει τελικά την κριτική προς τον Λευκό Οίκο ή, αντίθετα, θα ενώσει ακόμη περισσότερο τα αμερικανικά μέσα απέναντι σε κάθε προσπάθεια περιορισμού της πρόσβασης και της δημοσιογραφικής τους λειτουργίας αλλά θα σημάνει κι ένα νέο καμπανάκι για τον κόσμο σε ό, τι αφορά στο δικαίωμα της πολυφωνίας.

«Θέλω να είμαι απολύτως σαφής: αυτή η κυβέρνηση δεν θα επαναλάβει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις στη διάρκεια αυτής της κοινοβουλευτικής περιόδου», η οποία διαρκεί έως το 2028, τόνισε σε συνέντευξη Τύπου η ηγέτιδα των Σοσιαλδημοκρατών, που υποστήριξε η ίδια το «ναι» στο χθεσινό δημοψήφισμα.

Iceland has voted 52.8% to 47.2% against resuming accession negotiations with the European Union, effectively closing the door on membership. Here are the four takeaways from the referendum. #EuropeNews
➡️ https://t.co/cbnvaeMOfF pic.twitter.com/k8MBplr6tt

— euronews (@euronews) August 30, 2026

Στο ερώτημα «Πρέπει η Ισλανδία να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ενωση;», το 52,8% των Ισλανδών απάντησε «όχι» και το 47,2% «ναι» στο δημοψηφίσμα που διεξήχθη χθες Σάββατο, σύμφωνα με τα επίσημα τελικά αποτελέσματα.

Σύμφωνα με το δίκτυο της δημόσιας τηλεόρασης RÚV, το ποσοστό συμμετοχής στο δημοψήφισμα ανήλθε σε 82,5%, το υψηλότερο από τις βουλευτικές εκλογές του 2009, που διεξήχθησαν μέσω οικονομικής κρίσης.

Iceland: national continuation of EU accession negotiation referendum

With "No" firmly in the lead, it appears the "Yes" margins in Reykjavík have been unable to keep pace with "No" in the rural regions.

Yes: 47.46% (-2.44%)
No: 52.52% (+2.44%)

99% reporting

+/- vs. 80%… pic.twitter.com/73DxbOPPxu

— Europe Elects (@EuropeElects) August 30, 2026

Η Ισλανδία θα συνεχίσει να ενισχύει τη σχέση της με τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, τόνισε παράλληλα η πρωθυπουργός.

Ξεκινώντας από την συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν ο Αλέξης Χαρίτσης είπε ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να επικαλείται το διεθνές δίκαιο αλά καρτ καθώς έτσι υποσκάπτει την θέση της χώρας και τα εθνικά συμφέροντα και πρόσθεσε ότι «επιπλέον για να να ασκεί στιβαρή εξωτερική πολιτική πρέπει να τηρούνται κάποιες άλλες προϋποθέσεις. Ασκείς εξωτερική πολιτική, αλλά έχοντας αντιμετωπίσει και τα θεσμικά σου προβλήματα στο εσωτερικό. Είδαμε πρόσφατα τον κυβερνητικό εκπρόσωπο να απειλεί με μήνυση έναν δημοσιογράφο γιατί τόλμησε να ασκήσει το λειτούργημά του και να ασκήσει έλεγχο. Είδαμε υπουργό να μιλάει για ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες βουλευτή και του γραμματέα κόμματος (της Νέας Αριστεράς) επειδή τόλμησαν να επισκεφθούν το Νοσοκομείο Χίου. Που τα είδαμε να συμβαίνουν όλα αυτά; Στην Ελλάδα του κ. Μητσοτάκη. Τον ενοχλεί ο έλεγχος, η ελευθερία του Τύπου. Αυτά γίνονται στην χώρα που είναι τελευταία στην ελευθερία του Τύπου και κουβαλάει στην πλάτη της τους 650 νεκρούς της Πύλου. Στην χώρα που λειτουργεί το Predator, μέσω του οποίου παρακολουθούνταν αρχηγοί κομμάτων, η στρατιωτική ηγεσία και χαρακτηρίζεται επισήμως από τη εισαγγελική πρόταση στην δίκη των υποκλοπών ως απειλή για τον πυρήνα του δημοκρατικού πολιτεύματος. Γίνεται μακελειό στους χώρους εργασίας (πέντε νεκροί στην “Βιολάντα”)και δεν προτείνει το υπουργείο ούτε ένα μέτρο προστασίας».

Συμπυκνώνοντας ανεφέρε: «Φίμωση, τραμπουκισμοί, θύματα, συγκάλυψη. Αυτό και είναι και λέγεται καθεστώς. Και σε κάθε καθεστώς η διαφθορά και η συγκάλυψη ανθίζουν».

Απευθυνόμενος προς τους υπουργούς Θάνο Πλεύρη και Μάκη Βορίδη είπε: «Εκφοβισμοί, κάλπικοι πατριωτισμοί και ό,τι άλλο σκεφτείτε δεν περνάει σε εμάς, στη Νέα Αριστερά. Εμείς θα υπερασπιζόμαστε το κράτος δικαίου, θα είμαστε με τον ανθρωπισμό, θα ζητάμε διαφάνεια παντού και θα είμαστε απέναντι στον ρατσιστικό λόγο και τον μισανθρωπισμό».

Συνεχίζοντας με το εργασιακό νομοσχέδιο και απευθυνόμενος προς τη Νίκη Κεραμέως είπε: «Δεν ξεφεύγετε από την πεπατημένη της κυβέρνησης Μητσοτάκη, παρουσιάσατε την συμφωνία των κοινωνικών εταίρων ως ιστορική. Και ως προϊόν διαλόγου. Όμως έρχεται προς ψήφιση όταν ξεσπά ένα σκάνδαλο (με τον πρόεδρο της ΓΣΕΕ) που χαλάει τη φιέστα που είχε στήσει η κυβέρνηση και διέλυσε την εικονική πραγματικότητα, αποκαλύπτοντας την αλήθεια. Πόσο προϊόν διαλόγου είναι μία συμφωνίαμ, όταν γύρω από αυτήν αιωρούνται αμφισβητούμενες ροές χρήματος που διερευνώνται από τη δικαιοσύνη; Τι ρόλο παίζει το χρήμα στον τρόπο που αντιλαμβάνεται η κυβέρνηση την οικοδόμηση συναίνεσης; Γιατί δεν κλήθηκαν οι κλαδικές οργανώσεις; Γιατί αρνηθήκατε τη συμμετοχή τους από τον δήθεν υψηλού επιπέδου διάλογο;».

Απευθυνόμενος προς τη Νίκη Κεραμέως υπογράμμισε ότι «για λόγους ευθιξίας θα έπρεπε αυτό το νομοσχέδιο να το έχετε αποσύρει» και εξήγησε: «Πώς είναι δυνατόν να υπάρχει αξιοπιστία όταν η άλλη πλευρά αυτής της συμφωνίας ελέγχεται(ελέγχεται λέμε γιατί σεβόμαστε το τεκμήριο της αθωότητας) για χρηματοδοτήσεις που έρχονται από την άλλη πλευρά εκείνη του υπουργείου».

