Το πρώτο αφορά τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις διάσωσης της κύριας κατοικίας. Παρότι η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έκρινε ότι ο τόκος υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής, μετά τη δημοσίευση της απόφασης διατυπώθηκαν διαφορετικές ερμηνείες ως προς τη χρονική διάρκεια της τοκοφορίας. Το υπουργείο επιλέγει πλέον ρητά την ευνοϊκότερη για τους δανειολήπτες εκδοχή, προβλέποντας ότι ο τόκος θα υπολογίζεται μόνο για το χρονικό διάστημα μεταξύ δύο διαδοχικών δόσεων και όχι για ολόκληρη την περίοδο από την έναρξη της ρύθμισης έως την καταβολή κάθε δόσης.

Το δεύτερο ζήτημα αφορά τα αναδρομικά. Η απόφαση του Αρείου Πάγου δεν προέβλεπε τι θα συμβεί με τα ποσά που έχουν ήδη καταβάλει οι συνεπείς δανειολήπτες με βάση διαφορετικούς τρόπους υπολογισμού των τόκων. Η νέα ρύθμιση προβλέπει ότι τα επιπλέον ποσά που έχουν καταβληθεί θα αναγνωρίζονται ως αποπληρωμή κεφαλαίου, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζοντας τον αριθμό των δόσεων που απομένουν μέχρι την πλήρη εξόφληση.

Το τρίτο σημείο αφορά τον επιμερισμό του κόστους που προκύπτει από τη νέα ερμηνεία. Η διάταξη προβλέπει ότι το οικονομικό βάρος θα κατανεμηθεί μεταξύ τραπεζών και του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής», ανάλογα με τα ποσά που έχει εισπράξει κάθε πλευρά, επιχειρώντας να διατηρήσει την ισορροπία μεταξύ της προστασίας των δανειοληπτών και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Νέες αντιδράσεις και διεκδικήσεις

Η ΕΚΠΟΙΖΩ, η οποία είχε παρέμβει στη δίκη, υποστηρίζει ότι η ερμηνεία του Αρείου Πάγου έχει αναδρομική ισχύ, καθώς δεν δημιουργεί νέο δίκαιο αλλά αποσαφηνίζει τι ίσχυε εξαρχής. Κατά συνέπεια, τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον θα πρέπει είτε να επιστραφούν είτε να συμψηφιστούν με τις οφειλές.

Ωστόσο, σύμφωνα με νομικούς κύκλους η κυβερνητική ρύθμιση προβλέπει αναδρομικό συμψηφισμό μόνο για όσους διαθέτουν ενεργή ρύθμιση και παραμένουν συνεπείς στις πληρωμές τους, αναγνωρίζοντας τα επιπλέον ποσά που κατέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια και μειώνοντας αντίστοιχα το υπόλοιπο του δανείου ή τον αριθμό των δόσεων.

Αντίθετα, εκτός της ευνοϊκής μεταχείρισης μένουν όσοι έχουν ήδη ολοκληρώσει τη ρύθμιση ή έχουν εκπέσει από αυτήν λόγω μη καταβολής δόσεων. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υποστηρίζει ότι η αναδρομική επανεξέταση αυτών των υποθέσεων θα δημιουργούσε σοβαρή νομική και συστημική αβεβαιότητα, καθώς θα απαιτούσε το άνοιγμα χιλιάδων παλαιών φακέλων και την επανεξέταση δικαστικών αποφάσεων που έχουν εκδοθεί εδώ και πολλά χρόνια.

Από τη μία πλευρά, η νομοθετική παρέμβαση εφαρμόζει καθολικά την απόφαση του Αρείου Πάγου, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ζητήματα που η ίδια η απόφαση δεν ρύθμιζε ρητά, όπως ο τρόπος εφαρμογής των αναδρομικών. Από την άλλη πλευρά, καταναλωτικές οργανώσεις και νομικοί εκτιμούν ότι η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου θα μπορούσε να θεμελιώσει αξιώσεις ακόμη και για δανειολήπτες που έχουν ήδη εξοφλήσει ή ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις τους, καθώς η ερμηνεία της ανατρέχει στον χρόνο έκδοσης των δικαστικών αποφάσεων που τους αφορούν.

Έτσι, ενώ οι συνεπείς δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις αναδεικνύονται στους μεγάλους κερδισμένους της νέας διάταξης, χιλιάδες άλλοι που θεωρούσαν ότι η απόφαση του Αρείου Πάγου τους άνοιγε τον δρόμο για επιστροφές χρημάτων ή πρόσθετους συμψηφισμούς βρίσκονται εκτός του πεδίου εφαρμογής της. Το κατά πόσο ο νομοθετικός περιορισμός της αναδρομικότητας συνάδει τελικά με το εύρος της δικαστικής κρίσης αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο νέων δικαστικών διεκδικήσεων το επόμενο διάστημα.

Τι προβλέπει η ρύθμιση

1. Για καταβολές δόσεων από τώρα και στο εξής ο τόκος υπολογίζεται στη μηναία δόση: Για ενεργές ρυθμίσεις από 5 Ιουνίου 2026, ημερομηνία δημοσίευσης της υπ’αριθμ. 6/2026 την απόφασης της ολομέλειας του Αρείου Πάγου, ο τόκος θα υπολογίζεται βάση της μηνιαίας δόσης. Πιο συγκεκριμένα, ο τόκος που προβλέπεται από το άρθρο 9 παρ. 2 του ν. 3869/2010 υπολογίζεται επί της ορισθείσας από το δικαστήριο μηνιαίας δόσης. Κάθε μηνιαία καταβολή περιλαμβάνει μέρος κεφαλαίου στο ύψος που έχει προσδιοριστεί από την δικαστική απόφαση και τον τόκο που αντιστοιχεί στο χρονικό διάστημα από την προηγούμενη έως την καταβολής της επόμενη δόση. Ειδικά για την πρώτη δόση υπολογίζεται περίοδος τοκοφορίας τριάντα (30) ημερών.

2. Αναδρομικά υπερβάλλοντα ποσά που έχουν καταβληθεί και αφορούν ενεργές ρυθμίσεις, αναγνωρίζονται ως καταβληθέν κεφάλαιο και απομειώνουν τον αριθμό των δόσεων που απομένουν για αποπληρωμή: Για ενεργές ρυθμίσεις που δεν έχουν περατωθεί ή δεν έχουν πληρωθεί οι προϋποθέσεις για να κηρυχθούν έκπτωτες κατά το χρόνο έναρξης ισχύος του παρόντος, εφόσον έχουν καταβληθεί υπερβάλλοντα ποσά από τον χρόνο έναρξης της ρύθμισης όπως αυτός προβλέπεται στη δικαστική απόφαση, ή σε περίπτωση που η ρύθμιση έχει μεταρρυθμιστεί με δικαστική απόφαση από το χρόνο έναρξης καταβολών της τελευταίας μεταρρύθμισης, τότε η διαφορά του συνολικού ποσού που έπρεπε να καταβληθεί και αυτού που καταβλήθηκε για την ανωτέρω χρονική περίοδο, αφαιρείται από τις τελευταίες κατά χρονολογική σειρά δόσεις προς καταβολή, απομειώνοντας το συνολικό αριθμό των εναπομενουσών δόσεων προς καταβολή. Η διαφορά των τόκων που καταβλήθηκαν και αυτών που έπρεπε να καταβληθούν, δυνάμει άλλων μεθόδων υπολογισμού τοκοφορίας, εκλαμβάνεται ως αποπληρωμή κεφαλαίου και απομειώνει το υπόλοιπο της οφειλής όπως έχει διαμορφωθεί κατά το χρόνο έναρξης ισχύος του παρόντος.  Τυχόν καταβληθέντα ποσά για ρυθμίσεις που έχουν περατωθεί ή έχουν πληρωθεί οι προϋποθέσεις για να κηρυχθούν έκπτωτες δεν αναζητούνται αναδρομικά.

