«Αποφάσισα πως, για το καλό της χώρας μας, ιδίως σε αυτούς τους ταραγμένους και επικίνδυνους καιρούς, ο στρατιωτικός προϋπολογισμός μας για το έτος 2027 δεν θα πρέπει να ανέρχεται σε 1 τρισεκατομμύριο δολάρια, αλλά μάλλον σε 1,5 τρισ. δολάρια», αναφέρει ο Τραμπ σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ύστερα από διαβουλεύσεις που είχε με βουλευτές και γερουσιαστές των ΗΠΑ.

Νίκος Γιαννόπουλος

Όσο τα χρόνια περνούσαν, η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραφε συνεχή αύξηση (όχι πολύ μεγάλη, αλλά αξιοσημείωτη). Έτσι το 2023 μάθαμε ότι τα ελληνικά νοικοκυριά ξοδεύουν πλέον το 11% του εισοδήματός του για δαπάνες υγείας. Μέσα δηλαδή σε τέσσερα χρόνια το σχετικό ποσοστό ανέβηκε κατά σχεδόν 50%.

Παράλληλα, οι στατιστικές κατέγραφαν ακόμη ένα σημαντικό εύρημα. Το 36,1% των νοικοκυριών δήλωνε αδυναμία ή καθυστέρηση στην κάλυψη ιατρικών εξόδων, ποσοστό που αυξήθηκε από 30,8% το 2019.

Τους ειδικούς της οικονομίας της υγείας τους ανησυχεί ακόμα το γεγονός ότι τα νοικοκυριά στην Ελλάδα καλούνται να καλύψουν άμεσα μεγάλο μέρος των υγειονομικών δαπανών (“out of pocket”), γεγονός που την καθιστά από τις χώρες με τη μεγαλύτερη πίεση στα εισοδήματα για δαπάνες υγείας στην ΕΕ.

Όλα αυτά την ώρα που οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία έχουν αυξηθεί περισσότερο από 70% τα τελευταία πέντε χρόνια (αν και η συμμετοχή ιδιωτών παραμένει υψηλή).

Η Ελλάδα, επιπρόσθετα, δείχνει να μην ξοδεύει πολλά στον τομέα της πρόληψης των ασθενειών. Στο σχετικό πίνακα (στοιχεία 2023) γίνεται φανερό ότι η χώρα βρίσκεται χαμηλά αφού ξοδεύει μόλις 56 ευρώ κατά κεφαλήν ενώ η πρώτη χώρα της λίστας, η Ολλανδία, ξοδεύει 304 ευρώ.

Η μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών για την υγεία σε απόλυτα ποσά καταγράφει επίσης αύξηση. Εν μέσω μνημονίων, το 2013, ξοδεύαμε 104,4 το μήνα ανά νοικοκυριό.

Το 2022 αυτό το ποσό εκτοξεύτηκε στα 121,3 και το 2023 στα 129 ευρώ.

Έχουμε πλέον μεγάλο μερίδιο (34%) σ’ αυτές τις δαπάνες τα χρήματα που δαπανώνται για τη νοσοκομειακή περίθαλψη. Το ποσοστό ήταν πολύ μικρότερο (17,5%) προ κρίσης, το 2009.

Όλα τα παραπάνω στοιχεία αποτυπώνουν έλλειψη εμπιστοσύνης στο ΕΣΥ και στροφή, για όσους μπορούν να την αντέξουν, στο ιδιωτικό σύστημα.

Αρκεί να έχει κανείς στο νου του τα παρακάτω στοιχείο:

Το 2023, οι ιδιωτικές δαπάνες υγείας που καλύφθηκαν άμεσα από τους πολίτες ανήλθαν πάνω από 7,3 δισ. ευρώ, αντιστοιχώντας σε περίπου 39% των συνολικών δαπανών υγείας στη χώρα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, που είναι περίπου 14,3%.

Από το 2019 έως το 2023, οι συνολικές ιδιωτικές δαπάνες υγείας αυξήθηκαν από περίπου 5,7 δισ. ευρώ σε πάνω από 7,3 δισ. ευρώ, δηλαδή με αύξηση άνω του 28% μέσα σε τέσσερα χρόνια.

Και τέλος, το ποσοστό αύξησης των ιδιωτικών δαπανών υγείας το 2023 σε σχέση με το 2022 ήταν 10,6%, δηλαδή σχεδόν διπλάσιο από την αύξηση των δημόσιων δαπανών που ήταν 5,7%, δείχνοντας επιτάχυνση στην επιβάρυνση των νοικοκυριών.

