Σπύρος Σιδέρης

Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι μόνο αν ο Σρέντερ μπορεί να λειτουργήσει ως μεσολαβητής, αλλά και αν η Ευρώπη είναι έτοιμη να αποδεχθεί ότι η διπλωματία ίσως χρειαστεί πρόσωπα που δεν θεωρούνται απολύτως ουδέτερα, προκειμένου να ανοίξει ένας δρόμος διαπραγμάτευσης για τον πιο αιματηρό πόλεμο στην ευρωπαϊκή ήπειρο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο πρώην καγκελάριος της Γερμανίας παραμένει εδώ και χρόνια μία από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής. Η στενή προσωπική σχέση του με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, αλλά και η παρουσία του σε κορυφαίες ρωσικές ενεργειακές εταιρείες όπως η Gazprom και η Rosneft, δημιούργησαν σοβαρές κατηγορίες περί σύγκρουσης συμφερόντων ακόμη και μέσα στη Γερμανία.

• Ωστόσο, ακριβώς αυτή η σχέση με τη Μόσχα είναι που τον καθιστά σήμερα ιδιαίτερη περίπτωση. Σε αντίθεση με τους περισσότερους δυτικούς ηγέτες, ο Σρέντερ δεν διέκοψε ποτέ πλήρως τους διαύλους επικοινωνίας με το Κρεμλίνο. Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022, υποστήριζε σταθερά ότι η Ευρώπη πρέπει να αναζητήσει μια διαπραγματευτική λύση αντί μιας ατέρμονης στρατιωτικής σύγκρουσης.

Η θέση αυτή τον έφερε αντιμέτωπο με σφοδρές επικρίσεις. Πολλοί στη Γερμανία και στην Ανατολική Ευρώπη τον αντιμετωπίζουν ως «εκπρόσωπο των ρωσικών συμφερόντων» μέσα στην Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, υποστηρικτές της λεγόμενης ρεαλιστικής διπλωματίας θεωρούν ότι σε περιόδους βαθιάς κρίσης οι ανεπίσημοι δίαυλοι επικοινωνίας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, αρκετές κρίσεις αποκλιμακώθηκαν μέσω προσωπικοτήτων που λειτουργούσαν παρασκηνιακά, χωρίς να εκπροσωπούν επίσημα κυβερνήσεις. Κάτι αντίστοιχο φαίνεται να εξετάζεται σήμερα και για την ουκρανική κρίση, καθώς η παρατεταμένη στρατιωτική αντιπαράθεση έχει οδηγήσει όλες τις πλευρές σε κατάσταση εξάντλησης.

• Το όνομα του Σρέντερ είχε συνδεθεί και με τις συνομιλίες της Κωνσταντινούπολης το 2022, όταν είχε διαμορφωθεί ένα ανεπίσημο πλαίσιο πιθανής συμφωνίας ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία. Εκείνο το σχέδιο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την ουδετερότητα της Ουκρανίας, την εγκατάλειψη της προοπτικής ένταξης στο ΝΑΤΟ, ειδικό καθεστώς για το Ντονμπάς και μακροπρόθεσμες διαπραγματεύσεις για την Κριμαία.

Για τη Μόσχα, αυτές οι ιδέες αποτελούσαν βάση διαπραγμάτευσης. Για το Κίεβο, όμως, θεωρήθηκαν απαράδεκτες παραχωρήσεις που νομιμοποιούσαν την πίεση της Ρωσίας. Η κατάρρευση εκείνων των συνομιλιών εξακολουθεί μέχρι σήμερα να αποτελεί αντικείμενο αντιπαράθεσης ανάμεσα στη Ρωσία, την Ουκρανία και τις δυτικές κυβερνήσεις, ιδιαίτερα γύρω από το ερώτημα αν υπήρξε πράγματι χαμένη ευκαιρία ειρήνευσης.

