Από τις 00:01 ώρα Ουάσιγκτον (07:01 ώρα Ελλάδας), σειρά προϊόντων που εισάγονται στις ΗΠΑ θα επιβαρύνονται με δασμούς από 10% έως 12,5%, αντικαθιστώντας τα προσωρινά μέτρα που είχαν τεθεί σε εφαρμογή τον περασμένο Φεβρουάριο.

Οι χώρες της ΕΕ, η Βρετανία, ο Καναδάς και το Μεξικό θα αντιμετωπίσουν τελωνειακούς δασμούς 10% σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων.

Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, οι χώρες αυτές δεν διαθέτουν επαρκές νομοθετικό πλαίσιο για την αποτροπή της χρήσης προϊόντων που συνδέονται με καταναγκαστική εργασία στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Παράλληλα, περίπου 40 ακόμη χώρες, μεταξύ των οποίων η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ελβετία και η Νότια Κορέα, θα επιβαρυνθούν με δασμούς 12,5% σε επιλεγμένα προϊόντα.

Οι νέοι δασμοί βασίζονται σε έρευνα που ξεκίνησε στα μέσα Μαρτίου από το Γραφείο του Αντιπροσώπου Εμπορίου των ΗΠΑ (USTR), με στόχο να εξεταστεί κατά πόσο οι εμπορικοί εταίροι της Ουάσιγκτον έχουν απομακρύνει από τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες προϊόντα που παράγονται με καταναγκαστική εργασία.

Από τα νέα μέτρα αναμένεται να εξαιρεθούν η ενέργεια και οι πρώτες ύλες, ενώ βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη και νέες εμπορικές έρευνες από το USTR.

Για την επιβολή των νέων τελωνειακών δασμών, η κυβέρνηση Τραμπ επικαλείται νόμο του 1974, ο οποίος επιτρέπει την επιβολή περιορισμών σε συγκεκριμένους κλάδους, όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, ο χαλκός, η ξυλεία και η αυτοκινητοβιομηχανία. Η συγκεκριμένη νομική βάση επιλέχθηκε μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, το οποίο είχε ακυρώσει μεγάλο μέρος των προηγούμενων δασμών.

Οι νέες εμπορικές κινήσεις ακολουθούν την επιβολή δασμών 25% σε μέρος των εξαγωγών της Βραζιλίας, που ανακοινώθηκαν την Τετάρτη. Επιπλέον, ο Καναδάς βρίσκεται αντιμέτωπος με πρόσθετους δασμούς 50%, οι οποίοι αναμένεται να τεθούν σε ισχύ μέσα στον επόμενο μήνα, εντείνοντας τις εμπορικές πιέσεις μεταξύ των βασικών εταίρων των ΗΠΑ.

Διεθνείς αντιδράσεις

Ο αυστραλός υπουργός Εμπορίου έκρινε σήμερα ότι οι νέοι τελωνειακοί δασμοί σε προϊόντα που εξάγονται στις ΗΠΑ, βασικό σύμμαχο της χώρας, είναι «αδικαιολόγητοι».
«Αυτοί οι τελωνειακοί δασμοί είναι αδικαιολόγητοι, ασύμβατοι με τη συμφωνία μας για το ελεύθερο εμπόριο και θα έπρεπε να καταργηθούν», τόνισε ο Ντον Φάρελ.
Η Αυστραλία συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο των εμπορικών εταίρων των ΗΠΑ σε προϊόντα των οποίων θα επιβληθεί σε λίγες ώρες τελωνειακός δασμός 12,5%.

Η κυβέρνηση της Ιαπωνίας τόνισε ότι «λυπάται» για τους τελωνειακούς δασμούς που επέβαλε η κυβέρνηση του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Το αρχιπέλαγος συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο κάπου εξήντα εμπορικών εταίρων της Ουάσιγκτον εξαγόμενα προϊόντα των οποίων θα επιβαρύνονται σε λίγες ώρες με νέο δασμό 10 ως 12,5%.
«Η βιομηχανία και το εμπόριο της Ιαπωνίας συμμορφώνονται προς τους διεθνείς κανόνες. Η Ιαπωνία λυπάται για το νέο μέτρο που επιβάλλει τελωνειακούς δασμούς, με μόνο κίνητρο (…) το ότι δεν υπάρχει απαγόρευση εισαγωγής προϊόντων παραγόμενων με καταναγκαστική εργασία», είπε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Μινορού Κίχαρα.