Είναι συμπερασματικά σαφές και ξεκάθαρο οι Έλληνες επιβαρύνονται πολύ περισσότερο οικονομικά από ιδιωτικές πληρωμές σε σχέση με τους άλλους πολίτες της ΕΕ, γεγονός που συνδέεται με τις αδυναμίες και περιορισμούς στο δημόσιο σύστημα υγείας.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δείχνει αποφασισμένος να συνεχίσει. Θεωρεί τη διατήρηση ενός ισχυρού και καλά εξοπλισμένου στρατού στρατηγική προτεραιότητα, κάτι που στη Δύση εκλαμβάνεται ως πιθανή απειλή για το ΝΑΤΟ.

Η εκρηκτική παραγωγή τανκς, πυραύλων και drones μπορεί να βρει εμπορικές διόδους σε αγορές όπως η Κίνα, ωστόσο ταυτόχρονα επιβαρύνει μια οικονομία που δοκιμάζεται από κυρώσεις, εύθραυστο τραπεζικό σύστημα και χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Ρεκόρ σε παραγωγή και δαπάνες

Η αύξηση της στρατιωτικής παραγωγής είναι θεαματική. Πριν από την εισβολή του 2022, η Μόσχα προγραμμάτιζε την παράδοση περίπου 400 τεθωρακισμένων ετησίως· σήμερα παραδίδει δέκα φορές περισσότερα. Στον τομέα των drones, το 2024 παρήχθησαν περίπου 1,5 εκατ. μονάδες, έναντι μόλις 140.000 το 2023.

Την ίδια στιγμή, οι αμυντικές δαπάνες της περιόδου 2022-2024 ανήλθαν σε τουλάχιστον 22 τρισ. ρούβλια (263 δισ. δολάρια), χωρίς ενδείξεις μείωσης. Οι «τρύπες» στον προϋπολογισμό διευρύνονται, όμως το Κρεμλίνο συνεχίζει να διοχετεύει τεράστιους πόρους στη στρατιωτική βιομηχανία.

Η Ρωσία ως εξαγωγέας όπλων

Η ιστορική εμπειρία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου αποτελεί σημείο αναφοράς: τότε η σοβιετική βιομηχανία εξελίχθηκε σε θεμέλιο για να γίνει η ΕΣΣΔ κορυφαία δύναμη εξαγωγής όπλων. Σήμερα, το Κέντρο Ανάλυσης Παγκόσμιου Εμπορίου Όπλων προβλέπει ότι μετά τον πόλεμο η Ρωσία θα μπορούσε να εξάγει στρατιωτικό υλικό αξίας 17-19 δισ. δολαρίων ετησίως.

Η κρατική Rosoboronexport δηλώνει ότι το ανεκτέλεστο βιβλίο παραγγελιών αγγίζει τα 60 δισ. δολάρια, με χώρες της Ασίας, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής να ενδιαφέρονται για συμπαραγωγές και μεταφορά τεχνογνωσίας. Η αυξημένη κλίμακα παραγωγής μειώνει το κόστος, κάνοντας κάποια ρωσικά όπλα ακόμη πιο ανταγωνιστικά σε σχέση με το παρελθόν.

Προοπτικές και κίνδυνοι

Παρά την εμπορική δυναμική, οι εξαγωγές όπλων παραμένουν πολύ μικρότερες από τις εσωτερικές ανάγκες που δημιουργεί ο υπερδιογκωμένος στρατιωτικός προϋπολογισμός. Οι δυτικές πιέσεις προς χώρες-πελάτες ενδέχεται να περιορίσουν τη ζήτηση, όπως συνέβη και με το ρωσικό πετρέλαιο. Στο εσωτερικό, τα εργοστάσια μπορεί να παραμείνουν ανοιχτά, αλλά δεν αποκλείονται περικοπές και απολύσεις στο μέλλον, αν η ζήτηση μειωθεί.

Η στρατηγική του Κρεμλίνου

Ο Πούτιν επιμένει ότι οι επενδύσεις δεν πάνε χαμένες και προωθεί την έννοια της «διπλής χρήσης» τεχνολογιών, με εφαρμογές σε ναυπηγική, αεροπορία, ηλεκτρονικά, ιατρικό εξοπλισμό και αγροτική παραγωγή.

Ωστόσο, η υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητα παραμένει η διατήρηση μιας μάχιμης στρατιωτικής δύναμης, με τη βιομηχανική υποδομή να έχει πλέον ενσωματωθεί μόνιμα στην οικονομία.

Η Ρωσία αποδεικνύει ότι ακόμη και αν οι μάχες στην Ουκρανία σταματήσουν, η πολεμική της μηχανή θα παραμείνει κεντρικός πυλώνας της οικονομικής και γεωπολιτικής της στρατηγικής για τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν, κατά την περίοδο αυτή, τα έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκαν σε 40.827 εκατ. ευρώ, από 37.523 εκατ. ευρώ πέρυσι. Όσον αφορά τις δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού, αυτές διαμορφώθηκαν σε 36.645 εκατ. ευρώ, από 34.256 εκατ. ευρώ την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουλίου 2024.