Σημείωσε ακόμη: «Τα προγράμματα κατάρτισης τα σχεδίασε το υπουργείο Εργασίας και Οικονομίας. Την υλοποίηση των προγραμμάτων την ελέγχουν οι υπηρεσίες των υπουργείων. Όταν η ΕΕ κόβει τα προγράμματα χρηματοδότησης δεν μπορεί τα προγράμματα να τα αναλαμβάνει ο κρατικός προϋπολογισμός. Ιστορική είναι μία συμφωνία όταν αλλάζει η ζωή των εργαζόμενων. Και με την συμφωνία που φέρνετε δεν αλλάζει η ζωή των εργαζομένων. Δεν μπορεί να μιλά για κατάργηση μνημονιακών ρυθμίσεων η κυβέρνηση του 13ωρου».

Απάντησε στο επιχείρημα της κυβέρνησης για μείωση της ανεργίας: «Έχουμε περισσότερους ανθρώπους στην εργασία, αλλά με κακές συνθήκες και μισθούς που δεν εξασφαλίζουν την επιβίωσή τους».

Κλείνοντας είπε: «Mε το νομοσχέδιο δεν ενισχύετε την συλλογική διαπραγμάτευση, κάνετε την άρνηση του εργοδότη πιο εύκολη. Δεν πρόκειται για κοινωνική συμφωνία αλλά για κοινωνικό εμπαιγμό. Η λύση είναι η κατάργηση του αντεργατικού πλαισίου της κυβέρνησης».

Ρούλα Μαντή

Η ανησυχία για το μέλλον της δημοκρατίας είναι εμφανής, με αποκορύφωμα πάνω από το 
80% των πολιτών στη Γαλλία που εκφράζουν ανησυχία για την άμεση πορεία της δημοκρατίας.

Σε μεγάλο μέρος της ηπείρου, οι πολίτες προσδιορίζουν την εξάπλωση της παραπληροφόρησης ως την νούμερο ένα απειλή για τη δημοκρατία, με τον υπερβολικό κομματισμό και την άνοδο του εξτρεμισμού να κατατάσσονται σταθερά μεταξύ των τριών κορυφαίων δημοκρατικών ανησυχιών των Ευρωπαίων .

Τα δεδομένα και τα ποιοτικά ευρήματα του Open European Dialogue (OED) μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας που εδώ και πάνω από δέκα χρόνια φέρνει σε δομημένο διάλογο περισσότερους από 600 εκλεγμένους πολιτικούς από 40 κοινοβούλια δείχνουν ότι η κρίση δεν αφορά μόνο τα πρόσωπα ή την ηγεσία. Αφορά κάτι βαθύτερο: τη φθίνουσα συλλογική μας ικανότητα να σκεφτόμαστε και να αποφασίζουμε μαζί.

Το ενδιαφέρον είναι ότι, όταν οι πολίτες ερωτώνται τι θα βελτίωνε την πολιτική, η απάντηση είναι σχεδόν παγκόσμια: «καλύτεροι πολιτικοί». Νέα κόμματα εμφανίζονται, υποσχόμενα ανανέωση και διαφορετική κουλτούρα διακυβέρνησης, αλλά συχνά αναπαράγουν γρήγορα τις ίδιες παθογένειες. Ο κύκλος της ελπίδας και της απογοήτευσης επαναλαμβάνεται, αφήνοντας τη δημοκρατία εγκλωβισμένη σε μια μόνιμη φθορά.

Ίσως, λοιπόν, το πρόβλημα να μην είναι τα πρόσωπα.

Η εμπειρία του OED υποστηρίζει ότι αυτό που κλονίζεται σήμερα δεν είναι μόνο η εμπιστοσύνη στους θεσμούς, αλλά η ίδια η συλλογική νοημοσύνη της δημοκρατίας: η ικανότητά της να μετατρέπει τη διαφωνία σε κοινή κατανόηση και τα σύνθετα προβλήματα σε βιώσιμες πολιτικές λύσεις. Σε ένα περιβάλλον κατακερματισμένης πληροφορίας, επιθετικής ρητορικής και διαρκούς σύγκρουσης, η δημοκρατία δυσκολεύεται να επιτελέσει τη βασική της λειτουργία: τη συλλογική λήψη νοήματος.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του πολιτικού χρειάζεται επαναπροσδιορισμό. Όχι ως σωτήρα ή απλό διαχειριστή εξουσίας, αλλά ως μεσίτη γνώσης της κοινωνίας. Ως πρόσωπο που βρίσκεται στο σημείο τομής ανάμεσα στις εμπειρίες των πολιτών, τη γνώση των ειδικών, τις συγκρουόμενες αξίες και τη θεσμική δύναμη. Έναν ρόλο που απαιτεί κατανόηση της πολυπλοκότητας, ικανότητα σύνθεσης και ουσιαστική διάθεση για ακρόαση.

Το πρόβλημα, όπως καταγράφεται και στις διακομματικές συναντήσεις πολιτικών του OED, είναι ότι το σημερινό πολιτικό περιβάλλον σπάνια επιτρέπει σε έναν πολιτικό να λειτουργήσει έτσι χωρίς κόστος. Ο διακομματικός διάλογος συχνά τιμωρείται, η συνεργασία παρερμηνεύεται ως αδυναμία και η σκέψη σε βάθος χάνεται μέσα στον επικοινωνιακό θόρυβο.

Κι όμως, όταν δημιουργούνται σκόπιμα σχεδιασμένοι χώροι πολιτικής σκέψης, τα αποτελέσματα είναι άμεσα. Πολιτικοί από διαφορετικά κόμματα δηλώνουν πιο πρόθυμοι να συνεργαστούν, καλύτερα εξοπλισμένοι για να αντιμετωπίσουν σύνθετες προκλήσεις και πιο ανοιχτοί σε νέες ιδέες. Το συμπέρασμα είναι σαφές: ο σχεδιασμός των πολιτικών διαδικασιών επηρεάζει καθοριστικά την ποιότητα της δημοκρατίας.

Η πραγματική δημοκρατική πρόκληση δεν είναι να περιμένουμε τον επόμενο «καλύτερο πολιτικό» που θα διορθώσει ένα δυσλειτουργικό σύστημα. Είναι να σχεδιάσουμε συστήματα που επιτρέπουν σε κανονικούς ανθρώπους να επιτελούν έναν εξαιρετικό ρόλο. Να επαναπροσδιορίσουμε τις πολιτικές υποδομές τους χώρους, τις διαδικασίες και τις κουλτούρες που ενισχύουν τη συλλογική νοημοσύνη αντί να την υπονομεύουν.

Σε μια Ευρώπη που δοκιμάζεται από την πόλωση και την πολυπλοκότητα, η αποτελεσματική δημοκρατική διακυβέρνηση δεν είναι απλώς ζήτημα αξιών. Είναι στρατηγική αναγκαιότητα. Και ίσως η μεγαλύτερη ευκαιρία της να μη βρίσκεται στην αναζήτηση ισχυρών προσώπων, αλλά στην οικοδόμηση ενός πλουραλισμού που μπορεί να παράγει πραγματικές, βιώσιμες λύσεις.

«Ο Ανοικτός Ευρωπαϊκός Διάλογος άλλαξε πραγματικά τα πράγματα για μένα. Μερικές από τις λύσεις για τις οποίες είμαι πιο περήφανος προέκυψαν απευθείας από αυτές τις ειλικρινείς συζητήσεις. Οι άνθρωποι που γνώρισα δεν είναι απλώς ονόματα στις επαφές μου πλέον. Είναι άνθρωποι που μπορώ να καλέσω όταν έχω κολλήσει.» 

— Άνταμ Σλάπκα, Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Πολωνίας, πρώην ηγέτης του κόμματος Νοβοτσέσνα, πρώην μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής του Ανοικτού Ευρωπαϊκού Διαλόγου.