Ο νεοζηλανδός πρωθυπουργός Κρίστοφερ Λούξον επέκρινε σήμερα τους «εξαιρετικά απογοητευτικούς» νέους τελωνειακούς δασμούς την επιβολή των οποίων ανακοίνωσαν οι ΗΠΑ, καθώς η χώρα συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο κάπου εξήντα εμπορικών εταίρων της Ουάσιγκτον εξαγόμενα προϊόντα των οποίων θα επιβαρύνονται σε δυο ώρες με νέο δασμό 10 ως 12,5%.
Η «έρευνα» του αντιπροσώπου του Λευκού Οίκου για το εμπόριο (USTR), για να εξακριβωθεί αν οι εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ έχουν εξαλείψει πλήρως από τις εφοδιαστικές αλυσίδες τους προϊόντα παραγόμενα με καταναγκαστική εργασία, «δεν παρήγαγε ουσιώδες αποδεικτικό υλικό για να υποστηριχτούν οι ισχυρισμοί περί καταναγκαστικής εργασίας», τόνισε ο κ. Λούξον μέσω X.

Οι νέοι τελωνειακοί δασμοί, που θα τεθούν σε ισχύ σε έναν μήνα, θα καλύπτουν ευρύ φάσμα αγαθών, από κρασιά και τσιμέντο έως μπαστούνια χόκεϊ. Μάλιστα, θα επηρεάσουν και ορισμένα προϊόντα που μέχρι σήμερα διακινούνταν στο πλαίσιο της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου ΗΠΑ – Καναδά – Μεξικού (USMCA).

Παρά τη διεύρυνση των μέτρων, η αμερικανική κυβέρνηση εξαιρεί από τους επιπλέον δασμούς στρατηγικούς τομείς, όπως η ενέργεια, η ποτάσα, τα αλιεύματα και οι σπάνιες γαίες, προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού.

Η διαμάχη για τα γαλακτοκομικά και τα αλκοολούχα ποτά

Ένα από τα βασικά σημεία τριβής αφορά την πρόσβαση των αμερικανικών γαλακτοκομικών προϊόντων στην καναδική αγορά. Η Ουάσιγκτον κατηγορεί την Οτάβα ότι δεν τηρεί τις δεσμεύσεις της στο πλαίσιο της USMCA, περιορίζοντας τις αδασμολόγητες εισαγωγές μέσω ποσοστώσεων.

Ωστόσο, στο τέλος του 2023, ειδικός μηχανισμός επίλυσης διαφορών δικαίωσε την καναδική πλευρά, κρίνοντας ότι οι συγκεκριμένες πρακτικές ήταν συμβατές με τη συμφωνία. Παρά τις επανειλημμένες προσφυγές της αμερικανικής κυβέρνησης, η κατάσταση δεν μεταβλήθηκε.

Παράλληλα, η ένταση ενισχύεται από το μποϊκοτάζ αμερικανικών αλκοολούχων ποτών που εφαρμόζουν οι περισσότερες καναδικές επαρχίες, αποσύροντας τα προϊόντα από τα δημόσια δίκτυα πώλησης.

Κλιμακώνεται η εμπορική σύγκρουση ΗΠΑ – Καναδά

Ο αντιπρόσωπος Εμπορίου των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, υποστήριξε ότι ο Καναδάς συνεχίζει να λαμβάνει αντίποινα απέναντι στις προσπάθειες της Ουάσιγκτον να επαναφέρει, όπως αναφέρει, ισορροπία στις εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών.

Η αντιπαράθεση ξεκίνησε μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο το 2025, όταν επιβλήθηκαν οι πρώτοι δασμοί 25% σε καναδικά προϊόντα, με αιτιολογία την αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης φαιντανύλης και της μετανάστευσης προς τις ΗΠΑ. Οι συγκεκριμένοι δασμοί ακυρώθηκαν αργότερα από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, το οποίο έκρινε ότι υπήρξε υπέρβαση προεδρικών αρμοδιοτήτων.

Έκτοτε, η αμερικανική κυβέρνηση αναζητά νέους τρόπους επιβολής τελωνειακών δασμών, εφαρμόζοντας προσωρινά γενικό δασμό 10% στις εισαγωγές και προχωρώντας σε έρευνες για τις εμπορικές πρακτικές δεκάδων χωρών.

Στο μεταξύ, η Βραζιλία έγινε η πρώτη χώρα που βρέθηκε αντιμέτωπη με το νέο κύμα αμερικανικών δασμών, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι ενδέχεται να επιβάλει πρόσθετα μέτρα και σε βάρος του Καναδά, επικαλούμενος ακόμη και τις επιπτώσεις από τις μεγάλες δασικές πυρκαγιές που επηρέασαν την ποιότητα του αέρα στις βορειοανατολικές πολιτείες των ΗΠΑ.