Πίνακας: Καθαρές δανειακές ανάγκες της κεντρικής διοίκησης σε ταμειακή βάση (εκατ. ευρώ)

​​ 

«Είναι η μόνη χώρα που αρνείται» να φτάσει το 5% του ΑΕΠ για τις δαπάνες ασφαλείας έως το 2035. «Το βρίσκω αυτό απαίσιο», τόνισε ο Αμερικανός πρόεδρος, προειδοποιώντας ότι η ισπανική οικονομία «θα μπορούσε να καταστραφεί ολοσχερώς. Ξέρετε, θα διαπραγματευτούμε μια εμπορική συμφωνία με την Ισπανία. Θα τους κάνουμε να πληρώσουν τα διπλάσια», είπε, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση διαπραγματεύεται με τις ΗΠΑ για μια συμφωνία αποφυγής δασμών,

Τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ δεσμεύτηκαν σήμερα να επενδύσουν το 5% του ΑΕΠ τους στην ασφάλεια σε ορίζοντα δεκαετίας το 2035.

Ο στόχος θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί, προειδοποίησαν πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως η Ισπανία που θεωρεί την αύξηση των αμυντικών δαπανών «παράλογη».

Η Ισπανία θα επιτύχει τους νέους στόχους που συμφωνήθηκαν, αλλά θεωρεί τις τρέχουσες αμυντικές δαπάνες της, ύψους 2% του ΑΕΠ της χώρας, «επαρκείς, ρεαλιστικές και συμβατές με το κράτος πρόνοιας», δήλωσε ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ στο τέλος της συνόδου.

Ο Σάντσεθ ζήτησε την περασμένη εβδομάδα την εξαίρεση της Ισπανίας από την απαίτηση του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες στο 5%, αίτημα το οποίο ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, απέρριψε δημοσίως.

Η Ελλάδα είναι μία από τις τρεις χώρες, μετά τη Γερμανία και τη Λετονία που έχουν καταθέσει αίτημα για ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, όπως περιλαμβάνεται στο σχέδιο ReARM της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο κ. Ουζβάρι ρωτήθηκε για τις εκτιμήσεις από την ελληνική πλευρά του δημοσιονομικού χώρου που κερδίζει η Ελλάδα, με τον ίδιο να δηλώνει πως «αυτό που έχει σημασία είναι ότι έχουμε θεσπίσει κάποιους κανόνες και λέμε ότι τα μέλη μπορούν να παρεκκλίνουν δαπανώντας επιπλέον 1,5%».

Όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα αιτήματα των χωρών, ανάμεσά τους και της Ελλάδας θα εξεταστούν σύμφωνα με τις διατάξεις και οι απαντήσεις θα δοθούν μέσα στον Ιούνιο.

Παράλληλα, ο ίδιος δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο ο αριθμός των χωρών που θα καταθέσουν αίτημα να αυξηθεί τις επόμενες ώρες, καθώς η καταληκτική ημερομηνία που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι η τελευταία ημέρα του Απριλίου.

Σε αρκετούς προκάλεσε αιφνιδιασμό η τοποθέτηση του αρμόδιου τομεάρχη του ΣΥΡΙΖΑ, μήπως, όμως, αφορά την πρώτη σελίδα ενός γενικότερου σχεδιασμού;

«Δεν υπάρχει ταμπού σε κανένα θέμα όσον αφορά τη διαφάνεια. Προσωπικά ακόμα και για τις δαπάνες της Προεδρίας της Δημοκρατίας που συνηθίζεται να ψηφίζουμε, έχω βάλει την ερώτηση για ποιον λόγο την τελευταία πενταετία οι δαπάνες αυτές είναι αυξημένες 30%. Μην μου πείτε ότι είδατε κάποια φοβερή εξωστρεφή δράση, εκτός αν έχουμε ανακαινίσει το Προεδρικό Μέγαρο και δεν το γνωρίζουμε. Θα περιμένουμε απαντήσεις, γιατί κανένας δεν είναι υπεράνω κριτικής» είπε, ενώ για τις αμυντικές δαπάνες υποστήριξε:

«Δεν είναι πεδία για κομματική εκμετάλλευση και αντιπαράθεση. Βεβαίως, θα ενημερωθώ πρώτα από τον αρμόδιο Υπουργό για όλα τα ζητήματα, πριν έχουμε την τοποθέτησή μας σε όλα αυτά. Ωστόσο, είναι γεγονός ότι, από το παρελθόν πάντα θα υπάρχει μια καχυποψία για τις προμήθειες».