Ο κ. Μαργαρίτης μιλά μεταξύ άλλων για τα πολιτικά κόμματα, τα κοινωνικά αδιέξοδα, τη κρίση των θεσμών, την εκπαίδευση και την … Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

-Κύριε καθηγητά έχετε εστιάσει ως ιστορικός στην περίοδο της Κατοχής, της Αντίστασης και του Εμφυλίου Πολέμου. Πιστεύετε ότι οι Έλληνες, οι γενιές που ακολούθησαν αυτές τις κρίσιμες ιστορικές περιόδους για την πατρίδα, έχουν διδαχτεί κάτι; Αγωνίζονται για τη χώρα τους, είναι έτοιμοι να προσφέρουν κάτι;

Το ρήμα «διδάσκω» ή «διδάσκομαι» είναι ιστορικά σχετικό. Οι άνθρωποι εντάσσουν στην παιδεία τους όσα είναι χρήσιμα γι’ αυτούς, όσα απαντούν σε ερωτήματα που η ίδια τους η ζωή βάζει εμπρός τους.Ο πατριωτισμός δεν «διδάσκεται». Εάν η πατρίδα έχει κάτι να σου προσφέρει, αν σου εξασφαλίζει καταφύγιο και αποκούμπι σε δύσκολες εποχές, εάν σου εξασφαλίζει την ελευθερία σου και την δυνατότητά σου να μετέχεις στα κοινά, εάν σου εξασφαλίζει την πρόσβαση στα αγαθά ή στην γενικότερη προκοπή, εάν δεν σε αδικεί, εάν σε προστατεύει από τον ισχυρό, εάν αισθάνεσαι ότι ανήκει σε σένα, τότε υπάρχουν περισσότερο από ένας λόγοι να είσαι πατριώτης.

Υπάρχει ένα και μοναδικό ζήτημα που διαιρεί τους Έλληνες. Αυτό είναι η κοινωνική πραγματικότητα. Για την υποκατάσταση της πραγματικής διαίρεσης με πλασματικές «διαιρέσεις» συμβάλλουν όλοι οι μηχανισμοί κράτους και παρακράτους: Κρατικός μηχανισμός, Εκκλησία, Εκπαιδευτικό σύστημα, Τύπος, Διαδίκτυο, ΜΜΕ κάθε είδους, κλπ. κλπ..

Εάν η «πατρίδα» γίνεται πρόσχημα, εάν γίνεται εργαλείο για να σε αδικεί και να σε ληστεύει ο ισχυρός, εάν περιφρονεί τον μόχθο σου και τρέφει άλλους από αυτόν, εάν γίνεται έρμαιο σε συμφέροντα πλούσιων και σε αντίστοιχα ξένων, τότε η «πατρίδα» σου είναι άχρηστη, ίσως και εχθρική. Και επειδή κανείς δεν μπορεί να ζήσει χωρίς πατρίδα, καθήκον σου είναι τότε να την διεκδικήσεις, να την κάνεις δική σου, να την ελευθερώσεις από εγχώριους ή ξένους δυνάστες.

Η Ελλάδα γεννήθηκε από μια επανάσταση. Όχι τυχαία επανάσταση. Σημάδεψε τον 19^ο αιώνα με τον τρόπο της – ήταν η Επανάσταση του ρομαντισμού, των Φιλελλήνων, των φιλελεύθερων, της ελευθερίας. Και να θέλαμε δεν μπορούμε να το ξεχάσουμε, να το διαγράψουμε αυτό.

Η Ελλάδα έδωσε στον 20^ο αιώνα μια επαναστατική περίοδο, την Εθνική Αντίσταση, τον αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας. Μετά τον τελευταίο παγκόσμιο πόλεμο ήταν η μόνη χώρα, ο μόνος ευρωπαϊκός λαός που διεκδίκησε με το όπλο στο χέρι την ελευθερία του, το δικαίωμά του να ορίζει ο ίδιος τη δική του μοίρα.

Για αναμέτρηση πρόκειται, για πόλεμο, ταξικό πόλεμο – τελείως διαφορετικό από τους ιμπεριαλιστικούς αντίστοιχους στους οποίους οι διαδοχικοί «σωτήρες» της χώρας θέλουν να μας εμπλέξουν

Η Ελλάδα είναι σε χέρια ανθρώπων, κοινωνικών ομάδων, που προέκυψαν από την ήττα των Επαναστάσεων, από την υποταγή -αιματηρή- του λαού της. Υπάρχει μια αντίφαση εδώ, μια εκκρεμότητα. Ο κόσμος το ξέρει, το ψυχανεμίζεται. Και κάθε φορά που του δίνεται η ευκαιρία φέρνει στο προσκήνιο τα ερωτήματα που γεννά η εκκρεμότητα. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς προφήτης για να συμπεράνει ότι κάποτε θα έρθει η ώρα των απαντήσεων στα ερωτήματα αυτά.   

–Υπάρχουν μια σειρά από ζητήματα για τα οποία έχουμε διχαστεί. Πριν από περίπου 20 χρόνια ήταν οι ταυτότητες. Ακολούθησαν τα μνημόνια, η πανδημία και ο τρόπος διαχείρισής της. Αυτού του είδους οι διχασμοί πώς λειτουργούν στην κοινωνία; Αφήνουν, πώς να το πω, «σημάδια»; Μας ακολουθούν σε όλη μας της ζωή;

Υπάρχει ένα και μοναδικό ζήτημα που διαιρεί τους Έλληνες. Αυτό είναι η κοινωνική πραγματικότητα. Άλλοι δουλεύουν 10 και 13 (εσχάτως νομίμως) ώρες απλά για να διασφαλίσουν τα βασικά απαραίτητα και άλλοι μετρούν τα κέρδη τους σε τόνους χρυσού απομυζώντας τον μόχθο των πρώτων. Αυτή είναι η βασική και μόνη διαίρεση των Ελλήνων.

Ο καθένας κατανοεί ότι η διαίρεση αυτή είναι ενοχλητική. Εάν την ονομάσουμε ως τέτοια τότε απονομιμοποιείται όλο το παρόν καθεστώς, το καθεστώς που βασίζεται στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Και επειδή κάτι τέτοιο είναι από ενοχλητικό ως επικίνδυνο για την «τάξη» των κυρίαρχων, για τούτο και μεριμνούν για την υποκατάσταση της πραγματικής διαίρεσης με πλασματικές «διαιρέσεις». Εξυπακούεται ότι όλοι οι μηχανισμοί κράτους και παρακράτους συμβάλλουν σε αυτό: Κρατικός μηχανισμός, Εκκλησία, Εκπαιδευτικό σύστημα, Τύπος, Διαδίκτυο, ΜΜΕ κάθε είδους, κλπ. κλπ..

