To inside story είναι το μόνο ιδιωτικό δημοσιογραφικό μέσο στην Ελλάδα στο οποίο μίλησε η Αντιπρόεδρος κατά τη διάρκεια της σύντομης επίσκεψής της στη χώρα (παραχώρησε ακόμη μία συνέντευξη στην κρατική ΕΡΤ). Η Βέρα Γιούροβα βρέθηκε στην Αθήνα την προηγούμενη εβδομάδα ως καλεσμένη ομιλήτρια στο Athens Democracy Forum 2022, που συνδιοργανώνεται με τους New York Times. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής της είχε κατ’ ιδίαν συναντήσεις με τον υπουργό Δικαιοσύνης Κώστα Τσιάρα και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Στον απόηχο του λεγόμενου Predatorgate και των επισυνδέσεων Κουκάκη και Ανδρουλάκη από την ΕΥΠ (για λόγους εθνικής ασφάλειας), οι συνομιλίες αναπόφευκτα περιστράφηκαν γύρω από το νομικό πλαίσιο των νόμιμων παρακολουθήσεων αλλά και την παράνομη χρήση τεχνολογιών όπως το Predator, που επιβεβαιωμένα μόλυνε το κινητό του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη και παρ’ ολίγον του νυν προέδρου του ΠΑΣΟΚ, Νίκου Ανδρουλάκη.

Όπως ανέφερε μιλώντας στο inside story, η κ. Γιούροβα επισήμανε στην κουβέντα που είχε με τον Έλληνα πρωθυπουργό ότι όσοι παρακολουθούνται για λόγους εθνικής ασφαλείας θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να το πληροφορούνται εκ των υστέρων, εφόσον ο λόγος έχει παύσει να υφίσταται και επίσης να έχουν την ευκαιρία για κάποιου είδους αποζημίωση, αν θεωρούν ότι βλάφτηκαν. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, η κυβέρνηση του οποίου κατήργησε αυτή τη δυνατότητα των Ελλήνων πολιτών τροποποιώντας τον Μάρτιο του 2021 νόμο του 1994, διαβεβαίωσε την Βέρα Γιούροβα «ότι θα εξετάσει το ενδεχόμενο
να επεκτείνει και πάλι τα δικαιώματα των πολιτών».

Συζητώντας για τις προϋποθέσεις της νόμιμης παρακολούθησης στην Ελλάδα, ο πρωθυπουργός παραδέχτηκε ότι υπάρχει περιθώριο
βελτίωσης και ότι μπορεί να υπάρξει ένας νόμος που θα περιορίσει το περιθώριο για παρακολουθήσεις και θα αυξήσει επίσης τον έλεγχο των
υπεύθυνων για την ασφάλεια αρχών στο μέλλον.

Ζητήσαμε από την Βέρα Γιούροβα να σχολιάσει την απόφαση της κυβερνητικής πλειοψηφίας να μην κληθεί να καταθέσει στην εξεταστική επιτροπή της Βουλής για τις υποκλοπές ο δημοσιογράφος Θανάσης Κουκάκης, η πρώτη επιβεβαιωμένη περίπτωση Ευρωπαίου πολίτη που το κινητό του παγιδεύτηκε από αγνώστους για διάστημα αρκετών εβδομάδων με το λογισμικό κατασκοπείας Predator (το εμπορεύεται η εταιρεία Intellexa με γραφεία και στην Ελλάδα). Η Αντιπρόεδρος της Κομισιόν απέφυγε να σχολιάσει, λέγοντας ότι δεν θέλει να παρέμβει στις εσωτερικές διαδικασίες για το ποιος πρέπει να κληθεί στην έρευνα και
ποιος όχι.

Πάντως, σύμφωνα με πληροφορίες του inside story, δύο στενοί συνεργάτες της Βέρα Γιούροβα είχαν προγραμματισμένη συνάντηση με τον Θανάση Κουκάκη την Παρασκευή. Κατά την αποχώρησή του από το κτίριο της Κομισιόν, ο δημοσιογράφος συναντήθηκε τυχαία με την Αντιπρόεδρο και αντάλλαξαν έναν σύντομο χαιρετισμό.

Η συνέντευξη

IS: Σας ευχαριστούμε πολύ που αποδεχτήκατε την πρόσκλησή μας για αυτή τη συνέντευξη. Θα θέλαμε να ξεκινήσουμε από την Ελλάδα. Με βάση αυτά που γνωρίζετε, ποια είναι η γνώμη σας για το πώς χειρίζεται η ελληνική κυβέρνηση το θέμα των παράνομων και νόμιμων υποκλοπών;