Ορισμένοι συνδυάζουν την κίνηση αυτή με την πιθανότητα να ψηφίσει ο ΣΥΡΙΖΑ τις αμυντικές δαπάνες του προϋπολογισμού, υπό την έννοια να αντισταθμιστεί κάτι τέτοιο με αιχμές ή και καταψηφίσεις σε κάποια συμβολικά επί μέρους άρθρα- στο σύνολο, προφανώς, θα καταψηφίσει. Άλλοι βλέπουν πίσω από την κίνηση Κεδίκογλου μία πρώτη αιχμή ώστε εφόσον χρειαστεί να αποστασιοποιηθεί το κόμμα από την στάση υπέρ μιας δεύτερης υποψηφιότητας της κ. Σακελλαροπούλου για την ΠτΔ. Κι έτσι να συνταχθεί με την πρόταση του Αλέξη Χαρίτση για τον Χρήστο Ράμμο. Ίδωμεν…

Ρούλα Σκουρογιάννη

Το δεδομένο πως Έλληνες πολίτες δεν λαμβάνουν αναγκαία ιατρική περίθαλψη επειδή αδυνατούν να καλύψουν το σχετικό κόστος αποτυπώνει την ανεπάρκεια του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) να εξασφαλίσει καθολική και ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες του, ανεξαρτήτως εισοδηματικής κατάστασης. Μάλιστα, η Ελλάδα καταγράφει τη χειρότερη επίδοση ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ σε αυτόν τον δείκτη.

Ειδικότερα, η έκθεση του ΟΟΣΑ, “Health at a Glance: Europe 2024”, εξετάζει τις κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας μετά την πανδημία COVID-19. Η έκθεση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, δύο σημαντικά θεματικά κεφάλαια:

·        Το πρώτο κεφάλαιο παρέχει μια ολοκληρωμένη εξέταση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας στην Ευρώπη, ένα μακροχρόνιο πρόβλημα που επιδεινώθηκε από την τεράστια πίεση που ασκεί η πανδημία στα συστήματα υγείας. Διερευνά τους παράγοντες πίσω από αυτές τις ελλείψεις και προτείνει στρατηγικές πολιτικής για την προσέλκυση, την εκπαίδευση και τη διατήρηση του υγειονομικού δυναμικού που απαιτείται για τη δημιουργία ανθεκτικών συστημάτων υγείας.

·        Το δεύτερο κεφάλαιο εξετάζει τις πιο πρόσφατες τάσεις στην υγεία του γηράσκοντος πληθυσμού της Ευρώπης. Με το προσδόκιμο ζωής να συνεχίζει να αυξάνεται και το μερίδιο του πληθυσμού άνω των 65 ετών να αυξάνεται σταθερά, το κεφάλαιο εξετάζει προτεραιότητες για την προώθηση της υγιούς μακροζωίας για τη μείωση των απαιτήσεων για συστήματα υγείας και για μακροχρόνια περίθαλψη.

Παραθέτει, επίσης, συγκριτικά στοιχεία από 40 ευρωπαϊκές χώρες για τα υγειονομικά συστήματα, τις δαπάνες και την ποιότητα της περίθαλψης στους πολίτες τους.

Μεγάλες ελλείψεις σε υγειονομικό προσωπικό

Ο αριθμός των γιατρών και νοσηλευτών ανά κάτοικο έχει αυξηθεί σημαντικά στις περισσότερες χώρες της ΕΕ, την τελευταία εικοσαετία. Παρ’ όλα αυτά, οι ελλείψεις προσωπικού στον τομέα της υγείας παραμένουν έντονες. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2022, ο μέσος όρος των γιατρών στις χώρες της ΕΕ έφτασε τους 4,2 ανά 1.000 κατοίκους, σε σύγκριση με 3,6 το 2012, και 3,1 το 2002.

Η αύξηση ήταν ιδιαίτερα έντονη στην Ελλάδα και την Πορτογαλία, όπως υπογραμμίζεται στην έκθεση, αν και για τις δύο αυτές χώρες τα στοιχεία περιλαμβάνουν το σύνολο των γιατρών με άδεια άσκησης επαγγέλματος, χωρίς να γίνεται διάκριση ως προς την ενεργή απασχόλησή τους. 

Η Ελλάδα -μεταξύ των χωρών της ΕΕ- καταγράφει τον χαμηλότερο αριθμό νοσηλευτών ανά κάτοικο, σύμφωνα με στοιχεία που αφορούν αποκλειστικά νοσηλευτές που εργάζονται σε νοσοκομεία.

Παρά την αύξηση του αριθμού των νοσηλευτών, την τελευταία δεκαετία, στις περισσότερες χώρες της ΕΕ, η Ελλάδα παραμένει ουραγός. Το 2022, ο μέσος όρος των νοσηλευτών στις χώρες της ΕΕ ανήλθε στους 8,4 ανά 1.000 κατοίκους, από 7,3 το 2012. Στον αντίποδα, οι χώρες με τον υψηλότερο κατά κεφαλήν αριθμό νοσηλευτών το 2022 ήταν η Νορβηγία, η Ισλανδία, η Φινλανδία, η Ιρλανδία και η Γερμανία, οι οποίες διέθεταν τουλάχιστον 12 νοσηλευτές ανά 1.000 κατοίκους. 