Τα μνημόνια και η περίφημη «εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ» έδωσαν ευκαιρία στον ελληνικό καπιταλισμό να συγκεντρώσει κεφάλαια αφαιρώντας τα αρχικά από το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας. Το εκμεταλλεύθηκε

Α, ναι! Πραγματικά μας σημαδεύουν ετούτες οι πλασματικές «διαιρέσεις». Μας κάνουν να μισούμε τον διπλανό μας, τον γείτονα, τον οπαδό άλλης ομάδας, τον ξένο, τον πρόσφυγα, τον μετανάστη, τον Ρομά, τον απεργό, τον φτωχό, τον ομοιοπαθή, τον γείτονα, τον ηλικιωμένο ή τον νεαρό, τον θρησκευόμενο ή τον άθεο, και ότι άλλο ο καθένας και η κάθε μία μπορεί να φανταστεί. Να μισούμε όλοι όλους εκτός από εκείνον που πραγματικά μας δυναστεύει. Α! Όλα κι όλα, αυτόν τον θαυμάζουμε: Πρόεδρε φτιάξε την ομάδα που λέμε στο ποδόσφαιρο. Ουδείς κάθεται να σκεφτεί ότι ο κάθε «Πρόεδρος» θα «φτιάξει την ομάδα» από το προϊόν του λεηλατημένου μόχθου των πολλών, εμάς των ίδιων.    

-Σε μια συνέντευξή σας είπατε ότι «στην πολιτική αναζητούνται πάντα οι ευκαιρίες, οι ‘‘ευνοϊκές’’ στιγμές για την προώθηση σχεδίων και πολιτικών στόχων». Θα ήθελα να μου πείτε εάν υπάρχει σήμερα σε εξέλιξη ένα τέτοιο σχέδιο και θα ήθελα να μου πείτε επίσης εάν αυτό που είπατε ενισχύει κατά κάποιο τρόπο τις θεωρίες συνωμοσίας και τους υποστηρικτές τους;

Καμία θεωρία συνωμοσίας, για κάτι πολύ απλό πρόκειται. Υπάρχουν πράγματα που ο καθένας μας μπορεί να κάνει μια δεδομένη στιγμή, υπάρχουν πράγματα που δεν μπορεί. Για να αστειευθώ λιγάκι, πριν από τα μνημόνια μπορούσε ένας μικρομεσαίος να σχεδιάσει και να υλοποιήσει δεκαπέντε ημέρες διακοπές χωρίς να καταχρεωθεί. Εάν αυτό το κάνει σήμερα θα φορτωθεί χρέη για τριάντα χρόνια!

Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην πολιτική. Τα μνημόνια και η περίφημη «εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ» έδωσαν ευκαιρία στον ελληνικό καπιταλισμό να συγκεντρώσει κεφάλαια αφαιρώντας τα αρχικά από το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας. Το εκμεταλλεύθηκε.

Σήμερα μερικοί ελληνικοί όμιλοι -ναυτιλία, κατασκευές, φαρμακοβιομηχανία, μέταλλα- είναι «διεθνείς», σε καλή θέση ενίοτε. Το λαϊκό κίνημα, που τροφοδότησε και τροφοδοτεί την επιτυχία τους από τον υστέρημά του, από την υποβάθμιση της ζωής του, περιμένει την ανατροπή συγκυριών και συσχετισμών για να διεκδικήσει όσα του ανήκουν.

Για να διαφέρεις μέσα σε αυτό το πολιτικό σκηνικό πρέπει να συγκρουστείς με την αστική τάξη, τον ελληνικό καπιταλισμό και τα συμφέροντά του

Για αναμέτρηση πρόκειται, για πόλεμο, ταξικό πόλεμο – τελείως διαφορετικό από τους ιμπεριαλιστικούς αντίστοιχους στους οποίους οι διαδοχικοί «σωτήρες» της χώρας θέλουν να μας εμπλέξουν.

-Το σύστημα των κομμάτων πως το βλέπετε; Βρίσκεται σε κάποιου είδους αδιέξοδο; Μήπως τα κόμματα «μοιάζουν» όλο και περισσότερο μεταξύ τους;

Είναι απολύτως λογικό τα αστικά κόμματα να μοιάζουν μεταξύ τους εφ’ όσον, -με κάποιες παραλλαγές- εξυπηρετούν την ίδια αστική πολιτική. Κάτω από μεγάλα λόγια κρύβουν με επιμέλεια τις ουσιαστικές πολιτικές τους επιλογές.

Βλέπετε αυτό που γίνεται με τους αγρότες σήμερα. Υπάρχει κάποιο αστικό κόμμα που να υπόσχεται την έξοδο από την ΚΑΠ (Κοινή Αγροτική Πολιτική) και την αποδέσμευση από τους καταστροφικούς κανόνες της καπιταλιστικής αγοράς που προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση; Κανένα…. Όλα επικεντρώνουν τις παρεμβάσεις τους στο επιμέρους, στο διοικητικό-διαδικαστικό-ηθικό. Όλα γίνονται αλληλοκατηγορίες για κλοπές, απάτες και διαφθορά. Για την πολιτική ουσία του προβλήματος, ούτε κουβέντα.

Για την πραγματική κρίση, αυτή που αφορά τους εργαζόμενους και τα λαϊκά στρώματα, αυτή που κάνει να τελειώνει ο μισθός στις 15 και στις 20 κάθε μήνα, πολύ λίγο γίνεται λόγος

Για να διαφέρεις μέσα σε αυτό το πολιτικό σκηνικό πρέπει να συγκρουστείς με την αστική τάξη, τον ελληνικό καπιταλισμό και τα συμφέροντά του. Με τους «μεσάζοντες» μια που είμαστε στο αγροτικό. Τους μηχανισμούς δηλαδή που με κάθε τρόπο εξυπηρετούν τις θηριώδεις αλυσίδες των σούπερ μάρκετ. Από τα κόμματα της Βουλής μόνο ένα, το ΚΚΕ, μπορεί να αντιστρατευθεί ετούτη την πολιτική. Και να μιλήσει επί της ουσίας. Όσο τα άλλα κόμματα ταυτίζονται το ένα με το άλλο, τόσο το ΚΚΕ διαφέρει ολοένα και περισσότερο. 

-Τα κοινωνικά αδιέξοδα είναι πολλά και η κρίση των θεσμών αυξάνεται με αφορμή όσα συμβαίνουν στη Δικαιοσύνη, στη διακυβέρνηση και την έλλειψη διαφάνειας κ.α. Διέξοδος υπάρχει;

Τι θα πει κρίση των θεσμών; Όταν τα μεγάλα συμφέροντα ομονοούν, και όταν τα λάφυρα της κοινωνικής λεηλασίας μοιράζονται ισομερώς, τότε όλα καλά, δεν είμαστε σε κρίση. Όταν η πίτα μικραίνει, όταν η μοιρασιά γίνεται «ανταγωνιστική» τότε λένε ότι υπάρχει κρίση. Κρίση των «θεσμών» – καθώς οι τελευταίοι κανοναρχούν και ρυθμίζουν την λεηλασία.

Για την πραγματική κρίση, αυτή που αφορά τους εργαζόμενους και τα λαϊκά στρώματα, αυτή που κάνει να τελειώνει ο μισθός στις 15 και στις 20 κάθε μήνα, πολύ λίγο γίνεται λόγος. Αυτή δεν είναι κρίση των «θεσμών», είναι κρίση της κοιλιάς. Δεν ενδιαφέρει τους έχοντες.

Η πολιτική δεν είναι διαγωνισμός αρετής. Στον κόσμο είναι παγερά αδιάφορο πώς θα κριθούν οι ηγέτες στην Δευτέρα Παρουσία

Οι θεσμοί είναι ταξικοί, είτε βρίσκονται, είτε δεν βρίσκονται σε «κρίση». Η απεργία είναι κατοχυρωμένο δημοκρατικό δικαίωμα – η Δικαιοσύνη, κάθε φορά που φτάνει σε αυτή το ζήτημα, κηρύσσει κάθε απεργία παράνομη. Αυτό όμως δεν θεωρείται «κρίση των θεσμών». Οι σκυλομαχίες μεταξύ αστών πολιτικών ή καπιταλιστικών ομίλων – για το ποιος έκλεψε περισσότερο και το ποιος λιγότερο – αυτό μάλιστα! Θεωρείται «κρίση των θεσμών»!

