Του Γιώργου Καββαθά, Προέδρου ΓΣΕΒΕΕ

Πρακτικά, οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις χρηματοδοτούν ταυτόχρονα τα δημόσια ταμεία αλλά και μια ανάπτυξη που απευθύνεται σε λίγους, δηλαδή στις τράπεζες που διατηρούν υπερβολικά περιθώρια κέρδους και αφαιρούν τεράστιους πόρους από την πραγματική οικονομία μέσω των προμηθειών, και της αλυσίδας παραγωγής και διάθεσης ηλεκτρικής ενέργειας, του κλάδου δηλαδή που η ιδιωτικοποίησή του προκάλεσε το διπλασιασμό του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας. Οι δύο αυτοί κλάδοι μοιράζουν πλέον εντυπωσιακά μερίσματα αποστερώντας κρίσιμους πόρους από τις επιχειρήσεις και τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας.

Εκτός όμως αυτών, εκατοντάδες χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες φορολογούνται για εισοδήματα που δεν υπάρχουν, υποχρεώνονται να εργάζονται όλο και περισσότερες ώρες για λιγότερα κέρδη μόνο και μόνο για να ανταποκριθούν στο εκρηκτικά αυξημένο διοικητικό βάρος που τους έχει επιβληθεί. Η ψηφιοποίηση της γραφειοκρατίας μπορεί να διευκολύνει τις δημόσιες υπηρεσίες, μέχρι σήμερα όμως απαιτεί όλο και περισσότερο χρόνο και όλο και περισσότερους πόρους από τις επιχειρήσεις. 

Είναι πλέον σαφές ότι ο επιχειρηματικός κόσμος μετά από 16 συνεχόμενα έτη διαδοχικών κρίσεων δεν αντέχει πλέον να χρηματοδοτεί τον οποιονδήποτε και μάλιστα χωρίς αντίκρισμα, χωρίς ελπίδα και προοπτική για καλύτερες μέρες. Επιστέγασμα βέβαια του αρνητικού οικονομικού κλίματος είναι και τα σκάνδαλα διασπάθισης ευρωπαϊκών πόρων, σκάνδαλα εκατομμυρίων που προκαλούν οργή σε όλους εμάς που αγωνιούμε να βγάλουμε το μήνα από τη δουλειά και μόνο, να ανταποκριθούμε στις υποχρεώσεις μας, να καλύψουμε τις ανάγκες και τις απαιτήσεις των εκατοντάδων χιλιάδων εργαζομένων μας, ανάγκες που πολλαπλασιάζονται λόγω της ακρίβειας και δεν καλύπτονται από μια περιοδική επιδοματική πολιτική. Ακόμα και οι αυξήσεις μισθών όμως που γίνονται, αυξήσεις που χρηματοδοτούνται από την πραγματική παραγωγή, περισσότερο ωφελούν τα δημόσια ταμεία παρά τους ίδιους τους εργαζομένους και τα νοικοκυριά.

Κοινό πλέον είναι το συμπέρασμα, τουλάχιστον στους ανθρώπους της πραγματικής οικονομίας, ότι το μοντέλο οικονομικής πολιτικής που ακολουθείται είναι και λάθος και αποτυχημένο. Διότι όταν υιοθετούνται και μάλιστα επί μακρό χρονικό διάστημα πρακτικές συγκέντρωσης των πόρων είτε στο δημόσιο είτε σε συγκεκριμένες επιχειρηματικές δραστηριότητες, το αποτέλεσμα είναι η φτωχοποίηση της μεσαίας τάξης, η υποβάθμιση της παραγωγής, η ανασφάλεια και η αβεβαιότητα, ο πολλαπλασιασμός των κινδύνων από οποιαδήποτε κρίση, πολλές εκ των οποίων ήδη κυοφορούνται με την αναγέννηση του προστατευτισμού αλλά και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Εν αναμονή επομένως των εξαγγελιών της κυβέρνησης ως είθισται στη ΔΕΘ, οφείλουμε να σημειώσουμε, με βάση τις μέχρι σήμερα διαρροές, ότι η αισιοδοξία για συνολική ανακατεύθυνση της λογικής της ασκούμενης πολιτικής είναι περιορισμένη. Άλλωστε ένα σύνολο μέτρων στη λογική της στιγμιαίας ανακούφισης, όπως είναι τα επιδόματα, δεν δημιουργεί προοπτικές ούτε διευκολύνει την επιχειρηματικότητα, δεδομένου ότι συνηθέστερα οι επαγγελματίες εξαιρούνται των όποιων θετικών παρεμβάσεων, ως ύποπτοι φοροδιαφυγής.