Βέρα Γιούροβα: Εγώ σας ευχαριστώ για το ενδιαφέρον σας. Ήρθα εδώγια να καταλάβω καλύτερα τι συμβαίνει, επειδή υπήρξε μεγάλη κάλυψη του σκανδάλου στον Τύπο. Και ήρθα εδώ με το μήνυμα ότι θέλω να κατανοήσω και να μάθω με βεβαιότητα, όπως και οι Έλληνες πολίτες και όλοι οι άλλοι, τι συνέβη. Αν παραβιάστηκε ο νόμος και τι πρόκειται να κάνει η κυβέρνηση γι’ αυτό. Απαγορεύεται από τους ευρωπαϊκούς κανόνες για την προστασία της ιδιωτικής ζωής των ανθρώπων και εδώ χρειαζόμαστε μια ισχυρότερη αντίδραση από τους φορείς που ασκούν την εποπτεία τέτοιων παραβιάσεων των κανόνων προστασίας της ιδιωτικής ζωής. Υπάρχει και μια τρίτη πτυχή και αυτή είναι η εργασία που παίρνω για το σπίτι, επιστρέφοντας στις Βρυξέλλες. Θα εργαστούμε ενάντια στις
παρεμβάσεις από έξω, από τρίτες χώρες, γιατί υπάρχει η πιθανότητα οι Ευρωπαίοι να κατασκοπεύονται με τη χρήση τέτοιων τεχνολογιών από έξω. Θα επεξεργαστούμε αυστηρότερους κανόνες για το θέμα αυτό, ώστε να προστατεύσουμε τους Ευρωπαίους πολίτες από αυτού του
είδους την εισβολή.

IS: Τι θα περιλαμβάνουν αυτοί οι κανόνες;

ΒΓ: Θα το συζητήσουμε με τους εμπειρογνώμονες για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, διότι πρόκειται για ένα εξαιρετικά τεχνικό αλλά ταυτόχρονα και εξαιρετικά πολιτικό θέμα. Αυξάνεται η ανάγκη να προστατεύσουμε την ασφάλειά μας στην Ευρώπη και όπως βλέπουμε οι ξένες εχθρικές δυνάμεις χρησιμοποιούν σύγχρονες τεχνολογίες εναντίον μας. Όσον αφορά την κατάσταση στην ΕΕ και τη χρήση του spyware, έχουμε ήδη αρκετά κράτη μέλη στα οποία εντοπίστηκε αυτό και είμαστε σε επαφή μαζί τους, μιλάμε τώρα με τέσσερα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, αλλά έχω την ισχυρή αίσθηση ότι
μπορεί να συμβαίνει και σε κάποια άλλα κράτη μέλη, οπότε πρόκειται για ένα συστημικό ζήτημα το οποίο πρέπει να αντιμετωπίσουμε από ευρωπαϊκό επίπεδο.

IS: Έχουμε ακούσει πολλές φορές την ελληνική κυβέρνηση και τους αξιωματούχους της να αρνούνται οποιαδήποτε επίσημη χρήση αυτού του spyware. Αλλά την ίδια στιγμή εμείς στην Ελλάδα δεν έχουμε δει την πολιτική βούληση προκειμένου να ανακαλύψουμε ποιος χρησιμοποιεί αυτό το spyware εναντίον Ελλήνων πολιτών. Στις συναντήσεις σας με τον Υπουργό Δικαιοσύνης, τον Πρωθυπουργό και όλους τους άλλους αξιωματούχους, σας έπεισαν για τη βούλησή τους να ανακαλύψουν ποιος χρησιμοποιεί το spyware; Διότι κανείς δεν έχει ενοχλήσει την εταιρεία, η οποία βρίσκεται 10 χιλιόμετρα από εδώ που
βρισκόμαστε τώρα.

ΒΓ: Είδα την προσπάθεια να με πείσουν ότι και η κυβέρνηση θέλει να κατανοήσει πλήρως τι συνέβη, ποιος χρησιμοποίησε τι εναντίον ποιου και ότι η κυβέρνηση αισθάνεται την ευθύνη για το νομικό πλαίσιο και για την σωστή αντίδραση των εθνικών φορέων σε περίπτωση που αποδειχθεί τι συνέβη. Επειδή ήρθα εδώ με ένα σαφές μήνυμα: Περιμένω και εγώ το αποτέλεσμα των ερευνών και έχω εμπιστοσύνη στις εθνικές αρχές ότι θα κάνουν σωστή έρευνα, διότι είναι προς το
συμφέρον όλων να καταλάβουν τι συνέβη, με βάση τα γεγονότα, είτε προέλθουν από την κοινοβουλευτική επιτροπή είτε από άλλα μέσα έρευνας από τις αρμόδιες εθνικές αρχές. Και εδώ πρέπει να πω ότι άκουσα τόσο από τον πρωθυπουργό όσο και από τον υπουργό Δικαιοσύνης ότι και αυτοί περιμένουν τα αποτελέσματα των ερευνών και ότι είναι έτοιμοι να λάβουν τα σχετικά μέτρα. Για μένα υπάρχουν δύο σχετικά μέτρα. Το ένα είναι να γίνουν περισσότερα στη νομοθεσία, για να αποφευχθούν τέτοιες περιπτώσεις στο μέλλον και το δεύτερο είναι να τιμωρηθούν όσοι έκαναν κάτι παράνομο. Δεν έχω πολύ περισσότερη δημιουργικότητα για το πώς θα μπορούσε να μοιάζει η αντίδραση. Έτσι, θα παρακολουθώ τις νέες εξελίξεις μετά την επιστροφή μου, διότι για μένα αυτή η υπόθεση είναι κατά κάποιο τρόπο χαρακτηριστική και θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως παράδειγμα για τα άλλα κράτη μέλη. Αυτό είναι που είπα και στον Πρωθυπουργό, πως αν η Ελλάδα αυξήσει τη δυνατότητα των πολιτών να γνωρίζουν ότι έχουν παρακολουθηθεί, καθώς και την πιθανότητα να αποζημιωθούν, αυτό θα μπορούσε να συζητηθεί με άλλα κράτη μέλη, διότι μπορεί κι αυτά να αντιμετωπίσουν πολύ παρόμοιες καταστάσεις.

