«Η Ευρώπη και η Ελλάδα οφείλουν να διατυπώνουν ξεκάθαρα την υπεράσπιση των αρχών του Διεθνούς Δικαίου και να ξεκαθαρίζουν ότι σε αυτές τις στιγμές δεν υπάρχει κανένα περιθώριο διαπραγμάτευσης και υποχώρησης» τόνισε ο Σωκράτης Φάμελλος, με αφορμή τις δημόσιες απειλές Τραμπ για τη Γροιλανδία, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη να ενισχυθεί ο ρόλος του διεθνών οργανισμών.

Ο Σωκράτης Φάμελλος σημείωσε επίσης, ότι η Ευρώπη οφείλει να διατυπώνει ισχυρό λόγο και πρωτοβουλίες για τα θέματα ειρήνης και ασφάλειας και να προωθήσει την πολιτική ενοποίηση και τη διατύπωση ενιαίας εξωτερικής πολιτικής, που να αναδεικνύει την υπεράσπιση των αρχών του Διεθνούς Δικαίου.

Στη συνάντηση συμμετείχε επίσης η βουλεύτρια Δυτικού Τομέα Β’ Αθηνών και τομέαρχισσα Εξωτερικής πολιτικής της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Ρένα Δούρου και η υπεύθυνη στην ΠΓ για τον τομέα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Ράνια Σβίγκου.

Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι τώρα, στην Ελλάδα, από το γενετικό υλικό του συγκεκριμένου δότη, από την European Sperm Bank της Δανίας, γεννήθηκαν 18 παιδιά σε 11 οικογένειες, από 7 Κέντρα Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Μία από αυτές τις οικογένειες απέκτησε τρία παιδιά με αυτό τον τρόπο, εκ των οποίων το ένα κατέληξε το 2020, ενώ δύο χρόνια αργότερα νόσησε το αδελφάκι του. Πώς και πότε ξεκίνησαν όμως, όλα; Και γιατί το θέμα βγήκε τώρα στη δημοσιότητα; Υπάρχουν άραγε ελληνικά κέντρα που εξακολουθούν να προμηθεύονται γενετικό υλικό από τη συγκεκριμένη τράπεζα του εξωτερικού; Ποια είναι προβλήματα του θεσμικού πλαισίου σε σχέση με τον συνολικό αριθμό γεννήσεων ανά δότη και πώς θα πρέπει αυτό να αλλάξει στο πλαίσιο της ΕΕ; O διευθυντής Ερευνών στο Εργαστήριο Μοριακής Γενετικής του Ανθρώπου, ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, Κλινικός Εργαστηριακός Γενετιστής, Δρακούλης Γιαννουκάκος, ο οποίος έχει εξειδικευθεί τα τελευταία 30 χρόνια στις σπάνιες γενετικές κληρονομικές μορφές καρκίνου δίνει απαντήσεις σε όλα αυτά τα κρίσιμα ερωτήματα και σε άλλα πολλά για αυτή την υπόθεση που η διαλεύκανσή της είναι σε πλήρη εξέλιξη, σε συνέντευξη του στο Πρακτορείο Fm και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104, 9 ΜΥΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ» που θα μεταδοθεί το Σάββατο 20 Δεκεμβρίου.

   Ακολουθούν τα κύρια σημεία της συνέντευξης του Δρακούλη Γιαννουκάκου, διευθυντή Ερευνών στο Εργαστήριο Μοριακής Γενετικής του Ανθρώπου, ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος στο Πρακτορείο FM

   Ερ: Πώς ξεκίνησαν όλα και γιατί το θέμα βγήκε τώρα στη δημοσιότητα;