Καταγράφονται μεγάλες ελλείψεις επαγγελματιών Υγείας στην Ευρώπη

Η έκθεση αναδεικνύει την έντονη κρίση που αντιμετωπίζει το εργατικό δυναμικό στον τομέα της υγείας στην Ευρώπη. Συγκεκριμένα, το 2022 και 2023, 20 χώρες της ΕΕ ανέφεραν έλλειψη γιατρών, ενώ 15 χώρες δήλωσαν ότι δεν διαθέτουν επαρκή αριθμό νοσηλευτών. Με βάση τα ελάχιστα όρια προσωπικού που απαιτούνται για την καθολική υγειονομική κάλυψη (UHC), υπολογίζεται πως οι χώρες της ΕΕ είχαν συνολική έλλειψη περίπου 1,2 εκατομμυρίων γιατρών, νοσηλευτών και μαιών το 2022.

Οι ελλείψεις αυτές εντείνονται από τις διπλές δημογραφικές προκλήσεις: τη γήρανση του πληθυσμού, που αυξάνει τη ζήτηση για υγειονομικές υπηρεσίες, και τη γήρανση του ίδιου του εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας, το οποίο χρειάζεται άμεση ανανέωση καθώς οι εργαζόμενοι φτάνουν σε ηλικία συνταξιοδότησης.

Για παράδειγμα, πάνω από το 1/3 των γιατρών και το 1/4 των νοσηλευτών στην ΕΕ είναι άνω των 55 ετών, γεγονός που συνεπάγεται μαζικές συνταξιοδοτήσεις τα επόμενα χρόνια, δημιουργώντας ακόμα μεγαλύτερες ανάγκες για την κάλυψη κενών θέσεων στον τομέα της υγείας.

Γεωγραφικές ανισότητες και ανεπαρκής πρόσβαση στην υγειονομική φροντίδα

Σημαντικές γεωγραφικές ανισότητες παραμένουν στην κατανομή των γιατρών στις χώρες της ΕΕ. Σε πολλές χώρες, οι γιατροί συγκεντρώνονται κυρίως σε μεγάλα αστικά κέντρα, όπου εστιάζονται οι εξειδικευμένες υπηρεσίες υγείας. Αυτό το φαινόμενο παρατηρείται χαρακτηριστικά στην Αυστρία, την Κροατία, την Τσεχία, τη Δανία, την Ουγγαρία, την Ελλάδα, την Πολωνία, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία, με αποτέλεσμα την περιορισμένη πρόσβαση των κατοίκων αγροτικών ή απομακρυσμένων περιοχών σε ιατρικές υπηρεσίες.

Η υγειονομική φροντίδα στην Ελλάδα παραμένει ελλιπής για τους οικονομικά ασθενέστερους

Αν και στις περισσότερες χώρες της ΕΕ, το 2023, η πλειονότητα των πολιτών δήλωσε ότι δεν αντιμετώπισε προβλήματα πρόσβασης σε ιατρική περίθαλψη λόγω οικονομικών, γεωγραφικών ή χρονικών περιορισμών, τα άτομα με χαμηλότερα εισοδήματα εξακολουθούν να πλήττονται δυσανάλογα.

Η κατάσταση στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική

Σχεδόν ένας στους τέσσερις πολίτες (23%) με χαμηλό εισόδημα ανέφερε ότι δεν έλαβε την ιατρική φροντίδα που χρειάστηκε το 2023. Ο κυριότερος λόγος για αυτές τις ανεκπλήρωτες ανάγκες ήταν το υψηλό κόστος, γεγονός που αναδεικνύει τα σοβαρά προβλήματα ισότητας και προσβασιμότητας στο ελληνικό σύστημα υγείας.

Ιδιωτικές και δημόσιες δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη

Το κόστος της υγείας για τους πολίτες στην ΕΕ εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις, με τις ιδιωτικές πληρωμές να αποτελούν σημαντικό βάρος για αρκετές χώρες. Το 2022, οι ιδιωτικές δαπάνες αντιπροσώπευαν κατά μέσο όρο το 15% των συνολικών δαπανών για την υγειονομική περίθαλψη στις χώρες της ΕΕ. Ωστόσο, σε χώρες όπως η Λιθουανία, η Λετονία, η Βουλγαρία και η Ελλάδα, το ποσοστό αυτό ξεπέρασε το 30%, υποδεικνύοντας την έντονη εξάρτηση των συστημάτων υγείας από τις άμεσες πληρωμές των πολιτών.