Πλέον, τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, η πραγματικότητα στο πεδίο δείχνει ότι καμία πλευρά δεν μπορεί εύκολα να επιβάλει απόλυτη νίκη. Οι απώλειες είναι τεράστιες και για τις δύο πλευρές, ενώ η στρατιωτική πρόοδος παραμένει περιορισμένη παρά το τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές και οικονομικούς πόρους.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ρωσία έχει καταγράψει μόνο μικρές εδαφικές προωθήσεις τα τελευταία χρόνια, παρά τις συνεχείς επιθετικές επιχειρήσεις. Παράλληλα, η Ουκρανία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δυτική στρατιωτική και οικονομική βοήθεια, ενώ η ανοικοδόμηση της χώρας εκτιμάται ότι θα απαιτήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια την επόμενη δεκαετία.

• Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αρχίζουν να εξετάζουν ξανά το ενδεχόμενο μιας πολιτικής διευθέτησης. Οι συζητήσεις για το μέλλον της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας επιστρέφουν στο τραπέζι, μαζί με τα ερωτήματα για τα όρια της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και τις μακροπρόθεσμες σχέσεις της Ευρώπης με τη Ρωσία.

Ο ίδιος ο Πούτιν έχει αφήσει να εννοηθεί ότι βλέπει θετικά μια πιθανή εμπλοκή του Σρέντερ σε μελλοντικές συνομιλίες. Από την άλλη πλευρά, η γερμανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει με μεγάλη επιφύλαξη κάθε τέτοιο ενδεχόμενο, θεωρώντας ότι η αξιοπιστία του πρώην καγκελάριου έχει πληγεί σοβαρά λόγω των σχέσεών του με τη Μόσχα.

Οι αντιδράσεις απέναντί του παραμένουν έντονες. Η Εσθονία και άλλες χώρες της Βαλτικής τον έχουν κατηγορήσει ότι επιχείρησε να αποδυναμώσει την ευρωπαϊκή πίεση προς τη Ρωσία, ενώ το Κίεβο θεωρεί ότι η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Μόσχα, στην οποία συνέβαλε και ο Σρέντερ μέσω του Nord Stream, ενίσχυσε τη ρωσική αυτοπεποίθηση πριν από τον πόλεμο.

• Παρά τις αντιδράσεις, η βασική ιδέα πίσω από τη συζήτηση για τον Σρέντερ είναι ότι οι μεγάλοι πόλεμοι συνήθως τελειώνουν όχι όταν υπάρχει πλήρης στρατιωτική επικράτηση, αλλά όταν οι αντίπαλοι αντιληφθούν ότι το κόστος της συνέχισης υπερβαίνει τα πιθανά οφέλη. Η ευρωπαϊκή διπλωματία φαίνεται να εισέρχεται σταδιακά σε αυτή τη φάση προβληματισμού, έπειτα από χρόνια στρατιωτικής κλιμάκωσης και αδιεξόδου.

Ο Γκέρχαρντ Σρέντερ δεν είναι ουδέτερος μεσολαβητής. Ίσως όμως ακριβώς γι’ αυτό να θεωρείται χρήσιμος από τη Μόσχα. Το αν μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό δίαυλο ειρήνης θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τη Ρωσία, αλλά και από το κατά πόσο η Ευρώπη και η Ουκρανία θα αποδεχθούν την ανάγκη για μια δύσκολη, επώδυνη και πολιτικά αμφιλεγόμενη διαπραγμάτευση.

Σπύρος Σιδέρης

Η σειρά παρουσιάζει τον Μπρέζνιεφ όχι ως ψυχροπολεμικό «γεράκι», αλλά ως έναν ψύχραιμο ηγέτη που προσπαθεί να αποτρέψει μια πυρηνική σύγκρουση. Σύμφωνα με την πλοκή, οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδιάζουν μυστικά την εγκατάσταση πυρηνικών πυραύλων στη Δυτική Γερμανία, προκαλώντας πανικό στη σοβιετική ηγεσία. Μέσα στο Κρεμλίνο κυριαρχούν οι φωνές που ζητούν τελεσίγραφο προς το ΝΑΤΟ και απειλές χρήσης πυρηνικών όπλων. Ο Μπρέζνιεφ όμως επιλέγει διαφορετικό δρόμο: με τη βοήθεια του επικεφαλής της KGB, Γιούρι Αντρόποφ, ανοίγει έναν ανεπίσημο δίαυλο επικοινωνίας με τον Βίλι Μπραντ.