Η οικονομική πολιτική της χώρας οφείλει να μετασχηματιστεί σε βασικά της χαρακτηριστικά, με πρώτο και κύριο την ενίσχυση της βιωσιμότητας της παραγωγής και της εργασίας, που ήδη έχουν επωμιστεί το μεγαλύτερο βάρος όλων των κρίσεων που πέρασε η χώρα. Η αναγκαία οικονομική πολιτική εάν επιδιώκουμε την ενδυνάμωση και την ανθεκτικότητα της οικονομίας οφείλει να θεμελιωθεί κατά τη γνώμη μου στα εξής:

1. Μείωση των φόρων για εργαζόμενους και επιχειρήσεις με ευνοϊκές αλλαγές στη φορολογική κλίμακα, τιμαριθμοποίηση αυτής ώστε να μην χάνονται οι όποιες αυξήσεις αποφασιστούν στο μέλλον, κατάργηση του τεκμαρτού προσδιορισμού φορολογητέου εισοδήματος και του τέλους επιτηδεύματος, κατάργηση της προκαταβολής φόρου ή αλλαγή του τρόπου εφαρμογής.
2. Μείωση των έμμεσων φόρων (ΦΠΑ και ΕΦΚ) και των συνεισπραττόμενων τελών και εξορθολογισμός αυτών (πχ ΦΠΑ στην εστίαση), ώστε να μειωθούν οι τιμές και να ενισχυθεί η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Διεύρυνση των ορίων απαλλαγής μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων από την υποχρέωση είσπραξης και απόδοσης ΦΠΑ στα 30.000€ και επαναφορά μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στα νησιά στα πλαίσια και των ευρωπαϊκών σχετικών οδηγιών. 
3. Δραστική μείωση του διοικητικού βάρους των επιχειρήσεων με κατάργηση διαδικασιών και εφαρμογών και όχι απλή ψηφιοποίηση της γραφειοκρατίας
4. Μείωση κατά 50% του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και συνοδών χρεώσεων ώστε να επανέλθει ο τελικός λογαριασμός στα επίπεδα που βρισκόταν μέχρι τα μέσα του 2021 και κατάργηση όλων των καταχρηστικών χρεώσεων
5. Μείωση επιτοκίων και καθορισμός συγκεκριμένων υπηρεσιών επί των οποίων μπορούν να χρεώνουν προμήθειες οι τράπεζες με συγκεκριμένο πλαφόν ανώτερης χρέωσης. Απαγόρευση επιβολής προμήθειας για εισπραττόμενο και καταβαλλόμενο ΦΠΑ ή άλλο φόρο ή τέλη και επιστροφή όλων των προμηθειών που έχουν εισπραχθεί επί αυτών των ποσών. Πλαφόν στις χρεώσεις POS και υπηρεσιών που τα συνοδεύουν και ενιαία χρέωση προμήθειας ανεξάρτητα από τον πάροχο ή τον εκδότη της κάρτας αγορών.
6. Πλαφόν στις αυξήσεις ενοικίων επαγγελματικής στέγης που πλέον είναι ανεξέλεγκτες.
7. Θέσπιση δυνατότητας ρυθμίσεων για χρέη προς το δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία και τους λογαριασμούς κοινής ωφελείας σε 120 δόσεις με απλοποιημένες διαδικασίες. Ενιαίο σημείο ψηφιακής ενημέρωσης για οφειλές προς το δημόσιο ή τα ασφαλιστικά ταμεία στο taxis.
8. Αφορολόγητο για ελεύθερους επαγγελματίες όπως και στους μισθωτούς, ακατάσχετος λογαριασμός κεφαλαίου κίνησης επιχειρήσεων καθορισμένος ως προς το ύψος του με βάση αντικειμενικά δεδομένα όπως το ιστορικό εξόδων της επιχείρησης.
9. Είσοδος της Αναπτυξιακής Τράπεζας σε περισσότερες χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που αφορούν τις επιχειρήσεις για να λειτουργήσει ανταγωνιστικά προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα, όπως γίνεται με τις μικροπιστώσεις και παράγει ήδη θετικά αποτελέσματα.
10.  Αναβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης ώστε αυτή να αποτελεί συνειδητή επιλογή στα πλαίσια του επαγγελματικού προσανατολισμού μαθητών και νέων και εισαγωγή μαθημάτων επιχειρηματικότητας στα σχολεία.
11. Αναβάθμιση των δημοσίων υπηρεσιών υγείας σε όλες τις βαθμίδες, αναβάθμιση των υποδομών μεταφορών αγαθών και προσώπων με κριτήριο την μείωση του κόστους μεταφορών, αναβάθμιση των συνδέσεων διαδικτύου σε όλη τη χώρα ώς προϋπόθεση ανάπτυξης.