-Αυτό που ονομάζεται «επιστροφή Τσίπρα», πως το κρίνετε; Έχετε διαβάσει το βιβλίο του ή έστω κάποια αποσπάσματα από αυτά που έχουν δημοσιευτεί στα ΜΜΕ και πως σας φαίνεται η συγγραφή της σύγχρονης πολιτικής από έναν «πρωταγωνιστή» της;

Ομολογώ ότι δεν διάβασα ολόκληρο το βιβλίο – μόνο αποσπάσματα. Δεν είμαι δικαστικός και ως εκ τούτου δεν γνωρίζω πώς να εκτιμώ και να κρίνω τις απολογίες.

Ο κύριος Τσίπρας κυβέρνησε για αρκετά χρόνια την χώρα, της κληροδότησε ένα καταστροφικό για τους εργαζόμενους, εξοργιστικά πλουσιοπάροχο για τους «επενδυτές», μνημόνιο, αύξησε την υποταγή της χώρας σε συμμάχους και εταίρους, διαπόμπευσε την έννοια της «αριστεράς» οδηγώντας την στην πλήρη απαξίωση.

Έχετε προσέξει ότι η χώρα διαθέτει πάνω από χίλιους «στρατηγικούς αναλυτές», την ώρα που δεν διαθέτει κάτι που να μοιάζει με στρατηγικό σχεδιασμό και προγραμματισμό για το ορατό ή αόρατο μέλλον;

Τώρα αυτοπροτείνεται ως «σωτήρας» -με τις ευλογίες καπιταλιστικών ομίλων και ξένων πρεσβειών. Τι ακριβώς επιθυμεί; Υπάρχει κάτι που άφησε ημιτελές και θέλει να το ολοκληρώσει; Σε τελευταία ανάλυση για ποιο ζήτημα κατηγορεί τους αντιπάλους του στην πολιτική; Για το ήθος τους και μόνο;

Η πολιτική δεν είναι όμως διαγωνισμός αρετής. Στον κόσμο είναι παγερά αδιάφορο πώς θα κριθούν οι ηγέτες στην Δευτέρα Παρουσία. Τι το διαφορετικό προτείνει για τους πολλούς; Θα αντιταχθεί στην ασυδοσία των καπιταλιστικών ομίλων; Θα προωθήσει τα συμφέροντα των εργαζόμενων; Θα οδηγήσει την χώρα μακριά από τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους που σχεδιάζονται;  

Τι θα κάνει διαφορετικά από όσα έκανε στα χρόνια της πρωθυπουργίας του; Αόριστα μεγάλα και ωραία λόγια η απάντηση σε όλα τα παραπάνω. Ακολούθους θα βρει. Πολλοί διψούν για μια θέση στην πλουτοφόρο εξουσία. Αυτούς και μόνο αυτούς ενδιαφέρει το φαινόμενο Τσίπρας.

-Ως Πανεπιστημιακός ποιο θεωρείτε ότι είναι το βασικό πρόβλημα της εκπαίδευσης σήμερα;

Η εμπορευματοποίησή της. Η γνώση -συγγνώμη- οι «δεξιότητες» πουλιέται όπως όλα τα λοιπά αγαθά και προϊόντα. Όσοι έχουν λεφτά την αγοράζουν, όσοι κυνηγιούνται με τα «μόρια» για κάποιον διορισμό, εκβιαστικά την αγοράζουν. Έχουμε εντυπωσιακό πληθωρισμό «μεταπτυχιακών» δια πάσαν νόσον. Τα πτυχία παράγονται με ρυθμό καταιγιστικό, ενώ οι «ειδικές» σχολές  (μηχανικοί, ιατρική, πληροφορική κλπ.) λειτουργούν ως πύλη εξόδου για το εξωτερικό – κάτι σαν υπηρεσία διαβατηρίων του παλιού καιρού.

Η κινούμενη μεταξύ μπουζουκιών, αναζήτησης γαμπρού και Προέδρου Δημοκρατίας νέα πρέσβης των ΗΠΑ δείχνει εξαίρετες επιδόσεις στον τομέα της διαπόμπευσης των αστών πολιτικών της χώρας μας – όχι ότι χρειαζόταν ιδιαίτερη προσπάθεια γι αυτό!

Το επίπεδο των γνώσεων το θαυμάζουμε κάθε ημέρα στις επιδόσεις των «αρίστων» που μας κυβερνούν ή μας διοικούν ή στις αντίστοιχες των «αναλυτών» που παρελαύνουν στα τηλεπαράθυρα, ή στις οθόνες κινητών και φορητών. Έχετε προσέξει ότι η χώρα διαθέτει πάνω από χίλιους «στρατηγικούς αναλυτές», την ώρα που δεν διαθέτει κάτι που να μοιάζει με στρατηγικό σχεδιασμό και προγραμματισμό για το ορατό ή αόρατο μέλλον;

Η παιδεία ως πρόσχημα… όπως τόσα και τόσα άλλα.   

-Η άφιξη στην Ελλάδα μιας «σταρ» η οποία εκπροσωπεί τις ΗΠΑ ως Πρέσβης, τι μας φέρνει για τα ελληνοτουρκικά και όχι μόνο; Πρέπει να κρατάμε «μικρό καλάθι», να είμαστε επιφυλακτικοί ή ακόμα χειρότερα να φοβόμαστε για όσα μπορεί να συμβούν χωρίς τη συναίνεσή μας;

Η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ αρέσκεται να ταπεινώνει τους «φίλους, στρατηγικούς εταίρους και συμμάχους» της. Πρόκειται για μια σταθερή υπόμνηση του ποιος είναι το αφεντικό. Στις λεγόμενες «συμμαχίες» όλοι οφείλουν να υπακούν και να δίνουν, όχι να ζητούν….. Η ταπείνωση του Ζελένσκι είναι απόλυτα ενδεικτική.

Η κινούμενη μεταξύ μπουζουκιών, αναζήτησης γαμπρού και Προέδρου Δημοκρατίας νέα πρέσβης των ΗΠΑ δείχνει εξαίρετες επιδόσεις στον τομέα της διαπόμπευσης των αστών πολιτικών της χώρας μας – όχι ότι χρειαζόταν ιδιαίτερη προσπάθεια γι αυτό! Όταν όμως εξευτελίζεις και μειώνεις κάποιον -άνθρωπο ή σύστημα- σημαίνει, στην γλώσσα της διπλωματίας ότι κάτι θέλεις να πάρεις από αυτόν. Και εδώ αρχίζουν τα επικίνδυνα.