IS: Για μένα ως Ελληνίδα και πολίτη της ΕΕ είναι πολύ ανησυχητικό αν ένας τρίτος φορέας ή ένας ιδιωτικός φορέας χρησιμοποιεί αυτό το ισχυρό εργαλείο για να κατασκοπεύει τους πολίτες, έτσι και εγώ δεν έχω πειστεί και δεν αισθάνομαι ήσυχη ότι θα μάθουμε ποιος κρύβεται πίσω από αυτό. Με δεδομένο μάλιστα ότι είδαμε πώς προχωράει η εξεταστική επιτροπή της ελληνικής βουλής, όπου η κυβερνητική πλειοψηφία αρνήθηκε να καλέσει για κατάθεση τον Θανάση Κουκάκη, τον πρώτο πολίτη της ΕΕ που μολύνθηκε επιβεβαιωμένα με το spyware Predator. Πώς σχολιάζετε;

ΒΓ: Συμμερίζομαι την ανησυχία του ελληνικού λαού ότι κανείς δεν πρέπει να παρακολουθείται ή να κατασκοπεύεται παράνομα. Αυτό είναι το πρώτο θέμα. Δεύτερο θέμα είναι πως δεν έχω αυτή τη στιγμή κανένα στοιχείο για το ποιος χρησιμοποιούσε τι και τι ήταν παράνομο. Δεν έρχομαι εδώ ως δικαστής, είμαι αποδέκτης των ειδήσεων και των αξιόπιστων, ελπίζω, αποτελεσμάτων των ερευνών και της αντίδρασης που θα ακολουθήσει. Μου υποσχέθηκαν εχθές ότι θα μπει ένα φρένο στην κατάσταση και θα δοθεί ισχυρή εγγύηση στον ελληνικό λαό ότι δεν θα γίνεται αντικείμενο παράνομης κατασκοπίας. Οπότε πρέπει να
περιμένω όπως κάθε άλλος άνθρωπος, δεν θέλω να παρέμβω λέγοντας ποιος πρέπει να κληθεί ή όχι στην έρευνα, αυτό είναι θέμα των εθνικών φορέων. Καθώς όμως υπάρχει η υποψία ότι υπήρξε παράνομη κατασκοπία, επαναλαμβάνω ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό να μάθουμε
την αλήθεια, τι συνέβη.

IS: Πόσο σύντομα περιμένετε αποτελέσματα από την ελληνική κυβέρνηση;

ΒΓ: Όσον αφορά την αντίδραση μέσω του νέου νόμου για τον ενισχυμένο έλεγχο των αρχών ασφαλείας, πιστεύω ότι θα κατατεθεί… δεν ξέρω πότε, ο πρωθυπουργός δεν ήταν πολύ συγκεκριμένος, αλλά μου είπε ότι σκέφτεται τώρα να προτείνει έναν τέτοιο νόμο ίσως τους επόμενους μήνες. Όσον αφορά την αντίδραση εκ μέρους των φορέων για την προστασια των δεδομένων, θα έρθει αμέσως μετά την ύπαρξη αποδείξεων ότι το παράνομο λογισμικό κατασκοπίας χρησιμοποιήθηκε με παράνομο τρόπο από ιδιώτες. Υπήρξε ήδη μια αντίδραση και από τη δική μας πλευρά για τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού εναντίον
δημοσιογράφων, επειδή αυτό είναι για μένα ένα θέμα που αλλάζει τα δεδομένα, καθώς οι δημοσιογράφοι πρέπει να είναι ελεύθεροι να
κάνουν τη δουλειά τους χωρίς να φοβούνται ότι κάποιος τους ακούει, γι’ αυτό και συμπεριλάβαμε ένα πολύ αυστηρό άρθρο στον νόμο για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, όπου εισάγουμε ένα είδος γενικευμένης απαγόρευσης της χρήσης κατασκοπευτικού λογισμικού εναντίον των δημοσιογράφων, με εξαίρεση και πάλι για σοβαρούς και δικαιολογημένους λόγους εθνικής ασφάλειας ή στις έρευνες για εγκλήματα. Η απαγόρευση δεν μπορεί να είναι απόλυτη, όπως
καταλαβαίνετε.

IS: Δυστυχώς η εθνική ασφάλεια είναι το χαλί που καλύπτει τα πάντα, γιατί οι ελληνικές αρχές δεν χρειάζεται να δικαιολογήσουν τις παρακολουθήσεις, αρκεί να ισχυριστούν ότι υπάρχει λόγος εθνικής ασφάλειας.

ΒΓ: Πρέπει να υπάρχει αιτιολόγηση.

IS: Άρα πιστεύετε ότι η αιτιολόγηση πρέπει να είναι διαφανής, τουλάχιστον το άτομο που κατασκοπεύεται πρέπει να τη γνωρίζει.