Τα παραπάνω αποτελούν τα ελάχιστα που απαιτούνται προκειμένου να επιδιωχθεί στην πράξη η ανάπτυξη και να καταστεί η εθνική οικονομία πιο ανθεκτική σε όποια ενεργή ή μελλοντική κρίση, αλλά και για να μην υπηρετείται η ανάπτυξη για λίγους μέσω φτωχοποίησης των πολλών.

Βεβαίως, ταυτόχρονα πρέπει να αντιμετωπιστεί και η οξεία δημογραφική κρίση, κρίση όμως που δεν μπορεί να ανασχεθεί όσο είναι σε ισχύ πολιτικές εχθρικές προς την επιχειρηματικότητα και την εργασία, ή πολιτικές συγκέντρωσης κεφαλαίων σε λίγους ή στο κράτος.

Εν κατακλείδι, εκτιμώ ότι σύμφωνα και με τα δημοσιονομικά δεδομένα, υπάρχουν τα περιθώρια να υιοθετηθούν πολιτικές ικανές να υποστηρίξουν το παρόν και το μέλλον του συνόλου της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας και όχι απλώς μέρους αυτής. Οι αλλαγές που ζητάμε ως ΓΣΕΒΕΕ είναι ορθολογικές, άμεσα εφαρμόσιμες και δεν θέτουν σε κίνδυνο αντίθετα ενισχύουν τις αναπτυξιακές δυνατότητες της χώρας και μάλιστα με τρόπο δίκαιο. Η κατεύθυνση άλλωστε της σημερινής οικονομικής πολιτικής με όρους ανάπτυξης αποδεικνύεται ελάχιστα αποτελεσματική, αφού οι επιτευχθέντες ρυθμοί αύξησης του ΑΕΠ σε σχέση με τους πόρους που έχουν εισρεύσει στη χώρα από την πανδημία και μετά, είναι μάλλον απογοητευτικοί και περισσότερο επιτυγχάνονται από τον πληθωρισμό παρά από την μεγέθυνση της παραγωγής και την διαφοροποίηση της θέσης της χώρας στον διεθνή καταμερισμό παραγωγής.  

Σύμφωνα με αυτήν το μηνιαίο εισόδημα επαρκεί για μόλις 18 ημέρες για περισσότερα από τα μισά νοικοκυριά λόγω της εκτίναξης των τιμών στην ενέργεια και τα είδη διατροφής.

Μάλιστα το ποσοστό των νοικοκυριών που αύξησαν τις δαπάνες τους για την κάλυψη βασικών αναγκών καταγράφει τρομακτική άνοδο καθώς πλέον αφορά τα 2 στα 3 νοικοκυριά.

Ανοίγει η «ψαλίδα» των ανισοτήτων

Εκτός από τις χαμηλές προσδοκίες που δημιουργεί η πληθωριστική κρίση, δύο είναι οι βασικές αρνητικές επιπτώσεις των ανατιμήσεων στα νοικοκυριά με βάση τα ευρήματα της έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ.

Η πρώτη εντοπίζεται στη διεύρυνση των εισοδηματικών ανισοτήτων μεταξύ των νοικοκυριών με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, και των νοικοκυριών με υψηλά εισοδήματα.

Συγκεκριμένα, το 30,1% των νοικοκυριών με εισόδημα έως 30.000 ευρώ δήλωσε πως το εισόδημά του μειώθηκε το 2022, έναντι 11% που δήλωσε ότι αυξήθηκε και 58,9% που δήλωσε ότι παρέμεινε σταθερό.