Η παιδεία ως πρόσχημα… όπως τόσα και τόσα άλλα. Η εμπορευματοποίησή της. Η γνώση -συγγνώμη- οι «δεξιότητες» πουλιέται όπως όλα τα λοιπά αγαθά και προϊόντα

Στο πλαίσιο της «πανστρατιάς» των ΗΠΑ εναντίον της Κίνας, η Ελλάδα δεν οφείλει μόνο να αποκαταστήσει την «ισορροπία» στα λιμάνια της. Οφείλει να «επιλύσει» τις διαφορές της με την Τουρκία σε τρόπο ώστε και οι δύο χώρες να είναι «διαθέσιμες» στα σχέδια των ΗΠΑ. Η «ρύθμιση» θα γίνει φυσικά με βάση τον ενδιαφέρον των ΗΠΑ για την κάθε μία από τις δύο χώρες. Είναι προφανές ότι το ειδικό βάρος και η σημασία της Τουρκίας είναι πολύ πιο σημαντική για τις ΗΠΑ. Οπότε θα πρέπει να περιμένουμε ανάλογης ποιότητας αμερικανική «διαιτησία» στις «διαφορές» μεταξύ των δύο κρατών. «Διαφορές» οι οποίες, να θυμίσουμε, αφορούν αποκλειστικά και μόνο τουρκικές διεκδικήσεις σε βάρος της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας (και της κυπριακής αντίστοιχης).

Δεν γνωρίζω εάν ο κος Τασούλας θα βρει ή όχι γαμπρό για την κα Γκιλφόϊλ. Το προφανές όμως είναι ότι η ελαφρότητα την οποία επιδεικνύουν απέναντι στο νέο φαινόμενο οι αστοί πολιτικοί – και οι εκ των «συμπατριωτών» μας διαθέτοντες ιδιωτικά αεροπλάνα και κότερα – θα πληρωθεί με σκληρό νόμισμα από τους λοιπούς Έλληνες.    

«Η Ζωή Κωνσταντοπούλου εκπροσωπεί με τον πιο αυθεντικό τρόπο την πολιτική δυστοπία για τον τόπο μας. Οι παγιωμένες πρακτικές της αμφισβητούν την ουσία της δημοκρατίας και διαβρώνουν τη δημόσια ζωή», αναφέρει σε άλλο σημείο της ανάρτησής του ο υπουργός Επικρατείας.

Αναλυτικά η ανάρτηση του κ. Σκέρτσου:

Η Ζωή Κωνσταντοπούλου χθες για άλλη μια φορά απέδειξε ότι δεν ενδιαφέρεται για την αλήθεια, αλλά για τη λάσπη. Λάσπη που εκτοξεύει απολύτως συνειδητά, φτάνοντας στο σημείο να εμπλέκει τα μέλη των οικογενειών των πολιτικών της αντιπάλων και, στην περίπτωσή μου, τη γυναίκα μου.

Με την χυδαία και παντελώς αναιτιολόγητη επίθεση προς τη σύζυγό μου, επανέφερε – για δεύτερη φορά – μια συκοφαντία σε βαρος της που έχει ήδη ανακληθεί με διατύπωση δημόσιας συγγνώμης, ενώπιον του ποινικού δικαστηρίου, από την εφημερίδα «Αυγή» που την είχε αρχικά διακινήσει.

Παρότι καλόπιστα της το εξήγησα, όχι μόνο αρνήθηκε να αναδιατυπώσει, αλλά σκοπίμως ανακύκλωσε τις συκοφαντίες που έχει ήδη αποδειχθεί ότι δεν ισχύουν.

Το ότι επιλέγει να στοχοποιήσει συνειδητά (και ενώ γνωρίζει το ψεύδος) μη πολιτικά πρόσωπα, αποκαλύπτει ότι είναι αδίστακτη, βαθιά κυνική, αλλά και ουσιαστικά αδιάφορη απέναντι στην αλήθεια και τη δικαιοσύνη.

Η Ζωή Κωνσταντοπούλου εκπροσωπεί με τον πιο αυθεντικό τρόπο την πολιτική δυστοπία για τον τόπο μας. Οι παγιωμένες πρακτικές της αμφισβητούν την ουσία της δημοκρατίας και διαβρώνουν τη δημόσια ζωή. Ταυτόχρονα, αποδεικνύουν περίτρανα ότι το ενδιαφέρον της για τη θεσμική λειτουργία της Πολιτείας είναι υποκριτικό, καθώς σε κάθε ευκαιρία εργαλειοποιεί τις θεσμικές διαδικασίες ως ηχείο για τη διασπορά του τοξικού πολιτικού λόγου και του ψεύδους.

Μπορώ, πλέον, βάσιμα να υποστηρίξω και από προσωπική πείρα ότι διαθέτει τεκμήριο αναξιοπιστίας σε οτιδήποτε ισχυρίζεται για οποιονδήποτε, είτε εντός πολιτικής είτε εκτός.

Μιλάμε για μια πολιτικό που καμώνεται την αντισυστημική ενώ είναι παιδί του πολιτικού συστήματος.

Είναι το ίδιο πρόσωπο που στο ιδιωτικής χρήσης κόμμα της -μια και σε κανένα άλλο κόμμα δεν μπορεί να γίνει ανεκτός ο αυταρχισμός της- επιλέγει να τοποθετήσει ως βουλευτή χωρίς λαϊκή νομιμοποίηση, δηλαδή χωρίς ψήφους, τον σύζυγό της και να προτείνει ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας τον πατέρα της.

Είναι η δήθεν υπέρμαχος των ευαλώτων και των γυναικείων δικαιωμάτων που όμως επιλέγει με τον πλέον κυνικό τρόπο να υπερασπίζεται ως δικηγόρος βιαστές γυναικών, να παρεμποδίζει με νομικά τερτίπια την εκδίκαση αυτών των υποθέσεων και να αμείβεται ταυτόχρονα από αυτούς.

Είναι, τέλος, η μόνη πολιτικός της σκοτεινής περιόδου του 2015 που επιμένει στην έξοδο της χώρας από το ευρώ, που θα οδηγούσε σε εξαθλίωση πρωτίστως τους φτωχούς και ευάλωτους συμπολίτες μας που δήθεν υπερασπίζεται.

Γεννήθηκε με προνόμια, μεγάλωσε με προνόμια, χρησιμοποιεί τα προνόμια για να μεταχειρίζεται βάναυσα αθώους ανθρώπους.

Χθες στην εξεταστική τη γυναίκα μου. Δεν τα έβαλε με εμένα τον πολιτικό αντίπαλο. Αυτό ειναι δειλία και δεν είναι η πρώτη φορά.

Χθες το βράδυ αποδείχθηκε ότι η Ζωή Κωνσταντοπούλου δεν ορρωδεί. Ποτέ και προ ουδενός. Προσωπικά, όπως και κάθε άνθρωπος που πιστεύει βαθιά στη δημοκρατία και την ελευθερία, είμαι απέναντι της.

Κάθε φθινόπωρο, εκατομμύρια Ευρωπαίοι φοιτητές επιστρέφουν στις πανεπιστημιουπόλεις — και ταυτόχρονα στο επίμονο, άλυτο εφιάλτη της προσιτής στέγασης. Για πολλούς νέους, η εύρεση κατοικίας έχει μετατραπεί από μια απλή διαδικαστική δυσκολία σε οικονομικό μαρτύριο που μπορεί να εκτροχιάσει το μέλλον τους.

Οι εκρηκτικές αυξήσεις στα ενοίκια μεταμορφώνουν την ανώτατη εκπαίδευση από δημόσιο αγαθό σε προνόμιο της ελίτ. Ακόμη κι όσοι κερδίζουν την εισαγωγή στα όνειρά τους, αναγκάζονται συχνά να εγκαταλείψουν — όχι λόγω ικανοτήτων, αλλά επειδή αδυνατούν να αντεπεξέλθουν οικονομικά.