   Απ: Τον Νοέμβριο του ’23 στη Ρουέν της Γαλλίας ένα Κέντρο για παιδιά και ενήλικες με το σπάνιο κληρονομικό σύνδρομο προδιάθεσης για καρκίνο Li-Fraumeni (που οφείλεται συνήθως σε μετάλλαξη του γονιδίου TP53) διαπίστωσε ότι έχουν γεννηθεί πολλά παιδιά με τη συγκεκριμένη μετάλλαξη, που τότε ήταν καινούργια. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η εταιρεία European Sperm Bank, με έδρα τη Δανία να ανακοινώσει τον ίδιο μήνα ότι αποσύρει τη διάθεση του συγκεκριμένου σπέρματος. Την 1η Ιουνίου 2024 το παραπάνω κέντρο στη Ρουέν κοινοποιεί το θέμα σε συνεργασία με κέντρα από το Βέλγιο, τη Δανία, τη Γερμανία και τη Σουηδία στην ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Δικτύου Αναφοράς για Σύνδρομα Προδιάθεσης στον Καρκίνο (ERN: European Reference Networks Genturis: Genetic Tumour Risk Syndromes) (https://genturis.eu/l%3Deng/research/research-projects/tp53-sperm-donation-jun-2024.html). Μέσω αυτής της ανακοίνωσης γίνεται έκκληση σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, για να διαπιστωθεί ποια άλλα κέντρα έχουν έρθει σε επαφή με αυτή την μετάλλαξη. Και έτσι προέκυψαν πολλά περιστατικά σε Αγγλία, Γερμανία, Βέλγιο, Σουηδία, Ελλάδα και σε άλλες χώρες. Την Κυριακή 25 Μαΐου 2025 στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Γενετικής του Ανθρώπου (European Society of Human Genetics – ESHG) στο Μιλάνο παρουσιάστηκε από την Γαλλίδα ερευνήτρια Edwige Kasper, από το κέντρο στη Ρουέν , μια εργασία που αφορούσε έναν Δανό δότη σπέρματος πριν από 20 χρόνια, από το σπέρμα του οποίου γεννήθηκαν πολλά παιδιά με καρκίνο. Τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν αφορούσαν 46 οικογένειες, 67 παιδιά που είχαν ελεγχθεί για την παρουσία της παθογόνου παραλλαγής σε 8 χώρες: Δανία, Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ελλάδα, Ισπανία, Σουηδία και Βέλγιο. Είκοσι τρία παιδιά έφεραν την παραλλαγή στο γονίδιο TP53 ενώ 10 παιδιά είχαν ήδη αναπτύξει καρκίνο. Τα είδη του καρκίνου ήταν: 4 καρκίνοι του εγκεφάλου, 2 εμβρυονικά ραβδομυοσαρκώματα και 4 αιματολογικές κακοήθειες. Πρόκειται για κλασικές περιπτώσεις του συνδρόμου Li-Fraumeni. Για την Ελλάδα, τον Μάιο, στη συγκεκριμένη ανακοίνωση, αναφέρθηκε ότι αφορά μία οικογένεια. Ωστόσο, όπως διαπιστώθηκε στη συνέχεια, τα περιστατικά είναι πολύ περισσότερα, εφόσον από τότε μέχρι σήμερα έχουμε φτάσει στα 197 παιδιά. Είναι ένα τεράστιο και ανησυχητικό νούμερο για έναν δότη και ενδεχομένως αυτός είναι και ο λόγος που το θέμα βγήκε τώρα στη δημοσιότητα.

   Ερ: Γνωρίζετε αν μετά από όλα αυτά, ελληνικά κέντρα εξακολουθούν να προμηθεύονται σπέρμα από τη συγκεκριμένη τράπεζα του εξωτερικού;

   Απ: Δεν το γνωρίζω. Γενικά αυτά τα στοιχεία δεν είναι διαθέσιμα, αλλά δεν αποκλείεται. Το ότι ένας δότης είχε πρόβλημα δεν σημαίνει ότι όλα τα δείγματα της συγκεκριμένης τράπεζας δεν είναι καλής ποιότητας.