Στον αντίποδα, το 22,7% των νοικοκυριών με εισόδημα άνω των 30.000 ευρώ δήλωσε πως το εισόδημα του αυξήθηκε, έναντι 16,7% που δήλωσε πως το εισόδημά του μειώθηκε και 60,6% που δήλωσε ότι παρέμεινε σταθερό.

Δεδομένου ότι η εν λόγω επίπτωση παρατηρήθηκε και στις αντίστοιχες έρευνες του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ που διεξήχθησαν κατά τη διάρκεια της πανδημικής έξαρσης, η συνέχιση της τάσης αυτής αρχίζει να λαμβάνει διαστάσεις διαρθρωτικού προβλήματος.

Μάλιστα, φαίνεται πως πλέον επηρεάζει έντονα και τα μεσαία εισοδήματα, καθώς σχεδόν 6 στα 10 νοικοκυριά (57,3%) δηλώσαν πως χρειάζεται να κάνουν περικοπές για να καλύψουν τα αναγκαία, ποσοστό σημαντικά αυξημένο σε σχέση τόσο με την έρευνα του 2021 (42,3%), όσο και με τις έρευνες του 2020 (47,9%) και του 2019 (48,7%).

Επιπλέον, σταθερά υψηλό παραμένει το ποσοστό των νοικοκυριών που φαίνεται ότι διαβιοί σε συνθήκες ακραίας φτώχειας (11,9%).

Δεν φτάνει το εισόδημα

Η δεύτερη σημαντική επίπτωση σχετίζεται με την επιδείνωση που παρουσιάζουν τα ευρήματα της έρευνας αναφορικά με την μηνιαία επάρκεια του εισοδήματος των νοικοκυριών.

Συγκεκριμένα, πάνω από 1 στα 2 νοικοκυριά (52,4%) δήλωσαν ότι το μηνιαίο εισόδημά τους επαρκεί για 18 ημέρες (μεσοσταθμικά) και συνδέεται με τις αυξήσεις των τιμών τόσο της ηλεκτρικής ενέργειας, όσο και των ειδών διατροφής οι οποίες αποτελούν για σχεδόν 6 στα 10 νοικοκυριά τις κατηγορίες που έχουν τη μεγαλύτερη αρνητική επίδραση στο εισόδημά τους.

Τέλος, πάνω από 6 στα 10 νοικοκυριά δήλωσαν ότι το καλάθι του νοικοκυριού δεν έχει συμβάλει στην αποκλιμάκωση των τιμών, ενώ ως καταλληλότερα μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας το 51,1% των νοικοκυριών θεωρεί πως είναι η αύξηση μισθών και συντάξεων και το 28,6% η μείωση φόρων και τελών στα καύσιμα.

Τα βασικά συμπεράσματα

Τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας εισοδήματος των ελληνικών νοικοκυριών για το 2022 είναι τα εξής:

ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ

–       Το 28% των νοικοκυριών δήλωσε πως το εισόδημά του μειώθηκε (27,4% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021). Για αυτά τα νοικοκυριά ο μέσος όρος μείωσης ανήλθε στο 24,1%.

–       Το 11,7% των νοικοκυριών δήλωσε πως το εισόδημά του αυξήθηκε (9,8% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021). Για αυτά τα νοικοκυριά ο μέσος όρος αύξησης ανήλθε στο 19,5%.

–       Το 60,1% των νοικοκυριών δήλωσε πως το εισόδημα του παρέμεινε σταθερό (62,5% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021).

–       Η εισοδηματική ανισότητα μεταξύ των χαμηλών και μεσαίων εισοδηματικά νοικοκυριών έναντι των υψηλότερων εισοδηματικά νοικοκυριών διευρύνθηκε περαιτέρω.

–       Συγκεκριμένα, το 30,1% των νοικοκυριών με εισόδημα έως 30.000 € δήλωσε πως το εισόδημά του μειώθηκε το 2022, έναντι 11% που δήλωσε ότι αυξήθηκε και 58,9% που δήλωσε ότι παρέμεινε σταθερό.