Σε ανάρτησή της στο X, η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η συμφωνία σηματοδοτεί την τήρηση των δεσμεύσεων της Ευρώπης απέναντι στις ΗΠΑ, καλώντας παράλληλα να ολοκληρωθούν άμεσα οι σχετικές διαδικασίες. Όπως σημείωσε, στόχος είναι ένα σταθερό, προβλέψιμο και αμοιβαία επωφελές εμπόριο ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Αντιπρόσωποι των κρατών-μελών της ΕΕ και του Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε συμφωνία για την εφαρμογή της αμφιλεγόμενης εμπορικής συμφωνίας σχετικά με τους δασμούς.

Η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ανακοίνωσε ότι οι διαπραγματευτές κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για δύο κανονισμούς που προβλέπουν τη μείωση των ευρωπαϊκών δασμών, όπως ορίζεται στην Κοινή Δήλωση ΗΠΑ-ΕΕ.

Υπό την πίεση των πρόσφατων απειλών του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην άρση δασμών σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, αλλά και στη διευκόλυνση πρόσβασης αμερικανικών αγροτικών και θαλάσσιων προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά.

Παράλληλα, οι νομοθέτες της ΕΕ ενίσχυσαν τη συμφωνία με έναν ισχυρό μηχανισμό διασφάλισης, ώστε να προστατευθούν τα ευρωπαϊκά συμφέροντα σε περίπτωση παραβίασης των όρων από τις ΗΠΑ. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι οι δασμολογικές παραχωρήσεις της ΕΕ θα μπορούν να ανακληθούν εάν η αμερικανική πλευρά δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις της.

Ο Μπερντ Λάνγκε χαρακτήρισε τη διαδικασία «πολυτάραχη αλλά αναγκαία», επισημαίνοντας ότι η συμφωνία μετατρέπει τις δεσμεύσεις της Κοινής Δήλωσης σε ευρωπαϊκή νομοθεσία και ταυτόχρονα ενισχύει τις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ.

Ο ίδιος σημείωσε πως ο οικονομικός αντίκτυπος της συμφωνίας θα αξιολογηθεί στις 31 Δεκεμβρίου 2029, ενώ σε περίπτωση που διαπιστωθούν επιπτώσεις σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ή νέες εμπορικές ανισορροπίες, θα ενεργοποιηθεί αυτόματα το λεγόμενο «φρένο έκτακτης ανάγκης».

Η συμφωνία μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε επιτευχθεί τον Αύγουστο του 2025 και προέβλεπε ανώτατο δασμό 15% στις περισσότερες ευρωπαϊκές εισαγωγές στις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων και ανταλλακτικών.

Σε αντάλλαγμα, η ΕΕ δεσμεύθηκε να καταργήσει δασμούς σε αμερικανικά βιομηχανικά αγαθά και να διευκολύνει την πρόσβαση προϊόντων όπως το χοιρινό κρέας και τα γαλακτοκομικά στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ωστόσο, ο Τραμπ κατηγόρησε αργότερα την ΕΕ για καθυστερήσεις στην εφαρμογή της συμφωνίας, προειδοποιώντας με αύξηση των δασμών στο 25% για αυτοκίνητα και φορτηγά ευρωπαϊκής προέλευσης.

Μάλιστα, στις αρχές Μαΐου έδωσε τελεσίγραφο έως τις 4 Ιουλίου, προειδοποιώντας ότι σε περίπτωση μη συμμόρφωσης οι δασμοί θα αυξηθούν σε «πολύ υψηλότερα επίπεδα».

Πριν τεθεί σε ισχύ, η συμφωνία θα πρέπει να εγκριθεί επίσημα από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη της ΕΕ, διαδικασία που θεωρείται πλέον τυπική. Οι νέοι κανονισμοί αναμένεται να ενεργοποιηθούν το αργότερο έως τις 4 Ιουλίου.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ τάραξε -ξανά- τους Ευρωπαίους την περασμένη εβδομάδα, όταν απείλησε αιφνιδιαστικά να αυξήσει τους δασμούς στα αυτοκίνητα κατασκευασμένα στην ΕΕ από 15% σε 25%, επικαλούμενος μη συμμόρφωση.