ΒΓ: Είναι μια πολύ παλιά αρχή στην ΕΕ ότι οι έρευνες, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης των τεχνολογιών για χάρη της εθνικής ασφάλειας, πρέπει να δικαιολογούνται, ότι τέτοιες ρυθμίσεις πρέπει να είναι μόνο αναγκαίες και αναλογικές, άρα πρέπει να υπάρχει κάτι που οι Αμερικανοί ονομάζουν probable cause, δηλαδή ένας πολύ ισχυρός λόγος για την παρακολούθηση μεμονωμένων προσώπων.
IS: Αλλά αυτό πρέπει το πρόσωπο που κατασκοπεύεται να μπορεί να το
γνωρίζει, να το ελέγχει.

ΒΓ: Εκ των υστέρων, ναι.

IS: Για να γνωρίζει αν ήταν δικαιολογημένη η παρακολούθηση.

ΒΓ: Πράγματι, επειδή μπορεί να υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που παρακολουθούνται για σοβαρό λόγο, ο οποίος με την πάροδο του χρόνου παύει να υφίσταται και δεν δικαιολογείται η παρακολούθησή τους. Οπότε τα άτομα αυτά θα πρέπει να ενημερώνονται γι’ αυτό και να έχουν τη δυνατότητα κάποιας επανόρθωσης, αν αισθάνονται ότι επηρεάστηκαν αρνητικά. Επειδή η ασφάλεια της ιδιωτικής ζωής στην Ευρώπη αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα, πρέπει να αναπτύξουμε τα
ισχυρότερα δυνατά μέτρα για την προστασία της. Αλλά και πάλι δεν μπορούν να είναι απόλυτα, διότι τα σώματα ασφαλείας πρέπει να
κάνουν τη δουλειά τους για να προστατεύσουν την ασφάλεια των ανθρώπων.

IS: Λέτε πως η χρήση του spyware μπορεί να γίνει αποδεκτή εάν υπάρχει ένα πλαίσιο που υπαγορεύει πώς, πότε και εναντίον ποιου μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με αυστηρές διασφαλίσεις και ελέγχους προκειμένου να μην γίνεται κατάχρηση.

ΒΓ: Ναι. Αυτό είναι που θα ήθελα να δω σε όλα τα κράτη μέλη, αν και αυτό είναι ο τομέας της εθνικής ασφάλειας στον οποίο η ΕΕ δεν μπορεί να πει πολλά. Όμως έχουμε πολλά να πούμε για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της ιδιωτικής ζωής. Και πιστεύω ότι σε κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να ισχύει ακριβώς αυτό που περιγράψατε, να υπάρχει ένα υψηλότερο επίπεδο υποψίας εάν για λόγους εθνικής ασφάλειας ή ασφάλειας προσώπων μπορεί να δικαιολογηθεί η παρακολούθηση κάποιου.

IS: Αλλά δεν θα πρέπει να επαφίεται μόνο στην κυβέρνηση, σωστά; Θα πρέπει το πρόσωπο που κατασκοπεύεται να είναι σε θέση να γνωρίζει
τον λόγο, έτσι δεν είναι;

ΒΓ: Θα πρέπει να το εγγυάται ο νόμος, δεν είναι θέμα μόνο της κυβέρνησης, θα πρέπει να το εγγυάται ο νόμος, για την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών.

IS: Είχαμε αυτόν τον νόμο και η σημερινή κυβέρνηση τον άλλαξε, κατήργησε το δικαίωμα των πολιτών να μάθουν αν παρακολουθούνταν
για λόγους εθνικής ασφάλειας.

ΒΓ: Το γνωρίζω αυτό, το ρώτησα. Ρώτησα επίσης γιατί καταργήθηκε ο νόμος και πήρα μια αρκετά ισχυρή διαβεβαίωση από τον πρωθυπουργό ότι θα εξετάσει το ενδεχόμενο να επεκτείνει και πάλι τα δικαιώματα των πολιτών.

IS: Η απαγόρευση των spyware από την ΕΕ δεν εξετάζεται ως επιλογή;

ΒΓ: Πρέπει να γνωρίζουμε ότι οι εγκληματίες χρησιμοποιούν τις πιο σύγχρονες τεχνολογίες, είναι και με τα δύο πόδια στον 21ο αιώνα. Έτσι, εκείνοι που έχουν οριστεί για να προστατεύουν την ασφάλεια των ανθρώπων πρέπει να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τέτοιες τεχνολογίες ή παρόμοιες τεχνολογίες, αλλά και πάλι πρέπει να έχουν ένα πολύ ισχυρό νομικό πλαίσιο το οποίο θέτει τους περιορισμούς για
τη χρήση τους.

IS: Η κατασκοπία δεν είναι το μόνο εμπόδιο που μπαίνει στον δρόμο των δημοσιογράφων για την αλήθεια, έχουμε επίσης ένα πρόβλημα με τη διαφάνεια όταν πρόκειται για δημοσιογραφικά ερωτήματα που υποβάλλονται στην κυβέρνηση. Ενώ έχουν την υποχρέωση να απαντήσουν εντός εξήντα ημερών, όλοι γνωρίζουμε ότι αυτό δεν συμβαίνει σχεδόν ποτέ, είναι πολύ δύσκολο να λάβουμε οποιαδήποτε απάντηση. Επίσης κατά τη διάρκεια της πανδημίας πολλές από τις προμήθειες ήταν απόρρητες, δεν λέει αυτό κάτι άσχημο για την ποιότητα της δημοκρατίας μας;