   Σε 4 εκατ. νέες διαγνώσεις καρκίνου ετησίως σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα σύνδρομα προδιάθεσης αντιστοιχούν σε περίπου 400.000

   Ερ:Εσείς πού εντοπίζετε το πρόβλημα; Στο γεγονός ότι δεν είναι δυνατόν να ελεγχθούν όλες οι μεταλλάξεις ή ενδέχεται να υπάρχει δόλος από κάποιο κέντρο γονιμότητας;

   Απ: Και τα δύο μπορεί να είναι. Μπορεί να υπάρχει δόλος από κάποιο ανταγωνιστικό κέντρο. Αλλά αυτό δεν μπορεί να αποδειχθεί. Αυτό όμως που εγώ μπορώ να πω, είναι ότι πριν από 20 χρόνια η τεχνολογία δεν επέτρεπε να δούμε εάν κάποιος δότης έχει μία μετάλλαξη σε μία σειρά από γονίδια που προδιαθέτουν για διάφορες ασθένειες. Σήμερα όμως, αυτό είναι δυνατόν. Μπορούμε να ξέρουμε, τουλάχιστον να αποκλείσουμε, κάποιες βασικές πολύ σοβαρές γενετικές ασθένειες από κάποιον δότη. Οι οποίες κυμαίνονται από 100-500, σε σύνολο περίπου 7.000 γενετικών ασθενειών. Το σύνδρομο Li-Fraumeni, παρότι σπάνιο, όπως άλλα περίπου 120 γνωστά μέχρι σήμερα σύνδρομα, δεν είναι αμελητέο. Σε σπάνια ή σε λιγότερο σπάνια σύνδρομα προδιάθεσης στον καρκίνο οφείλεται περίπου το 10% των περιπτώσεων του καρκίνου συνολικά. Σε ένα σύνολο περίπου 4 εκατομμυρίων νέων διαγνώσεων καρκίνου ανά έτος σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα σύνδρομα προδιάθεσης στον καρκίνο αντιστοιχούν σε περίπου 400.000 νέες διαγνώσεις σε ετήσια βάση. Τα σύνδρομα προδιάθεσης στον καρκίνο συμπεριλαμβάνονται σε ένα σύνολο περίπου 7.000 σπανίων γενετικών ασθενειών που γνωρίζουμε σήμερα και αφορούν περίπου το 10% των περίπου 500 εκατομμυρίων του ευρωπαϊκού πληθυσμού.

   Ερ:Ποιες εξετάσεις γίνονται αυτή τη στιγμή στο γενετικό υλικό που συλλέγεται και ποιες θα έπρεπε κατά τη γνώμη σας να γίνονται;

   Οι εξετάσεις που γίνονται μέχρι σήμερα, στους δωρητές σπέρματος στις περισσότερες χώρες είναι για το AIDS, για την ηπατίτιδα Β και C και για ορισμένα γενετικά νοσήματα που απαντούν με σχετικά αυξημένη συχνότητα σε κάθε χώρα. Στην Ελλάδα εξετάζονται o καρυότυπος, η κυστική ίνωση, η μεσογειακή και δρεπανοκυτταρική αναιμία, μια μορφή κώφωσης και η νωτιαία μυϊκή ατροφία . Προφανώς δεν εξετάζεται το σύνολο των 20.000 γονιδίων που φέρει το ανθρώπινο σώμα, καθώς κάτι τέτοιο είναι ακόμη δύσκολο. Θεωρώ όμως ότι σε μερικά χρόνια θα είναι ρουτίνα. Ωστόσο αυτή τη στιγμή θα έπρεπε να γίνεται έλεγχος για τουλάχιστον 100 μπορεί 200 ή και 500 πολύ σοβαρές γενετικές ασθένειες.

   Ερ: Τα συστήματα υγείας μπορούν να τις υποστηρίξουν;

   Απ: Σήμερα η τεχνολογία το επιτρέπει δεν είναι κάτι απαγορευτικό από πλευράς κόστους. Για το κράτος μπορεί να είναι 300-500 ευρώ μάξιμουμ

   Ένας στους δέκα με αυτή τη μετάλλαξη δεν θα αναπτύξει καρκίνο, αλλά η πλειονότητα θα έχει νοσήσει μέχρι τα 50 έτη

   Παρατηρούμε καρκίνους μαστού σε ηλικίες 15-20 ετών

   Ερ: Πόσο τοις εκατό πιθανότητα έχει κάποιος να αναπτύξει καρκίνο με αυτή τη μετάλλαξη και σε ποια ηλικία;

