Το δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό ορισμένων κατηγορουμένων ότι θα έπρεπε να εξαλειφθεί το αξιόποινο της πράξης τους λόγω επιστροφής των χρηματικών ποσών, κρίνοντας ότι αυτό δεν αίρει την ποινική ευθύνη.

Λίγο πριν από την ανακοίνωση της απόφασης, ο συνήγορος υπεράσπισης τριών κατηγορουμένων προσκόμισε στο δικαστήριο πράξη αρχειοθέτησης από την Εισαγγελία Πρωτοδικών Λάρισας για παρόμοια υπόθεση, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ταυτόσημα πραγματικά περιστατικά. Όπως ανέφερε, η υπόθεση είχε τεθεί στο αρχείο λόγω έλλειψης έγκλησης και η αρχειοθέτηση είχε εγκριθεί από την Εισαγγελία Εφετών.

Η εισαγγελέας της έδρας, Καλλιόπη Νταγιάντα, ζήτησε την απόρριψη του ισχυρισμού, επισημαίνοντας ότι δεν υπήρξε ουσιαστική δικαστική κρίση στη Λάρισα, ενώ το αδίκημα που εξετάζεται στο παρόν δικαστήριο είναι διαφορετικό. Η εισαγγελέας διευκρίνισε επίσης ότι στην υπόθεση της Λάρισας το αδίκημα αφορούσε απάτη εις βάρος της ΔΟΥ και του ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ στην παρούσα περίπτωση πρόκειται για απάτη με ψευδείς δηλώσεις προς λήψη κοινοτικών ενισχύσεων. Το δικαστήριο έκανε δεκτή την εισαγγελική πρόταση και απέρριψε τον ισχυρισμό περί δεδικασμένου.

Αυτή την ώρα οι κατηγορούμενοι αιτούνται ελαφρυντικά.

Αναφέρεται πάντως ότι «κατ’ εξαίρεση, το δικαστήριο μπορεί να επιτρέψει τις ενέργειες αυτές, εφόσον συναινούν ο εισαγγελέας και οι διάδικοι και συντρέχει ουσιώδες δημόσιο συμφέρον».

Η τροποποίηση του νόμου πλήττει το έργο που κάνουν ειδικά τα Παρατηρητήρια σε σημαντικές δίκες, όπως αυτή της εγκληματικής οργάνωσης της Χ.Α. ή του λιντσαρίσματος του Ζακ Κωστόπουλου, καλύπτοντας σε άμεσο χρόνο την εκδίκαση υποθέσεων δημοσίου ενδιαφέροντος.

«Ως Παρατηρητήριο στη δίκη της Χρυσής Αυγής καταγγέλλουμε με τον πιο έντονο τρόπο την απόπειρα φίμωσης, η οποία οδηγεί στην απουσία ελέγχου και λογοδοσίας. Καλούμε όλους τους φορείς και τα αρμόδια θεσμικά όργανα να ενεργήσουν για την προστασία του δημόσιου χαρακτήρα της δίκης.

Όπως κανείς δεν διανοήθηκε να ελέγξει τις ιδιότητες όσων παρευρίσκονται ως δημόσιο ακροατήριο σε μια δίκη, παρά μόνο κατ’ εξαίρεση και για λόγους ασφάλειας, έτσι είναι αδιανόητο να θεωρείται ότι πρέπει να ελέγχεται ποιο είναι το κοινό που μπορεί να ενημερώνεται για την εξέλιξη μιας δίκης τεράστιας κοινωνικής σημασίας», τονίζει το Παρατηρητήριο της δίκης της Χ.Α. 

Προειδοποιεί δε πως «ακόμα και εάν η διάταξη αφορά σε λογισμικά speech to text, τα οποία μετατρέπουν τον προφορικό λόγο σε γραπτό, η διατύπωση επιτρέπει τη γενική απαγόρευση μετάδοσης πληροφοριών από τη δίκη, ακόμα και μέσω παραθεμάτων σε μεταγενέστερο άρθρο».

Ποιος φοβάται τη δημοσιότητα ιστορικών δικών;

Ο Ξενοφών Κοντιάδης, Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου και Κοινωνικής Διοίκησης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, υπενθυμίζει σε ανάρτησή του στα social media ότι «σύμφωνα με το άρθρο 93 του Συντάγματος οι συνεδριάσεις κάθε δικαστηρίου είναι δημόσιες, εκτός αν το δικαστήριο κρίνει με απόφασή του ότι η δημοσιότητα πρόκειται να είναι επιβλαβής για τα χρηστά ήθη ή ότι συντρέχουν ειδικοί λόγοι προστασίας της ιδιωτικής ή οικογενειακής ζωής των διαδίκων».