Στην άλλη πλευρά, ο Γερμανός σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος εμφανίζεται ως ο πολιτικός που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις πιέσεις της Δύσης και στην ανάγκη να αποτραπεί μια γενικευμένη καταστροφή. Οι δύο ηγέτες, μέσα από μυστικές επαφές, επιχειρούν να παρακάμψουν αυτό που η σειρά αποκαλεί «κόμματα του πολέμου» τόσο στη Μόσχα όσο και στη Δύση.

• Η αφήγηση είναι φανταστική, αλλά ακουμπά πάνω σε μια υπαρκτή ιστορική κληρονομιά: τη γνωστή Ostpolitik, τη «Νέα Ανατολική Πολιτική» του Βίλι Μπραντ, που επιδίωξε την αποκλιμάκωση και την προσέγγιση με το ανατολικό μπλοκ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Για πολλούς Ευρωπαίους σοσιαλδημοκράτες, εκείνη η πολιτική εξακολουθεί να θεωρείται σημείο αναφοράς, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη επαναπροσδιορίζει τη στρατηγική της απέναντι στη Μόσχα.

Και κάπως έτσι, μια τηλεοπτική σειρά μετατρέπεται σε αφορμή για να επανέλθει στο προσκήνιο ένα πολύ πραγματικό πολιτικό ερώτημα: ποιος θα μπορούσε σήμερα να αναλάβει τον ρόλο του διαμεσολαβητή ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση;

Το όνομα που έφερε στο τραπέζι ο Βλαντίμιρ Πούτιν ήταν αυτό του πρώην καγκελάριου της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ. Ο Ρώσος πρόεδρος δήλωσε ότι θα έβλεπε θετικά έναν ρόλο του Σρέντερ σε πιθανές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία. Η πρόταση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αλλά και στο Κίεβο, καθώς ο Σρέντερ θεωρείται εδώ και χρόνια ιδιαίτερα κοντά στη Μόσχα λόγω των σχέσεών του με ρωσικές ενεργειακές εταιρείες και της προσωπικής του σχέσης με τον Πούτιν.

Ωστόσο, η συζήτηση δεν σταμάτησε εκεί. Στη Γερμανία ακούστηκαν και άλλα ονόματα, όπως αυτό του προέδρου της χώρας Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ, επίσης σοσιαλδημοκράτη και βασικού υποστηρικτή στο παρελθόν των συμφωνιών του Μινσκ. Παράλληλα, μέσα στο ίδιο το SPD συνεχίζεται μια έντονη εσωτερική συζήτηση για τη στάση απέναντι στη Ρωσία και τον πόλεμο στην Ουκρανία.

• Ένα μέρος των Γερμανών σοσιαλδημοκρατών θεωρεί ότι η Ευρώπη έχει οδηγηθεί σε υπερβολική στρατιωτικοποίηση και ζητά σταδιακή επιστροφή στη λογική της αποκλιμάκωσης. Μεταξύ αυτών βρίσκεται και ο Πέτερ Μπραντ, γιος του Βίλι Μπραντ, ο οποίος υπέγραψε πρόσφατα κοινή δήλωση στελεχών του SPD που επικρίνει τα σχέδια μαζικού επανεξοπλισμού της Ευρώπης και ζητά επανεκκίνηση της πολιτικής συνεργασίας με τη Ρωσία.

Οι υποστηρικτές αυτής της προσέγγισης επιμένουν ότι η Ευρώπη χρειάζεται πολιτικά κανάλια επικοινωνίας ακόμη και σε περίοδο πολέμου. Οι αντίπαλοί τους απαντούν ότι μια τέτοια λογική κινδυνεύει να εμφανιστεί ως υποχώρηση απέναντι στη Μόσχα και να αποδυναμώσει τη δυτική στήριξη προς την Ουκρανία.