Οι δαπάνες υγείας ως ποσοστό των συνολικών κρατικών δαπανών διαφέρουν αισθητά μεταξύ των χωρών της ΕΕ

Ο μέσος όρος ανήλθε στο 15% το 2022, με χώρες όπως η Ιρλανδία και η Γερμανία να κατευθύνουν περίπου το 20% των δημοσίων δαπανών στην υγειονομική περίθαλψη.
Στην Ουγγαρία και την Ελλάδα, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 10%, γεγονός που αποτυπώνει τον περιορισμένο ρόλο της δημόσιας χρηματοδότησης στη στήριξη του συστήματος υγείας στις δύο αυτές χώρες.

Η γήρανση του πληθυσμού στην Ευρώπη

Το ποσοστό των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών παρουσίασε σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ των χωρών της ΕΕ το 2023. Ιταλία και Πορτογαλία κατέγραψαν τα υψηλότερα ποσοστά, με σχεδόν το 25% του πληθυσμού να ανήκει σε αυτή την ηλικιακή ομάδα. Αντίθετα, η Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο είχαν τα χαμηλότερα ποσοστά, με μόλις το 15% του πληθυσμού να είναι άνω των 65 ετών.

Η γήρανση του πληθυσμού, όμως, αναμένεται να επιταχυνθεί δραματικά σε αρκετές χώρες τις επόμενες δεκαετίες. Μέχρι το 2050, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών θα είναι ιδιαίτερα υψηλό στην Ιταλία, την Πορτογαλία, την Ελλάδα και την Ισπανία, με πάνω από το ένα τρίτο του πληθυσμού να ανήκει σε αυτή την ηλικιακή κατηγορία.

Αυξημένα ποσοστά παχυσαρκίας στους εφήβους στην Ελλάδα

Η αύξηση της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας στην Ελλάδα αποτελεί σοβαρή πηγή ανησυχίας. Κακή διατροφή και έλλειψη φυσικής δραστηριότητας έχουν συμβάλει στην άνοδο των ποσοστών υπέρβαρου πληθυσμού και παχυσαρκίας τόσο στους εφήβους όσο και στους ενήλικες σε ολόκληρη την ΕΕ.

Το 2022, περισσότεροι από το 20% των εφήβων ηλικίας 15 ετών στις χώρες της ΕΕ ήταν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. Στη Μάλτα, την Ελλάδα και τη Ρουμανία τα ποσοστά αυτά ξεπέρασαν το 25%, αναδεικνύοντας την ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις σε επίπεδο δημόσιας υγείας.

Η αντιμετώπιση αυτής της τάσης απαιτεί στρατηγικές που να προάγουν τη σωστή διατροφή, τη φυσική άσκηση και την ευαισθητοποίηση για την υγεία, ιδιαίτερα σε σχολεία και οικογένειες.

Αυτή η δημογραφική εξέλιξη δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για τα συστήματα υγείας και πρόνοιας, καθώς η αυξανόμενη ζήτηση για φροντίδα ηλικιωμένων απαιτεί νέους πόρους, υποδομές και πολιτικές για τη στήριξη των ηλικιακά γηραιότερων πληθυσμών.

Δύο αρνητικά «ρεκόρ» για την Ελλάδα το 2023

1.      Χαμηλή εμπιστοσύνη στους κυβερνητικούς θεσμούς

Η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τις κυβερνήσεις τους είναι καθοριστική για την αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων. Ωστόσο, το 2023, μόνο το ένα τρίτο των πολιτών στην Ελλάδα, την Πορτογαλία και τη Λετονία εξέφρασε εμπιστοσύνη στις ικανότητες ετοιμότητας των κυβερνήσεών τους σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Αυτό κατατάσσει την Ελλάδα στις χώρες με τα χαμηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης στην ΕΕ, σε πλήρη αντίθεση με χώρες όπως η Φινλανδία, η Ολλανδία και η Δανία, όπου η εμπιστοσύνη ξεπερνούσε το 50%.

2.      Υψηλά ποσοστά μικροβιακής αντοχής (AMR)

Η μικροβιακή αντοχή αποτελεί μια σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, με περίπου 35.000 θανάτους ετησίως στην ΕΕ να σχετίζονται με ανθεκτικές στα αντιβιοτικά λοιμώξεις και κόστος που εκτιμάται στα 6,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Το 2022-23, το 32% των βακτηριακών στελεχών που εξετάστηκαν ήταν ανθεκτικά σε βασικά αντιβιοτικά. Η κατάσταση ήταν ιδιαίτερα ανησυχητική σε χώρες, όπως η Ελλάδα, η Ρουμανία, η Κύπρος και η Βουλγαρία, όπου τα ποσοστά αντοχής ξεπέρασαν το 50%, κατατάσσοντας την Ελλάδα στις χώρες με τις χειρότερες επιδόσεις στον τομέα αυτό.