   Απ: Η πιθανότητα είναι 90% μέχρι τα 70 χρόνια. Δυστυχώς, το συγκεκριμένο γονίδιο και οι συγκεκριμένες μεταλλάξεις, καθώς δεν είναι μόνο μία, είναι πολύ δύσκολη περίπτωση με ανάπτυξη καρκίνου σε πολύ μικρές ηλικίες. Έχουμε καρκίνο μαστού σε ηλικίες 15-20 ετών, καρκίνο των επινεφριδίων, αιματολογικούς καρκίνους, καρκίνους εγκεφάλου σε ηλικίες κάτω των 10. Αλλά κάποιοι από τους φέροντες τη μετάλλαξη σε αυτό το γονίδιο μπορεί να νοσήσουν στα 30, 40, 50, 60. Οι πιο πολλοί θα έχουν εμφανίσει καρκίνο έως τα 50 και ένα μικρό ποσοστό, 1 στους δέκα δεν θα αναπτύξει καθόλου καρκίνο.

   Ερ:Τι σημαίνει αυτό που διαβάσαμε ότι φέρει βλάβη το 20% των κυττάρων του σπέρματος του συγκεκριμένου δότη;

   Απ: Ότι στατιστικά από τα 197 παιδιά που έχουν γεννηθεί με το σπέρμα αυτού του δότη περιμένουμε το 20% να έχει τη μετάλλαξη και να νοσήσει. Δηλαδή, σχεδόν 40 παιδιά. Τα υπόλοιπα 160 δεν θα νοσήσουν και αυτό είναι ένα καλό νέο για αυτούς τους ανθρώπους. Για αυτούς τουλάχιστον που θέλουν να ξέρουν. Γιατί υπάρχουν και άνθρωποι που δεν θέλουν να ξέρουν. Και αυτό είναι ανθρώπινο επίσης. Έχουν το δικαίωμα αυτό. Η πρώτη αντίδραση είναι δεν θέλω να ξέρω. Οι περισσότεροι όμως, όσο περνάει ο καιρός, θέλουν να γνωρίζουν.

   Ερ: Όσον αφορά το ενιαίο πλαίσιο που έχει ανοίξει μεγάλη συζήτηση πανευρωπαϊκά και προδήλως θα ληφθούν μέτρα, αν αυτό εφαρμοστεί, θα βρίσκουν εύκολα σπέρμα οι γυναίκες που μόνο με αυτό τον τρόπο μπορούν να αποκτήσουν παιδί; Γιατί διάβασα ότι από τους 100 δότες που δίνουν το γενετικό τους υλικό επιλέγονται μόλις οι δύο. Όπως επίσης ότι οι ελληνικές τράπεζες σπέρματος αδυνατούν να καλύψουν τις ανάγκες και εξ αυτού του λόγου προσφεύγουν σε διασυνοριακές συνεργασίες.

   Απ: Noμίζω ότι δεν θα υπάρξει πρόβλημα αν σκεφτείτε ότι η European Sperm Bank έχει χίλιους δότες. Ωστόσο εδώ υπήρχε μία υπερβολή. Δεν γίνεται ένας δότης να δίνει για 200 παιδιά. Είναι απαράδεκτο αυτό που έγινε. Είναι ντροπή.

   Ερ:Θεωρείτε ότι το όριο των 12 (1 δότης σε 12 οικογένειες) που ισχύει για την Ελλάδα έχει παραβιαστεί; Στο Βέλγιο ας πούμε, είναι όριο το 6 και εντούτοις 38 γυναίκες έχουν γεννήσει παιδιά με αυτή τη μετάλλαξη. Και αναρωτιέμαι αν σε μικρούς πληθυσμούς, όπως ο ελληνικός στην περίπτωση καταστρατήγησης του ορίου ελλοχεύει ο κίνδυνος για αιμομιξίες ;

   Απ: Οι αιμομιξίες συνέβαιναν σε κλειστές κοινωνίες στην Ελλάδα και συμβαίνουν ακόμα σε ισλαμικά κράτη που παντρεύονται ξαδέρφια. Αυτό δεν είναι το τέλος του κόσμου. Το σίγουρο είναι ότι το όριο των 12 δεν είναι μεγάλο για την Ελλάδα, φτάνει να μη γίνεται 50 και 100. Θεωρώ ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο το νούμερο δεν θα πρέπει να ξεπεράσει το 20. Επίσης, είναι σίγουρο ότι μέχρι τώρα το όριο καταστρατηγείτο παντού. Πλέον όμως, μετά τα γεγονότα που συζητάμε, εκτιμώ ότι η νομοθεσία θα αυστηροποιηθεί. Δεν γίνεται να παίζουμε με τις ζωές των ανθρώπων.