ΒΓ: Βλέπουμε πολλά ζητήματα στον τομέα των μέσων ενημέρωσης σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη, γι’ αυτό πρότεινα τον νόμο για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, ο οποίος αντιμετωπίζει ορισμένα από τα ζητήματα που βλέπουμε και εδώ, την αδιαφανή κατανομή του δημόσιου χρήματος, την ανεπαρκή διαφάνεια σχετικά με την ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης και τη χρηματοδότησή τους. Το συζήτησα και αυτό με τον πρωθυπουργό και τους υπουργούς, καθώς τώρα ξεκινά η νομοθετική διαδικασία για αυτόν τον νόμο για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, οπότε περιμένω από τις αρχές της χώρας να
συμμετάσχουν στην προσπάθειά μας, είτε υιοθετώντας την έκδοση της Επιτροπής είτε βελτιώνοντας περαιτέρω τον νόμο με βάση και την
εγχώρια εμπειρία. Αντιμετωπίζουμε επίσης την κατασκοπία ενάντια σε δημοσιογράφους στον νόμο για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, επίσης την πίεση για την αποκάλυψη δημοσιογραφικών πηγών, η οποία απαγορεύεται, οπότε πιστεύουμε ότι οι Έλληνες συνάδελφοι θα είναι ευέλικτοι εταίροι σε αυτή τη νομοθετική διαδικασία. Όσον αφορά την πρόσβαση στην πληροφόρηση, πράγματι ήταν ένα μεγάλο ζήτημα σε πολλά μέρη κατά τη διάρκεια της πανδημίας: οι περιορισμοί, η άρνηση παροχής πληροφοριών για μεγάλο χρονικό διάστημα ή η «λήθη» των πληροφοριών. Εδώ έχω να επικαλεστώ μόνο την πλήρη εφαρμογή των εθνικών νόμων για την πρόσβαση στην πληροφόρηση, διότι αυτό δεν εμπίπτει στο πλαίσιο των νόμων της ΕΕ.

Η κ. Γιούροβα, ζήτησε να τιμωρηθούν όσοι έπραξαν κάτι παράνομο ενώ επεσήμανε ότι ο νόμος πρέπει να εγγυάται ότι ο πολίτης που παρακολουθείται πρέπει να γνωρίζει τον λόγο, κάτι που έχει καταργηθεί από την ελληνική νομοθεσία, με την σχετική τροπολογία που ψήφισε πριν ενάμιση χρόνο η κυβερνητική πλειοψηφία.

Μάλιστα η αντιπρόεδρος της Κομισιόν ανέφερε ότι επεσήμανε το γεγονός στον πρωθυπουργό ο οποίος της είπε ότι θα το… ξανασκεφτεί σοβαρά “να επεκτείνει τα δικαιώματα των πολιτών”.

Συγκεκριμένα, ερωτηθείσα για τις παράνομες παρακολουθήσεις με spyware στην Ελλάδα, απάντησε:

«Θέλω να μάθω τι συνέβη. Άκουα και από τον πρωθυπουργό και από τον υπουργό Δικαιοσύνης ότι επίσης περιμένουν τα αποτελέσματα της έρευνας και είναι έτοιμοι να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα. Για μένα υπάρχουν δύο μέτρα.

Το ένα είναι να γίνουν περισσότερα σε νομοθετικό επίπεδο ώστε να αποφευχθούν τέτοια περιστατικά στο μέλλον και δεύτερον να τιμωρηθούν όσοι έκαναν κάτι παράνομο. Δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι πιο δημιουργικό για το ποια θα έπρεπε  ένα είναι η αντίδραση. Αλλά θα παρακολουθώ τις εξελίξεις».

«Ο πολίτης που παρακολουθείται δεν θα έπρεπε να γνωρίζει τον λόγο;» ρώτησε η δημοσιογράφος Κατερίνα Λομβαρδέα.

«Αυτό θα έπρεπε να το εγγυάται η νομοθεσία» απάντησε η Βέρα Γιούροβα.

«Είχαμε έναν τέτοιο νόμο, παρόλα αυτά η σημερινή κυβέρνηση τον άλλαξε, καταργώντας το δικαίωμα των Ελλήνων πολιτών να μαθαίνουν αν έχουν παρακολουθηθεί για λόγους εθνικής ασφάλειας» σημείωσε η δημοσιογράφος Ελίζα Τριανταφύλλου.

«Το γνωρίζω αυτό. Ρώτησα. Ρώτησα επίσης και τον λόγο για τον οποίο ο νόμος αυτός καταργήθηκε και έλαβα την έντονη διαβεβαίωση από τον πρωθυπουργό ότι θα σκεφτεί σοβαρά να επεκτείνει ξανά τα δικαιώματα των πολιτών» τόνισε η Βέρα Γιούροβα.

Οι υποκλοπές ήταν απλά το επιστέγασμα του δικτύου ελέγχου που έχει στηθεί και περιορίζει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στη χώρα.

Του Σωτήρη Μπολάκη

Ο Αλέξης Τσίπρας ουσιαστικά μετά τη συνάντησή του με την επίτροπο επιβεβαίωση την αίσθηση που υπάρχει και στις Βρυξέλλες για τα γεγονότα και τις εξελίξεις γύρω από τα καυτά ζητήματα που ποδηγετούν του θεσμούς.