Οι δημόσιοι φορείς εκπέμπουν σήμα κινδύνου για τις ευρύτερες επιπτώσεις αυτής της στεγαστικής κρίσης στη νεολαία της Ευρώπης. Η Eurofound προειδοποιεί πως «η απρόσιτη στέγαση είναι ζήτημα μεγάλης ανησυχίας στην ΕΕ. Οδηγεί σε έλλειψη στέγης, ανασφάλεια, οικονομική πίεση και ανεπαρκείς συνθήκες διαβίωσης. Παράλληλα εμποδίζει τους νέους να φύγουν από το πατρικό τους σπίτι».

Όπως σημειώνει ο οργανισμός, αυτά τα προβλήματα επηρεάζουν την υγεία και την ευημερία των ανθρώπων, ενισχύουν τις ανισότητες στις συνθήκες διαβίωσης και ευκαιρίες, ενώ επιφέρουν κόστος στην υγεία, μείωση παραγωγικότητας και περιβαλλοντικές βλάβες.

Η στέγη ως επένδυση και όχι δικαίωμα

Κάποτε θεμέλιο της μεταπολεμικής ανάκαμψης και κοινωνικής συνοχής, η στέγαση έχει πλέον τραγικά μετατραπεί σε εμπόρευμα — ένα επενδυτικό όχημα για τους υπερ-πλούσιους, μια προσοδοφόρα βραχυχρόνια μίσθωση για τουρίστες και ένα όλο και πιο άπιαστο όνειρο για όσους προσπαθούν να χτίσουν μια αυτόνομη ζωή.

Τις τελευταίες δεκαετίες, η αγορά κατοικίας έχει καταληφθεί από ανεξέλεγκτη χρηματοπιστωτική κερδοσκοπία που βάζει το κέρδος πάνω από την ανθρώπινη ανάγκη, μετατρέποντας βασικά σπίτια σε πολυτελή περιουσιακά στοιχεία.

Ένα χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της κρίσης: ένας στους πέντε Ευρωπαίους ηλικίας 30 έως 34 ετών εξακολουθεί να ζει με τους γονείς του, γεγονός που αναδεικνύει όχι μόνο πολιτισμικές αλλαγές αλλά κυρίως βαθιά συστημικά οικονομικά εμπόδια προς την ενηλικίωση.

Η μεγάλη αντιστροφή: Από τη μεταπολεμική πρόοδο στη σημερινή στασιμότητα

Η στεγαστική κρίση ξεπερνά τη σύγχρονη πολιτική συγκυρία και ριζώνει σε γενεαλογικές και ιστορικές ανατροπές που έχουν αντιστρέψει το υπόσχεση της προόδου. Σήμερα οι νέοι αντιμετωπίζουν ένα οξύμωρο: οι γονείς και οι παππούδες τους είχαν πολύ μεγαλύτερη πρόσβαση σε προσιτή στέγαση — παρόλο που ζούσαν σε υλικά φτωχότερες δεκαετίες μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Μετά το 1945, κυβερνήσεις σε όλη την Ευρώπη — ένθεν κακείθεν του Σιδηρού Παραπετάσματος — υλοποίησαν τεράστια στεγαστικά προγράμματα που σήμερα φαντάζουν αδιανόητα. Η Ιταλία έχτισε εκατομμύρια διαμερίσματα για τους εργάτες του Νότου που μετανάστευσαν στον βιομηχανικό Βορρά. Η Γαλλία, η Δυτική Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο δημιούργησαν μαζικές εργατικές κατοικίες για τους μετανάστες που τροφοδότησαν το οικονομικό θαύμα της εποχής.

Αντίστοιχα, στην Ανατολική Γερμανία, την Πολωνία, την Τσεχοσλοβακία και τη Ρουμανία, η στέγη κατοχυρώθηκε ως θεμελιώδες δικαίωμα των πολιτών των σοσιαλιστικών κρατών. Οι εργαζόμενοι μπορούσαν να βασίζονται σε φθηνή συνεταιριστική ή δημόσια κατοικία για ολόκληρες οικογένειες, ακόμη και εν μέσω έντονης αγροτικής προς αστική μετανάστευσης.

Αν και αυτά τα προγράμματα δεν ήταν τέλεια, εξασφάλιζαν κάτι που σήμερα οι πολύ πλουσιότερες κοινωνίες φαίνεται να αδυνατούν να προσφέρουν: αξιοπρεπή και προσιτά σπίτια για τον απλό κόσμο.

Πολιτική βούληση ή οικονομική δυνατότητα;

Αυτό το ιστορικό προηγούμενο εγείρει ένα βασανιστικό ερώτημα για τους σημερινούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής: πώς γίνεται οι φτωχότερες μεταπολεμικές κυβερνήσεις να έχτισαν εκατομμύρια προσιτά σπίτια — δημιουργώντας συνθήκες κοινωνικής κινητικότητας και σταθερότητας — ενώ οι σημερινές εύρωστες δημοκρατίες έχουν παραδώσει τη στέγαση στις ανεξέλεγκτες δυνάμεις της αγοράς;

Η απάντηση δεν βρίσκεται στην οικονομική ικανότητα αλλά στη πολιτική βούληση. Οι συνέπειες αυτής της αποτυχίας πολιτικής υπερβαίνουν τα στατιστικά στοιχεία· είναι βαθιά πολιτικές, κοινωνικά διαβρωτικές και επικίνδυνα αποσταθεροποιητικές για τον ιστό των δημοκρατικών κοινωνιών.

Έδαφος για άνοδο των άκρων

Ένας βασικός παράγοντας πίσω από την ανησυχητική άνοδο ακροδεξιών κινημάτων στις δημοκρατίες αποτελεί το διάχυτο αίσθημα ανασφάλειας, περιθωριοποίησης και εγκατάλειψης που βιώνουν μεγάλα τμήματα του πληθυσμού. Οι εργαζόμενοι εγκλωβίζονται σε επισφαλείς χαμηλόμισθες θέσεις χωρίς καμία προοπτική ιδιοκατοίκησης.

Οι συνταξιούχοι βλέπουν τις βασικές δημόσιες υπηρεσίες που κάποτε θεωρούσαν δεδομένες να συρρικνώνονται ή να ιδιωτικοποιούνται. Οι νεότερες γενιές αποκλείονται συστηματικά από τα θεμέλια μιας σταθερής ενήλικης ζωής — ασφαλή εργασία, αυτόνομη διαβίωση, δημιουργία οικογένειας — δικαιώματα που προηγούμενες γενιές θεωρούσαν αυτονόητα.

Αυτές οι έντονες ανησυχίες εντείνονται λόγω στεγαστικής ανασφάλειας και δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για εθνικιστικά ή ξενοφοβικά κινήματα που εκμεταλλεύονται τις πραγματικές αγωνίες με αποκλειστικά συνθήματα. Υπόσχονται σπίτια μόνο για «τους δικούς μας» αποκλείοντας μετανάστες ή άλλες ομάδες.

Αυτή η αφήγηση αποπροσανατολίζει από τις πραγματικές αιτίες της κρίσης — τις αποτυχίες των πολιτικών επιλογών — διοχετεύοντας τη δυσαρέσκεια προς αποδιοπομπαίους τράγους αντί για ουσιαστικές λύσεις. Η ακροδεξιά δεν λύνει τη στεγαστική κρίση· τη χρησιμοποιεί ως όπλο.