• Σε κάθε περίπτωση, η δημόσια συζήτηση δείχνει ότι η ιστορία της Ostpolitik δεν έχει κλείσει οριστικά. Αντίθετα, φαίνεται να επιστρέφει ως πολιτικό και ιδεολογικό σημείο αναφοράς σε μια Ευρώπη που αναζητά νέα ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια, την αποτροπή και τη διπλωματία.

Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που μια φανταστική τηλεοπτική ιστορία για τον Μπρέζνιεφ και τον Βίλι Μπραντ προκάλεσε τόσο ενδιαφέρον. Όχι επειδή αφηγείται το παρελθόν, αλλά επειδή αγγίζει τους φόβους και τα διλήμματα του παρόντος. Σε μια εποχή όπου οι λέξεις «πυρηνική απειλή», «επανεξοπλισμός» και «σύγκρουση» επιστρέφουν καθημερινά στους τίτλους των ειδήσεων, η ιδέα ότι κάποτε δύο αντίπαλοι μιλούσαν μυστικά για να αποφύγουν την καταστροφή αποκτά ξανά ιδιαίτερο συμβολισμό.

Στην επίμαχη συνέντευξη δηλώνει ουσιαστικά παρών για ανάληψη διαμεσολάβησης με τη Μόσχα, δεδομένου όπως λέει το Κρεμλίνο είναι έτοιμο για κάτι τέτοιο.

Το Γερμανικό Δίκτυο Συντακτών RND σχολιάζει: «Δεν είναι τραγικό μόνο για τους Σοσιαλδημοκράτες αλλά για όλη τη χώρα, όταν ένας πρώην καγκελάριος θέλει να καπελώσει τον νυν καγκελάριο, αντί να χρησιμοποιήσει την αμφιλεγόμενη διασύνδεσή του με το Κρεμλίνο (προς όφελος της Γερμανίας). Δεν θέλει να πάρει από κανέναν τη δουλειά του διαμεσολαβητή, αλλά η Γερμανία δεν κάνει τίποτα για να σταματήσει αυτόν τον πόλεμο, αναφέρει ο Σρέντερ. Αυτό δείχνει πόσο προσηλωμένος είναι στον Ρώσο πρόεδρο. Η μόνη σωστή λύση θα ήταν να τερματίσει ο Πούτιν τον πόλεμό του. Άνευ όρων. Αυτόν τον διαμεσολαβητικό ρόλο θα μπορούσε ήσυχα να αναλάβει ο Σρέντερ. Αλλά δεν μπορεί να το κάνει μόνος του».

Τέλος το περιοδικό Focus σχολιάζει: «Ο Σρέντερ δείχνει να ελπίζει ότι μια μέρα, χάρη στις καλές σχέσεις του με τον εγκληματία πολέμου Πούτιν, θα μπορέσει να ξεγλιστρήσει στον ρόλο του ειρηνοποιού:  ‘Ίσως μπορέσω να γίνω ξανά χρήσιμος’. Φυσικά αυτό προϋποθέτει ότι ο Πούτιν βλέπει πραγματικά τον Σρέντερ ως φίλο και όχι απλώς έναν χρήσιμο ηλίθιο. Ο Γκερντ θα επενδύσει όντως στη φιλία του όμως με τον Βλάντιμιρ; Όποιος αποκαλεί έναν τέτοιο άνθρωπο φίλο του, δεν μπορεί παρά να είναι για λύπηση».

Πηγή: Deutsche Welle

Εκφράζει μάλιστα κατανόηση και για τις ρωσικές ανησυχίες περί περικύκλωσης της χώρας από τη Δύση.