«Μια συμφωνία είναι μια συμφωνία, και έχουμε μια συμφωνία. Και η ουσία αυτής της συμφωνίας είναι η ευημερία, οι κοινοί κανόνες και η αξιοπιστία», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν την Τρίτη στην Αρμενία. «Θέλουμε από αυτό το έργο να επιτύχουμε αμοιβαίο όφελος, συνεργασία και αξιοπιστία. Και είμαστε προετοιμασμένοι για κάθε σενάριο», πρόσθεσε, υπαινισσόμενη πιθανά αντίποινα.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία εποπτεύει την εμπορική πολιτική, δήλωσε ότι η Ένωση βρίσκεται «στα τελικά στάδια» της εφαρμογής του πυλώνα της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ (σ.σ. που είχε υπογραφεί πέρυσι το καλοκαίρι μεταξύ της ιδίας και του Ντόναλντ Τραμπ στην Σκωτία) που αποσκοπεί στην κατάργηση των δασμών σε ένα ευρύ φάσμα αμερικανικών προϊόντων.

Η νομοθεσία βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου είχε προηγουμένως καθυστερήσει λόγω των απειλών του Τραμπ πως θα προσαρτήσει τη Γροιλανδία.

Οι ευρωβουλευτές έχουν τροποποιήσει το αρχικό κείμενο για να ενισχύσουν τις διασφαλίσεις. Σύμφωνα με την κοινή δήλωση που δημοσίευσαν οι Βρυξέλλες και η Ουάσιγκτον πέρυσι, οι ΗΠΑ επρόκειτο να μειώσουν τους δασμούς στα αυτοκίνητα κατασκευασμένα στην ΕΕ με την εισαγωγή της νομοθεσίας, και όχι με την τελική έγκρισή της.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν να εφαρμόσουν ένα συνολικό ανώτατο όριο 15% στα προϊόντα της ΕΕ, αποκλείοντας τη σωρευτική επιβολή πρόσθετων δασμών. «Η εναρμόνιση με το συμφωνηθέν ανώτατο όριο δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν, ζητώντας σεβασμό στις «διαφορετικές δημοκρατικές διαδικασίες».

“Η πρώτη μας επιλογή είναι πάντα ο διάλογος -θέλουμε να είμαστε ένας προβλέψιμος εταίρος στην διεθνή οικονομία, πιστεύουμε στη διατλαντική σχέση”, σημείωσε χαρακτηριστικά, μιλώντας στο Bloomberg Television. “Αλλά αν υπάρξει απόκλιση από ό,τι έχουμε συμφωνήσει, προφανώς όλες οι επιλογές είναι στο τραπέζι”, τόνισε.

Η διαμάχη αυτή έχει εντείνει τις εντάσεις γύρω από την καθυστερημένη συμφωνία εμπορίου μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ. Οι δύο πλευρές είχαν φτάσει σε συμφωνία τον Ιούλιο, αλλά οι νομοθέτες της ΕΕ δεν έχουν ακόμη επικυρώσει τη συμφωνία καθώς επιθυμούν περαιτέρω τροποποιήσεις. Ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι η ΕΕ απέτυχε να τηρήσει πλήρως τη συμφωνία εμπορίου.

Ο Πιερρακάκης αντέτεινε ότι η ΕΕ “έχει τηρήσει όλες τις προϋποθέσεις σε αυτήν την εξίσωση”.

“Από την πλευρά μας, έχουμε εκπληρώσει πλήρως τις υποχρεώσεις μας σε σχέση με τη δέσμευση του κοινού ανακοινωθέντος και το χρονοδιάγραμμα νομοθετικών διαδικασιών που είχαμε για να το περάσουμε. Πρέπει να επιταχύνουμε, το ξέρουμε αυτό. Όμως, από την πλευρά μας υπάρχει προβλεψιμότητα”, επισήμανε.

Πριν από τις απειλές της Παρασκευής, η ΕΕ ήταν δυσαρεστημένη με τους δασμούς των ΗΠΑ στα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου, παρά την πρόσφατη αναθεώρηση από την αμερικανική κυβέρνηση, καθώς σχεδόν το ήμισυ των εξαγωγών της ΕΕ που χρησιμοποιούν αυτά τα μέταλλα θα αντιμετώπιζαν υψηλότερους δασμούς.

Αν και οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις συνομιλίες για να αντιμετωπίσουν αυτό το χρόνιο πρόβλημα από τότε που επιτεύχθηκε η συμφωνία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είπε στους πρεσβευτές της ΕΕ την περασμένη εβδομάδα ότι είναι έτοιμη να απαντήσει αν είναι αναγκαίο.