Δοκιμασία για τη δημοκρατία

Υπάρχει όμως κι ένας λιγότερο ορατός αλλά εξίσου ισχυρός κίνδυνος: η διάβρωση της ίδιας της δημοκρατικής νομιμοποίησης. Όταν οι θεσμοί αδυνατούν να καλύψουν βασικές ανάγκες όπως η στέγη, η εμπιστοσύνη στη δημοκρατία μειώνεται αναπόφευκτα. Καθώς το κοινωνικό συμβόλαιο χαλαρώνει, ριζοσπαστικές εναλλακτικές αποκτούν έδαφος — όχι επειδή προσφέρουν καλύτερες λύσεις αλλά γιατί υπόσχονται οποιαδήποτε αλλαγή απέναντι σε μια αφόρητη πραγματικότητα.

Η αποτυχία αντιμετώπισης των ανισοτήτων στη στέγαση αποτελεί θεμελιώδη αδυναμία της δημοκρατίας. Όταν τα παραδοσιακά κόμματα δεν δρουν αποφασιστικά, διακινδυνεύουν να παραχωρήσουν αυτό το κρίσιμο πεδίο στις αυταρχικές δυνάμεις που υπόσχονται γρήγορες λύσεις μόνο για λίγους αντί για δομικές αλλαγές προς όφελος όλων.

Η στεγαστική κρίση αφορά όχι μόνο στέγες και ενοίκια αλλά το ίδιο το μέλλον της δημοκρατίας. Μια γενιά αποκλεισμένη από τη σταθερή κατοικία έχει μειωμένο ενδιαφέρον για τη διατήρηση του δημοκρατικού συστήματος· έχει λιγότερα να χάσει από ριζοσπαστικά πειράματα και λιγότερη πίστη στη σταδιακή μεταρρύθμιση.

Αν οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες δεν καταφέρουν να ανταποκριθούν στην στοιχειώδη υπόσχεση της προστασίας της στέγασης, κινδυνεύουν όχι μόνο με οικονομική δυσλειτουργία αλλά και με πολιτική καταστροφή. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η στεγαστική κρίση θα αλλάξει την πολιτική μας σκηνή — αλλά αν η ίδια η δημοκρατία θα επιβιώσει αυτής της αλλαγής.

*Το άρθρο έγραψε ο Bartosz M. Rydliński που είναι επίκουρος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Καρδινάλιου Στεφάν Βισζίνσκι στη Βαρσοβία.

Αρχικά, υπενθυμίζει ότι ο Φραντς Κάφκα ξεκίνησε να γράφει τη «Δίκη» το καλοκαίρι του 1914, τη στιγμή που μόλις είχε ξεσπάσει ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος και ο κόσμος εισερχόταν «σε μια περίοδο ανασφάλειας, γενικευμένης καχυποψίας και εύκολου μίσους».

Έπειτα, ο Ιμάμογλου επισημαίνει ότι «έναν αιώνα αργότερα, προσπαθούν και πάλι να μας πείσουν πως η δημοκρατία, η δικαιοσύνη και η ελευθερία είναι παρωχημένες έννοιες».

Και συνεχίζει αναφέροντας τα εξής: «Από ένα μοναχικό κελί 12 τ.μ., στις φυλακές Μαρμαρά, γράφω αυτές τις γραμμές, φυλακισμένος ο ίδιος σε μια καφκική δίκη, κατηγορούμενος ότι παραποίησα επίσημο έγγραφο, συγκεκριμένα, το πανεπιστημιακό μου πτυχίο, αντιμετωπίζοντας ποινή φυλάκισης έως οκτώ χρόνια και εννέα μήνες. Μικρή λεπτομέρεια: το κατηγορητήριο δεν προσδιορίζει ποιο επίσημο έγγραφο φέρεται να έχει παραποιηθεί».

Συνεχίζοντας, ο φυλακισμένος δήμαρχος γράφει ότι σε ηλικία 19 ετών σπούδαζε στο αμερικανικό Πανεπιστήμιο Girne, στην κατεχόμενη Κύπρο, και ότι το 1990 υπέβαλε αίτηση μεταγραφής στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, η οποία εγκρίθηκε.

«Μετά από τέσσερα χρόνια σπουδών στη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων, αποφοίτησα με επιτυχία το 1994. Στις 18 Μαρτίου του 2025, το πτυχίο αυτό ακυρώθηκε από το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης. Ο κοσμήτορας της σχολής παραιτήθηκε, αρνούμενος να νομιμοποιήσει αυτήν την παράνομη πράξη. Προσέφυγα στο διοικητικό δικαστήριο, το οποίο αρχικά εξέδωσε απόφαση υπέρ μου» αναφέρει χαρακτηριστικά.

Έπειτα προσθέτει: «Ωστόσο, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, του οποίου η πλειοψηφία των μελών διορίζεται από τον πρόεδρο Ερντογάν και το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης απομάκρυνε τον δικαστή από την υπόθεση. Παράλληλα, ξεκίνησε ποινική δίκη, χωρίς κανένα αποδεικτικό στοιχείο παραποίησης. Όπως ο Γιόζεφ Κ., αγνοώ το «έγκλημα» για το οποίο κατηγορούμαι».

Ο Εκρέμ Ιμάμογλου συμπληρώνει: «Η ακύρωση του πτυχίου δεν έχει άλλο σκοπό παρά να εμποδίσει την υποψηφιότητά μου στις προεδρικές εκλογές του 2028, καθώς απαιτείται πανεπιστημιακός τίτλος για να θέσει κάποιος υποψηφιότητα για την Προεδρία στην Τουρκία. Οι πραγματικές μου «ενοχές», στα μάτια της εξουσίας, είναι οι τρεις εκλογικές μου νίκες στον Δήμο Κωνσταντινούπολης, τη στιγμή που ο πρόεδρος Ερντογάν γνωρίζει καλά ότι «όποιος κερδίζει την Κωνσταντινούπολη, κερδίζει την Τουρκία».

«Είναι παντελώς αναξιόπιστη, δεν ανήκει στον ΣΕΔΕΑ και η ανοχή που έχουμε επιδείξει έχει και τα όριά της», σημειώνει και προσθέτει:

«Αναμένουμε την αντίδραση του Συλλόγου Εταιριών Δημοσκόπησης και Έρευνας Αγοράς (ΣΕΔΕΑ) για τέτοιου είδους πρακτικές, συστηματικά που προσβάλλουν τη δημοσκοπική επιστήμη και λειτουργούν ως εργαλεία χειραγώγησης της κοινής γνώμης, με σκοπό την αναπαραγωγή των “στοιχείων” που μαγειρεύονται».

«Αυτό που έχει δημιουργήσει το σύστημα Μαξίμου, με ομάδες “δολοφονίας χαρακτήρων” και “εργαλεία” για κάθε χρήση και με νέους μάλιστα εντολείς δεν προσβάλλει μόνο τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, αλλά και την ίδια τη Δημοκρατία», καταλήγει η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.

Ο κ. Βελόπουλος πρόσθεσε ότι «παρ’ ότι ο ίδιος απέκτησε την απόλυτη εξουσία από τις απ’ ευθείας αναθέσεις, μέχρι την απόλυτη καταστολή (πανδημία), ουδέποτε ανέλαβε την ευθύνη των πράξεων του, ακόμα και για το έγκλημα των Τεμπών».

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης συμπλήρωσε ότι «είναι αδιανόητο λοιπόν ο Κ. Μητσοτάκης να επικαλείται την “δημοκρατία”, διότι θυμίζει την ιστορική ρήση του Θουκυδίδη: “Στα λόγια [η Αθήνα] ήταν Δημοκρατία αλλά στην πράξη ήταν ενός ανδρός αρχή [του Περικλέους]”».