• Η προσπάθεια του κ. Οικονόμου να κατηγορήσει τον κ. Τσίπρα για ανθελληνική στάση αφήνοντας μια αχλή προδοτικής συμπεριφοράς εξόργισε την Κουμουνδούρου η οποία αντί απάντησης στις πανικόβλητες αντιδράσεις της κυβέρνησης απάντησε με δεδομένα αμέσως μετά τις επαφές του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης και με την επιτροπή ελευθεριών και δικαιοσύνης LIBE.

Τις ανησυχίες της για την κατάσταση στην Ελλάδα και ιδιαίτερα σε επίπεδο μέσων ενημέρωσης με αιχμή τη λίστα Πέτσα εξέφρασε και η ίδια με ανάρτησή της σημειώνοντας:

«Συζητήσαμε την κατάσταση στην Ελλάδα με βάση την ετήσια έκθεση RuleOfLaw , συμπεριλαμβάνονται η κατάσταση στα μέσα ενημέρωσης, η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και η χρήση spyware. Θα συνεχίσω αυτές τις συζητήσεις με την κυβέρνηση αύριο».

Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν όμως ήταν ακόμη κατατοπιστικός και διεισδυτικός στο περιεχόμενο της συζήτησης με τους συμβούλους του κ. Τσίπρα που τον συνόδευσαν στο ταξίδι και στις επαφές του να αποφεύγουν συνειδητά τις διαρροές και να μην ανοίγουν τα χαρτιά τους για το περιεχόμενο των συζητήσεων.

• Μεταφέροντας το κλίμα της συνάντησης ο εκπρόσωπος σημείωσε ότι με βάση και τα συμπεράσματα της ετήσιας έκθεσης για το κράτος δικαίου το 2022 «η επιτροπή παρακολουθεί πολύ στενά» τα κράτη μέλη.

Στην έκθεση φυσικά ξεχωριστό κεφάλαιο έχει και η Ελλάδα για την όποιο σημείωσε ο αξιωματούχος υπάρχουν γνωστές ανησυχίες, ιδίως όσον αφορά την κατάσταση των μέσων ενημέρωσης, τη δίκαιη κατανομή της κρατικής χρηματοδότησης και την ασφάλεια των δημοσιογράφων.

Το σήμα σύμφωνα με τους συνεργάτες του κ.Τσίπρα ήταν καθαρό για τη διήμερη επίσκεψη της κας Γιούροβα στην Αθήνα και τις επαφές που θα έχει και κρατικούς και θεσμικούς φορείς πέρα από τη συνάντησή της με τον κ. Μητσοτάκη και τον Υπουργό Δικαιοσύνης.

Εξεταστική

Κι επειδή στην Ελλάδα προέκυψε το δίδυμο σκάνδαλο της συγκάλυψης του σκανδάλου της παρακολούθησης Ανδρουλάκη με την πλειοψηφία να κλείνει άρον άρον τις εργασίες της εξεταστικής ο επίτροπος εστίασε και στην εξεταστική επιτροπή που θα ανοίξει σε λίγες ημέρες τις εργασίες στο ευρωκοινοβούλιο.

• Το θέμα όμως δεν θα μείνει εκεί καθώς στην Αθήνα αναμένεται και η αντίστοιχη επιτροπή PEGA που συσταθεί στο Στρασβούργο για τις παρακολουθήσεις στις αρχές Νοεμβρίου.

Ωστόσο εκείνο που φαίνεται να ενόχλησε έντονα την κυβέρνηση ήταν η αιφνιδιαστική κίνηση του κ. Τσίπρα να προλάβει να συναντήσει την Επίτροπο ένα μόλις 24ωρο πριν αυτή πατήσει στην Αθήνα. Σε αυτό τον αιφνιδιασμό και στην προετοιμασία του σημαντικό ρόλο έπαιξε ένα κομβικό πρόσωπο που συμβουλεύει τον κ. Τσίπρα τους τελευταίους μήνες σε ζητήματα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.

Οι «σοφοί» του ΣΥΡΙΖΑ

Ο ρόλος της Ζωρζέτας Λάλη ήταν κομβικός.

Η πολύπειρη πρωην διευθύντρια της ΕΕ με μακρτά θητεία σε ανώτατες θέσεις των Βρυξελλών ήταν το πρόσωπο που οργάνωσε και κατεύθυνε τις επαφές του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ και είναι ένα από τα στελέχη της δεξαμενής του κ. Τσίπρα.

• Πρόκειται για πρόσωπο με σαφή πολιτική αναφορά στη Σοσιαλδημοκρατία καθώς ήταν η γυναίκα πίσω από την πρώτη Ελληνίδα Επίτροπο την κα Βάσω Παπανδρέου τη δεκαετία του 80.

Έτσι ο κ. Τσίπρας χτίζει γύρω ένα ισχυρό μηχανισμό ανθρώπων με γνώση των κορυφαίων γραφειοκρατικών και τεχνοκρατικών θεσμών αναπληρώνοντας ουσιαστικά κενά και αδυναμίες που παρουσίασε κατά την θητεία της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.  

• Τα πρόσωπα έκπληξη που υποσχέθηκε ο Αλέξης Τσίπρας στη Θεσσαλονίκη και για τα οποία θα τρίβουμε τα μάτια μας είναι θέμα χρόνου να αποκαλυφθούν.