Η τελευταία αυτή απειλή δασμών ανανεώνει μια αμφιλεγόμενη εμπορική διαμάχη με έναν σημαντικό οικονομικό συνασπισμό, ενώ ο πόλεμος στο Ιράν και η επακόλουθη αύξηση των τιμών της ενέργειας ασκούν νέες πιέσεις στην παγκόσμια οικονομία.

“Δεν χρειάζεται να πούμε ότι η συζήτηση που διεξάγεται αυτή τη στιγμή είναι εντελώς περιττή και εξαιρετικά ατυχής”, δήλωσε ο Πιερρακάκης. “Το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται η παγκόσμια και η ευρωπαϊκή οικονομία αυτή τη στιγμή είναι μια ακόμη στρώση αβεβαιότητας πάνω από όσα συμβαίνουν στο Στενό του Ορμούζ και στη Μέση Ανατολή”, σημείωσε.

Η οικονομική κρίση έχει αναγκάσει τις κυβερνήσεις σε όλη την Ευρώπη να εισαγάγουν πακέτα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

“Τα μέτρα που έχουν λειτουργήσει είναι αυτά που είναι πιο στοχευμένα”, δήλωσε, προσθέτοντας ότι “αυτή τη στιγμή, έχουμε την κατάλληλη ανάλυση της κατάστασης, έχουμε την κατάλληλη αντίδραση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, επειδή δεν θέλουμε η ενεργειακή κρίση να τροφοδοτήσει μια δημοσιονομική κρίση”.

Σπύρος Σιδέρης

Οι δασμοί δεν λειτουργούσαν απλώς ως εργαλείο πίεσης: ήταν το κεντρικό σύμβολο ενός νέου οικονομικού δόγματος που φιλοδοξούσε να αναστρέψει την αποβιομηχάνιση, να μειώσει το εμπορικό έλλειμμα και να ενισχύσει τα δημόσια έσοδα σε μια περίοδο εκρηκτικής διόγκωσης του δημοσίου χρέους.

Παρά το γεγονός ότι ο Τραμπ επέβαλε νέους δασμούς μέσω διαφορετικών νομικών μηχανισμών, η απόφαση του δικαστηρίου εισάγει μια κρίσιμη παράμετρο: αβεβαιότητα ως προς τη βιωσιμότητα αυτής της στρατηγικής. Εναλλακτικά νομικά εργαλεία προϋποθέτουν πιο χρονοβόρες διαδικασίες, προκαταρκτικές έρευνες ή ακόμη και έγκριση από το Κογκρέσο, γεγονός που περιορίζει την ταχύτητα και την ευελιξία των κινήσεων. Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι ότι κλονίζεται η αίσθηση της «αναπόφευκτης τιμωρίας» που είχε καλλιεργήσει η Ουάσιγκτον στους εμπορικούς της εταίρους: το μήνυμα ότι οι δασμοί είναι δεδομένοι και δεν αίρονται παρά μόνο με ουσιαστικές παραχωρήσεις.

• Οι δασμοί αποτέλεσαν τον ακρογωνιαίο λίθο της στρατηγικής του Τραμπ για την επαναφορά της παραγωγής στις ΗΠΑ. Μέσω της επιβολής τους, επιδίωξε να πιέσει πολυεθνικές εταιρείες να μεταφέρουν μονάδες παραγωγής στο αμερικανικό έδαφος, περιορίζοντας την εξάρτηση από εισαγωγές και ενισχύοντας την εγχώρια απασχόληση. Παράλληλα, οι εισπράξεις από τους δασμούς παρουσιάζονταν ως εργαλείο για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, το οποίο καλυπτόταν κυρίως με νέο δανεισμό. Σε ορισμένες φάσεις, τα μακροοικονομικά στοιχεία έδειξαν επιτάχυνση της ανάπτυξης, κάτι που ενίσχυε το αφήγημα περί αποτελεσματικότητας της πολιτικής αυτής και θα μπορούσε να μεταφραστεί σε πολιτικό κεφάλαιο για τους Ρεπουμπλικάνους.