«Τα καλά νέα είναι ότι το Κρεμλίνο θέλει μια λύση μέσω διαπραγματεύσεων. Ίσως η συμφωνία για τα σιτηρά μπορεί να εξελιχθεί σε εκεχειρία», δηλώνει ο κ. Σρέντερ σε συνέντευξή του στο περιοδικό Stern και στους τηλεοπτικούς σταθμούς RTL και ntv και επιρρίπτει ευθύνες στη Γερμανία και στη Γαλλία, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ενδεχομένως θα έπρεπε να υπερβούν την Ουκρανία και να διαπραγματευτούν μια λύση με τη Μόσχα. «Αν ρίξετε μια ματιά στα πραγματικά προβλήματα, θα δείτε ότι μπορούν να λυθούν (….) Θα ήταν για παράδειγμα παράλογο η Ουκρανία να ανακτήσει στρατιωτικά την Κριμαία», υποστηρίζει ο πρώην καγκελάριος, ενώ για την περιοχή του Ντονμπάς παραδέχεται ότι η κατάσταση είναι «πιο περίπλοκη» και θα πρέπει να βρεθεί μια λύση στο μοντέλο των ελβετικών καντονιών. Σε ό,τι αφορά ενδεχόμενη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, ο κ. Σρέντερ σημειώνει ότι ακόμη και ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι «δήλωσε ότι υπάρχει η εναλλακτική της ένοπλης ουδετερότητας, χωρίς ένταξη στη Συμμαχία, όπως στην περίπτωση της Αυστρίας».

«Το πραγματικό ερώτημα πρέπει να είναι, θέλετε τελικά να λύσετε τη διένεξη ή όχι; Τότε θα πρέπει να γίνουν παραχωρήσεις και από τις δύο πλευρές», προσθέτει ο Γκέρχαρντ Σρέντερ και αναφέρεται στους «πραγματικούς» φόβους της Μόσχας για περικύκλωση της Ρωσίας. «Οι φόβοι τροφοδοτούνται από την ιστορία και είναι δυστυχώς δικαιολογημένοι», αναφέρει.

Για το θέμα του περιορισμού της ροής φυσικού αερίου από τη Ρωσία προς τη Γερμανία, ο γερμανός σοσιαλδημοκράτης φαίνεται να υιοθετεί τη ρωσική επιχειρηματολογία: Το γεγονός ότι ρέει επί του παρόντος μόνο το 1/5 της κανονικής ποσότητας μέσω του αγωγού Nord Stream 1 οφείλεται σε τεχνικούς λόγους, επισημαίνει. «Αυτά τα 1-30 εκατομμύρια κυβικά μέτρα την ημέρα θα μπορούσαν να είναι 60 εκατομμύρια, αν ήταν διαθέσιμη η τουρμπίνα 2. Αυτό είναι ευθύνη της Siemens, αν το καταλαβαίνω σωστά», δηλώνει και εξηγεί ότι «η απλούστερη λύση θα ήταν να τεθεί σε λειτουργία ο αγωγός Nord Stream 2». Ο αγωγός είναι έτοιμος. «Εάν τα πράγματα γίνουν πολύ δύσκολα, υπάρχει αυτός ο αγωγός. Με τους δύο αγωγούς σε λειτουργία, δεν θα υπήρχε πρόβλημα εφοδιασμού για τη γερμανική βιομηχανία και τα νοικοκυριά», υποστηρίζει ο κ. Σρέντερ.

Ο πρώην καγκελάριος τονίζει ακόμη ότι έχει κατ’ επανάληψη καταδικάσει τον πόλεμο, αλλά εκτιμά ότι μια προσωπική αποστασιοποίηση του ιδίου από τον Βλαντίμιρ Πούτιν «δεν θα ωφελούσε πραγματικά κανέναν». Λέει μάλιστα χαρακτηριστικά: «Έλαβα κάποιες αποφάσεις και τις στηρίζω. Ίσως μπορώ να φανώ και πάλι χρήσιμος. Γιατί λοιπόν να ζητήσω συγγνώμη;».

Σύμφωνα με την ηγεσία του κόμματος, «το όνομα του Γκέρχαρντ Σρέντερ δεν ταιριάζει με την παρούσα συγκυρία» και για αυτό διεγράφη από τη λίστα με τους 34 μεγάλους σοσιαλδημοκράτες που φιλοξενείται στην ιστοσελίδα του κόμματος. Τώρα πλέον, οι «μεγάλοι σοσιαλδημοκράτες» είναι 33.

Το κόμμα απέσυρε ακόμη και τις κούπες με το όνομα και το πρόσωπο του πρώην καγκελάριου από το κατάστημα με τα αναμνηστικά αντικείμενα του SPD.