–       Στον αντίποδα, το 22,7% των νοικοκυριών με εισόδημα άνω των 30.000 € δήλωσε πως το εισόδημά του αυξήθηκε, έναντι 16,7% που δήλωσε πως το εισόδημά του μειώθηκε και 60,6% που δήλωσε ότι παρέμεινε σταθερό. Η εισοδηματική αυτή κατηγορία νοικοκυριών αποτελεί και τη μοναδική όπου το ισοζύγιο μεταξύ των νοικοκυριών που δήλωσαν μείωση εισοδήματος και εκείνων που δήλωσαν αύξηση είναι θετικό.

–       Σημειώνεται ότι με βάση τα ευρήματα της έρευνας το 82,9% των νοικοκυριών διαβιεί με ετήσιο εισόδημα έως 30.000€, έναντι 8,1% που διαβιεί με ετήσιο εισόδημα άνω των 30.000€.

ΠΗΓΕΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ

–       Ο μισθός και η σύνταξη αποτελούν τη κύρια πηγή εισοδήματος για τη συντριπτική πλειονότητα  των ελληνικών νοικοκυριών. Το 44,2% δήλωσε ως κύρια πηγή εισοδήματος τον μισθό, το 44,1% των νοικοκυριών δήλωσε ως κύρια πηγή εισοδήματος τη σύνταξη και το 6% δήλωσε ως κύρια πηγή τα έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα.

–       Το 35,2% των νοικοκυριών δεν έχει άλλη πηγή εισοδήματος. To 23,8% έχει ως άλλη πηγή εισοδήματος τον μισθό, το 21,9% τη σύνταξη, το 12,6% τα ενοίκια, το 4,2% τα έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα και το 1,9% το επίδομα ανεργίας.

ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ – ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗ

–       Επιδείνωση παρουσιάζουν τα ευρήματα της έρευνας σχετικά με την μηνιαία επάρκεια του εισοδήματος των νοικοκυριών. Είναι μάλιστα τα δυσμενέστερα που έχουν καταγραφεί σε έρευνα εισοδήματος του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ.

–       Συγκεκριμένα, πάνω από 1 στα 2 νοικοκυριά (52,4%) δήλωσαν ότι το μηνιαίο εισόδημα δεν επαρκεί για όλον το μήνα. Για τα νοικοκυριά αυτά το μηνιαίο εισόδημα επαρκεί μεσοσταθμικά για 18 ημέρες.

–       Από τα επιμέρους στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι το μηνιαίο εισόδημα δεν επαρκεί για όλον το μήνα για:

o      το 70,2% των πολυμελών νοικοκυριών (με 5 άτομα και άνω),

o      το 59,9% των νοικοκυριών με 4 άτομα,

o      το 58,8% των νοικοκυριών με τουλάχιστον ένα άνεργο μέλος,

o      το 68% των νοικοκυριών με εισόδημα έως 10.000 € και

o      το 58,7% των νοικοκυριών με εισόδημα από 10.001 έως 18.000 €.

–       Σε σχέση με τη κύρια πηγή εισοδήματος σε δυσμενέστερη θέση βρίσκονται τα νοικοκυριά με κύρια πηγή εισοδήματος τον μισθό, καθώς για το 55,6% αυτών το μηνιαίο εισόδημα δεν επαρκεί για όλο τον μήνα και ακολουθούν το 49,1% των νοικοκυριών με κύρια πηγή εισοδήματος τη σύνταξη και το 36,3% των νοικοκυριών με κύρια πηγή εισοδήματος τα έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα.

–       Σταθερά συντριπτικό και μάλιστα αυξημένο παραμένει το ποσοστό των νοικοκυριών που αδυνατούν να αποταμιεύσουν. Συγκεκριμένα, πάνω από 8 στα 10 νοικοκυριά (85,3%) δήλωσαν ότι δεν καταφέρνουν να αποταμιεύσουν.

ΒΙΟΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ, ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΣΦΑΛΕΙΑ

–       Το 11,9% των νοικοκυριών δήλωσε ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν για να καλύψουν ούτε τις βασικές του ανάγκες, εύρημα που καταδεικνύει πως ένα υψηλό ποσοστό νοικοκυριών διαβιοί σε συνθήκες ακραίας φτώχειας.

–       Σχεδόν 6 στα 10 νοικοκυριά (57,3%) δήλωσαν πως χρειάζεται να κάνουν περικοπές για να καλύψουν τα αναγκαία, ποσοστό σημαντικά αυξημένο σε σχέση τόσο με την έρευνα του 2021 (42,3%) όσο και με τις έρευνες του 2020 (47,9%) και του 2019 (48,7%).