   Ερ: Άρα πιστεύετε ότι τα παιδιά που γεννήθηκαν με αυτή τη μετάλλαξη στην Ελλάδα είναι περισσότερα από 18 και απλά ακόμη δεν το γνωρίζουμε;

   Απ: Είναι πολύ πιθανό. Η Εθνική Αρχή λέει ότι είναι τόσα και την πιστεύουμε. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή, προσπαθεί να χαρτογραφήσει την κατάσταση.

   Είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί Εθνικό Μητρώο Εξωσωματικής

   Ερ:Τι πρέπει κατά τη γνώμη σας να γίνει για να αποφευχθούν παρόμοια περιστατικά στο μέλλον. Η European Sperm Bank εξέδωσε συγγνώμη, με την οποία σαφώς δεν γυρίζουν πίσω τα παιδιά που χάθηκαν.

   Απ: Πρώτον, να μειωθεί δραστικά ο επιτρεπόμενος αριθμός παιδιών από τον ίδιο δότη σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε χώρες όπως η δική μας ένας δότης ανά δέκα, δώδεκα οικογένειες είναι ένα λογικό νούμερο. Αυτό όμως, να μην γίνεται πανευρωπαϊκά 100, αλλά να γίνεται 20, να γίνεται διπλάσιο. Όχι παραπάνω. Και δεύτερον, και πιο σημαντικό να γίνεται μια σειρά γενετικών εξετάσεων στους δότες, γιατί πολλά γενετικά νοσήματα δεν εκδηλώνονται στην ηλικία των 20-25 χρόνων που είναι και η συνήθης ηλικία των δοτών . Τρίτον, είναι απαραίτητη η καθιέρωση μητρώων για την παρακολούθηση τόσο των παιδιών, που γεννιούνται με εξωσωματική γονιμοποίηση όσο, και των μητέρων τους. Να δημιουργηθεί ένα Εθνικό Μητρώο Εξωσωματικής. Γιατί θα πρέπει να παρακολουθούνται για τις επόμενες δεκαετίες, προκειμένου να μπορέσουμε να πούμε με σιγουριά μετά από 30 ή 40 χρόνια, ότι δεν υπάρχει πρόβλημα με την εξωσωματική, ή ότι ενδεχομένως υπάρχουν κάποιες ασθένειες που συσχετίζονται με την εξωσωματική.

   Ερ: Και πώς μπορεί να διασφαλιστεί η μη καταστρατήγηση του ορίου;

   Απ: Με πιο αυστηρό νόμο και κυρώσεις στις τράπεζες που δεν εφαρμόζουν το νόμο.

   Ερ:Ποιο θεωρείτε ότι πρέπει να είναι το όριο για κάθε δότη; Σε όλες τις χώρες της ΕΕ το ίδιο ή ανάλογα με τον πληθυσμό;

   Απ: Ανάλογα με τον πληθυσμό. Περίπου δέκα παιδιά στα δέκα εκατομμύρια. Αυτό όμως που θέλω να τονίσω είναι ότι όσο υπάρχει άνθρωπος θα υπάρχει και καρκίνος. Και λόγω της πολυπλοκότητας του ανθρώπινου γενετικού υλικού γενικότερα, αλλά και του φαινομένου που λέγεται καρκίνος ειδικότερα, η αντιμετώπιση των σπανίων ασθενειών προϋποθέτει την ύπαρξη εξειδικευμένων κέντρων εμπειρογνωμοσύνης για τα διαφορετικά σύνδρομα, όπως το συγκεκριμένο κέντρο στην πόλη Ρουέν Δεν είναι τυχαίο που η διαλεύκανση της υπόθεσης αυτής ξεκίνησε στο συγκεκριμένο κέντρο. 