Αυτές οι δύο διαστάσεις υπογραμμίζουν την ανάγκη για βελτιώσεις τόσο στη διακυβέρνηση όσο και στη δημόσια υγεία, με έμφαση στις πολιτικές που ενισχύουν την εμπιστοσύνη και περιορίζουν τη μικροβιακή αντοχή.

Δημογραφικό ζήτημα: Από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην Ευρώπη

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια σημαντική δημογραφική μεταβολή, καθώς ο πληθυσμός γερνάει ραγδαία. Το ποσοστό των ατόμων άνω των 65 ετών στην ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί από 21% το 2023 σε 29% το 2050. Παράλληλα, το προσδόκιμο ζωής για τα άτομα ηλικίας 65 ετών έχει υπερβεί τα 20 χρόνια, ωστόσο, περισσότερα από τα μισά από αυτά τα χρόνια συνήθως συνοδεύονται από χρόνιες ασθένειες και αναπηρίες, δημιουργώντας σημαντικές προκλήσεις για τα συστήματα υγείας και πρόνοιας.

Το προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση στην ΕΕ έφτασε τα 81,5 χρόνια το 2023, ξεπερνώντας τα επίπεδα πριν από την πανδημία κατά 0,2 χρόνια. Ωστόσο, παραμένουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Μάλτα καταγράφουν προσδόκιμο ζωής πάνω από δύο χρόνια πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ η Λετονία και η Βουλγαρία έχουν προσδόκιμο ζωής χαμηλότερο από τον μέσο όρο κατά πάνω από πέντε χρόνια.

Όσον αφορά τα αίτια θνησιμότητας, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και οι καρκίνοι παρέμειναν οι κύριες αιτίες θανάτου στην ΕΕ το 2021, με ποσοστό 54% όλων των θανάτων, ενώ η COVID-19 ακολούθησε με 11%.

Η πανδημία του COVID-19 είχε επίσης αντίκτυπο στους εμβολιασμούς. Μέχρι το τέλος του 2021, σχεδόν το 90% των ατόμων ηλικίας 60+ στην ΕΕ είχαν ολοκληρώσει τον αρχικό εμβολιασμό τους, με τις περισσότερες χώρες να καταγράφουν κάλυψη άνω του 75%. Ωστόσο, η κάλυψη των αναμνηστικών δόσεων ήταν ανισομερώς κατανεμημένη, με την πρώτη αναμνηστική δόση να έχει υψηλότερα ποσοστά σε κάποιες χώρες και τη δεύτερη να παρουσιάζει ακόμη μεγαλύτερη ανισότητα.

Τα ποσοστά εμβολιασμού κατά της γρίπης σημείωσαν αρχική αύξηση το 2020, αλλά στη συνέχεια μειώθηκαν το 2021-22, αν και παρέμειναν υψηλότερα από τα προ πανδημίας επίπεδα. Αυτές οι προκλήσεις αναδεικνύουν την ανάγκη για στρατηγικές δημόσιας υγείας που να απαντούν στις ανάγκες ενός γηράσκοντος πληθυσμού, με έμφαση στη διαχείριση χρόνιων ασθενειών και στην προώθηση του εμβολιασμού.

Τα υπόλοιπα κεφάλαια της έκθεσης

Παρέχουν μια συγκριτική επισκόπηση των πιο πρόσφατων δεδομένων σχετικά με την κατάσταση της υγείας, τους παράγοντες κινδύνου και την απόδοση του συστήματος υγείας στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, τις 9 υποψήφιες χώρες στην ΕΕ, τις 3 χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών και το Ηνωμένο Βασίλειο. 

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, από την 1η Οκτωβρίου έως και την 31η Δεκεμβρίου 2024 μηδενίζονται οι ανεκτές αποκλίσεις στα δεδομένα των εσόδων ενώ «κουρεύονται» στο 5% για τα δεδομένα των εξόδων από 10% και 20% αντίστοιχα που ισχύει μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου. Από την 1η Ιανουαρίου 2025 καταργούνται τα επιτρεπτά όρια αποκλίσεων σε έσοδα και έξοδα ανά φορολογική περίοδο δήλωσης ΦΠΑ σε σχέση με τα αντίστοιχα δεδομένα που έχουν διαβιβαστεί στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA.

Με το τρόπο αυτό θα μπει τέλος στις εικονικές συναλλαγές καθώς η εφορία θα αναγνωρίζει για έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα μόνο τις δαπάνες που έχουν καταγραφεί στο σύστημα και ταυτόχρονα τα δηλωθέντα έσοδα δεν μπορεί να είναι χαμηλότερα από αυτά που προκύπτουν από τη διαβίβαση των σχετικών παραστατικών για τις αγορές ή την παροχή υπηρεσιών.