3. Υπερβάλλοντα ποσά που έχουν εισπράξει τα πιστωτικά ιδρύματα κατά την περίοδο πριν μεταφερθούν τα δάνεια στον ΗΡΑΚΛΗ, τα αποδίδουν τα πιστωτικά ιδρύματα στον ΗΡΑΚΛΗ.

4. Αποσαφηνίζεται ότι σε περιπτώσεις ρυθμίσεων βάση του εξωδικαστικού η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως άλλωστε προβλέπεται στο νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.

Ερωτήσεις και απαντήσεις από το ΥΠΟΙΚ 

1. Τι επιτυγχάνει η ρύθμιση;

Η ρύθμιση πετυχαίνει τέσσερα κρίσιμα πράγματα:

• Εφαρμόζει καθολικά την απόφαση του Αρείου Πάγου, ώστε κανένας συνεπής δανειολήπτης να μη χρειαστεί να προσφύγει ξανά στα δικαστήρια. 
• Μειώνει ουσιαστικά το κόστος αποπληρωμής, καθώς ο τόκος υπολογίζεται πλέον μόνο επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί ολόκληρου του κεφαλαίου. 
• Αναγνωρίζει αναδρομικά τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον και τα συμψηφίζει υπέρ του δανειολήπτη, μειώνοντας το υπόλοιπο του δανείου ή τον αριθμό των δόσεων. 
• Επιμερίζει δίκαια το κόστος μεταξύ τραπεζών και ΗΡΑΚΛΗ, ανάλογα με την περίοδο που έχουν εισπραχθεί τα ποσά.

Αρα, οι δανειολήπτες κερδίζουν: μικρότερες δόσεις, μικρότερη συνολική επιβάρυνση, ταχύτερη αποπληρωμή.

2. Πώς ωφελούνται οι δανειολήπτες;

Οι δανειολήπτες ωφελούνται άμεσα με δύο τρόπους:

• Από εδώ και πέρα πληρώνουν σημαντικά μικρότερη μηνιαία δόση, με τόκο που αντιστοιχεί μόνο σε έναν μήνα. 
• Όσα επιπλέον ποσά κατέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια αναγνωρίζονται ως αποπληρωμένο κεφάλαιο. 

Αυτό σημαίνει ότι οι δανειολήπτες θα δουν τόσο μείωση της δόσης, όσο και μείωση της περιόδου αποπληρωμής.

 3. Πόσο αλλάζει στην πράξη η δόση;

Για να γίνει κατανοητός ο τρόπος υπολογισμού πριν και μετά, παρατίθεται το ακόλουθο παράδειγμα:

Δανειολήπτης που είχε υπόλοιπο οφειλής τον Ιανουάριο 2024 144.500 ευρώ, με την προηγούμενη μέθοδο υπολογισμού θα πλήρωνε μηνιαία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες.

Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού θα πληρώνει δόση 483 ευρώ που αντιστοιχεί σε 482 ευρώ αποπληρωμή κεφαλαίου (χρεολύσιο) και 1 ευρώ τόκος.

Εάν κατέβαλε ποσό 731 ευρώ που αντιστοιχεί στην τοκοχρεωλυτική δόση από τον Ιανουάριο 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, θα έχει πληρώσει υπερβάλλον ποσό για 30 μήνες ίσο με (731-483)*30=7.440 ευρώ.

Συνεπώς αντί να του απομένουν σήμερα 270 δόσεις για την αποπληρωμή του δανείου, αυτό το ποσό αφαιρείται από τις δόσεις που έχει να καταλάβει και θα πληρώσει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ (με την τελευταία δόση να ανέρχεται σε 266 ευρώ).

Συνολικά ο δανειολήπτης αντί να πληρώσει 74.852 ευρώ σε τόκους, θα καταβάλει μόλις 411 ευρώ.

4. Προβλέπεται αναδρομικότητα στη ρύθμιση;

Ναι και αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ρύθμισης.

Για όσους έχουν ενεργή ρύθμιση και είναι συνεπείς στις πληρωμές τους, τα ποσά που κατέβαλαν επιπλέον αναγνωρίζονται αναδρομικά.

Αυτή η αναδρομικότητα δεν προβλεπόταν από την ίδια την απόφαση του Αρείου Πάγου. Τη δίνει η νομοθετική παρέμβαση της κυβέρνησης.

5. Πώς εφαρμόζεται η αναδρομικότητα;

Υπολογίζεται πόσα χρήματα πλήρωσε ο δανειολήπτης παραπάνω από την έναρξη της ρύθμισης.

Το ποσό αυτό αφαιρείται από το υπόλοιπο της οφειλής  και μειώνει τις τελευταίες δόσεις του δανείου. 

Το δάνειό τελειώνει νωρίτερα.

6. Γιατί δεν δίνεται αναδρομικότητα σε υποθέσεις που έχουν κλείσει ή έχουν κηρυχθεί έκπτωτες;

Γιατί στις υποθέσεις αυτές:

·         είτε η οφειλή έχει αποπληρωθεί και η κύρια κατοικία έχει ήδη διασωθεί (συνήθως με εφάπαξ αποπληρωμή του υπόλοιπου κεφαλαίου), 

·         είτε έχουν ήδη παραχθεί νομικά αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές εξαιτίας της μη καταβολής δόσεων για σειρά μηνών η ετών. 

Η αναδρομική επανεξέταση αυτών των υποθέσεων θα δημιουργούσε σοβαρή νομική και συστημική αβεβαιότητα, καθώς θα απαιτούσε να ανοίξουν ξανά χιλιάδες παλιές υποθέσεις, πολλές από τις οποίες βασίζονται σε δικαστικές αποφάσεις δεκαετίας. Επιπλέον, στις περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης έχει εκπέσει από τη ρύθμιση, σημαίνει ότι δεν έχει καταβληθεί σημαντικός αριθμός δόσεων. Άρα δεν τίθεται θέμα αναδρομικής επιστροφής για ποσά που δεν πληρώθηκαν ποτέ.

7. Τι ισχύει για όσους είναι στον εξωδικαστικό ή στον ν. 4605/2019;

Για τις περιπτώσεις των λοιπών εργαλείων ρύθμισης οφειλών και συγκεκριμένα του ν. 4605/2019 καθώς και του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών, προβλέπεται ρητά από τη διάταξη ότι η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως άλλωστε προβλέπεται στο νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.

8. Ποιο είναι το κόστος για τον «ΗΡΑΚΛΗ»;

Η μείωση των δόσεων συνεπάγεται χαμηλότερες μελλοντικές εισπράξεις για το πρόγραμμα εγγυήσεων «ΗΡΑΚΛΗΣ».

Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι η συνολική επίδραση είναι περίπου:

· 500 εκατ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, λόγω των χαμηλότερων δόσεων σε δάνεια συνολικού ύψους 16,5 δισ. ευρώ 

·  επιπλέον περίπου 200 εκατ. ευρώ από την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης. 

Ωστόσο, σημαντικό μέρος του κόστους των αναδρομικών δεν θα επιβαρύνει το Δημόσιο, καθώς θα καλυφθεί από τα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα.

9. Γιατί χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση αφού αποφάσισε ο Άρειος Πάγος;

Η απόφαση του Αρείου Πάγου έδωσε τη βασική κατεύθυνση.

Όμως στην εφαρμογή της προέκυψαν διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με τη χρονική διάρκεια υπολογισμού των τόκων επί της μηνιαίας δόσης (εάν δηλαδή υπολογίζονται για όλη την περίοδο από την αρχή της ρύθμισης έως την καταβολή κάθε δόσης, ή το πιο ευνοϊκό σενάριο που υιοθετείται μόνο για τις 30 ημέρες που μεσολαβούν μεταξύ των δύο δόσεων). 

Επιπλέον δεν προσδιορίστηκε από την απόφαση τι συμβαίνει με τα αναδρομικά.