Και επισημαίνει: «Τι επέλεξε να κάνει προχθές ο νομοθέτης; Αντιστρέφει τον συνταγματικό κανόνα της δημοσιότητας των δικών μετατρέποντάς τον σε εξαίρεση και την εξαίρεση την καθιστά κανόνα.

Διερωτώμαι ποιον ενοχλεί η δημοσιότητα σημαντικών δικών και γιατί επιβλήθηκε τώρα αυτή η απαγόρευση. Γιατί θέλει η Κυβέρνηση να περιορίσει Παρατηρητήρια σημαντικών δικών όπως το Golden Dawn Watch που μας επέτρεψε να παρακολουθούμε σχεδόν ζωντανά τη διεξαγωγή της δίκης της Χρυσής Αυγής τα τελευταία 9 χρόνια; Ποιος φοβάται τη δημοσιότητα τέτοιων ιστορικών δικών, που επιτρέπουν σε κάθε ενδιαφερόμενο να διαμορφώσει αδιαμεσολάβητα άποψη για συγκεκριμένα γεγονότα;

ΥΓ. Το θέμα δεν είναι ασφαλώς νέο ούτε νομικά αδιαμφισβήτητο, αφού παρεμφερείς απαγορεύσεις επιβλήθηκαν πρώτη φορά το 1991 με αφορμή τη δίκη της 17Ν και υπάρχουν σχετικές αποφάσεις του Αρείου Πάγου και του Συμβουλίου της Επικρατείας».

ΣΥΡΙΖΑ: Η κυβέρνηση «ρίχνει μαύρο» στην ενημέρωση για σημαντικές δίκες

Η διάταξη έφερε αντίδραση και απ’ την αξιωματική αντιπολίτευση που καταγγέλλει ότι «η σπουδή της κυβέρνησης Μητσοτάκη και δη του ανεκδιήγητου υπ. Δικαιοσύνης Γ. Φλωρίδη να απαγορεύσουν στην ουσία την ακριβή πληροφόρηση για τέτοιες δίκες αποτελεί πλήγμα στη θεμελιώδη αρχή της δημοσιότητας της δίκης, «φιμώνει» τους δημοσιογράφους, «μαυρίζει» κι άλλο το τοπίο της ενημέρωσης στην Ελλάδα της θέσης 107 στην ελευθερία του Τύπου».

Αναλυτικά η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ αναφέρει τα εξής:

«Την περασμένη Παρασκευή 5/7 δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ η τροποποίηση του νόμου 3090/2002 περί της τηλεοπτικής ή ραδιοφωνικής μετάδοσης της δίκης που «ρίχνει μαύρο» στη μετάδοση μέσω διαδικτύου σε σχεδόν πραγματικό χρόνο των διαλόγων κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας σημαντικών δικών. 

Η τροποποίηση, που μεταξύ άλλων απαγορεύει «και την κινηματογράφηση, μαγνητοσκόπηση, ηχογράφηση και αποτύπωση της δίκης μέσω ειδικού λογισμικού που μετατρέπει τον προφορικό λόγο σε γραπτό», είναι ένα κατασταλτικό μέτρο που αν δεν ανατραπεί θα «φιμώσει» και τα «παρατηρητήρια» δικών εύλογου δημόσιου ενδιαφέροντος, όπως αυτή της Χρυσής Αυγής ή εκείνη για τη δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου.

Η σπουδή της κυβέρνησης Μητσοτάκη και δη του ανεκδιήγητου υπ. Δικαιοσύνης Γ. Φλωρίδη να απαγορεύσουν στην ουσία την ακριβή πληροφόρηση για τέτοιες δίκες αποτελεί πλήγμα στη θεμελιώδη αρχή της δημοσιότητας της δίκης, «φιμώνει» τους δημοσιογράφους, «μαυρίζει» κι άλλο το τοπίο της ενημέρωσης στην Ελλάδα της θέσης 107 στην ελευθερία του Τύπου.

Καλούμε τους δικηγορικούς συλλόγους και τις δημοσιογραφικές ενώσεις να αντιδράσουν στην αυταρχική νομοθετική ρύθμιση, την οποία πρέπει η κυβέρνηση άμεσα να αποσύρει. Ας μη μαυρίσει κι άλλο η δημοκρατία».