Σύμφωνα με μεγάλη έρευνα ευρωπαϊκών ΜΜΕ, ανάμεσά τους και το BBC, από τα δείγματά του έχουν γεννηθεί τουλάχιστον 197 παιδιά σε όλη την Ευρώπη, εκ των οποίων ορισμένα έχουν ήδη χάσει τη ζωή τους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, επτά κλινικές στη χώρα μας έλαβαν σπέρμα από τον Δανό δότη.

Δεδομένου ότι επισήμως τηρείται εμπιστευτικότητα για το θέμα, υπολογίζεται ότι περισσότερα από 18 παιδιά έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα από το μεταλλαγμένο σπέρμα του Δανού δότη.

Τον Νοέμβριο του 2020, γιατρός στη χώρα μας, με εξειδίκευση στον παιδικό καρκίνο, είχε εντοπίσει τη μετάλλαξη TP53 σε τρία παιδιά μίας οικογένειας στην Ελλάδα, τα οποία είχαν όλα γεννηθεί μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης σε ελληνικές κλινικές, με σπέρμα από τον συγκεκριμένο δότη. Ένα από τα παιδιά έχει ήδη νοσήσει με καρκίνο.

Οδηγίες από την Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Η Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής στη χώρα μας εξέδωσε οδηγίες, για την ενημέρωση των οικογενειών που έχουν αποκτήσει παιδί με το γενετικό υλικό του Δανού δότη.

Παράλληλα, έχουν ενημερωθεί οι Μονάδες Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής να παραπέμπουν τις οικογένειες σε γενετιστή, για συμβουλευτική αλλά και για γονιδιακό έλεγχο των παιδιών, ώστε να εντοπιστεί αν αυτά φέρουν την «επίμαχη» γονιδιακή μετάλλαξη που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.

Όπως έγινε γνωστό, στο πλαίσιο της σχετικής έρευνας από το δίκτυο ερευνητικής δημοσιογραφίας της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης, επτά ελληνικές Μονάδες Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής χρησιμοποίησαν δείγματα του Δανού δότη.

Το ίδιο γενετικό υλικό διανεμόταν σε Μονάδες επί 17 χρόνια σε τουλάχιστον 12 χώρες, εκτός της Ελλάδας, όπως Κύπρο, Ολλανδία, Γερμανία, Ισπανία, Ιρλανδία και Πολωνία.

Ο χάρτης που αποτυπώνει τις χώρες όπου σε κλινικές εξωσωματικής γονιμοποίησης πουλήθηκε το μολυσμένο σπέρμα του δότη.

Σύμφωνα με την έρευνα, ο Δανός έδινε σπέρμα από το 2005 ως το 2022.

Ωστόσο, στην Ελλάδα μέχρι και το 2017 δεν τηρούνταν Μητρώο σε αυτό το ευαίσθητο πεδίο σε ό,τι αφορά τους δότες και τις δότριες γενετικού υλικού, σπέρματος και ωαρίων αντίστοιχα.

Ο νομοθέτης προέβλεψε ότι από τον ίδιο δότη μπορούν να γεννηθούν έως 10 παιδιά, αλλά η εικόνα είναι σαφής από τη λειτουργία του Μητρώου και μετά.

Συνεπώς, για το προηγούμενο διάστημα, από το 2005 ως το 2017, οι Μονάδες πιθανόν να μην έχουν στοιχεία για τον έλεγχο που απαιτείται.

Σημειώνεται, πάντως, ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει νόμος που να ορίζει πόσες φορές μπορεί να χρησιμοποιηθεί το σπέρμα ενός δότη σε παγκόσμιο επίπεδο, αν και κάθε χώρα θέτει τα δικά της όρια.

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Σπέρματος δέχτηκε ότι αυτά τα όρια «δυστυχώς» παραβιάστηκαν σε ορισμένες χώρες και ότι «βρίσκεται σε διάλογο με τις αρχές της Δανίας και του Βελγίου».

Στο Βέλγιο, ένας δότης σπέρματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο από έξι οικογένειες. Αντ’ αυτού, 38 διαφορετικές γυναίκες γέννησαν 53 παιδιά από τον ίδιο δότη.