Η νομοθετική παρέμβαση έρχεται να κλείσει οριστικά κάθε ασάφεια.

Έτσι ξεκαθαρίζεται ο τρόπος υπολογισμού, εφαρμόζεται ενιαία για όλους και οι δανειολήπτες δεν χρειάζεται να προσφύγουν ξανά στη δικαιοσύνη. 

Αυτό είναι το ουσιαστικό όφελος. Με τη νομοθέτηση γίνεται καθολικό, εφαρμόσιμο και άμεσα αξιοποιήσιμο δικαίωμα για χιλιάδες δανειολήπτες.

Οπως αναφέρει το ΥΠΟΙΚ:

«Με τη συγκεκριμένη παρέμβαση, οπως αναφέρεται, η Πολιτεία δεν περιορίζεται στην απλή συμμόρφωση με τη δικαστική απόφαση. Προχωρά ένα βήμα παραπέρα, δίνοντας μια λύση ευρύτερη, καθαρή και ουσιαστική για τους πολίτες, με τρόπο που αίρει οριστικά τις αμφιβολίες και εξασφαλίζει ενιαία εφαρμογή για όλους.

Η νομοθετική πρωτοβουλία επιλύει ένα κρίσιμο ζήτημα που ανέκυψε κατά την πρακτική εφαρμογή της απόφασης και αποσαφηνίζει πέραν κάθε αμφιβολίας τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις διάσωσης κύριας κατοικίας. Συγκεκριμένα, ξεκαθαρίζεται ότι ο τόκος υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί από τη δικαστική απόφαση και μόνο για το χρονικό διάστημα μεταξύ δύο διαδοχικών καταβολών, και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής.

Η αποσαφήνιση αυτή οδηγεί σε ουσιαστική και άμεσα μετρήσιμη μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης των οφειλετών, καθώς εξαλείφεται μια στρέβλωση που για χρόνια δημιουργούσε υπέρμετρη επιβάρυνση σε χιλιάδες νοικοκυριά.

Παράλληλα, η διάταξη προβλέπει αναδρομική αναγνώριση για τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί από συνεπείς δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις. Τα ποσά αυτά αναγνωρίζονται ως ήδη καταβληθέν κεφάλαιο, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζοντας αντίστοιχα τον αριθμό των δόσεων που απομένουν έως την πλήρη αποπληρωμή.

Με τον τρόπο αυτό, η Πολιτεία παρέχει στους συνεπείς οφειλέτες μεγαλύτερη προστασία από αυτή που προέκυπτε από τη δικαστική απόφαση, αναγνωρίζοντας έμπρακτα την προσπάθεια όσων συνέχισαν να τηρούν τις υποχρεώσεις τους παρά τις δυσκολίες.

Στην ίδια ρύθμιση προβλέπεται δίκαιος επιμερισμός του σχετικού οικονομικού βάρους μεταξύ των τραπεζών και του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων «ΗΡΑΚΛΗΣ», ανάλογα με το ύψος των ποσών που έχει εισπράξει κάθε πλευρά. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται ισορροπία μεταξύ κοινωνικής προστασίας, χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και δημοσιονομικής υπευθυνότητας.

Η νομοθετική παρέμβαση αποσαφηνίζει, παράλληλα, ότι οι ρυθμίσεις που έχουν συναφθεί μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον πλαίσιο. Η μηνιαία δόση στον εξωδικαστικό υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως προβλέπεται ήδη από τον νόμο, τις κανονιστικές πράξεις και τις συμβάσεις ρύθμισης. 

Η συγκεκριμένη παρέμβαση εντάσσεται στη συνολικότερη στρατηγική της κυβέρνησης για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους και τη διεύρυνση των πραγματικών δυνατοτήτων ρύθμισης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.  Με τη νομοθετική πρωτοβουλία, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επιβεβαιώνει στην πράξη ότι η οικονομική πολιτική κρίνεται τελικά από την ικανότητά της να δίνει λύσεις σε πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας.

Η κυβέρνηση συνεχίζει με συνέπεια να ενισχύει τα εργαλεία διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, να θωρακίζει τους ευάλωτους οφειλέτες και να δημιουργεί πραγματικές συνθήκες δεύτερης ευκαιρίας για χιλιάδες συμπολίτες μας».

Σύμφωνα με ενημέρωση του ΥΠΑΝ, το σχέδιο νόμου ενσωματώνει τις νέες ευρωπαϊκές Οδηγίες για την καταναλωτική πίστη και τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες που παρέχονται εξ αποστάσεως, επεκτείνοντας σημαντικά την προστασία των καταναλωτών σε μια εποχή όπου ολοένα και περισσότερες συναλλαγές πραγματοποιούνται μέσω εφαρμογών και ψηφιακών πλατφορμών.

Το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται μόνο στα παραδοσιακά τραπεζικά δάνεια. Εισάγει κανόνες για τις αγορές τύπου «Buy Now – Pay Later», τις μικροπιστώσεις, την πίστωση που παρέχεται από εμπόρους, τις ψηφιακές συμβάσεις χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, ενώ περιλαμβάνει και διατάξεις για την αντιμετώπιση του greenwashing και την ενίσχυση του δικαιώματος επισκευής προϊόντων.

Δείτε ΕΔΩ όλο το νομοσχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση

Ποιους αφορά το νέο πλαίσιο

Πρώτη σημαντική αλλαγή είναι η σημαντική διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της νομοθεσίας. Το νέο πλαίσιο δεν καλύπτει πλέον μόνο τα κλασικά καταναλωτικά δάνεια και τις πιστωτικές κάρτες, αλλά σχεδόν κάθε μορφή καταναλωτικής πίστωσης που παρέχεται χωρίς εμπράγματη εξασφάλιση.

Στις διατάξεις του νομοσχεδίου εντάσσονται οι πιστωτικές κάρτες, τα καταναλωτικά δάνεια, οι μικροπιστώσεις ακόμη και κάτω των 200 ευρώ, η πίστωση που παρέχεται απευθείας από εμπόρους, τα προγράμματα «αγοράζω τώρα – πληρώνω αργότερα» (Buy Now – Pay Later), οι συμβάσεις leasing με δικαίωμα εξαγοράς, αλλά και τα επισκευαστικά ή ανακαινιστικά δάνεια.

Παράλληλα, το ανώτατο όριο εφαρμογής αυξάνεται στις 100.000 ευρώ, ενώ προβλέπεται ειδική εξαίρεση για δάνεια ανακαίνισης κατοικιών χωρίς εμπράγματη εξασφάλιση, ακόμη και όταν υπερβαίνουν το συγκεκριμένο ποσό. Έτσι, το νέο καθεστώς καλύπτει πλέον από μια μικρή αγορά μέσω εφαρμογής μέχρι μια μεγάλης κλίμακας ανακαίνιση κατοικίας.

Πλαφόν στις χρεώσεις και στο τελικό ποσό αποπληρωμής

Η σημαντικότερη ίσως παρέμβαση του νομοσχεδίου αφορά το συνολικό κόστος του δανεισμού, καθώς για πρώτη φορά τίθενται συγκεκριμένα όρια όχι μόνο στις χρεώσεις αλλά και στο τελικό ποσό που μπορεί να κληθεί να επιστρέψει ένας δανειολήπτης.

Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, το υπουργείο Ανάπτυξης θα μπορεί να καθορίζει ανώτατα όρια στο Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο (ΣΕΠΕ), ενώ παράλληλα εισάγεται πλαφόν στο συνολικό ποσό που καταβάλλει ο καταναλωτής σε σχέση με το αρχικό κεφάλαιο του δανείου.

Ειδικότερα, το ενημερωτικό σημείωμα που συνοδεύει τη διαβούλευση προβλέπει ότι – με εξαίρεση τις πιστωτικές κάρτες – το συνολικό ποσό αποπληρωμής δεν θα μπορεί να υπερβαίνει:

•κατά 60% το αρχικό κεφάλαιο για δάνεια διάρκειας έως 4 ετών,
•κατά 70% για δάνεια διάρκειας από 4 έως 8 έτη,
•κατά 75% για δάνεια διάρκειας άνω των 8 ετών.

Στην πράξη, εάν ένας καταναλωτής λάβει δάνειο 10.000 ευρώ με διάρκεια τριών ετών, το συνολικό ποσό που θα κληθεί να επιστρέψει δεν θα μπορεί να ξεπεράσει τις 16.000 ευρώ. Αντίστοιχα, για δάνειο ίδιας αξίας με διάρκεια έξι ετών, το ανώτατο ποσό αποπληρωμής θα διαμορφώνεται στις 17.000 ευρώ, ενώ για μεγαλύτερες διάρκειες στις 17.500 ευρώ.

Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να περιοριστούν περιπτώσεις υπερβολικής επιβάρυνσης των καταναλωτών από τόκους, προμήθειες και λοιπές χρεώσεις, ιδιαίτερα σε μορφές πίστωσης όπου το πραγματικό κόστος δεν είναι πάντα εύκολο να γίνει αντιληπτό από τον δανειολήπτη.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που εισάγει το νέο πλαίσιο, καθώς μεταφέρει το βάρος από το ονομαστικό επιτόκιο στο πραγματικό ποσό που τελικά καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο επιμερίζονται οι επιμέρους χρεώσεις.

Τέλος στα «ψιλά γράμματα» και στις παραπλανητικές διαφημίσεις

Η ενίσχυση της διαφάνειας αποτελεί τον δεύτερο βασικό πυλώνα του νομοσχεδίου. Οι νέες ρυθμίσεις προβλέπουν αυστηρότερους κανόνες ενημέρωσης πριν από τη σύναψη μιας σύμβασης πίστωσης, ώστε ο καταναλωτής να γνωρίζει με σαφήνεια το πραγματικό κόστος, τη διάρκεια και τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνει.

Για τον σκοπό αυτό καθιερώνονται τυποποιημένα έντυπα ενημέρωσης, ενώ κάθε διαφήμιση που περιλαμβάνει στοιχεία σχετικά με το κόστος της πίστωσης θα πρέπει να παρουσιάζει με σαφή, συνοπτικό και ευδιάκριτο τρόπο τις βασικές πληροφορίες που απαιτούνται για τη σύγκριση διαφορετικών προσφορών.

Στην πράξη, εάν μια τράπεζα ή άλλος πάροχος διαφημίζει ένα καταναλωτικό δάνειο με ελκυστικό επιτόκιο ή χαμηλή μηνιαία δόση, θα πρέπει να παρουσιάζει με σαφή τρόπο και το συνολικό κόστος της πίστωσης, τη διάρκειά της και τις βασικές επιβαρύνσεις, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να συγκρίνει διαφορετικές προσφορές χωρίς να χρειάζεται να αναζητά κρίσιμες πληροφορίες στα «ψιλά γράμματα» της σύμβασης.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο απαγορεύει πρακτικές που ενδέχεται να ωθήσουν τον καταναλωτή σε λήψη πίστωσης χωρίς επαρκή ενημέρωση ή χωρίς σαφή εκδήλωση βούλησης. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται και η απαγόρευση της αυτόκλητης χορήγησης πίστωσης, δηλαδή της παροχής δανείου ή πιστωτικού ορίου χωρίς προηγούμενη αίτηση και ρητή συγκατάθεση του καταναλωτή.

Το νέο πλαίσιο συνδέει τη διαφάνεια και με την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας, καθώς οι πιστωτικοί φορείς υποχρεώνονται να προχωρούν σε ουσιαστικό και τεκμηριωμένο έλεγχο πριν από τη χορήγηση δανείου, αξιολογώντας αν ο καταναλωτής είναι πράγματι σε θέση να εξυπηρετήσει τη χρηματοδότηση που ζητά.

Με τον τρόπο αυτό, το υπουργείο επιδιώκει να περιορίσει τόσο τα φαινόμενα παραπλανητικής προώθησης πιστωτικών προϊόντων όσο και τον κίνδυνο υπερχρέωσης των νοικοκυριών ήδη από το στάδιο της χορήγησης της πίστωσης.

Παρέμβαση πριν ο δανειολήπτης βρεθεί σε αδιέξοδο

Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζονται οι περιπτώσεις καταναλωτών που αρχίζουν να εμφανίζουν δυσκολίες στην εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών τους.

Το νομοσχέδιο εγκαταλείπει τη λογική της παρέμβασης όταν πλέον το πρόβλημα έχει διογκωθεί και εισάγει την υποχρέωση λήψης μέτρων σε προγενέστερο στάδιο. Ειδικό κεφάλαιο προβλέπει ότι οι πιστωτικοί φορείς οφείλουν να εξετάζουν λύσεις ρύθμισης πριν από την έναρξη διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης σε περίπτωση υπερημερίας του καταναλωτή.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι όταν ένας δανειολήπτης αρχίζει να δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, οι πιστωτές θα πρέπει να αναζητούν λύσεις όπως η αναδιάρθρωση του χρέους, η επιμήκυνση της διάρκειας αποπληρωμής ή άλλες μορφές διευκόλυνσης, πριν η υπόθεση οδηγηθεί σε πιο επιθετικές διαδικασίες είσπραξης.

Για παράδειγμα, εάν ένας καταναλωτής αρχίσει να καθυστερεί συστηματικά τις δόσεις ενός δανείου ή να εμφανίζει επαναλαμβανόμενες δυσκολίες στην εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών του, ο πιστωτικός φορέας θα πρέπει να εξετάσει λύσεις ρύθμισης πριν κινηθούν διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης ή ληφθούν άλλα δυσμενή μέτρα.

Το υπουργείο θεωρεί ότι η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να περιορίσει τόσο τα φαινόμενα υπερχρέωσης όσο και τη συσσώρευση νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών, δίνοντας τη δυνατότητα στον καταναλωτή να επανέλθει σε βιώσιμη πορεία αποπληρωμής.

Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη δράσεων χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης και ενημέρωσης των πολιτών, με στόχο οι καταναλωτές να κατανοούν καλύτερα τους κινδύνους και τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η λήψη πίστωσης.

Δωρεάν συμβουλευτική για χρέη

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην υποστήριξη των καταναλωτών που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.

Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται η παροχή ανεξάρτητων συμβουλευτικών υπηρεσιών για χρέη, μέσω αρμόδιων φορέων που θα μπορούν να παρέχουν δωρεάν καθοδήγηση στους πολίτες σχετικά με τις διαθέσιμες επιλογές διαχείρισης των οφειλών τους.

Έτσι, ένας καταναλωτής που αδυνατεί να εξυπηρετήσει τις δόσεις του δεν θα περιορίζεται μόνο στην επικοινωνία με τον πιστωτικό φορέα, αλλά θα μπορεί να αναζητήσει ανεξάρτητη ενημέρωση και συμβουλές πριν λάβει κρίσιμες αποφάσεις για τη διαχείριση του χρέους του.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποτελεί μία από τις λιγότερο προβεβλημένες αλλά ουσιαστικότερες παρεμβάσεις του νομοσχεδίου, καθώς μεταφέρει το βάρος από την απλή είσπραξη οφειλών στην πρόληψη και την έγκαιρη υποστήριξη των δανειοληπτών.

Δάνεια με ένα «κλικ» αλλά και ακύρωση με ένα «κλικ»

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες που παρέχονται εξ αποστάσεως, καθώς ολοένα και περισσότεροι καταναλωτές συνάπτουν δάνεια, ανοίγουν πιστωτικές γραμμές ή αποκτούν πρόσβαση σε χρηματοδοτικά προϊόντα χωρίς να επισκεφθούν ποτέ ένα φυσικό κατάστημα.

Το νομοσχέδιο ενσωματώνει τη νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις συμβάσεις χρηματοοικονομικών υπηρεσιών από απόσταση και προβλέπει αυστηρότερες υποχρεώσεις ενημέρωσης, ενισχυμένη προστασία του καταναλωτή και νέους κανόνες για τις ψηφιακές διεπαφές μέσω των οποίων προσφέρονται οι υπηρεσίες αυτές.

Στην πράξη, εάν ένας καταναλωτής υποβάλει αίτηση για δάνειο μέσω της εφαρμογής μιας τράπεζας ή συνάψει μια σύμβαση χρηματοδότησης μέσω διαδικτύου, θα πρέπει να λαμβάνει εκ των προτέρων όλες τις βασικές πληροφορίες με τρόπο σαφή, ευανάγνωστο και προσαρμοσμένο στο ψηφιακό περιβάλλον, ώστε να μπορεί να κατανοήσει το προϊόν που επιλέγει και τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνει.

Παράλληλα, προβλέπεται πρόσθετη προστασία έναντι πρακτικών που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αθέμιτα τη λήψη αποφάσεων μέσω ψηφιακών πλατφορμών, καθώς η νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στον έλεγχο των λεγόμενων «σκοτεινών προτύπων» (dark patterns), δηλαδή σχεδιαστικών επιλογών που ωθούν τον χρήστη σε αποφάσεις που ενδεχομένως δεν θα λάμβανε υπό διαφορετικές συνθήκες.

ΥΠΑΝ: 12 σημεία που πρέπει να ξέρετε για το ν/σ για την καταναλωτική πίστη

Η νέα νομοθετική παρέμβαση φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα πιο δίκαιο, ασφαλές, αυστηρό και διαφανές πλαίσιο, ενσωματώνοντας τέσσερις ευρωπαϊκές οδηγίες που αφορούν την καταναλωτική πίστη, τη σύναψη συμβάσεων εξ αποστάσεως, την πράσινη μετάβαση και το δικαίωμα στην επισκευή.

Το σημαντικό είναι ότι το Υπουργείο Ανάπτυξης προσθέτει επιπλέον μέτρα προστασίας, πέραν των κοινοτικών οδηγιών. 

Ποιους δανειολήπτες αφορά η οδηγία για την καταναλωτική πίστη

Οι ρυθμίσεις καλύπτουν δανειακές συμβάσεις χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις επί ακινήτων (πχ υποθήκη), δηλαδή δάνεια που δε συνδέονται με υποθήκη ή άλλο περιουσιακό στοιχείο. Πρόκειται κυρίως για καταναλωτικά δάνεια, επισκευαστικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες, για ποσά έως 100.000 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι αφορά το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής χρηματοδότησης των νοικοκυριών από τις τράπεζες.

 Μπαίνει τέλος στα “ψιλά γράμματα”

Ένα από τα βασικά προβλήματα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει το νομοσχέδιο είναι οι δυσνόητοι όροι συμβολαίων και οι κρυφές επιβαρύνσεις. Πλέον οι όροι των συμβάσεων θα πρέπει να είναι ξεκάθαροι και προσβάσιμοι στον μέσο καταναλωτή, ώστε να μην υπάρχουν παγίδες ή παρανοήσεις που οδηγούν σε επιπλέον οικονομική επιβάρυνση.

 Υποχρεωτική διαφάνεια στις τραπεζικές συμβάσεις

Το Υπουργείο Ανάπτυξης δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διαφάνεια των τραπεζικών συμβάσεων. Οι τράπεζες θα υποχρεούνται πλέον να παρουσιάζουν με σαφή και κατανοητό τρόπο όλες τις χρεώσεις, τα επιτόκια, τις προμήθειες αλλά και τους κινδύνους που μπορεί να συνεπάγεται ένας δανεισμός. Η πλήρης ενημέρωση του καταναλωτή αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια υγιή αγορά χρηματοδότησης.

Πιο σαφές στον δανειολήπτη το δικαίωμα υπαναχώρησης μέσα σε 14 ημέρες

Ο κάθε δανειολήπτης έχει ήδη δικαίωμα υπαναχώρησης μέσα σε 14 ημέρες από την υπογραφή της σύμβασης και πλέον το πλαίσιο γίνεται πιο σαφές και ξεκάθαρο. Ο κάθε πολίτης μπορεί να ακυρώσει το δάνειο χωρίς κυρώσεις και υποχρέωση αιτιολόγησης, εφόσον διαπιστώσει ότι οι όροι δεν τον εξυπηρετούν ή αν αλλάξει γνώμη. Πρόκειται για μία διάταξη που ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση των καταναλωτών και εναρμονίζει την ελληνική νομοθεσία με τα ευρωπαϊκά πρότυπα προστασίας. Η αρχή είναι ότι όσο εύκολα μπαίνεις σε μία σύμβαση τόσο εύκολα πρέπει να μπορείς και να βγεις.

Ενίσχυση της ανθρώπινης εξυπηρέτησης

Αναφορικά με την 2η ευρωπαϊκή οδηγία που αφορά τις συμβάσεις εξ αποστάσεως, σε μια εποχή όπου οι τραπεζικές υπηρεσίες γίνονται όλο και πιο ψηφιακές, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι ο πολίτης θα έχει δικαίωμα να μιλήσει με φυσικό πρόσωπο ζητώντας την ανθρώπινη παρέμβαση. Δε θα είναι υποχρεωμένος να εξυπηρετείται μόνο από αυτοματοποιημένα συστήματα ή chatbots, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για ηλικιωμένους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Διπλό δίχτυ προστασίας για τους καταναλωτές: Θέσπιση πλαφόν στο επιτόκιο και στο συνολικό κόστος δανείου

Μία από τις πιο σημαντικές ρυθμίσεις είναι ότι μπαίνει ανώτατο όριο στο ποσό του συνολικού ετήσιου πραγματικού επιτοκίου (Σ.Ε.Π.Ε.), το οποίο δε θα μπορεί να υπερβαίνει το 30% έως 50% του Σ.Ε.Π.Ε., όπως αυτό δημοσιεύεται σε τριμηνιαία βάση από την Τράπεζα της Ελλάδος. Το ακριβές ποσοστό θα καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, σε συνεργασία με τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος. Επίσης,  τίθενται όρια στο ποσό της αύξησης το αρχικού κεφαλαίου του δανείου κατά την αποπληρωμή. Συγκεκριμένα, το τελικό ποσό που θα πληρώνει ο δανειολήπτης, πλην των πιστωτικών καρτών, δε θα μπορεί να ξεπερνά το 60% για δάνεια έως και 4 χρόνια, το 70% για δάνεια άνω των 4 ετών και μέχρι τα 8 έτη, και το 75% για δάνεια άνω των 8 ετών.

Αντιμετώπιση της υπερχρέωσης των νοικοκυριών

Το πλαφόν αυτό στοχεύει να βάλει φρένο σε περιπτώσεις όπου οι τόκοι, οι προμήθειες και οι χρεώσεις, οδηγούσαν σε δυσανάλογη αύξηση του τελικού χρέους. Για χρόνια, χιλιάδες δανειολήπτες βρέθηκαν να πληρώνουν πολλά περισσότερα από όσα αρχικά είχαν υπολογίσει. Με τη νέα ρύθμιση επιχειρείται να υπάρχει προβλεψιμότητα και έλεγχος στο τελικό κόστος.

Δικαίωμα στη λήθη για επιζώντες από καρκίνο

Οι πιστωτικοί φορείς απαγορεύεται να χρησιμοποιούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που σχετίζονται με τη διάγνωση ογκολογικής ασθένειας καταναλωτή για σκοπούς ασφαλιστικής σύμβασης συνδεδεμένης με σύμβαση πίστωσης, εφόσον έχουν παρέλθει πέντε έτη από την ολοκλήρωση της θεραπείας του. Με τη ρύθμιση αυτή, διευκολύνεται η ισότιμη πρόσβαση των καταναλωτών σε πιστωτικά προϊόντα και αίρεται η ενδεχόμενη δυσμενή τους μεταχείριση. 

 Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής οδηγίας για την καταναλωτική πίστη

Η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας που αφορά τις δανειακές συμβάσεις θα ισχύσει από τις 20 Νοεμβρίου και μετά.

 Αυστηροποίηση του πλαισίου περί δήθεν “οικολογικών προϊόντων”

Η οδηγία 2024/85 αποσκοπεί στην περαιτέρω θωράκιση της προστασίας των καταναλωτών. Εισάγονται νέες σαφείς και ειδικές διατάξεις και ορισμοί όπως οι έννοιες του “περιβαλλοντικού ισχυρισμού”, των “σημάτων βιωσιμότητας” και της “ανθεκτικότητας” ή “επισκευασιμότητας” των αγαθών, με στόχο την αντιμετώπιση παραπλανητικών πρακτικών που δημιουργούν ψευδή εικόνα οικολογικής υπευθυνότητας (greenwashing) και επηρεάζουν αθέμιτα τη συμπεριφορά των καταναλωτών και του ανταγωνισμού.

Η οδηγία απαγορεύει παραπλανητικές περιβαλλοντικές δηλώσεις και στοχεύει στη βελτίωση της ενημέρωσης σχετικά με βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά των προϊόντων όπως η ανθεκτικότητα, η δυνατότητα επισκευής, η διάρκεια ζωής και η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης. Μακροπρόσθεσμος στόχος είναι η διαμόρφωση καταναλωτικής κουλτούρας που θα στηρίζει την κυκλική οικονομία και θα συμβάλλει στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Η ημερομηνία εφαρμογής αυτής της οδηγίας είναι η 27η Σεπτεμβρίου 2026.

 Ενίσχυση του “δικαιώματος στην επισκευή”

Η οδηγία 2024/1799 στοχεύει στην ενίσχυση του δικαιώματος των καταναλωτών να επισκευάζουν τα προϊόντα τους αντί να προβαίνουν σε πρόωρη αντικατάσταση, με σκοπό των περιορισμό των αποβλήτων και της υπερκατανάλωσης. Θεσμοθετείται το “δικαίωμα στην επισκευή”. Ο πωλητής έχει την υποχρέωση να ενημερώνει τον καταναλωτή για το δικαίωμά του να επιλέξει μεταξύ επισκευής και αντικατάστασης, καθώς και για την παράταση της περιόδου παραγραφής.

Οι κατηγορίες των προϊόντων, σύμφωνα και με την οδηγία, είναι οι εξής: οικιακές συσκευές πλυσίματος ρούχων, οικιακά πλυντήρια πιάτων, ψυκτικές συσκευές, οικιακά στεγνωτήρια ρούχων, οθόνες και τηλεοράσεις, ηλεκτρικές σκούπες, servers και προϊόντα αποθήκευσης δεδομένων, κινητά τηλέφωνα, ασύρματα τηλέφωνα και υπολογιστές – tablets, εξοπλισμός συγκόλλησης.

Δεν έχει αναδρομική ισχύ

Θα πρέπει να τονιστεί ότι δε θα έχει αναδρομική ισχύ, κάτι που σημαίνει ότι δεν αφορά δανειακές συμβάσεις που έχουν ήδη συναφθεί. 

Αυτό μεταφράζεται σε μειωμένη αγοραστική δύναμη, περιορισμό των επενδύσεων και τελικά υποχώρηση της κατανάλωσης.

Έτσι, μόνο όσοι έχουν μεγάλες καταθέσεις μπορούν να επωφεληθούν από τα υψηλότερα επιτόκια αποταμίευσης.

Ποια δάνεια επηρεάζονται και πως

Περίπου 15 ευρώ το μήνα ή 176 ευρώ το έτος υπολογίζεται η επιβάρυνση για έναν δανειολήπτη στεγαστικού δανείου ύψους 100.000 ευρώ, με κυμαινόμενο επιτόκιο και αποπληρωμή σε 30 έτη.

Αντίστοιχα, επιπλέον 22 ευρώ/μήνα ή 264 ευρώ/χρόνο θα πληρώσει ένας δανειολήπτης με δάνειο κυμαινόμενου επιτοκίου 150.000 ευρώ.

Βέβαια, οι παραπάνω αυξήσεις ενδέχεται ακόμα και να διπλασιαστούν αν η ΕΚΤ προχωρήσεις σε νέες αυξήσεις επιτοκίων πριν το τέλος της χρονιάς, όπως εκτιμούν οι διεθνείς αναλυτές.

Λαγκάρντ: Όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά

Ο χρησμός της Κριστίν Λαγκάρντ για τα επιτόκια ήταν ξεκάθαρος. Η ΕΚΤ δεν δεσμεύεται για τίποτα και κρατά ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα για τις επόμενες κινήσεις στο μέτωπο των επιτοκίων.

«Δεν δεσμευόμαστε εκ των προτέρων για μια συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων» τόνισε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, μετά την ανακοίνωση της κεντρικής τράπεζας πως προχωρά στην πρώτη αύξηση επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, μετά από τρία χρόνια.

Ο στόχος είναι να διατηρήσει τον πληθωρισμό στο 2% και η ΕΚΤ είναι διατεθειμένη να κάνει και άλλες αυξήσεις ακόμα και μέσα στην χρονιά για να το πετύχει αυτό. Χωρίς ωστόσο να το προεξοφλεί.

«Θα ακολουθήσουμε μια προσέγγιση που εξαρτάται από τα δεδομένα και θα πραγματοποιείται σε κάθε συνάντηση για τον καθορισμό της κατάλληλης κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Τι θα γίνει με τον πληθωρισμό

Σύμφωνα με το βασικό σενάριο των νέων προβολών των εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος, ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 3,0% το 2026, 2,3% το 2027 και 2,0% το 2028.

Όσον αφορά τον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια και τα είδη διατροφής, το βασικό σενάριο προβλέπει ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 2,5% το 2026 και το 2027 και σε 2,2% το 2028.

Σε σύγκριση με την έκδοση του Μαρτίου, οι εμπειρογνώμονες έχουν αναθεωρήσει προς τα πάνω την προβολή του βασικού σεναρίου για τον πληθωρισμό για το 2026 και το 2027 λόγω περισσότερο ανοδικής πορείας των τιμών της ενέργειας, η οποία – σε ορισμένο βαθμό – αναμένεται να μετακυλιστεί στον πληθωρισμό των ειδών διατροφής, των αγαθών και των υπηρεσιών.

Σύμφωνα με το βασικό σενάριο η οικονομική ανάπτυξη αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 0,8% το 2026, 1,2% το 2027 και 1,5% το 2028.

Πρόκειται για αναθεώρηση προς τα κάτω για το 2026 και το 2027, η οποία αντανακλά την εντονότερη επίδραση του πολέμου στις αγορές βασικών εμπορευμάτων, στα πραγματικά εισοδήματα και στην εμπιστοσύνη.

Οι προοπτικές παραμένουν αβέβαιες, με ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς κινδύνους για την οικονομική ανάπτυξη.

Τα Διοικητικά Συμβούλια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ – ESM) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ – EFSF) συμφώνησαν σήμερα να παραιτηθούν από την υποχρέωση υποχρεωτικής αποπληρωμής δανείων του ESM/EFSF για την Ελλάδα, σε σχέση με την πρόωρη αποπληρωμή της προς τους δανειστές της Ελληνικής Δανειακής Διευκόλυνσης (GLF).

Το Διοικητικό Συμβούλιο του ESM ενέκρινε επίσης τη χρήση πόρων από έναν ειδικό λογαριασμό ταμειακού αποθέματος (cash buffer), ο οποίος δημιουργήθηκε στο τέλος του προγράμματος προσαρμογής, για μερική χρηματοδότηση αυτής της προπληρωμής.