Τι απαντά το Υπουργείο Δικαιοσύνης 

Το υπουργείο Δικαιοσύνης σε ανακοίνωση-απάντηση του επισημαίνει ότι «στον ΣΥΡΙΖΑ εδώ και καιρό έχουν χάσει την επαφή με την πραγματικότητα και δεν μπορούν να διαβάσουν απλές διατυπώσεις μια ισχύουσας από το 2002 ρύθμισης».

Αναλυτικότερα, η ανακοίνωση του υπουργείου Δικαιοσύνης έχει ως εξής:

«Το ότι στον ΣΥΡΙΖΑ εδώ και καιρό έχουν χάσει την επαφή με την πραγματικότητα είναι γνωστό. Το να μην μπορούν, όμως, να διαβάσουν τις απλές διατυπώσεις μια ισχύουσας από το 2002 ρύθμισης (άρθρο 8 του νόμου 3090/2002), καταντά γελοίο.

Επειδή λοιπόν αναφέρονται σε «μαύρο» που ρίχνει η κυβέρνηση στη δημοσιογραφική ενημέρωση για σοβαρές δίκες, παραπέμπουμε στη διάταξη του παραπάνω άρθρου που ισχύει εδώ και 22 χρόνια και η οποία απαγορεύει την «ολική ή μερική μετάδοση από την τηλεόραση ή το ραδιόφωνο, καθώς και την κινηματογράφηση και μαγνητοσκόπηση της δίκης ενώπιον ποινικού, πολιτικού ή διοικητικού δικαστηρίου, εκτός αν το ίδιο το δικαστήριο παράσχει τη σχετική άδεια».

Στους παραπάνω τρόπους μετάδοσης με την πρόσφατη ρύθμιση, προστέθηκε και η μετάδοση μέσω Ίντερνετ».

Αναλυτικότερα, η Ολομέλεια του ΣτΕ με τις υπ΄ αριθμ. 59 και 60/2024 αποφάσεις της (πρόεδρος η Ευαγγελία Νίκα και εισηγήτρια η σύμβουλος Επικρατείας Μαρία Σωτηροπούλου), κατάργησε τις δυο αυτές δίκες με την αιτιολογία ότι εκδόθηκαν νέες αποφάσεις, οι οποίες αντικατέστησαν τις προσβαλλόμενες.

Ο ΟΤΑ, κ.λπ. ζητούσαν από το ΣτΕ, να ακυρωθεί: 1) η από 11.12.2020 απόφαση του γενικού διευθυντή περιβαλλοντικής πολιτικής του υπουργείου Περιβάλλοντος, με την οποία ανανεώθηκαν και τροποποιήθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι του συνολικού έργου του ΟΛΠ/Cosco, για τη λειτουργία του λιμένα Πειραιά και την κατασκευή και λειτουργία έργων βελτίωσης και επέκτασης αυτού και 2) η από 23.2.2021 απόφαση του ιδίου γενικού διευθυντή, με την οποία εγκρίθηκε η Τεχνική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΤΕΠΕΜ) για την εγκατάσταση και λειτουργία δύο εργοταξιακών χώρων στο Mώλο Δραπετσώνας και στην Ακτή Βασιλειάδη, για τις ανάγκες κατασκευής του έργου της νότιας επέκτασης του επιβατικού λιμένα Πειραιά (Master Plan).

Σύμφωνα με την Ολομέλεια η κατάργηση των δικών έγινε καθώς «εκδόθηκε νέα απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων στις 15.9.2023, η οποία αντικατέστησε την πρώτη προσβαλλόμενη πράξη, και ότι, κατόπιν αυτού, έχει παύσει να ισχύει και η δεύτερη προσβαλλόμενη έγκριση της ΤΕΠΕΜ».

Τέλος, η πλειοψηφία της Ολομέλειας του ΣτΕ, έκρινε ότι «για την έγκυρη άσκηση ενδίκου βοηθήματος ή μέσου από Δικηγορικό Σύλλογο ενώπιον του ΣτΕ απαιτείται η παροχή πληρεξουσιότητας στον υπογράφοντα αυτό δικηγόρο ή στον παριστάμενο κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο από τον πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου, χωρίς να αρκεί η προσκόμιση απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου».