Η παρουσία της εποχικής γρίπης και του ιού SARS-CoV-2 εντοπίζεται πλέον σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, ενώ παράλληλα η εμφάνιση σοβαρών λοιμώξεων του αναπνευστικού και γριπωδών συνδρομών επιβεβαιώνει την τάση υποχώρησης των ιογενών εξάρσεων.

Πτωτική πορεία για τη γριπώδη συνδρομή και τις σοβαρές λοιμώξεις του αναπνευστικού

Η γενικότερη τάση υποχώρησης αποτυπώνεται ανάγλυφα στον δείκτη της γριπώδους συνδρομής, γνωστής στην επιστημονική κοινότητα ως ILI. Ο αριθμός των συγκεκριμένων περιστατικών ανά 1.000 ιατρικές επισκέψεις διατηρείται σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα, σημειώνοντας μάλιστα νέα κάμψη σε σύγκριση με την προηγούμενη εβδομάδα αναφοράς.

Σε πλήρη σύμπνοια με αυτή την εικόνα, ο δείκτης που παρακολουθεί τις εισαγωγές λόγω σοβαρής οξείας λοίμωξης του αναπνευστικού, των λεγόμενων περιστατικών SARI, καταγράφει επίσης χαμηλή δραστηριότητα. Παρά τις αναμενόμενες, μικρής κλίμακας εβδομαδιαίες μεταβολές, η γενική τάση των κρουσμάτων SARI ανά 1.000 εισαγωγές στα νοσοκομεία παραμένει σταθερά πτωτική. Η συνδυαστική ανάλυση αυτών των δεικτών επιβεβαιώνει ότι η εποχική δραστηριότητα των αναπνευστικών λοιμώξεων στη χώρα μας βαίνει προς το τέλος της.

Ελαχιστοποίηση της θετικότητας Covid-19 και κατακόρυφη πτώση των νέων νοσηλειών

Στο μέτωπο της Covid-19, η θετικότητα που προκύπτει από τα διαγνωστικά τεστ για τον ιό SARS-CoV-2 παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη σε ολόκληρη τη χώρα. Το πιο αξιοσημείωτο στοιχείο της τρέχουσας έκθεσης αφορά τις νέες εισαγωγές ασθενών, οι οποίες συνεχίζουν αδιάλειπτα την πτωτική πορεία που είχε ξεκινήσει από τις πρώτες ημέρες του έτους. Ειδικότερα, κατά την εβδομάδα 21 του 2026, σημειώθηκαν μόλις έξι νέες νοσοκομειακές εισαγωγές λόγω Covid-19, αριθμός που παρουσιάζει εντυπωσιακή μείωση συγκριτικά με τις 21 εισαγωγές της αμέσως προηγούμενης εβδομάδας.

Παράλληλα, οι δείκτες βαριάς νοσηρότητας παρέμειναν σε μηδενικά επίπεδα, καθώς δεν καταγράφηκε καμία νέα διασωλήνωση σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Στον αντίποδα, η επιδημιολογική έκθεση κατέγραψε έναν θάνατο κατά το εξεταζόμενο επταήμερο. Με βάση τα συγκεντρωτικά στοιχεία του Οργανισμού, από την εβδομάδα 01 του 2025 μέχρι σήμερα, ο συνολικός αριθμός των απωλειών από σοβαρά περιστατικά της νόσου ανέρχεται σε 92.

Επικράτηση του στελέχους NB.1.8.1 και χαμηλές συγκεντρώσεις στα αστικά λύματα

Σε ό,τι αφορά τη γονιδιωματική επιτήρηση του ιού, τα εργαστηριακά δεδομένα δείχνουν ότι συνεχίζεται η ταυτόχρονη κυκλοφορία των στελεχών NB.1.8.1, XFG και BA.3.2. Ανάμεσα σε αυτά, η υποπαραλλαγή NB.1.8.1 διατηρεί την ξεκάθαρη επικράτησή της στην κοινότητα. Από κλινικής πλευράς, οι ειδικοί καθησυχάζουν, καθώς κανένα από τα κυκλοφορούντα στελέχη δεν συνδέεται με αυξημένη σοβαρότητα νόσησης ή κίνδυνο για πιο βαριά κλινική εικόνα. Την ίδια στιγμή, τα ευρήματα της περιβαλλοντικής επιδημιολογίας εναρμονίζονται πλήρως με την κλινική εικόνα, καθώς το ιικό φορτίο του SARS-CoV-2 στα αστικά λύματα των αστικών κέντρων παραμένει σε πολύ χαμηλά, σχεδόν μηδενικά επίπεδα.

Απόλυτο μηδέν για τη θετικότητα της γρίπης σε κοινότητα και νοσοκομεία

Η δραστηριότητα της εποχικής γρίπης στη χώρα έχει ουσιαστικά μηδενιστεί. Η πτωτική πορεία είχε εδραιωθεί ήδη από την εβδομάδα 9 του 2026, όταν η θετικότητα υποχώρησε κάτω από το επιδημικό όριο του 10%, και πλέον έχει φτάσει σε επίπεδα απόλυτης ύφεσης. Κατά την εβδομάδα 21 του 2026, δεν ανιχνεύθηκε κανένα θετικό δείγμα γρίπης, τόσο στα δίκτυα επιτήρησης της κοινότητας όσο και στα νοσοκομειακά εργαστήρια.

Σχετικά με τη νοσοκομειακή κίνηση λόγω γρίπης, καταγράφηκαν έξι νέες εισαγωγές, αριθμός που παρέμεινε ακριβώς ο ίδιος με την προηγούμενη εβδομάδα. Στα θετικά της έκθεσης προσγράφεται το γεγονός ότι δεν υπήρξε κανένα νέο σοβαρό κρούσμα που να απαιτήσει εξειδικευμένη νοσηλεία, ούτε αναφέρθηκε κάποιος νέος θάνατος από τη συγκεκριμένη νόσο.

Ο απολογισμός του επιδημικού κύματος της γρίπης και τα εργαστηριακά δεδομένα

Η αναδρομική εξέταση της περιόδου έξαρσης, από την εβδομάδα 40 του 2025 έως και σήμερα, αποτυπώνει το πλήρες αποτύπωμα της γρίπης στο σύστημα υγείας. Συνολικά, έχουν καταγραφεί 163 σοβαρά κρούσματα που χρειάστηκαν νοσηλεία σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, ενώ οι θάνατοι με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη ανήλθαν στους 83. Στο ίδιο διάστημα, τα εργαστήρια αναφοράς απομόνωσαν 741 θετικά δείγματα γρίπης, μέσα από ένα ευρύ σύνολο 5.253 δειγμάτων που υποβλήθηκαν σε έλεγχο. Σε ό,τι αφορά τη γενετική ταυτότητα του ιού, η γενετική ομάδα Κ του ιού τύπου Α(Η3) παραμένει η απόλυτα επικρατούσα στην πατρίδα μας, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις ότι διαθέτει αυξημένη παθογένεια ή προκαλεί πιο βαριές επιπλοκές.

Μηδενικά κρούσματα για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό RSV στην κοινότητα

Παρόμοια εικόνα έντονης ύφεσης παρουσιάζει και ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός, γνωστός ως RSV. Η θετικότητα για τον συγκεκριμένο ιό, ο οποίος επηρεάζει συχνά τις ευάλωτες ηλικίες, βρίσκεται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, τόσο στην πρωτοβάθμια φροντίδα και την κοινότητα όσο και στη δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας. Κατά την εβδομάδα 21 του 2026, δεν ανιχνεύθηκε κανένα απολύτως θετικό δείγμα RSV. Με αφορμή αυτά τα δεδομένα, ο ΕΟΔΥ δεν παραλείπει να υπενθυμίσει τη διαρκή και ισχύουσα σύσταση για τον εμβολιασμό έναντι του RSV, η οποία αφορά κατά προτεραιότητα τα άτομα ηλικίας άνω των 75 ετών, καθώς και τις ομάδες του πληθυσμού που ανήκουν σε κατηγορίες υψηλού κινδύνου.

Οι συστάσεις των ειδικών για τη θωράκιση των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού

Παρά το γεγονός ότι η κυκλοφορία όλων των αναπνευστικών ιών βρίσκεται σε ιστορικό χαμηλό, οι αρχές δημόσιας υγείας συνιστούν εγρήγορση και δεν επιτρέπουν τον εφησυχασμό. Ο ΕΟΔΥ υπογραμμίζει με έμφαση ότι τόσο η εποχική γρίπη όσο και η νόσος Covid-19 συνεχίζουν να αποτελούν απειλή, καθώς συνδέονται διαχρονικά με έναν σταθερό και σημαντικό αριθμό σοβαρών περιστατικών που χρήζουν νοσηλείας.

Στο πλαίσιο αυτό, η βασική σύσταση για την προστασία της δημόσιας υγείας παραμένει ο έγκαιρος εμβολιασμός. Οι ειδικοί καλούν όλους τους πολίτες που πληρούν τα ιατρικά κριτήρια να εμβολιαστούν, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους ηλικιωμένους, στα άτομα προχωρημένης ηλικίας και σε όσους πάσχουν από σοβαρά υποκείμενα νοσήματα. Η ανοσοποίηση παραμένει το πιο ισχυρό και αποτελεσματικό όπλο της υγειονομικής πολιτικής για την αποτροπή των σοβαρών επιπλοκών.

Στην έκθεση του ΕΟΔΥ αναφέρονται τα εξής:

Γριπώδης συνδρομή – ILI (ανεξαρτήτως παθογόνου)

Ο αριθμός κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής ανά 1.000 επισκέψεις παρουσίασε σημαντική μείωση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Σοβαρή Οξεία Λοίμωξη Αναπνευστικού – SARI (ανεξαρτήτως παθογόνου)

Ο αριθμός κρουσμάτων SARI ανά 1.000 εισαγωγές παρουσίασε μικρή αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Ιός SARS-CoV2 – λοίμωξη COVID-19

Η θετικότητα που προκύπτει από το σύνολο των SARS-CoV-2 διαγνωστικών ελέγχων στην επικράτεια δεν παρουσίασε αξιόλογη μεταβολή σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Την τελευταία εβδομάδα καταγράφηκαν 101 νέες εισαγωγές COVID-19, παρουσιάζοντας μικρή μείωση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα (Ν=108). Καταγράφηκαν δύο νέες διασωληνώσεις και επτά νέοι θάνατοι.

Ιός της γρίπης

Η θετικότητα για γρίπη στην κοινότητα (όπως εκτιμάται από το δίκτυο επιτήρησης Sentinel ΠΦΥ), συνεχίζει την πτωτική της τάση, παρουσιάζοντας σημαντική πτώση την τελευταία εβδομάδα. Στη δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας (όπως εκτιμάται από το δίκτυο επιτήρησης SARI) καταγράφηκε μείωση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Οι νέες εισαγωγές γρίπης παρουσίασαν μείωση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα (360 νέες εισαγωγές έναντι 597 την εβδομάδα 04/2026). Κατά την τελευταία εβδομάδα καταγράφηκαν 13 νέα σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης με νοσηλεία σε ΜΕΘ και 15 νέοι θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.

Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός – RSV

Η θετικότητα στην κοινότητα (δίκτυο επιτήρησης Sentinel ΠΦΥ) παρουσιάζει ανοδική τάση, καταγράφοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα. Ο ΕΟΔΥ κάνει σύσταση για εμβολιασμό των ατόμων ηλικίας άνω των 75 ετών και ατόμων που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «έχουμε μια μικρή κάμψη της γρίπης σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα», σημειώνοντας ωστόσο ότι «δεν είμαστε σίγουροι ότι αυτή είναι η κορύφωση και από δω και πέρα θα έχουμε συνεχή μείωση».

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι καιρικές συνθήκες εξακολουθούν να παίζουν καθοριστικό ρόλο, καθώς «ειδικά αν έχουμε πτώση της θερμοκρασίας μπορεί να έχουμε ξανά αύξηση των κρουσμάτων».

Παρά τη συνεχιζόμενη αυξημένη προσέλευση στα νοσοκομεία, ο κ. Θεμιστοκλέους τόνισε ότι «παρά την πίεση που καταγράφεται, η κατάσταση στο Σύστημα Υγείας παραμένει ελεγχόμενη». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις εφημερίες, επισημαίνοντας ότι «έχουμε αυξημένη προσέλευση στις εφημερίες και αυτό αφορά και παιδάκια και ενήλικες».

Ειδικά για τα παιδιατρικά νοσοκομεία, ο υφυπουργός σημείωσε ότι η επιστροφή των παιδιών στα σχολεία συνοδεύεται παραδοσιακά από αυξημένη νοσηρότητα. «Με το που ανοίγουν τα σχολεία έχουμε αυξημένη προσέλευση», ανέφερε, προσθέτοντας ωστόσο ότι «έχουμε πολύ καλύτερες συνθήκες σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια και μικρότερη αναμονή».

Σε ό,τι αφορά τον εμβολιασμό, ο κ. Θεμιστοκλέους δήλωσε ότι εξελίσσεται ομαλά, με τα ποσοστά να είναι ελαφρώς αυξημένα σε σύγκριση με πέρυσι. «Ο εμβολιασμός προχωράει κανονικά. Φτάνουμε τα 2,8 εκατομμύρια εμβολιασμούς, είμαστε λίγο υψηλότερα από την περσινή χρονιά στους εμβολιασμένους», τόνισε.

Παράλληλα, απηύθυνε διπλή σύσταση προς τους πολίτες: αφενός, «όποιοι έχουν συμπτώματα θα πρέπει να επικοινωνήσουν με τον γιατρό τους» και, αφετέρου, ότι «προλαβαίνουν όσοι ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες να εμβολιαστούν, καθώς και παιδιά μέχρι 5 ετών». Υπενθύμισε, μάλιστα, πως «το εμβόλιο χρειάζεται από 10 ημέρες μέχρι 2 βδομάδες περίπου για να δράσει».

Τέλος, διαβεβαίωσε ότι υπάρχει επάρκεια τόσο σε εμβόλια όσο και σε αντιικά φάρμακα, τονίζοντας ότι το σύστημα παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της γρίπης, ενόψει και των επόμενων εβδομάδων.

Αντίθετα, αύξηση καταγράφει η θετικότητα για RSV, κινούμενη όμως σε χαμηλά επίπεδα.

Η έκθεση του ΕΟΔΥ για τις αναπνευστικές λοιμώξεις:

Γριπώδης συνδρομή – ILI (ανεξαρτήτως παθογόνου)

Ο αριθμός κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής ανά 1.000 επισκέψεις παρουσίασε περαιτέρω μείωση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Σοβαρή Οξεία Λοίμωξη Αναπνευστικού – SARI (ανεξαρτήτως παθογόνου)

Ο αριθμός κρουσμάτων SARI ανά 1.000 εισαγωγές μειώθηκε σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Ιός SARS-CoV2 – λοίμωξη COVID-19

Η θετικότητα που προκύπτει από το σύνολο των SARS-CoV-2 διαγνωστικών ελέγχων στην επικράτεια, παρουσίασε μείωση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Την τελευταία εβδομάδα καταγράφηκαν 138 νέες εισαγωγές COVID-19, παρουσιάζοντας μείωση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα (Ν=189). Καταγράφηκε μία νέα διασωλήνωση και έξι νέοι θάνατοι.

Ιός της γρίπης

Η θετικότητα για γρίπη στην κοινότητα (όπως εκτιμάται από το δίκτυο επιτήρησης Sentinel ΠΦΥ), παρουσίασε περαιτέρω μείωση την τελευταία εβδομάδα, παραμένοντας ωστόσο σε υψηλά επίπεδα. Επίσης, στη δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας (όπως εκτιμάται από το δίκτυο επιτήρησης SARI) καταγράφηκε μείωση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Οι νέες εισαγωγές γρίπης παρουσίασαν μείωση την τελευταία εβδομάδα (613 νέες εισαγωγές έναντι 871 την προηγούμενη εβδομάδα ). Καταγράφηκαν 23 νέα σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης με νοσηλεία σε ΜΕΘ και επτά νέοι θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη. Επιπλέον, δηλώθηκαν αναδρομικά 13 σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης με νοσηλεία σε ΜΕΘ.

Συνολικά, από την αρχή επιτήρησης της γρίπης έχουν καταγραφεί 81 κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης με νοσηλεία σε ΜΕΘ και 23 θάνατοι με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη. Μεταξύ 2.758 δειγμάτων (προέλευσης Sentinel κοινότητας, επιτήρησης SARI και νοσοκομείων εκτός δικτύων επιτήρησης), ανευρέθηκαν 485 θετικά δείγματα για ιούς γρίπης, 484 τύπου Α και ένα τύπου Β. Το καλύτερο μέτρο πρόληψης παραμένει ο εμβολιασμός.

Ο ΕΟΔΥ κάνει ισχυρή σύσταση στις ομάδες υψηλού κινδύνου για εμβολιασμό χωρίς καθυστέρηση κατά της γρίπης, έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής φροντίδας επί εμφάνισης συμπτωμάτων συμβατών με γρίπη για χορήγηση αντι-ιϊκής αγωγής, καθώς και για χρήση μάσκας σε κλειστούς χώρους με συνωστισμό. Επιπλέον, συστήνεται στον πληθυσμό η εφαρμογή προστατευτικών μέτρων, που περιλαμβάνουν αναπνευστική υγιεινή, συχνό πλύσιμο των χεριών και καλό αερισμό των χώρων.

Κατά την τελευταία εβδομάδα, το σταθμισμένο ιϊκό φορτίο της γρίπης Α στα αστικά λύματα των ελεγχθεισών περιοχών βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα.

Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός – RSV

Η θετικότητα στην κοινότητα (δίκτυο επιτήρησης Sentinel ΠΦΥ) παρουσίασε αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, κινούμενη ωστόσο σε χαμηλά επίπεδα. Στα νοσοκομεία του δικτύου επιτήρησης SARI η θετικότητα παρουσίασε περαιτέρω μείωση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Όπως επισημαίνεται σε σχετική ανακοίνωση, πρόκειται για την πρώτη κλινική δοκιμή σε ελεγχόμενο περιβάλλον για τη διερεύνηση του πώς εξαπλώνεται η γρίπη μέσω του αέρα μεταξύ φυσικά μολυσμένων ατόμων (όχι ατόμων που μολύνθηκαν σκόπιμα σε εργαστήριο) και μη μολυσμένων ατόμων. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η εύρεση τρόπων για τον έλεγχο κρουσμάτων γρίπης αποτελεί προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία, καθώς έως και ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον πλανήτη κολλούν εποχική γρίπη κάθε χρόνο.

Ερευνητές από τις Σχολές Δημόσιας Υγείας, Μηχανικών και Ιατρικής του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, έβαλαν πέντε φοιτητές που ήταν ήδη άρρωστοι με γρίπη σε δωμάτιο ξενοδοχείου στην περιοχή της Βαλτιμόρης με έντεκα υγιείς ενήλικες εθελοντές μέσης ηλικίας (δύο από αυτούς εμβολιασμένοι με το εμβόλιο της γρίπης). Οι συμμετέχοντες ήταν χωρισμένοι σε δύο ομάδες, τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο του 2024. Το αποτέλεσμα; Κανείς από τους υγιείς εθελοντές δεν κόλλησε γρίπη.

Κατά τη διάρκεια της μελέτης, οι συμμετέχοντες έζησαν για δύο εβδομάδες σε έναν απομονωμένο όροφο ξενοδοχείου και έκαναν καθημερινές δραστηριότητες που προσομοιώνουν διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν, όπως συνομιλίες και σωματικές δραστηριότητες (γιόγκα, διατάσεις και χορό). Οι κοινές αυτές δράσεις διαρκούσαν από 111 έως 250 λεπτά. Οι ασθενείς χειρίζονταν επίσης αντικείμενα, όπως στυλό, τάμπλετ και μικρόφωνο πριν τα μοιράσουν σε όλη την ομάδα.

Οι ερευνητές μέτρησαν ένα ευρύ φάσμα παραμέτρων καθ’ όλη τη διάρκεια του πειράματος, όπως την παρακολούθηση των συμπτωμάτων των συμμετεχόντων, καθημερινά ρινικά δείγματα και δείγματα σάλιου και αιματολογικούς ελέγχους για τον εντοπισμό αντισωμάτων. Η μελέτη μέτρησε την έκθεση στον ιό στην περιοχή αναπνοής των εθελοντών, καθώς και τον ατμοσφαιρικό αέρα της αίθουσας δραστηριότητων.

«Τα δεδομένα μας υποδεικνύουν βασικούς παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα μετάδοσης της γρίπης: ο βήχας είναι ένας σημαντικός παράγοντας. Οι φοιτητές που είχαν γρίπη, είχαν πολύ ιό στη μύτη τους, αλλά δεν έβηχαν σχεδόν καθόλου, οπότε μόνο μικρές ποσότητες ιού εκτοξεύτηκαν στον αέρα», επισημαίνει η Δρ. Τζιάνγιου Λάι, μεταδιδακτορική ερευνήτρια, που ηγήθηκε της ανάλυσης δεδομένων. Όπως προσθέτει, «ο άλλος σημαντικός παράγοντας είναι ο αερισμός και η κυκλοφορία του αέρα. Ο αέρας στη αίθουσα της μελέτης αναμειγνυόταν συνεχώς και γρήγορα από ένα θερμαντικό σώμα και έναν αφυγραντήρα και έτσι οι μικρές ποσότητες ιού στον αέρα αραιώνονταν». Επιπλέον, παρατηρεί ότι οι ενήλικες μέσης ηλικίας είναι συνήθως λιγότερο ευάλωτοι στη γρίπη σε σχέση με τους νεότερους ενήλικες, λόγω παλαιότερων εμβολιασμών και μολύνσεων, κάτι που αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα για την απουσία περιστατικών γρίπης.

Η έλλειψη μετάδοσης σε αυτή τη μελέτη προσφέρει σημαντικές ενδείξεις για το πώς μπορούμε να προστατευτούμε από τη γρίπη φέτος.

«Το να βρίσκεσαι κοντά, πρόσωπο με πρόσωπο με άλλους ανθρώπους σε εσωτερικούς χώρους, όπου ο αέρας δεν ανανεώνεται πολύ, φαίνεται να είναι το πιο επικίνδυνο και είναι κάτι που όλοι τείνουμε να κάνουμε συχνά. Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι οι φορητοί καθαριστές αέρα που ανακινούν και καθαρίζουν τον αέρα θα μπορούσαν να βοηθήσουν πολύ. Αλλά αν είστε πολύ κοντά και κάποιος βήχει, ο καλύτερος τρόπος για να παραμείνετε ασφαλείς είναι να φοράτε μάσκα, ειδικά Ν95», τονίζει ο δρ. Ντόναλντ Μίλτον, καθηγητής στο Τμήμα Παγκόσμιας, Περιβαλλοντικής και Επαγγελματικής Υγείας της Σχολής Δημόσιας Υγείας και ειδικός στη βιολογία της αερομεταφερόμενης μεταδοτικότητας μολυσματικών ασθενειών.

Μια νέα, μεταλλαγμένη παραλλαγή της γρίπης, γνωστή ως υποκατηγορία K, φαίνεται να ευθύνεται για την άνοδο των κρουσμάτων και των νοσηλειών στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες. Το συγκεκριμένο στέλεχος της γρίπης Α H3N2 έχει ήδη προκαλέσει σοβαρή έξαρση σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς και η Ιαπωνία, ενώ συνέβαλε σε ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο γρίπης στην Αυστραλία.

Σύμφωνα με τον Andrew Pekosz, καθηγητή και αναπληρωτή πρόεδρο του τμήματος μοριακής μικροβιολογίας και ανοσολογίας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Bloomberg του Johns Hopkins, «αυτή τη στιγμή βλέπουμε την υποκατηγορία K παντού όπου εντοπίζεται η γρίπη» στις ΗΠΑ. Οι ειδικοί εκφράζουν ανησυχία για τις μεταλλάξεις του νέου στελέχους, που ενδέχεται να μειώνουν την αποτελεσματικότητα του φετινού εμβολίου γρίπης.

Παρότι το εμβόλιο σχεδιάστηκε μήνες πριν εντοπιστεί η παραλλαγή K, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι εξακολουθεί να προσφέρει προστασία από σοβαρή νόσηση και θάνατο. Όπως εξηγεί ο Pekosz, οι μεταλλάξεις «μπορεί να επιτρέπουν κάποια διαφυγή από την ανοσία που προκαλεί το εμβόλιο, αλλά όχι πλήρη». Βρισκόμαστε ακόμη στη φάση αξιολόγησης αν η νέα παραλλαγή προκαλεί πιο σοβαρή νόσηση ή αν απλώς αυξάνεται ο αριθμός των περιστατικών συνολικά.

Πώς εξελίσσεται η γρίπη και η σημασία της παραλλαγής K

Οι ιοί της γρίπης μεταλλάσσονται συνεχώς μέσω της διαδικασίας που ονομάζεται «αντιγονική παρέκκλιση». Σε σπάνιες περιπτώσεις όμως μπορεί να συμβεί μια σημαντική γενετική αλλαγή, γνωστή ως «αντιγονική μετατόπιση», που ενδέχεται να οδηγήσει ακόμη και σε πανδημία. Η υποκατηγορία K, αν και αποτελεί αξιοσημείωτη αλλαγή, θεωρείται προϊόν αντιγονικής παρέκκλισης.

Ο Robert Hopkins, ιατρός και ιατρικός διευθυντής του National Foundation for Infectious Diseases, τονίζει ότι «η εμφάνιση της νέας υποκατηγορίας H3N2 K προκαλεί ανησυχία, καθώς προέκυψε μετά την ανάπτυξη του φετινού εμβολίου». Παράλληλα επισημαίνει πως η πορεία της γρίπης είναι πάντοτε δύσκολο να προβλεφθεί.

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) για την εβδομάδα που έληξε στις 6 Δεκεμβρίου δείχνουν άνοδο των κρουσμάτων. Αυτή τη στιγμή μόνο τέσσερις πολιτείες καταγράφουν υψηλή ή πολύ υψηλή δραστηριότητα συμπτωμάτων παρόμοιων με τη γρίπη, ωστόσο η εποχή της γρίπης βρίσκεται ακόμη στην αρχή, καθώς συνήθως ξεκινά τον Οκτώβριο και κορυφώνεται μέχρι τον Φεβρουάριο.

Νοσηλείες, εμβόλιο και προοπτικές για τη φετινή χρονιά

Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα, το 89% των δειγμάτων γρίπης που αναλύθηκαν από τις 28 Σεπτεμβρίου ανήκει στην υποκατηγορία K. Τα συνολικά ποσοστά νοσηλείας κυμαίνονται κοντά στα επτά περιστατικά ανά 100.000 άτομα—παρόμοια με προηγούμενα έτη—αλλά σε ορισμένες περιοχές, όπως το Τέξας, σημειώνεται σημαντική αύξηση, κυρίως στους άνω των 65 ετών.

Η περίοδος γρίπης 2024–2025 ήταν από τις πιο σοβαρές των τελευταίων δεκαετιών. Αν και σπάνια καταγράφονται διαδοχικά δύσκολες χρονιές, δεν είναι πρωτοφανές. Παρά το γεγονός ότι το φετινό εμβόλιο δεν ταιριάζει απόλυτα στην υποκατηγορία K, οι ειδικοί επιμένουν ότι εξακολουθεί να προσφέρει σημαντική προστασία—ακόμη και στους μολυσμένους με το νέο στέλεχος.

«Δεν είναι αργά για να κάνετε το εμβόλιο της γρίπης», υπενθύμισε ο Pekosz στη σημερινή συνέντευξη Τύπου.

Αιτία φαίνεται να αποτελεί μια νέα παραλλαγή της γρίπης Α(H3N2), ο αποκαλούμενος «Υποκλάδος Κ», ο οποίος κυριαρχεί ήδη. Το ECDC απευθύνει επείγουσα έκκληση για άμεσο εμβολιασμό όσων ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου.

Ο διευθυντής του ECDC, Εντοάρντο Κολτσάνι, επισημαίνει ότι «οι πολύ πρώιμες αυξήσεις των ανιχνεύσεων δείχνουν πως ο χρόνος μέχρι τον εμβολιασμό είναι κρίσιμος», ενώ καλεί τις ευπαθείς ομάδες να μην καθυστερήσουν, τονίζοντας ότι ο εμβολιασμός παραμένει από τα πιο αποτελεσματικά μέσα προστασίας ενόψει του χειμώνα.

Παρά την αβεβαιότητα για το πώς θα εξελιχθεί η φετινή περίοδος, το ECDC προειδοποιεί πως η Ευρώπη ενδέχεται να αντιμετωπίσει μια πιο βαριά εποχή γρίπης, ιδιαίτερα εάν η εμβολιαστική κάλυψη παραμείνει χαμηλή. Η αυξημένη πίεση στα συστήματα υγείας θεωρείται πιθανό ενδεχόμενο.

Για τους παραπάνω λόγους, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) συστήνει τα κάτωθι:

• Αμεσο εμβολιασμό για άτομα άνω των 65, εγκύους, ανοσοκατασταλμένους, ανθρώπους με χρόνια νοσήματα και όσους ζουν σε κλειστές δομές.
• Εμβολιασμό υγειονομικών και προσωπικού μονάδων φροντίδας.
• Ενίσχυση μέτρων ετοιμότητας και χρήσης μάσκας σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης και μακροχρόνιας φροντίδας όταν αυξάνεται η κυκλοφορία αναπνευστικών ιών.
• Αμεση χορήγηση αντιικών σε ασθενείς υψηλού κινδύνου ώστε να μειωθούν οι επιπλοκές.
• Οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο χρήσης αντιιικής αγωγής κατά τη διάρκεια διασποράς σε κλειστούς χώρους, π.χ. σε μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας.
• Στοχευμένη ενημέρωση του κοινού για τον εμβολιασμό, την υγιεινή των χεριών και τους κανόνες αναπνευστικής υγιεινής.

Ανησυχία προκαλούν, σύμφωνα με ρεπορτάζ του ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι πρώτες ενδείξεις για τη δραστηριότητα της γρίπης το φετινό χειμώνα. Η εποχική γρίπη στο νότιο ημισφαίριο ξεκίνησε νωρίτερα και χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταδοτικότητα, «ξεπερνώντας το μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας».

   Στη χώρα μας, μεταπανδημικά, τα δεδομένα από το Δίκτυο Παρατηρητών Νοσηρότητας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, υποδεικνύουν έναρξη της εποχικής δραστηριότητας μεταξύ 10 Νοεμβρίου και 10 Δεκεμβρίου, ενώ η κορύφωση παρατηρείται γύρω στις αρχές του έτους.

   «Σύμφωνα και με τα επιδημιολογικά δεδομένα που έχουν καταγραφεί από την επικράτηση της γρίπης στο νότιο ημισφαίριο, τη φετινή περίοδο στη χώρα μας αναμένεται η δραστηριότητα της εποχικής γρίπης να έχει μακρύτερη διάρκεια και με βαρύτερη νόσηση» αναφέρει μιλώντας στο Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη.

   Έως σήμερα, λόγω και της παρατεταμένης καλοκαιρίας στη χώρα μας, καταγράφονται μεν κρούσματα στον πληθυσμό, ωστόσο ο αριθμός δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλος. Όπως εξηγεί η κ. Αγαπηδάκη, συνήθως η περίοδος της εποχικής γρίπης διαρκεί από τον Οκτώβριο έως τα τέλη Μαρτίου. «Ωστόσο, φέτος, υπάρχει η εκτίμηση ότι η εποχική γρίπη στη χώρα μας ενδεχομένως θα έχει διάρκεια ακόμα και μέχρι το τέλος Απριλίου, κάτι που έχει ήδη θέσει σε εγρήγορση τους αρμόδιους φορείς και καθιστά επιτακτικό τον αντιγριπικό εμβολιασμό, ιδιαιτέρως για ανθρώπους με ευάλωτο ανοσοποιητικό σύστημα, όπως είναι τα άτομα με χρόνια νοσήματα, οι ηλικιωμένοι, οι έγκυες, τα βρέφη και τα μικρά παιδιά».

   Ποιο στέλεχος γρίπης φαίνεται να επικρατεί

   «Τα επιδημιολογικά δεδομένα του νότιου ημισφαιρίου, το οποίο προηγείται χρονικά του βόρειου όσον αφορά στη δραστηριότητα της εποχικής γρίπης, δίνουν μία ένδειξη του τι μπορεί να περιμένει η Ευρώπη για την τρέχουσα περίοδο εποχικής γρίπης. Στην Ιαπωνία και την Αυστραλία το εποχικό κύμα άρχισε νωρίτερα απ’ ό,τι συνήθως και χαρακτηρίστηκε από υψηλή μετάδοση στην κοινότητα, ξεπερνώντας το μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας. Το κύμα χαρακτηρίστηκε κυρίως από την κυκλοφορία του στελέχους A/H1N1pdm, με χαμηλότερα επίπεδα του ιού B/Victoria. Ο ιός A/H3N2 ανιχνεύθηκε σε χαμηλά επίπεδα καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου, αν και στη Ν. Αφρική σημείωσε υψηλή κυκλοφορία κατά τους χειμερινούς μήνες», τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) Χρήστος Χατζηχριστοδούλου.

   Πρώιμα δεδομένα από το Ηνωμένο Βασίλειο δείχνουν επικράτηση του αντιγονικά μετατοπισμένου κλάδου Κ του υπότυπου Α(Η3Ν2) στις ανιχνεύσεις, κάτι το οποίο ενδεχομένως υποδεικνύει αυξημένη μεταδοτικότητα. Τα Εθνικά Κέντρα Αναφοράς Γρίπης Νότιας και Βόρειας Ελλάδας ελέγχουν την ενδεχόμενη κυκλοφορία του εν λόγω κλάδου και στη χώρα μας».

   Ασπίδα προστασίας ο εμβολιασμός

   Ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης είναι ο εμβολιασμός με το αντιγριπικό εμβόλιο, το οποίο, όταν χορηγηθεί σωστά και έγκαιρα, προφυλάσσει από τη μετάδοση του ιού της γρίπης και συμβάλλει στην προστασία από τις σοβαρές επιπλοκές της. Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα και πριν από την έναρξη της περιόδου έξαρσης των κρουσμάτων, δεδομένου ότι απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες για την επίτευξη ανοσολογικής απάντησης.

   Πέρυσι είχαν εμβολιαστεί κατά της γρίπης 2,4 εκατομμύρια πολίτες και φέτος μέχρι 11 Νοεμβρίου, περίπου 1 εκατομμύριο έχουν εμβολιαστεί.

   Με την πορεία των εμβολιασμών στη χώρα μας να βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή και τον χειμώνα να πλησιάζει, φέρνοντας μαζί του την έξαρση των ιώσεων, η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, εφιστά την προσοχή στους πολίτες για τον αντιγριπικό εμβολιασμό.

   «Έχει μεγάλη αξία να μην αμελούμε τον ετήσιο εμβολιασμό για την εποχική γρίπη», σημειώνει η κ. Αγαπηδάκη και προσθέτει: «Το συμβατικό αντιγριπικό εμβόλιο μπορεί να γίνει πανεύκολα, δωρεάν και δεν χρειάζεται συνταγογράφηση από γιατρό. Μπορεί να χορηγηθεί σε κάθε πολίτη, ασφαλισμένους και ανασφάλιστους, τόσο μέσω των δημόσιων δομών υγείας, όσο και στα φαρμακεία. Κάθε εμβολιασμός καταχωρίζεται υποχρεωτικά στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών, εξασφαλίζοντας σωστή παρακολούθηση, ενημέρωση των αρμόδιων φορέων και προστασία της δημόσιας υγείας».

    Η κ. Αγαπηδάκη επισημαίνει ότι κάθε χρόνο το αντιγριπικό εμβόλιο είναι επικαιροποιημένο, με βάση το στέλεχος της γρίπης που αναμένεται να επικρατήσει και χαρακτηρίζει τον εμβολιασμό ως την πιο αποτελεσματική ασπίδα προστασίας και στρατηγική πρόληψης, προκειμένου να σωθούν ζωές, συμβάλλοντας παράλληλα στη μείωση του φόρτου των υπηρεσιών υγείας.

   Η αρμόδια αναπληρώτρια υπουργός Υγείας κάνει ειδική μνεία στη σημασία οι γιατροί και οι επαγγελματίες υγείας να ενημερώνουν τον πληθυσμό για την προστασία που παρέχουν τα εμβόλια, μειώνοντας σημαντικά την πιθανότητα νοσηλείας και θανάτου από επιπλοκές.

   «Η πρόληψη είναι πάντα η καλύτερη θεραπεία και ο αντιγριπικός εμβολιασμός είναι το πιο απλό και αποτελεσματικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Ας αντιμετωπίσουμε τον εμβολιασμό όχι ως μια απλή υποχρέωση, αλλά ως πράξη υπευθυνότητας και κοινωνικής αλληλεγγύης. Μια μικρή, αλλά σημαντική προληπτική ενέργεια σήμερα, που θα αποτρέψει σοβαρές συνέπειες αύριο», καταλήγει η κ. Αγαπηδάκη.

   Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν

   Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω

   Βρέφη και παιδιά ηλικίας 6 μηνών ως 5 ετών

   Παιδιά ηλικίας άνω των 5 ετών και ενήλικες με έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:

   * Χρόνια νοσήματα αναπνευστικού, όπως άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.

   * Καρδιακή νόσο με σοβαρή αιμοδυναμική διαταραχή

   * Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη)

   * Μεταμόσχευση οργάνων και μεταμόσχευση μυελού των οστών

   * Δρεπανοκυτταρική αναιμία (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες)

   * Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα

   * Χρόνια νεφροπάθεια

   * Χρόνιες παθήσεις ήπατος

   * Νευρολογικά-νευρομυϊκά νοσήματα

   * Σύνδρομο Down

• Έγκυες ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης, λεχωΐδες και θηλάζουσες.

• ‘Ατομα με νοσογόνο παχυσαρκία (Δείκτη Μάζας Σώματος >40Kg/m2) και παιδιά με ΔΜΣ >95ηΕΘ.

• Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (πχ για νόσο Kawasaki, ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα).

• Ατομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών ή φροντίζουν ή διαβιούν με άτομα με υποκείμενο νόσημα, που αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών της γρίπης.

• Κλειστοί πληθυσμοί, όπως εσωτερικοί σπουδαστές (σχολείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων κλπ), νεοσύλλεκτοι και προσωπικό ιδρυμάτων χρονίως πασχόντων, μονάδων φιλοξενίας ηλικιωμένων, καταστημάτων κράτησης.

• Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό, λοιποί εργαζόμενοι, φοιτητές επαγγελμάτων υγείας σε κλινική άσκηση) και σε κέντρα διαμονής προσφύγων-μεταναστών.
• Άστεγοι.

• Κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, εκτροφείς [συμπεριλαμβανομένων εκτροφέων μίνκ (γουνοφόρα θηλαστικά)], σφαγείς και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πτηνά ή χοίρους.

   Σημειώνεται ότι για την τρέχουσα χειμερινή περίοδο, ο ιός της γρίπης θα κυκλοφορήσει παράλληλα με τον ιό SARS-CoV-2, που προκαλεί τη νόσο COVID-19.

   Ο εμβολιασμός κατά των δύο ιών παραμένει το σημαντικότερο διαθέσιμο μέτρο πρόληψης, ιδιαίτερης αξίας για τις ομάδες υψηλού κινδύνου. Παράλληλα η τήρηση των κανόνων πρόληψης των λοιμώξεων αναπνευστικού (όπως συχνό πλύσιμο των χεριών, αποφυγή συγχρωτισμού, αερισμός των χώρων) αποτελούν πρόσθετα μέτρα, ενώ συστήνεται επίσης η έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής φροντίδας επί εμφάνισης κλινικής συμπτωματολογίας.

Στη χώρα μας, μεταπανδημικά, τα δεδομένα από το Δίκτυο Παρατηρητών Νοσηρότητας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, υποδεικνύουν έναρξη της εποχικής δραστηριότητας μεταξύ 10 Νοεμβρίου και 10 Δεκεμβρίου, ενώ η κορύφωση παρατηρείται γύρω στις αρχές του έτους.

«Σύμφωνα και με τα επιδημιολογικά δεδομένα που έχουν καταγραφεί από την επικράτηση της γρίπης στο νότιο ημισφαίριο, τη φετινή περίοδο στη χώρα μας αναμένεται η δραστηριότητα της εποχικής γρίπης να έχει μακρύτερη διάρκεια και με βαρύτερη νόσηση» αναφέρει μιλώντας στο Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη.

Έως σήμερα, λόγω και της παρατεταμένης καλοκαιρίας στη χώρα μας, καταγράφονται μεν κρούσματα στον πληθυσμό, ωστόσο ο αριθμός δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλος. Όπως εξηγεί η κ. Αγαπηδάκη, συνήθως η περίοδος της εποχικής γρίπης διαρκεί από τον Οκτώβριο έως τα τέλη Μαρτίου. «Ωστόσο, φέτος, υπάρχει η εκτίμηση ότι η εποχική γρίπη στη χώρα μας ενδεχομένως θα έχει διάρκεια ακόμα και μέχρι το τέλος Απριλίου, κάτι που έχει ήδη θέσει σε εγρήγορση τους αρμόδιους φορείς και καθιστά επιτακτικό τον αντιγριπικό εμβολιασμό, ιδιαιτέρως για ανθρώπους με ευάλωτο ανοσοποιητικό σύστημα, όπως είναι τα άτομα με χρόνια νοσήματα, οι ηλικιωμένοι, οι έγκυες, τα βρέφη και τα μικρά παιδιά».

Ποιο στέλεχος γρίπης φαίνεται να επικρατεί

«Τα επιδημιολογικά δεδομένα του νότιου ημισφαιρίου, το οποίο προηγείται χρονικά του βόρειου όσον αφορά στη δραστηριότητα της εποχικής γρίπης, δίνουν μία ένδειξη του τι μπορεί να περιμένει η Ευρώπη για την τρέχουσα περίοδο εποχικής γρίπης. Στην Ιαπωνία και την Αυστραλία το εποχικό κύμα άρχισε νωρίτερα απ’ ό,τι συνήθως και χαρακτηρίστηκε από υψηλή μετάδοση στην κοινότητα, ξεπερνώντας το μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.

Το κύμα χαρακτηρίστηκε κυρίως από την κυκλοφορία του στελέχους A/H1N1pdm, με χαμηλότερα επίπεδα του ιού B/Victoria. Ο ιός A/H3N2 ανιχνεύθηκε σε χαμηλά επίπεδα καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου, αν και στη Ν. Αφρική σημείωσε υψηλή κυκλοφορία κατά τους χειμερινούς μήνες», τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) Χρήστος Χατζηχριστοδούλου.

Πρώιμα δεδομένα από το Ηνωμένο Βασίλειο δείχνουν επικράτηση του αντιγονικά μετατοπισμένου κλάδου Κ του υπότυπου Α(Η3Ν2) στις ανιχνεύσεις, κάτι το οποίο ενδεχομένως υποδεικνύει αυξημένη μεταδοτικότητα. Τα Εθνικά Κέντρα Αναφοράς Γρίπης Νότιας και Βόρειας Ελλάδας ελέγχουν την ενδεχόμενη κυκλοφορία του εν λόγω κλάδου και στη χώρα μας».

Ασπίδα προστασίας ο εμβολιασμός

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης είναι ο εμβολιασμός με το αντιγριπικό εμβόλιο, το οποίο, όταν χορηγηθεί σωστά και έγκαιρα, προφυλάσσει από τη μετάδοση του ιού της γρίπης και συμβάλλει στην προστασία από τις σοβαρές επιπλοκές της. Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα και πριν από την έναρξη της περιόδου έξαρσης των κρουσμάτων, δεδομένου ότι απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες για την επίτευξη ανοσολογικής απάντησης.

Πέρυσι είχαν εμβολιαστεί κατά της γρίπης 2,4 εκατομμύρια πολίτες και φέτος μέχρι 11 Νοεμβρίου, περίπου 1 εκατομμύριο έχουν εμβολιαστεί.

Με την πορεία των εμβολιασμών στη χώρα μας να βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή και τον χειμώνα να πλησιάζει, φέρνοντας μαζί του την έξαρση των ιώσεων, η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, εφιστά την προσοχή στους πολίτες για τον αντιγριπικό εμβολιασμό.

«Έχει μεγάλη αξία να μην αμελούμε τον ετήσιο εμβολιασμό για την εποχική γρίπη», σημειώνει η κ. Αγαπηδάκη και προσθέτει: «Το συμβατικό αντιγριπικό εμβόλιο μπορεί να γίνει πανεύκολα, δωρεάν και δεν χρειάζεται συνταγογράφηση από γιατρό. Μπορεί να χορηγηθεί σε κάθε πολίτη, ασφαλισμένους και ανασφάλιστους, τόσο μέσω των δημόσιων δομών υγείας, όσο και στα φαρμακεία. Κάθε εμβολιασμός καταχωρίζεται υποχρεωτικά στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών, εξασφαλίζοντας σωστή παρακολούθηση, ενημέρωση των αρμόδιων φορέων και προστασία της δημόσιας υγείας».

Η κ. Αγαπηδάκη επισημαίνει ότι κάθε χρόνο το αντιγριπικό εμβόλιο είναι επικαιροποιημένο, με βάση το στέλεχος της γρίπης που αναμένεται να επικρατήσει και χαρακτηρίζει τον εμβολιασμό ως την πιο αποτελεσματική ασπίδα προστασίας και στρατηγική πρόληψης, προκειμένου να σωθούν ζωές, συμβάλλοντας παράλληλα στη μείωση του φόρτου των υπηρεσιών υγείας.

Η αρμόδια αναπληρώτρια υπουργός Υγείας κάνει ειδική μνεία στη σημασία οι γιατροί και οι επαγγελματίες υγείας να ενημερώνουν τον πληθυσμό για την προστασία που παρέχουν τα εμβόλια, μειώνοντας σημαντικά την πιθανότητα νοσηλείας και θανάτου από επιπλοκές.

«Η πρόληψη είναι πάντα η καλύτερη θεραπεία και ο αντιγριπικός εμβολιασμός είναι το πιο απλό και αποτελεσματικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Ας αντιμετωπίσουμε τον εμβολιασμό όχι ως μια απλή υποχρέωση, αλλά ως πράξη υπευθυνότητας και κοινωνικής αλληλεγγύης. Μια μικρή, αλλά σημαντική προληπτική ενέργεια σήμερα, που θα αποτρέψει σοβαρές συνέπειες αύριο», καταλήγει η κ. Αγαπηδάκη.

Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν:

• Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω
• Βρέφη και παιδιά ηλικίας 6 μηνών ως 5 ετών
• Παιδιά ηλικίας άνω των 5 ετών και ενήλικες με έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:
• Χρόνια νοσήματα αναπνευστικού, όπως άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
• Καρδιακή νόσο με σοβαρή αιμοδυναμική διαταραχή
• Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη)
• Μεταμόσχευση οργάνων και μεταμόσχευση μυελού των οστών
• Δρεπανοκυτταρική αναιμία (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες)
• Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα
• Χρόνια νεφροπάθεια
• Χρόνιες παθήσεις ήπατος
• Νευρολογικά-νευρομυϊκά νοσήματα
• Σύνδρομο Down
• Έγκυες ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης, λεχωΐδες και θηλάζουσες.
• Άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία (Δείκτη Μάζας Σώματος >40Kg/m2) και παιδιά με ΔΜΣ >95ηΕΘ.
• Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (πχ για νόσο Kawasaki, ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα).
• Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών ή φροντίζουν ή διαβιούν με άτομα με υποκείμενο νόσημα, που αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών της γρίπης.
• Κλειστοί πληθυσμοί, όπως εσωτερικοί σπουδαστές (σχολείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων κλπ), νεοσύλλεκτοι και προσωπικό ιδρυμάτων χρονίως πασχόντων, μονάδων φιλοξενίας ηλικιωμένων, καταστημάτων κράτησης.
• Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό, λοιποί εργαζόμενοι, φοιτητές επαγγελμάτων υγείας σε κλινική άσκηση) και σε κέντρα διαμονής προσφύγων-μεταναστών.
• Άστεγοι.
• Κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, εκτροφείς [συμπεριλαμβανομένων εκτροφέων μίνκ (γουνοφόρα θηλαστικά)], σφαγείς και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πτηνά ή χοίρους.

Σημειώνεται ότι για την τρέχουσα χειμερινή περίοδο, ο ιός της γρίπης θα κυκλοφορήσει παράλληλα με τον ιό SARS-CoV-2, που προκαλεί τη νόσο COVID-19.

Ο εμβολιασμός κατά των δύο ιών παραμένει το σημαντικότερο διαθέσιμο μέτρο πρόληψης, ιδιαίτερης αξίας για τις ομάδες υψηλού κινδύνου. Παράλληλα η τήρηση των κανόνων πρόληψης των λοιμώξεων αναπνευστικού (όπως συχνό πλύσιμο των χεριών, αποφυγή συγχρωτισμού, αερισμός των χώρων) αποτελούν πρόσθετα μέτρα, ενώ συστήνεται επίσης η έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής φροντίδας επί εμφάνισης κλινικής συμπτωματολογίας.

Οι ιοί όπως η γρίπη ενδέχεται να εξαπλώνονται στο σώμα εκμεταλλευόμενοι το «αποτύπωμα θανάτου» που αφήνουν πίσω τους τα αυτοκαταστρεφόμενα κύτταρα. Η ανακάλυψη αυτή προέρχεται από ερευνητές του La Trobe University, του Walter and Eliza Hall Institute of Medical Research (WEHI) στην Αυστραλία και του Toronto Metropolitan University στον Καναδά, και αποκαλύπτει μια μέχρι σήμερα άγνωστη πτυχή της διαδικασίας κυτταρικού θανάτου και ανανέωσης, με προοπτική την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων φαρμάκων.

«Ανακαλύψαμε ότι όταν ένα κύτταρο πεθαίνει, μπορεί να αφήσει πίσω του ένα ‘αποτύπωμα’ για να σημάνει τον τόπο του θανάτου και να επικοινωνήσει με το ανοσοποιητικό σύστημα», δήλωσαν στη Newsweek η βιολόγος κυττάρων Georgia Atkin-Smith από το WEHI και ο βιοχημικός καθηγητής του La Trobe Ivan Poon. Στη μελέτη, που διεξήχθη σε διάφορους τύπους κυττάρων, συμπεριλαμβανομένων κυττάρων ποντικών, η ομάδα διαπίστωσε ότι καθώς τα κύτταρα αυτοκαταστρέφονται, αλλάζουν σχήμα, απομακρύνονται από το περιβάλλον τους και αφήνουν ένα υπόλειμμα που οι ερευνητές ονομάζουν «αποτύπωμα θανάτου».

Μέχρι πρότινος θεωρούνταν ότι τα κύτταρα μετά την εντολή θανάτου αποσυντίθενται τυχαία χωρίς ιδιαίτερη επίδραση. Ωστόσο, όπως εξηγούν οι Atkin-Smith και Poon, οι μελέτες τους δείχνουν πως τα ετοιμοθάνατα κύτταρα περνούν από μια σειρά σταδιακών αλλαγών ώστε να «πεθαίνουν σωστά» και να συνεχίζουν να «επικοινωνούν ακόμα και μετά τον θάνατο».

Το αποτύπωμα θανάτου και ο ρόλος των F-ApoEVs

Το συγκεκριμένο «αποτύπωμα» περιέχει έναν νέο τύπο εξωκυτταρικών κυστιδίων (extracellular vesicles – EVs)—μικροσκοπικά σωματίδια που απελευθερώνουν τα κύτταρα για να μεταφέρουν πρωτεΐνες, λιπίδια και RNA—γνωστά ως F-ApoEVs. Αυτά σηματοδοτούν το σημείο όπου υπήρχε νεκρό κύτταρο και λειτουργούν ως «ψίχουλα» που βοηθούν το ανοσοποιητικό σύστημα να εντοπίσει και να καθαρίσει τα υπολείμματα των κυττάρων, αποτρέποντας έτσι ανεπιθύμητες φλεγμονές.

Ωστόσο, τα πειράματα των ερευνητών αποκάλυψαν πως όταν τα ετοιμοθάνατα κύτταρα έχουν μολυνθεί από τον ιό της γρίπης, ο ιός μπορεί να εκμεταλλευτεί αυτή τη διαδικασία «καθαρισμού», κρύβοντας σωματίδια μέσα στα F-ApoEVs. Αυτό πιθανόν διευκολύνει τη διασπορά της λοίμωξης σε γειτονικά κύτταρα.

«Γνωρίζουμε ότι η γρίπη μπορεί να μολύνει κύτταρα και να προκαλεί τον θάνατό τους. Όμως τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι ιικά σωματίδια ενδέχεται να κρύβονται σε αυτό το αποτύπωμα του νεκρού κυττάρου, χρησιμοποιώντας το ως ‘Δούρειο Ίππο’ για να εξαπλωθούν και να μολύνουν άλλα κύτταρα», ανέφεραν οι Atkin-Smith και Poon.

Νέες προοπτικές για φάρμακα και έρευνα

Η συγγραφέας της μελέτης Stephanie Rutter από το La Trobe τόνισε σε δήλωσή της πως τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της επικοινωνίας μεταξύ κυττάρων για τη διατήρηση της υγείας—και πώς οι ιοί μπορούν να χειραγωγήσουν αυτές τις διαδικασίες.

«Μελετώντας καλύτερα τις συνέπειες του κυτταρικού θανάτου, ελπίζουμε να δημιουργήσουμε νέα γνώση που θα οδηγήσει στην ανάπτυξη φαρμάκων για τον έλεγχο αυτής της διαδικασίας αποσυναρμολόγησης των κυττάρων», πρόσθεσαν οι Atkin-Smith και Poon. Ο κυτταρικός θάνατος εμπλέκεται σε πολλές ασθένειες—από λοιμώξεις έως αυτοάνοσα νοσήματα, καρδιαγγειακές παθήσεις και καρκίνο—γι’ αυτό η βασική βιολογική έρευνα έχει ευρείες προεκτάσεις στη θεραπεία πολλών παθήσεων.

Οι συγγραφείς αναφέρουν πως επόμενα βήματα είναι η επιβεβαίωση των ευρημάτων τους σε μοντέλα ποντικών και δείγματα ασθενών, ώστε να τεκμηριωθεί η μεταφραστική δυναμική αυτής της σημαντικής νέας ανακάλυψης.

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.