Η ηγεσία του SPD έχει επανειλημμένα καλέσει τον Γκέρχαρντ Σρέντερ να παραιτηθεί από τις θέσεις του στις ρωσικές εταιρίες των αγωγών Nord Stream 1 και 2 και στη Rosneft, ενώ χθες το ζήτησε ευθέως και ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς, τονίζοντας ότι κάποιος που υπήρξε καγκελάριος παραμένει δεσμευμένος και μετά το τέλος της θητείας του.

«Πρώτα από όλα, είναι σημαντικό για εμάς να τονίσουμε ότι η Μπορούσια Ντόρτμουντ θεωρεί ότι η πολεμική επίθεση της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας συνιστά κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Η οικογένεια της Μπορούσια καταδικάζει ρητά αυτή την επαίσχυντη επίθεση. Γνωρίσαμε τον Γκέρχαρντ Σρέντερ ως θαρραλέο, μαχητικό δημοκράτη που υπερασπίζεται τη φιλελεύθερη κοσμοθεωρία του, ακόμη και όταν συναντά αντιστάσεις. Μας αρέσει να θυμόμαστε αυτόν τον Γκέρχαρντ Σρέντερ και ελπίζουμε ότι δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν, αλλά και στο μέλλον», γράφει στην ανακοίνωσή του ο σύλλογος και τονίζει ότι «σε μια κατάσταση όπου αθώοι άνθρωποι πεθαίνουν κάθε μέρα από βόμβες, δεν αρκεί μια μόνο λεκτική δέσμευση ενάντια σε κάθε στρατιωτική ενέργεια, αλλά απαιτείται και η ξεκάθαρη βούληση και η πεποίθηση που επιβάλλουν την αποχώρηση από ηγετικές θέσεις σε κρατικές ρωσικές εταιρίες». Ελπίζουμε ειλικρινά ότι ο Γκέρχαρντ Σρέντερ θα καταλήξει σε αυτό το συμπέρασμα και θέλουμε να του δώσουμε την ευκαιρία να το κάνει».

«Αν επιλέξει να διατηρήσει τις θέσεις του, ως BVB δεν μπορούμε να το δεχτούμε και θα λάβουμε την κατάλληλη απόφαση», καταλήγει η ομάδα, η οποία είναι αυτές τις μέρες και ιδιαίτερα ενεργή στην προσπάθεια συγκέντρωσης ανθρωπιστικής βοήθειας για την Ουκρανία.

Ο Σρέντερ θα διαδεχθεί τον Τιμούρ Κουλιμπάγιεφ, γαμπρό του πρώην προέδρου του Καζακστάν Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ, ο οποίος έχασε και τα τελευταία του αξιώματα μετά τις ταραχές του Ιανουαρίου.

Μακρά καριέρα στη Ρωσία

Ο Γκέρχαρντ Σρέντερ και η στενή φιλική του σχέση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν αποτελεί μυστικό κι έτσι ίσως δεν θα έπρεπε να προκαλούν αίσθηση φιλορωσικές δηλώσεις του. Η επαγγελματική του σταδιοδρομία σε ρωσικούς ενεργειακούς φορείς μετά την αποχώρησή από την ενεργό πολιτική στη Γερμανία (διετέλεσε καγκελάριος από το 1998 έως το 2005) δεν είναι επίσης κάτι νέο.

 Ο Γκέρχαρντ Σρέντερ κατέλαβε διάφορες υψηλόβαθμες θέσεις, μεταξύ άλλων στα ρωσογερμανικά, ενεργειακά πρότζεκτ Nord Stream 1 και Nord Stream 2 (στην Nord Stream AG). Διετέλεσε επίσης επικεφαλής του Εποπτικού Συμβουλίου της ρωσικής εταιρείας Rosneft. To νέο πόστο στην Gazprom έρχεται όμως να προστεθεί σε αυτά σε μια ιδιαίτερα τεταμένη χρονική στιγμή για το μέλλον της Ουκρανίας αλλά και τις γερμανορωσικές σχέσεις.