Η ακύρωση των μέτρων, όμως, μεταβάλλει δραστικά το διαπραγματευτικό τοπίο. Χώρες που είχαν αποδεχθεί δυσμενείς όρους υπό την πίεση των δασμών ενδέχεται πλέον να επανεξετάσουν τη στάση τους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση φέρεται να επαναξιολογεί τη διαδικασία κύρωσης εμπορικών συμφωνιών, ενώ η Ινδία επιβραδύνει τις διαπραγματεύσεις. Ακόμη πιο κρίσιμη είναι η διάσταση που αφορά την Κίνα: ο Σι Τζινπίνγκ αποκτά ισχυρότερο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα ενόψει πιθανών συνομιλιών, καθώς η αμερικανική απειλή επιβολής δασμών δεν εμφανίζεται πλέον ως απολύτως αξιόπιστη και «μη αναστρέψιμη». Όταν η πιθανότητα δικαστικής ανατροπής μπαίνει στη συζήτηση, αλλάζει η ισορροπία φόβου και πίεσης που λειτουργεί ως μοχλός στις εμπορικές διαπραγματεύσεις.

Ένα επιπλέον μέτωπο ανοίγει με τον κίνδυνο δικαστικών διεκδικήσεων. Αμερικανικές εταιρείες που επηρεάστηκαν αρνητικά από τους δασμούς ενδέχεται να αξιώσουν αποζημιώσεις από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, επικαλούμενες ζημίες από την εφαρμογή των μέτρων. Σε ένα ήδη επιβαρυμένο δημοσιονομικό περιβάλλον, τέτοιες απαιτήσεις θα μπορούσαν να επιβαρύνουν σημαντικά τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, μετατρέποντας μια εμπορική επιλογή σε καθαρό δημοσιονομικό ρίσκο.

• Η πολιτική διάσταση είναι εξίσου κρίσιμη. Το γεγονός ότι δικαστές που θεωρούνταν πιο κοντά στους Ρεπουμπλικάνους στήριξαν την απόφαση γεννά ερωτήματα για εσωκομματικές ρωγμές. Η σχέση του Τραμπ με το παραδοσιακό ρεπουμπλικανικό κατεστημένο υπήρξε ανέκαθεν αμφίθυμη, ωστόσο η συγκεκριμένη εξέλιξη μπορεί να ενισχύσει την εικόνα ενός κόμματος που δεν εμφανίζεται πλήρως συσπειρωμένο γύρω από την ατζέντα του. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών για το Κογκρέσο, όπου η διατήρηση της πλειοψηφίας συνδέεται άμεσα με την πολιτική αντοχή της ευρύτερης «τραμπικής» στρατηγικής.

Οι διεθνείς συνέπειες μπορεί να είναι διττές και στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής. Σε ό,τι αφορά το Ιράν, έχει διατυπωθεί η εκτίμηση ότι απώλειες στο εσωτερικό μέτωπο θα μπορούσαν να ενισχύσουν την τάση για πιο επιθετική στάση, προκειμένου να επιτευχθεί μια γρήγορη γεωπολιτική επιτυχία. Ωστόσο, μια στρατιωτική σύγκρουση ενέχει σοβαρούς κινδύνους, ιδίως εάν παραταθεί ή προκαλέσει μεγάλες απώλειες. Επιπλέον, η αμερικανική κοινή γνώμη εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε ένα νέο πολεμικό μέτωπο, περιορίζοντας τα περιθώρια πολιτικών ελιγμών και αυξάνοντας το κόστος μιας απόφασης υψηλού ρίσκου.

• Στο ουκρανικό πεδίο, οι επιπτώσεις παραμένουν σύνθετες. Η εσωτερική πίεση στον Λευκό Οίκο μπορεί να περιορίσει την προθυμία για δυναμική παρέμβαση στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Κιέβου και Μόσχας ή, αντίθετα, να αυξήσει την ανάγκη για ένα γρήγορο «χειροπιαστό» διπλωματικό αποτέλεσμα που θα παρουσιαστεί ως επιτυχία. Σε κάθε περίπτωση, το πώς θα μεταφραστεί μια εσωτερική πολιτική αναταραχή σε εξωτερική πολιτική γραμμή δεν είναι δεδομένο, αλλά συνδέεται με το συνολικό ισοζύγιο κόστους–οφέλους που θα επιχειρήσει να διαμορφώσει η Ουάσιγκτον.

Η ακύρωση των δασμών από το Ανώτατο Δικαστήριο δεν είναι μια απλή νομική διόρθωση. Λειτουργεί ως καταλύτης πολιτικών και γεωοικονομικών εξελίξεων, πλήττοντας τόσο την αξιοπιστία της αμερικανικής εμπορικής πολιτικής όσο και τη διαπραγματευτική ισχύ της χώρας στο διεθνές σύστημα.