Για την ώρα τα μόνα πρόσωπα που γνωρίζουμε ότι θα αξιοποιηθούν και εκλογικά και συμβουλευτικά σε μια επόμενη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είναι αυτά της δεξαμενής σκέψης που έφτιαξε ο ίδιος με τη βοήθεια στενών συνεργατών του και καλύπτουν όλο το εύρος των κλάδων και των πεδίων μείζονος ενδιαφέροντος που ταλανίζουν την χώρα.

• Η σημερινή σύσκεψη με το think tank αποκτά ιδιαίτερη σημασία δεδομένων των πολλαπλών κρίσεων που αντιμετωπίζει με ένταση η χώρα.

Μετά και την προδημοσίευση του δεύτερου μέρους της μελέτης Λύτρα για τους θανάτους εκτός ΜΕΘ με το σοκαριστικό επιστέγασμα για την εγκληματική πολιτική Πλεύρη στο τρίτο και τέταρτο κύμα της πανδημίας ο ρόλος των καθηγητών Ηλιόπουλου και Γεροτζιάφα επανέρχεται στο προσκήνιο. Οι παρεμβάσεις δεν του δεύτερου ήταν καταλυτικές για τη στήριξη μιας μελέτης που από την πλευρά της κυβέρνησης επιχειρήθηκε να αποδομηθεί στον υπερθετικό βαθμό μόνο και μόνο για να συγκαλύψει την επιλογή της κυβέρνησης να θαφτεί το ΕΣΥ μια και καλή.

Σημαντικό ρόλο στη στρατηγική του Αλέξης Τσίπρα και ο άνθρωπος που γέμισε με επιχειρήματα τη φαρέτρα της σκληρής κριτικής του κατά της κυβέρνησης για την ενεργειακή πολιτική και την συνεπακόλουθη ενεργειακή κρίση ήταν ο καθηγητής Φαραντούρης ο οποίος θεωρείται δεδομένο ότι θα πολιτευτεί στη μονοεδρική της Ζακύνθου απ’ όπου και κατάγεται.

Νωρίτερα σήμερα από τις Βρυξέλλες, η κ. Γιούροβα είχε μία κατ’ ιδίαν συζήτηση με τον Αλέξη Τσίπρα, στην οποία αναφέρθηκαν τόσο στο φλέγον ζήτημα των υποκλοπών όσο και γενικότερα στα προβλήματα ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, υπογραμμίζοντας ότι θα συνεχίσει αυτές τις συζητήσεις με την ελληνική κυβέρνηση αύριο, κάτι που επιτρέπει το συμπέρασμα πως ίσως ζητήσει εξηγήσεις και για τις τηλεφωνικές παρακολουθήσεις αλλά και τα συνολικότερα ζητήματα ελευθερίας του Τύπου.

Αναλυτικά όσα ειπώθηκαν στην συνάντηση Γιούροβα – Τσίπρα

“Κατόπιν αιτήματός του, η αντιπρόεδρος Γιούροβα συναντήθηκε με τον πρόεδρο του κόμματος ΣΥΡΙΖΑ, πρώην πρωθυπουργό της Ελλάδας Αλέξη Τσίπρα. Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε μία ημέρα πριν από την επίσκεψη της αντιπροέδρου Γιούροβα στην Αθήνα“, σημείωσε ο εκπρόσωπος της Κομισιόν ο οποίος ενημέρωσε τον διεθνή Τύπο για τη συνάντηση της Αντιπροέδρου Βιέρα Γιούροβα με τον Αλέξη Τσίπρα.

• “Ο κ. Τσίπρας εξέφρασε τις ανησυχίες του για ορισμένες εξελίξεις στην Ελλάδα, ιδίως όσον αφορά την ελευθερία και τον πλουραλισμό των μέσων ενημέρωσης, την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και αναφέρθηκε στις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού εναντίον μέλους της αντιπολίτευσης και δημοσιογράφων“, ενημέρωσε ο εκπρόσωπος.

“Η Αντιπρόεδρος σημείωσε τα σχόλια. Τόνισε ότι η Επιτροπή παρακολουθεί πολύ στενά όλα τα θέματα που σχετίζονται με το κράτος δικαίου σε όλα τα κράτη μέλη και ότι οι απόψεις μας περιλαμβάνονται στην έκθεση για το κράτος δικαίου του 2022″, συμπλήρωσε.

“Υπογράμμισε ότι η Επιτροπή συνεργάζεται με τις ελληνικές αρχές για την παρακολούθηση της έκθεσης για το κράτος δικαίου, και ιδίως των συστάσεων που η Επιτροπή συμπεριέλαβε σε αυτήν. Τόνισε ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μεταβαίνει στην Ελλάδα”.

• Σύμφωνα με τον ίδιο, η Αντιπρόεδρος αναγνώρισε ότι υπάρχουν γνωστές ανησυχίες, ιδίως όσον αφορά την κατάσταση των μέσων ενημέρωσης, τη δίκαιη κατανομή της κρατικής χρηματοδότησης και την ασφάλεια των δημοσιογράφων.

Επίσης, υπογράμμισε τη σημασία των συνεχιζόμενων εργασιών για την εφαρμογή των συστάσεων της Επιτροπής κατά των SLAPP και την ασφάλεια των δημοσιογράφων.

Αναφέρθηκε επίσης στην πρόσφατα εκδοθείσα Ευρωπαϊκή Πράξη για την Ελευθερία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και στο γεγονός ότι οι ελληνικές αρχές έχουν ήδη χαιρετίσει την πρόταση.