Σολτς: «Υπάρχει μόνο ένας καγκελάριος»

Πρόσφατα ο Γκέρχαρντ Σρέντερ προκάλεσε αντιδράσεις με αφορμή δηλώσεις του υπέρ της Ρωσίας, λέγοντας ότι οι ρωσικές κινήσεις στα σύνορα με την Ουκρανία αποτελούν απάντηση στις νατοϊκές ενέργειες στη Βαλτική και την Πολωνία. Επέκρινε επίσης αυστηρά τα αιτήματα του Κιέβου προς τη Γερμανία για παροχή αμυντικών όπλων κάνοντας λόγο για «απειλή πολέμου», θεωρώντας την άρνηση της Γερμανίας «λογική».

Κληθείς να σχολιάσει τις δηλώσεις του πρώην καγκελαρίου στην εκπομπή Heute Journal του ZDF, ο νυν Σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος Όλαφ Σολτς απάντησε: «Αν καταλαβαίνω σωστά τη συνταγματική τάξη της Γερμανίας, υπάρχει μόνο ένας καγκελάριος και αυτός είμαι εγώ (…) Δεν ζήτησα καμία συμβουλή από τον Σρέντερ και δεν μου έδωσε καμία».

Ο Όλαφ Σολτς, παίρνοντας αποστάσεις από τις δηλώσεις Σρέντερ, προσπάθησε να υπερασπιστεί ουσιαστικά το κόμμα του, δηλώνοντας ότι υπάρχει «ενότητα» ως προς τη στάση απέναντι στην ουκρανική κρίση. Πάντως προς το παρόν δεν υπάρχουν άλλες δηλώσεις από την πλευρά των Σοσιαλδημοκρατών για τις κινήσεις Σρέντερ.

Αντιδράσεις στους κόλπους της γερμανικής πολιτικής

Την ίδια ώρα άμεση ήταν η αντίδραση των Χριστιανοκοινωνιστών (CSU) απέναντι στον επικείμενο διορισμό του Σρέντερ στην Gazprom, ζητώντας να αφαιρεθούν τα δικαιώματά του που απορρέουν από το αξίωμα του πρώην καγκελαρίου. «Η στάση του Γκέρχαρντ Σρέντερ βλάπτει τη Γερμανία (…) Όποιος επιτρέπει στον εαυτό του να πληρώνεται από αυταρχικούς ηγέτες, δεν χρειάζεται τα χρήματα του Γερμανού φορολογούμενου», ανέφερε ο επικεφαλής της Κ.Ο. της CSU, Στέφαν Μύλερ.

Το κλείσιμο του γραφείου του πρώην καγκελαρίου στη γερμανική Βουλή ζητά και ο βουλευτής και επικεφαλής των Χριστιανοδημοκρατών στο Αμβούργο Κρίστοφ Πλος, σημειώνοντας ότι «η συμπεριφορά του Σρέντερ δεν είναι αντάξια ενός πρώην καγκελαρίου».

Και η πρόεδρος της Επιτροπής Αμυντικών Υποθέσεων της γερμανικής Βουλής Μαρί-Άγκνες Στρακ Τσίμερμαν κινείται στο ίδιο μήκος κύματος, αναρτώντας μεταξύ άλλων στο twitter ότι ο Γκ. Σρέντερ «βλάπτει τη χώρα που υποτίθεται ότι υπηρετεί και λαμβάνει πρόθυμα κάτι περισσότερο από καλό μισθό από έναν αυταρχικό ηγέτη. Προνόμια του γερμανικού κράτους δεν είναι συμβατά με αυτό».

Πηγή: DW, ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ

Η τακτική Γενική Συνέλευση έχει προγραμματιστεί για τις 30 Ιουνίου και ο κ. Σρέντερ προορίζεται να αντικαταστήσει τον Τιμούρ Κουλιμπάγιεφ, γαμπρό του πρώην προέδρου του Καζακστάν Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ, ο οποίος ανετράπη τον Ιανουάριο.

Ο 77χρονος Γκέρχαρντ Σρέντερ είναι ήδη πρόεδρος της Επιτροπής Μετόχων της εταιρίας του αγωγού Nord Stream 1 και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Nord Stream 2, αλλά και επικεφαλής του Εποπτικού Συμβουλίου της κρατικής εταιρίας ενέργειας Rosneft.

Πρόσφατα ο κ. Σρέντερ επέκρινε τις απαιτήσεις της Ουκρανίας για παράδοση όπλων, ζητώντας ”να σταματήσουν να ακονίζουν τα σπαθιά”. Επιπλέον, είχε εκφράσει την κατανόησή του για τη δυσαρέσκεια της Μόσχας για τις κινήσεις του ΝΑΤΟ στη Βαλτική Θάλασσα και στην Πολωνία και η στάση του είχε επικριθεί ακόμη και εντός του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD).

Ο επικεφαλής του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU) στο Αμβούργο Κρίστοφ Πλος ζήτησε μάλιστα να αφαιρεθεί από τον κ. Σρέντερ το προνόμιο διατήρησης γραφείου στην Bundestag. ”Η συμπεριφορά του είναι απλώς ντροπιαστική και ανάξια ενός πρώην καγκελάριου”, δήλωσε ο κ. Πλος στο περιοδικό Der Spiegel.

Η κριτική από το CDU για τις δηλώσεις του πρώην καγκελαρίου Γκέρχαρντ Σρέντερ (SPD) σε σχέση με την κρίση στην Ουκρανία γίνεται όλο και πιο έντονη. Ο ηγέτης του CDU στο Αμβούργο, Κρίστοφ Πλος, απαιτεί τώρα να χάσει ο Σρέντερ το γραφείο του στη γερμανική Bundestag. “Η συμπεριφορά του πρώην καγκελαρίου Σρέντερ είναι απλώς ντροπιαστική και ανάξια για έναν πρώην καγκελάριο”, είπε ο Πλος στο Spiegel. Αν “πιέζει τόσο ανοιχτά υπέρ των συμφερόντων του ρωσικού κράτους για άφθονες πληρωμές, τουλάχιστον δεν θα έπρεπε πλέον να υποστηρίζεται από τους Γερμανούς φορολογούμενους”.

Το μέλος του CDU της Bundestag συνεχίζει λέγοντας: “Εάν ο ίδιος ο Σρέντερ δεν έχει την ευπρέπεια να παραιτηθεί από τα φορολογικά χρηματοδοτούμενα προνόμια ενός πρώην καγκελαρίου, θα πρέπει να ανακληθούν από τη γερμανική Bundestag.” Εάν το SPD δεν έχει χάσει τελείως το ηθική πυξίδα σε αυτό το θέμα, θα έπρεπε η πρωτοβουλία για αυτό να πηγάζει από αυτήν.

Ο ιστορικός Αντρέας Ρέντερ, μέλος του CDU, αμφισβητεί επίσης το γραφείο του πρώην καγκελαρίου στην Bundestag. “Η Ρωσία συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη ανάπτυξη στρατευμάτων εδώ και δεκαετίες στα ουκρανικά σύνορα. Είναι σαφές σε όλους τους διεθνείς παρατηρητές ότι ο Πούτιν θέλει να χρησιμοποιήσει βία για να αλλάξει την παγκόσμια τάξη πραγμάτων”, είπε ο Ρέντερ στο Spiegel.

“Εάν ο πρώην καγκελάριος Σρέντερ δηλώνει ότι η Ουκρανία είναι ο επιτιθέμενος, τότε θα βλάψει τη Γερμανία παγκοσμίως. Και τότε είναι πολύ εύλογο το ερώτημα εάν οι Γερμανοί φορολογούμενοι θα πρέπει επίσης να χρηματοδοτήσουν ένα γραφείο και τους υπαλλήλους για αυτό”, είπε ο Ρέντερ.

Ο Σρέντερ είχε υπερασπιστεί την άρνηση της Γερμανίας να παραδώσει όπλα στην Ουκρανία και είχε σαφώς απορρίψει την ουκρανική κριτική γι’ αυτήν.