Με το μηδενισμό των ανεκτών αποκλίσεων στα έσοδα και τα έξοδα κανένας επαγγελματίας δεν θα μπορεί να αυξήσει τα έξοδα του, αλλά αντίθετα θα μπορεί να αυξήσει τα έσοδα του. Συγκεκριμένα θα μπορεί να προσθέσει και άλλα έσοδα και ΦΠΑ που πρέπει να καταβάλλει, στην περίπτωση που έχει εκδώσει τιμολόγια πωλήσεων τα οποία ωστόσο δεν είχαν διαβιβαστεί εντός 24 ωρών στη ηλεκτρονική εφαρμογή της ΑΑΔΕ λόγω απώλειας σύνδεσης ή εκδόθηκαν χειρόγραφα ή ειδικής εξαίρεσης (π.χ. λόγω πολύ χαμηλού ετήσιου τζίρου).

Προσυμπληρωμένες δηλώσεις

Το νέο καθεστώς ανοίγει το δρόμο για προσυμπλήρωση των δηλώσεων ΦΠΑ καθώς η φορολογική διοίκηση θα μπορεί να υπολογίζει αυτόματα και χωρίς καμία παρέμβαση από τους υπόχρεους το ποσό του φόρου που πρέπει να καταβάλουν στο δημόσιο. Το κλείδωμα των δηλώσεων ΦΠΑ τόσο προς τα έσοδα όσο και προς τα έξοδα αναμένεται να συμβάλει στη μείωση του «κενού ΦΠΑ», των εσόδων δηλαδή που χάνει το κράτος από τη μη είσπραξη ΦΠΑ και το οποίο έχει ήδη περιοριστεί κατά 3 δισεκατ. ευρώ με την ενίσχυση και την εξάπλωση των ηλεκτρονικών πληρωμών και συναλλαγών.

Παράλληλα τα στοιχεία για τα έσοδα και τα έξοδα που αναρτώνται στα myDATA θα μεταφέρονται «αυτούσια» και αυτόματα και στη φορολογική δήλωση, πράγμα που σημαίνει ότι μετά τις δηλώσεις ΦΠΑ θα κλειδώσουν και οι κωδικοί του εντύπου Ε3 της φορολογικής δήλωσης με βάση το οποίο υπολογίζονται τα φορολογητέα κέρδη και το ύψος του φόρου εισοδήματος.

Τα επιτρεπτά όρια αποκλίσεων δήλωσης φόρου σε σχέση με τα αντίστοιχα δεδομένα που έχουν διαβιβαστεί στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA διαμορφώνονται ως εξής:

-10% για τα έσοδα και 20% για τα έξοδα που αφορούν την περίοδο από 1η Ιουλίου 2024 έως και την 30η Σεπτεμβρίου 2024.

-0% για τα έσοδα και 5% για τα έξοδα για την περίοδο από 1 Οκτωβρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2024.

-Από την 1 Ιανουαρίου 2025 δεν θα υπάρχει καμία απόκλιση τόσο ως προς τα έσοδα όσο και προς τα έξοδα σε σχέση με τα αντίστοιχα δεδομένα που έχουν διαβιβαστεί στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA.

Πηγή: newsbeast.gr

Εντύπωση προκαλούν επίσης τα έξοδα… φιλοφρονήσεων, εδεσμάτων και γλυκών ενώ έχουν δοθεί 37.000 ευρώ για «κατασκευαστικές εργασίες» στο γραφείο της και για «γενική επισκευή και ανακαίνιση», χωρίς να υπάρχουν περαιτέρω λεπτομέρειες.

Ειδικότερα σύμφωνα με τις επίσημες αναρτήσεις στη ΔΙΑΥΓΕΙΑ έχουν δαπανηθεί τα εξής:

7.068 ευρώ για παροχή φωτογραφικών υπηρεσιών

1.805,44 ευρώ για προμήθεια επιδαπέδιων φωτιστικών

868 ευρώ για παροχή υπηρεσιών τοποθέτησης ταπετσαρίας

2.575,19 ευρώ για προμήθεια υφασμάτινων κουρτινών και ταπετσαρίας

1.376,4 ευρώ για παροχή υπηρεσιών ραφής και τοποθέτησης υφασμάτινων κουρτινών

2.000 ευρώ για παροχή υπηρεσιών βιντεοσκόπησης

20.000 ευρώ για προμήθεια ειδών φιλοφρονήσεων

36.952 ευρώ για εκπόνηση εργασιών υλικοτεχνικής υποστήριξης

25.000 ευρώ για αγορά επίπλων

17.980 ευρώ για τα περίφημα χαλιά της Δέσποινας Μοιραράκη