–       Από την άλλη μεριά. το 24,7% των νοικοκυριών δήλωσε ότι τα καταφέρνει χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες, ποσοστό που είναι σημαντικά μειωμένο σε σχέση με τις προηγούμενες έρευνες του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για τα έτη 2021, 2020 και 2019. Τέλος, μόλις το 6% των νοικοκυριών δήλωσε ότι ζει άνετα.

–       Σε εισοδηματική επισφάλεια συνεχίζει να βρίσκεται ένα σταθερά υψηλό ποσοστό νοικοκυριών, το οποίο είναι μάλιστα και αυξημένο σε σχέση με τα τρία προηγούμενα έτη.

–       Συγκεκριμένα, στο ενδεχόμενο ενός έκτακτου αλλά απολύτως αναγκαίου εξόδου της τάξης των 500€, το 18,7%  δήλωσε ότι δεν θα μπορούσε να το αντιμετωπίσει, ενώ το 40,5% θα κάλυπτε αυτήν τη δαπάνη με μεγάλη δυσκολία.

ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ

–       Υψηλότερο σε σχέση με την έρευνα του 2021 είναι το ποσοστό των νοικοκυριών που δήλωσε ότι έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο (εφορία, ασφαλιστικά ταμεία).

–       Συγκεκριμένα, το 20,9% δήλωσε πως το ίδιο ή κάποιο άλλο μέλος του νοικοκυριού του έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο έναντι του 16,8% που ήταν στην έρευνα του 2021. Το προαναφερόμενο ποσοστό (20,9%) επιμερίζεται σε 9,9% του οποίου οι  ληξιπρόθεσμες οφειλές δεν έχουν ρυθμιστεί (8,4% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021), και σε 11% του οποίου οι οφειλές είναι ρυθμισμένες (8,4% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021).

–       Το 7,9% των νοικοκυριών έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τις τράπεζες για καταναλωτικά, επιχειρηματικά δάνεια ή/και κάρτες, ενώ το 8,7% των νοικοκυριών δήλωσε πως δεν θα καταφέρει να ανταποκριθεί στις προαναφερόμενες τραπεζικές υποχρεώσεις το 2023.

–       Πάνω από 8 στα 10 νοικοκυριά (84,4%) διαμένουν σε ιδιόκτητο σπίτι έναντι του 15,3% των νοικοκυριών που πληρώνει ενοίκιο.

–       Από τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ιδιόκτητο σπίτι το 21,3% έχει ενεργό στεγαστικό δάνειο (21% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021). Από τα νοικοκυριά αυτά το 18,7% (16,5% το αντίστοιχο ποσοστό στην έρευνα του 2021) καταβάλλει τις δόσεις του δανείου συχνά με κάποια καθυστέρηση, ενώ το 8,5% (6% το αντίστοιχο ποσοστό στην έρευνα του 2021) έχει καθυστερημένες οφειλές για περισσότερο από 3 μήνες.

–       Επιδεινωμένη είναι η εικόνα σε σχέση με την έρευνα του 2021 και ως προς τις εκτιμήσεις των νοικοκυριών αναφορικά με τη δυνατότητα εξυπηρέτησης των στεγαστικών δανειακών τους υποχρεώσεων το 2023. Συγκεκριμένα, από τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ιδιόκτητο σπίτι και έχουν στεγαστικό δάνειο, το 21,5% δήλωσε πως δεν θα μπορέσει ή μάλλον δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις δανειακές του υποχρεώσεις.

–       Αυξημένος σε σχέση με το 2021 είναι ο φόβος των νοικοκυριών ότι μπορεί να απολέσουν το σπίτι τους λόγω οφειλών. Ειδικότερα, το 14,4% (11,3% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021) των νοικοκυριών εξέφρασε τον φόβο απώλειας του ακινήτου του λόγω αδυναμίας πληρωμής των υποχρεώσεων προς τις τράπεζες ή το Δημόσιο.

–       Τέλος, το 3,8% των νοικοκυριών δήλωσε πως το 2022 υπέστη δέσμευση ή κατάσχεση λογαριασμών και περιουσιακών στοιχείων λόγω οφειλών, ποσοστό πολλαπλάσιο σε σχέση με το 2021 που ήταν 0,8%.

ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΑΠΑΝΕΣ

–       Περίπου 4 στα 10 νοικοκυριά (39,5%) περιόρισαν τις δαπάνες τους για εξόδους (εστιατόρια, καφέ, σινεμά κ.λπ.). Το 37,9% περιόρισε τις δαπάνες για ένδυση-υπόδηση, ενώ το 35,6% των νοικοκυριών ξόδεψε λιγότερα για ταξίδια.

–       Από την άλλη μεριά καταγράφεται εκτίναξη του ποσοστού των νοικοκυριών που αύξησαν τις δαπάνες τους για την κάλυψη βασικών αναγκών. Ειδικότερα, το 73,7% των νοικοκυριών αύξησε τις δαπάνες του για λογαριασμούς σπιτιού, το 64,8% για είδη διατροφής, το 60,7% για θέρμανση και το 51% για μετακινήσεις.

–       Πάνω από 1 στα 3 (36,3%) νοικοκυριά καθυστερεί να αναζητήσει την κατάλληλη θεραπεία για κάποιο ιατρικό πρόβλημα, 1 στα 4 (25,6%) καθυστερεί να πληρώσει το ηλεκτρικό ρεύμα και το 18,8% καθυστερεί την πληρωμή λογαριασμών θέρμανσης.

ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ 2023

–       Ιδιαίτερα αρνητικές είναι οι προσδοκίες των νοικοκυριών για το 2023.

–       Συγκεκριμένα, πάνω από 1 στα 2 νοικοκυριά (51,9%) εκτιμούν ότι το 2023 θα χειροτερέψει η οικονομική τους κατάσταση, έναντι μόλις του 15,4% που εκτιμά ότι θα βελτιωθεί και  του 29,3% που εκτιμά ότι θα παραμείνει η ίδια.

–       Η απαισιοδοξία που εκδηλώνουν τα νοικοκυριά ως προς τη μελλοντική οικονομική τους κατάσταση φαίνεται ότι τροφοδοτείται κυρίως από την ακρίβεια, καθώς στο ερώτημα εάν η αύξηση των τιμών έχει επηρεάσει τα νοικοκυριά των ερωτώμενων σε βαθμό να αναγκαστούν να μειώσουν δαπάνες για βασικές ανάγκες το 56,7% απάντησε «πολύ», το 28,4% «λίγο», ενώ το 14,8% απάντησε πως δεν το έχει επηρεάσει.

–       Οι αυξήσεις των τιμών τόσο της ηλεκτρικής ενέργειας, όσο και των ειδών διατροφής αποτελούν για σχεδόν 6 στα 10 νοικοκυριά τις κατηγορίες που έχουν τη μεγαλύτερη αρνητική επίδραση στο εισόδημά τους και ακολουθούν οι αυξήσεις στην βενζίνη (28,5%) και στο πετρέλαιο θέρμανσης (23,2%).

ΜΕΤΡΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ

–       Ως καταλληλότερο μέτρο για την αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων της ακρίβειας το 51,1% των νοικοκυριών θεωρεί πως είναι η αύξηση μισθών και συντάξεων και το 28,6% η μείωση φόρων και τελών στα καύσιμα.

–       Το 41,5% των νοικοκυριών αγοράζει προϊόντα από το καλάθι του νοικοκυριού έναντι του 52% που δεν το αξιοποιεί.

–       Το 61,6% των νοικοκυριών δήλωσε ότι το καλάθι του νοικοκυριού δεν έχει ή μάλλον δεν έχει συμβάλει στην αποκλιμάκωση των τιμών, έναντι του 33% που δήλωσε ότι έχει ή μάλλον έχει συμβάλει.

–       Τέλος, ιδιαιτέρως αρνητικά αξιολόγησαν τα νοικοκυριά κατά τον χρόνο διεξαγωγής της έρευνας γενικά τα μέτρα της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της ακρίβειας.

–       Ειδικότερα το 47,3% των νοικοκυριών τα αξιολόγησε ως ανεπαρκή, το 23,4% ως μάλλον ανεπαρκή, ενώ μόλις το 17,9% και το 7,9% αξιολόγησαν τα μέτρα ως μάλλον επαρκή και επαρκή αντίστοιχα.

Πηγή: ot.gr