Βάσει των δανειακών συμβάσεων του ESM και του EFSF με την Ελλάδα, η πρόωρη αποπληρωμή σε ορισμένους πιστωτές, συμπεριλαμβανομένων των δανειστών του GLF, ενεργοποιεί μια αναλογική υποχρέωση πρόωρης αποπληρωμής προς τον ESM και τον EFSF.

Χάρη στις παραιτήσεις (waivers) που χορηγήθηκαν σήμερα από τον ESM και τον EFSF, η Ελλάδα δεν θα είναι πλέον υποχρεωμένη να προχωρήσει σε ανάλογη πρόωρη αποπληρωμή.

«Η Ελλάδα συνεχίζει να σημειώνει σταθερή πρόοδο στην ενίσχυση της οικονομίας της. Αυτή η πρόσθετη πρόωρη αποπληρωμή προς τους δανειστές του GLF – η δεύτερη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα – στέλνει ένα επιπλέον θετικό μήνυμα στις χρηματοπιστωτικές αγορές, μειώνει τον κίνδυνο επιτοκίου για την Ελλάδα και βελτιώνει τη διάρθρωση του χρέους της. Ο ESM και το EFSF παραμένουν προσηλωμένοι στη στήριξη των ελληνικών αρχών στις προσπάθειές τους για την προώθηση της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης και της βιωσιμότητας του χρέους», δήλωσε ο Pierre Gramegna, Διευθύνων Σύμβουλος του ESM και CEO του EFSF.

Οι παραιτήσεις και η χρήση του ταμειακού αποθέματος χορηγήθηκαν κατόπιν επίσημου αιτήματος της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία πρότεινε την πρόωρη αποπληρωμή δανείων στο πλαίσιο του GLF, αρχικής λήξης το 2029 και το 2033-2035, συνολικού ύψους 6,94 δισεκατομμυρίων ευρώ. Μετά από αυτή τη συναλλαγή, τα κεφάλαια που διατηρούνται στον λογαριασμό του ταμειακού αποθέματος θα εξαντληθούν.

Η Ελληνική Δανειακή Διευκόλυνση (GLF) αποτελούσε μέρος του πρώτου προγράμματος χρηματοδοτικής στήριξης για την Ελλάδα, το οποίο συμφωνήθηκε τον Μάιο του 2010. Αποτελούνταν από διμερή δάνεια από 14 χώρες της ευρωζώνης, ύψους 52,9 δισεκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων τα 26,3 δισεκατομμύρια ευρώ παραμένουν ανεξόφλητα.

Η Ελλάδα ολοκλήρωσε την αποπληρωμή των δανείων της προς το ΔΝΤ δύο χρόνια νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα, το 2022. Η πιο πρόσφατη πρόωρη αποπληρωμή των δανείων του GLF πραγματοποιήθηκε το 2025.

«Τα καταναλωτικά δάνεια, τα επισκευαστικά δάνεια και οι κάρτες μέχρι 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις είναι ασφαλώς ένα θέμα που αφορά πολλές χιλιάδες συμπολίτες μας και πολλά νοικοκυριά.

Η κυβέρνηση, το υπουργείο Ανάπτυξης, εφαρμόζοντας ευρωπαϊκές οδηγίες, αλλά και προχωρώντας πολλά βήματα παρακάτω, έχει ετοιμάσει τη σχετική νομοθετική πρωτοβουλία. Μεταξύ άλλων, νομοθετούμε ότι θα υπάρχει ένα ανώτατο όριο, ένα πλαφόν μεταξύ 30% και 50% του αρχικού κεφαλαίου του δανείου, για να μην πιέζονται ακόμα περισσότερο και δυσανάλογα οι άνθρωποι οι οποίοι έχουν πάρει το δάνειο. Το εύρος του πλαφόν σε αυτή τη ρύθμιση δεν προβλέπεται από τις ευρωπαϊκές οδηγίες, αλλά αποτελεί απόφαση της κυβέρνησής μας.

Προφανώς, όλα αυτά έχουν ενοχλήσει την ηγεσία και της αξιωματικής αντιπολίτευσης του ΠΑΣΟΚ, η οποία λέει ψέματα πάνω στο συγκεκριμένο νομοσχέδιο, γιατί θέλει να χτίσει ένα αφήγημα ότι η Νέα Δημοκρατία είναι δήθεν η παράταξη των λίγων, των πλουσίων, ενώ οι Έλληνες γνωρίζουν ότι με πράξεις και σε αυτόν τον τομέα αποδεικνύουμε ότι νοιαζόμαστε για όλους τους πολίτες.

Ας αφήσει λοιπόν το ΠΑΣΟΚ τα ψέματα και όταν έρθει η ώρα στη Βουλή να ψηφίσει το νομοσχέδιο προστασίας των καταναλωτών μαζί με τη Νέα Δημοκρατία».

Η ΕΚΤ κινείται προς αύξηση των επιτοκίων κατά 0,25%, χωρίς να έχει την πρόθεση να προβεί σε περαιτέρω αυξήσεις στο άμεσο μέλλον, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg.

Οι πληροφορίες επισημαίνουν ότι η πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν αναμένεται να προκαλέσει διαρκές πληθωριστικό σοκ και για τον λόγο αυτό η ΕΚΤ εκτιμά πως τουλάχιστον μέχρι και τον Ιούνιο δεν συντρέχει λόγος επιθετικών μέτρων.

Ο πληθωρισμός προβλέπεται να επιταχυνθεί στο 2,8% φέτος, αν και η προηγούμενη εκτίμηση έκανε λόγο για 2%. Στη συνέχεια αναμένεται να υποχωρήσει στο 2,1% το 2026 και στο 2% το 2027, ευθυγραμμισμένος με τον στόχο της ΕΚΤ.

Τα παραπάνω προκύπτουν από δημοσκόπηση που διενήργησε το Bloomberg απευθυνόμενο σε οικονομολόγους. Αξιωματούχοι της ΕΚΤ φαίνεται να προσανατολίζονται σε διατήρηση των επιτοκίων αμετάβλητων στην επόμενη συνεδρίασή τους στα τέλη Απριλίου, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις στους κύκλους της ΕΚΤ. Ορισμένοι, μεταξύ των οποίων και ο πρόεδρος της Bundesbank, Χοακίμ Νάγκελ, υποστηρίζουν ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί μια παρέμβαση σε εκείνο το στάδιο.

Στην προηγούμενη δημοσκόπηση οικονομολόγων, πριν από τη συνεδρίαση της ΕΚΤ τον Μάρτιο, είχε εκτιμηθεί ότι η ΕΚΤ θα τηρούσε στάση αναμονής απέναντι στον πόλεμο, τουλάχιστον σε πρώτη φάση. Ωστόσο, οι επενδυτές, φαίνεται να έχουν προεξοφλήσει πιο επιθετική νομισματική πολιτική και αυτή τη στιγμή στοιχηματίζουν σε δύο αυξήσεις επιτοκίων μέσα στο έτος.

Σημειώνεται πως οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και η επακόλουθη εκτίναξη του ενεργειακού κόστους έχουν φέρει την ΕΚΤ σε δύσκολη θέση, καθώς η αύξηση του κόστους δανεισμού θα μπορούσε να επιβραδύνει την εύθραυστη οικονομική ανάκαμψη στην Ευρωζώνη.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η οικονομική δραστηριότητα θα αυξηθεί μόλις κατά 0,9% για το 2026, χαμηλότερα από την προηγούμενη πρόβλεψη του 1,2%, καθώς οι υψηλότερες τιμές ενέργειας επιβαρύνουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Στη συνέχεια, η ανάπτυξη αναμένεται να ενισχυθεί στο 1,3% το 2027 και στο 1,4% το 2028.