Το κεντρικό ερώτημα που αναδύεται είναι αν η Ουάσιγκτον μπορεί να διατηρήσει τον ρόλο της ως ρυθμιστή στο παγκόσμιο εμπόριο όταν το εργαλείο των δασμών —το κατεξοχήν μέσο άμεσης πίεσης— παύει να λειτουργεί ως απόλυτα αξιόπιστη απειλή.

Η Επιτροπή, η οποία διαπραγματεύεται την εμπορική πολιτική εκ μέρους των 27 κρατών-μελών της ΕΕ, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να παρέχει «πλήρη σαφήνεια» για τα μέτρα που σκοπεύει να λάβει μετά την απόφαση του δικαστηρίου.

Μετά την ακύρωση των παγκόσμιων δασμών του Τραμπ την Παρασκευή, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε προσωρινούς δασμούς 10% σε όλα τα προϊόντα, τους οποίους ανέβασε σε 15% την επόμενη ημέρα.

«Η τρέχουσα κατάσταση δεν ευνοεί την επίτευξη ‘δίκαιου, ισορροπημένου και αμοιβαία ωφέλιμου’ διατλαντικού εμπορίου και επενδύσεων, όπως είχε συμφωνηθεί από τα δύο μέρη», τόνισε η Επιτροπή. «Συμφωνία είναι συμφωνία».

Τα σχόλια αυτά είναι πολύ πιο αυστηρά σε σχέση με την αρχική αντίδραση της Επιτροπής την Παρασκευή, η οποία είχε δηλώσει μόνο ότι μελετά τα αποτελέσματα της απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου και διατηρεί επαφή με την αμερικανική διοίκηση.

Η περσινή εμπορική συμφωνία όριζε δασμό 15% στις περισσότερες ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, εκτός από τα προϊόντα που καλύπτονται από άλλους τομεακούς δασμούς, όπως το χάλυβα. Επιπλέον, επέτρεπε μηδενικούς δασμούς σε ορισμένα προϊόντα, όπως αεροσκάφη και ανταλλακτικά. Η ΕΕ συμφώνησε να καταργήσει τους εισαγωγικούς δασμούς σε πολλά αμερικανικά προϊόντα και απέσυρε την απειλή ανταπόδοσης με υψηλότερους δασμούς.

Δεν είναι σαφές εάν οι νέοι δασμοί 15% του Τραμπ υπερισχύουν της συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ. Αν συμβαίνει αυτό, οι μηδενικοί δασμοί για ορισμένα προϊόντα της ΕΕ θα μπορούσαν να εξαφανιστούν. Οι νέοι δασμοί θα μπορούσαν επίσης να προστεθούν πάνω στους προϋπάρχοντες δασμούς «πλεονεκτήματος της πλέον ευνοούμενης χώρας» των ΗΠΑ, κάτι που δεν προβλέπεται στη συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ.

Επιπλέον, το συγκριτικό πλεονέκτημα που είχε η ΕΕ με δασμό 15% φαίνεται να έχει εξαφανιστεί, καθώς ακόμη και οι χώρες χωρίς συμφωνία αντιμετωπίζουν τον ίδιο δασμό.

Η υπηρεσία παρακολούθησης εμπορικής πολιτικής Global Trade Alert εκτιμά ότι η ΕΕ συνολικά θα βρεθεί 0,8 ποσοστιαίες μονάδες χειρότερα, με την Ιταλία να αντιμετωπίζει επιπλέον 1,7 ποσοστιαίες μονάδες αμερικανικών δασμών.

«Συγκεκριμένα, τα προϊόντα της ΕΕ πρέπει να συνεχίσουν να απολαμβάνουν την πιο ανταγωνιστική μεταχείριση, χωρίς αύξηση δασμών πέρα από το σαφές και καθολικό ανώτατο όριο που είχε συμφωνηθεί προηγουμένως», δήλωσε η Επιτροπή, προσθέτοντας ότι οι απρόβλεπτοι δασμοί διαταράσσουν τις αγορές και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η Επιτροπή ανέφερε επίσης ότι ο Επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ, Μάρος Σέφκοβιτς, συζήτησε το θέμα με τον Αμερικανό Εμπορικό Αντιπρόσωπο Τζάμισον Γκριρ και τον Υπουργό Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ το Σάββατο.