Αντίστοιχα, το όριο στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι 10 οικογένειες ανά δότη.

Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας πρότεινε πρόσφατα ένα όριο 50 οικογενειών ανά δότη, διευκρινίζοντας ότι αυτό δεν θα μείωνε τον κίνδυνο κληρονομικότητας σπάνιων γενετικών ασθενειών.

Αντίθετα, θα ήταν καλύτερο για την ευημερία των παιδιών που ανακαλύπτουν ότι είναι ένα από τα εκατοντάδες ετεροθαλή αδέλφια.

Οι συνηθέστεροι τύπου καρκίνου από τους οποίους μολύνθηκαν ήδη δεκάδες παιδιά.

«Μπορεί να είναι τραυματική εμπειρία»

«Πρέπει να γίνουν περισσότερα για να μειωθεί ο αριθμός των οικογενειών που γεννιούνται παγκοσμίως από τους ίδιους δότες», δήλωσε η διευθύντρια του Progress Educational Trust, ενός ανεξάρτητου φιλανθρωπικού ιδρύματος για άτομα που πάσχουν από υπογονιμότητα και γενετικές παθήσεις: «Δεν κατανοούμε πλήρως ποιες θα είναι οι κοινωνικές και ψυχολογικές επιπτώσεις του να έχεις εκατοντάδες ετεροθαλή αδέλφια. Μπορεί να είναι τραυματική εμπειρία»

Ο καθηγητής Άλαν Πέισι, ο οποίος διηύθυνε την Τράπεζα Σπέρματος του Σέφιλντ και είναι τώρα αναπληρωτής αντιπρόεδρος της Σχολής Βιολογίας, Ιατρικής και Υγείας του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, δήλωσε ότι οι χώρες έχουν καταστεί εξαρτημένες από τις μεγάλες διεθνείς τράπεζες σπέρματος και ότι το ήμισυ του σπέρματος στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι πλέον εισαγόμενο.

«Πρέπει να εισάγουμε από μεγάλες διεθνείς τράπεζες σπέρματος που το πωλούν και σε άλλες χώρες, γιατί έτσι βγάζουν τα χρήματά τους, και εκεί αρχίζει το πρόβλημα, γιατί δεν υπάρχει διεθνής νομοθεσία για το πόσο συχνά μπορείς να χρησιμοποιήσεις το σπέρμα» είπε στο BBC ωστόσο σημείωσε ότι θα ήταν αδύνατο να καταστεί το σπέρμα απολύτως ασφαλές.

«Δεν μπορείς να ελέγξεις τα πάντα, δεχόμαστε μόνο το 1% ή 2% όλων των ανδρών που υποβάλλουν αίτηση για να γίνουν δότες σπέρματος με την τρέχουσα διαδικασία ελέγχου, οπότε αν την κάνουμε ακόμα πιο αυστηρή, δεν θα έχουμε καθόλου δότες σπέρματος – εκεί βρίσκεται η ισορροπία».

Μάλιστα, αυτός που τον εντόπισε του επικοινώνησε την ομοιότητα με τον Παντελίδη, την οποία ο Wiberg ενστερνίζεται απόλυτα, ανεβάζοντας μία φωτογραφία δικιά του και μία του Παντέλου στο Instragram του.

Εκτός αυτού, τραγούδησε και μία από τις επιτυχίες του Παντελίδη, το «Γίνεται», χωρίς να θυμίζει σε τίποτα το ορίτζιναλ, αλλά η προσπάθεια μετράει. 

Κάτω από τις αναρτήσεις του Wiberg υπάρχουν διάφορα χιουμοριστικά σχόλια που όμως φαίνεται ότι δεν γίνονται με κακή διάθεση. Άλλωστε ο θάνατος του Παντελίδη παραμένει ακόμα και σήμερα ένα από τα ισχυρά σοκ των τελευταίων ετών. «Ρε φίλε μας κοψοχόλιασες….», γράφει ένας χρήστης κι ένας δεύτερος «Ρε Παντέλο, τι θέατρο μας έπαιξες;».