Ο Πιέρ Γκραμενιά, διευθυντής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, δήλωσε ότι ο ESM θα μπορούσε να χορηγήσει δάνεια για την άμυνα χωρίς να ζητήσει σε αντάλλαγμα σκληρές οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

«Σ’ αυτούς τους καιρούς γεωπολιτικής αναταραχής, που έχει προκαλέσει υψηλότερες δαπάνες, κόστη για την άμυνα σε όλες τις χώρες, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε το πλήρες δυναμικό του ESM», δήλωσε ο Γκραμενιά.

Ο ίδιος επισήμανε τη χορήγηση πιστώσεων για την άμυνα σε χώρες με καλή δημοσιονομική υγεία, οι προϋπολογισμοί των οποίων είναι όμως οριακοί, ιδιαίτερα μικρότερες χώρες μέλη της ευρωζώνης.

«Έχουμε εργαλεία», δήλωσε. «Είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης … να αξιοποιήσουμε πλήρως το δυναμικό».

«Είναι προφανές ότι η σχέση ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες γίνεται όλο και πιο δύσκολη».

Το Ρόιτερς σημειώνει ότι μόνο χώρες στην ευρωζώνη θα μπορούσαν να πάρουν τα δάνεια αυτά και όχι όσες δεν χρησιμοποιούν το ενιαίο νόμισμα, όπως η Πολωνία.

«Κλείνει ένας ακόμη λογαριασμός από το παρελθόν που κρατά σε ομηρία 50.000 δανειολήπτες», δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός, γνωστοποιώντας ότι εντός των επόμενων ημερών κατατίθεται σχετική νομοθετική διάταξη.

Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε, η ρύθμιση προβλέπει:

• Μετατροπή των υποχρεώσεων των δανειοληπτών ελβετικού φράγκου σε ευρώ, με σταθερά χαμηλό επιτόκιο, ώστε να εξαλειφθεί ο συναλλαγματικός κίνδυνος
• «Κούρεμα» από 15% έως και 50%, το οποίο θα καθορίζεται με βάση τα περιουσιακά στοιχεία και την οικονομική κατάσταση των δανειοληπτών
• Δυνατότητα επιμήκυνσης της αποπληρωμής έως και 5 χρόνια, προκειμένου να μειωθεί το μηνιαίο βάρος εξυπηρέτησης των δανείων

«Η προτεινόμενη συμφωνία θα ανακοινωθεί τις επόμενες ημέρες και θα περιλαμβάνει περικοπή μεταξύ 15% και 50% για το υπόλοιπο ποσό των δανείων», δήλωσε στο Reuters, ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος με γνώση του θέματος, ο οποίος δεν θέλησε να κατονομαστεί.

Περισσότεροι από 50.000 Έλληνες έλαβαν δάνεια σε ελβετικά φράγκα στα μέσα της δεκαετίας του 2000, προσελκυόμενοι από τα χαμηλότερα επιτόκια. Τώρα τα αποπληρώνουν με πολύ μεγαλύτερες δόσεις, μετά την άνοδο του ελβετικού φράγκου έναντι του ευρώ. Τα στεγαστικά δάνεια σε ελβετικά φράγκα ήταν επίσης δημοφιλή σε περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης.

Το ενημερωτικό δελτίο «The Week in Breakingviews» προσφέρει πληροφορίες και ιδέες από την παγκόσμια ομάδα οικονομικών σχολιαστών του Reuters.

Πολλοί Έλληνες δανειολήπτες προσέφυγαν στα δικαστήρια εναντίον των τραπεζών τους, ελπίζοντας σε αποζημίωση. Οι τελικές αποφάσεις εκκρεμούν ακόμη.

Η ελληνική κυβέρνηση είχε προγραμματίσει να ανακοινώσει μια συμφωνία το καλοκαίρι, αλλά λόγω πολύπλοκων τεχνικών ζητημάτων, αυτή οριστικοποιήθηκε μόνο τις τελευταίες εβδομάδες.

Θα παρέχει ευνοϊκή μετατροπή των υπολειπόμενων δανείων από ελβετικά φράγκα σε ευρώ, με έκπτωση που θα κυμαίνεται μεταξύ 15% και 50% επί της συναλλαγματικής ισοτιμίας, ανάλογα με το εισόδημα των δανειοληπτών.

Το συνολικό κόστος για τις ελληνικές τράπεζες θα κυμανθεί μεταξύ 400 και 600 εκατομμυρίων ευρώ (470,40-706,56 εκατομμύρια δολάρια), ανάλογα με τον αριθμό των δανείων που χορήγησαν και τη συμμετοχή των δανειοληπτών, ανέφεραν κυβερνητικός αξιωματούχος και άλλος αξιωματούχος του τραπεζικού τομέα, χωρίς να δώσουν περισσότερες λεπτομέρειες.

Το σχέδιο θα είναι εθελοντικό.

Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών, από τα περίπου 37.000 δάνεια σε ελβετικά φράγκα που απομένουν, τα 20.000 βρίσκονται στις τράπεζες, ενώ τα 17.000 είναι μη εξυπηρετούμενα δάνεια που βρίσκονται στα χέρια εταιρειών διαχείρισης πιστώσεων ή έχουν τιτλοποιηθεί μέσω του λεγόμενου προγράμματος μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων «Hercules».

Τι διακυβεύεται

Στον Άρειο Πάγο εκδικάζονται σήμερα οι ομαδικές αγωγές 3.700 δανειοληπτών σε ελβετικό φράγκο, παρουσία εκπροσώπων των Δικηγορικών Συλλόγων Αθήνας, Πειραιά και Θεσσαλονίκης, που έχουν ασκήσει πρόσθετη παρέμβαση υπέρ των δανειοληπτών που πήραν τα δάνειά τους πριν από σχεδόν είκοσι χρόνια.

Το αίτημα για προδικαστικό ερώτημα

Ο Σύλλογος Δανειοληπτών Ελβετικού Φράγκου (ΣΥΔΑΝΕΦ) κάλεσε τα μέλη του να παρευρεθούν στην ακροαματική διαδικασία, η οποία πραγματοποιείται μετά από διετή αναβολή. Κεντρικό αίτημα των δανειοληπτών είναι να σταλεί προδικαστικό ερώτημα στο αρμόδιο ευρωπαϊκό δικαστήριο –κάτι που πριν από πέντε χρόνια δεν είχε γίνει- και κριθεί άκυρη και καταχρηστική η ρήτρα ισοτιμίας που συνδέει τα δάνειά τους με το ελβετικό φράγκο και να εφαρμοστεί η ισοτιμία της ημέρας εκταμίευσης. Μια τέτοια απόφαση, εφόσον αποτελέσει δεδικασμένο, θα έχει άμεσο όφελος για όλους τους δανειολήπτες, είτε τα δάνειά τους βρίσκονται στις τράπεζες είτε έχουν μεταβιβαστεί σε funds και servicers.

Μετά από δέκα χρόνια δικαστικών διαδικασιών, ο ΣΥΔΑΝΕΦ παρουσιάζει ενώπιων των δικαστών τη νέα οικονομοτεχνική μελέτη που αναδεικνύει το μέγεθος της επιβάρυνσης που προέκυψε μετά την άρση του πλαφόν στην ισοτιμία από την Κεντρική Τράπεζα της Ελβετίας.

Σύμφωνα με τη μελέτη, ένα δάνειο 200.000 ευρώ σε ελβετικό φράγκο με διάρκεια 20 ετών έχει εκτοξευθεί στα 344.487 ευρώ, τη στιγμή που το αντίστοιχο δάνειο σε ευρώ θα κόστιζε 278.719 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι ο δανειολήπτης καλείται να επιστρέψει όχι μόνο περισσότερους τόκους, αλλά και επιπλέον κεφάλαιο, εξαιτίας της ρήτρας ισοτιμίας που όπως υποστηρίζει ο Σύλλογος έχει κριθεί καταχρηστική σε αρκετές χώρες της ΕΕ, μετά από σχετική απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.