Σταματά αύριο η είσπραξη δασμών 

Η Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων των ΗΠΑ (CBP) ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει την είσπραξη δασμών που επιβλήθηκαν βάσει του Νόμου Επειγουσών Οικονομικών Εξουσιών (IEEPA) αύριο Τρίτη στις 12:01 τοπική ώρα (07:01 ⁠ώρα Ελλάδας), μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου που ακύρωσε τους λεγόμενους «ανταποδοτικούς» δασμούς του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Η Υπηρεσία σε μήνυμα προς τους φορτωτές στην υπηρεσία Cargo Systems ⁠Messaging Service (CSMS) ενημέρωσε ότι θα απενεργοποιήσει όλους τους δασμολογικούς κωδικούς που σχετίζονται με τα προηγούμενα διατάγματα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τον IEEPA από αύριο Τρίτη.

Η αναστολή της είσπραξης δασμών της IEEPA συμπίπτει με την επιβολή από τον Τραμπ ενός νέου, παγκόσμιου δασμού 15%, που έγινε με διαφορετική νομική βάση, για να αντικαταστήσει αυτούς που καταργήθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο την Παρασκευή.

Η CBP δεν έδωσε καμία εξήγηση γιατί συνέχισε να εισπράττει τους δασμούς σε λιμάνια εισόδου τις μέρες μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, και το μήνυμά της δεν παρείχε πληροφορίες σχετικά με πιθανές επιστροφές χρημάτων σε εισαγωγείς.

Το μήνυμα σημείωνε ότι η αναστολή της είσπραξης δεν επηρεάζει κανέναν άλλο δασμό που επιβλήθηκε από τον Τραμπ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προβλέπονται από το άρθρο 232 του νόμου περί εθνικής ασφάλειας και το άρθρο 301 του νόμου περί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών.

«Η CBP θα παρέχει πρόσθετη καθοδήγηση στην εμπορική κοινότητα μέσω μηνυμάτων στη CSMS, όπως προβλέπεται», τόνισε η υπηρεσία.

Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια επίσκεψής της στη Σεούλ, ξεκαθάρισε ότι τέτοιες κινήσεις δεν οδηγούν πουθενά.

«Πιστεύω ότι η επιβολή νέων κυρώσεων σήμερα θα ήταν ένα λάθος», δήλωσε η Τζόρτζια Μελόνι, προσθέτοντας πως «μίλησα με τον Ντόναλντ Τραμπ πριν από λίγες ώρες και του είπα ξεκάθαρα τι πιστεύω».

Αυτό ανέφεραν την Κυριακή κύκλοι προσκείμενοι στην προεδρία της Γαλλικής Δημοκρατίας, οι οποίοι σημείωναν ότι καθόλη τη διάρκεια της ημέρας ο Γάλλος πρόεδρος θα βρίσκεται σε διαρκή επαφή με τους Ευρωπαίους ομολόγους του “με στόχο τον συντονισμό της ευρωπαΐκής απάντησης στις απαράδεκτες δασμολογικές απειλές του αμερικανού προέδρου Τραμπ”.

Οι ίδιες πηγές, κατά το ΑΠΕ-ΜΠΕ, σημειώνουν πως η αμερικανική προσέγγιση των πραγμάτων θέτει το ερωτήματα αναφορικά με την εγκυρότητα της συμφωνίας για τους δασμούς στην οποία κατέληξαν το περασμένο καλοκαίρι η ΕΕ και οι ΗΠΑ.

Τέλος, γαλλικές διπλωματικές πηγές σημειώνουν πως για την ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού αντιποίνων δεν απαιτείται ομοφωνία των κρατών μελών – αλλά ειδική πλειοψηφία, και ότι μέσω αυτού του μηχανισμού μπορούν να υιοθετηθούν αποφάσεις σχετικές με επενδυτικού χαρακτήρα σχέδια, όπως και με τη συμμετοχή εταιρειών τρίτων κρατών στις ευρωπαϊκές αγορές κρατικών προμηθειών.

«Συνιστά εκβιασμό τα όσα πράττει… και δεν είναι αναγκαίο. Δεν βοηθά τη Συμμαχία (ΝΑΤΟ) και επίσης δεν βοηθά τη Γροιλανδία», είπε ο Ντάβιντ φαν Βιλ, σε μια συνέντευξη που παραχώρησε στην ολλανδική τηλεόραση.

Ο φαν Βιλ είπε επίσης πως η αποστολή στη Γροιλανδία στοχεύει να δείξει στις ΗΠΑ την πρόθεση της Ευρώπης να βοηθήσει στην προάσπιση της Γροιλανδίας και διαφωνεί με τον Τραμπ που συνδέει τη διπλωματία για το νησί με το εμπόριο.

Πρέσβεις των 27 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συναντώνται σήμερα σε μια έκτακτη συνεδρίαση, προκειμένου να συζητήσουν την απάντησή τους στις δασμολογικές απειλές Τραμπ.