Όσον αφορά τα θέματα επιτήρησης, η αντιπρόεδρος τόνισε ότι η Επιτροπή συνεχίζει να παρακολουθεί και να συγκεντρώνει πληροφορίες σχετικά με την αναφερόμενη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού στην Ελλάδα και σε άλλα κράτη μέλη και την πιθανή αλληλεπίδραση μεταξύ των κανόνων της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων και του εθνικού πλαισίου ασφαλείας. Αναμένουμε επίσης τα αποτελέσματα της εξεταστικής επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το θέμα αυτό.

“Είναι καθήκον των κρατών μελών να εποπτεύουν και να ελέγχουν τις υπηρεσίες ασφαλείας τους, ώστε να διασφαλίζουν ότι σέβονται πλήρως τα θεμελιώδη δικαιώματα. Αυτό περιλαμβάνει την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την ελευθερία της έκφρασης. Ο ρόλος της Επιτροπής είναι να υποστηρίζει το κράτος δικαίου με συστημικό τρόπο. Ωστόσο, δεν έχουμε ερευνητικές εξουσίες, οπότε δεν είμαστε σε θέση να αξιολογήσουμε τις έρευνες που διεξάγονται από τις εθνικές αρχές και τα δικαστήρια σε μεμονωμένες περιπτώσεις“, τόνισε ο εκπρόσωπος.

• Η Αντιπρόεδρος ενημέρωσε ότι θα συζητήσει όλα τα θέματα που αναφέρονται στην έκθεση για το κράτος δικαίου του 2022 με διάφορους συνομιλητές κατά την επίσκεψή της στην Αθήνα αύριο και μεθαύριο.

Τσίπρας από Βρυξέλλες: Η Ευρώπη ανησυχεί για τις παρακολουθήσεις στην Ελλάδα

«Είχα την ευκαιρία να εκφράσω την έντονη ανησυχία μου για τα πλήγματα που έχει δεχτεί το κράτος δικαίου στην Ελλάδα, πλήγματα που θέτουν σε κίνδυνο την ίδια την δημοκρατία στη χώρα μας, για το μεγάλο σκάνδαλο των παρακολουθήσεων και το δίδυμο σκάνδαλο της συγκάλυψης της αλήθειας και των ευθυνών για τις παρακολουθήσεις πολιτικών και δημοσιογράφων, το ζήτημα του ελλείμματος πλουραλισμού στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, καθώς και το ζήτημα της υπονόμευσης και εργαλειοποίησης της δικαιοσύνης που έχει δημιουργήσει ένα μεγάλο χάσμα εμπιστοσύνης ανάμεσα στους πολίτες και στον θεσμό της δικαιοσύνης στη χώρα μας» τόνισε ο κ. Τσίπρας σε δήλωσή του σε δημοσιογράφους μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης με την κ. Γιούροβα.

• Προσέθεσε ότι «αυτή την ανησυχία για τις εξελίξεις στη χώρα μας τη συμμερίζονται εδώ στην Ευρώπη, παρακολουθούν όσα συμβαίνουν, διότι η προστασία του κράτους δικαίου δεν είναι όπως γνωρίζετε μόνο μία υπόθεση εσωτερική, αλλά αποτελεί πυλώνα των κοινών ευρωπαϊκών αξιών και του ευρωπαϊκού κεκτημένου».

“Κατόπιν αιτήματός του, η αντιπρόεδρος Γιούροβα συναντήθηκε με τον πρόεδρο του κόμματος ΣΥΡΙΖΑ, πρώην πρωθυπουργό της Ελλάδας Αλέξη Τσίπρα. Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε μία ημέρα πριν από την επίσκεψη της αντιπροέδρου Γιούροβα στην Αθήνα“, σημείωσε ο εκπρόσωπος της Κομισιόν ο οποίος ενημέρωσε τον διεθνή Τύπο για τη συνάντηση της Αντιπροέδρου Βιέρα Γιούροβα με τον Αλέξη Τσίπρα.

“Ο κ. Τσίπρας εξέφρασε τις ανησυχίες του για ορισμένες εξελίξεις στην Ελλάδα, ιδίως όσον αφορά την ελευθερία και τον πλουραλισμό των μέσων ενημέρωσης, την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και αναφέρθηκε στις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού εναντίον μέλους της αντιπολίτευσης και δημοσιογράφων“, ενημέρωσε ο εκπρόσωπος.

“Η Αντιπρόεδρος σημείωσε τα σχόλια. Τόνισε ότι η Επιτροπή παρακολουθεί πολύ στενά όλα τα θέματα που σχετίζονται με το κράτος δικαίου σε όλα τα κράτη μέλη και ότι οι απόψεις μας περιλαμβάνονται στην έκθεση για το κράτος δικαίου του 2022″, συμπλήρωσε.

“Υπογράμμισε ότι η Επιτροπή συνεργάζεται με τις ελληνικές αρχές για την παρακολούθηση της έκθεσης για το κράτος δικαίου, και ιδίως των συστάσεων που η Επιτροπή συμπεριέλαβε σε αυτήν. Τόνισε ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μεταβαίνει στην Ελλάδα”.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Αντιπρόεδρος αναγνώρισε ότι υπάρχουν γνωστές ανησυχίες, ιδίως όσον αφορά την κατάσταση των μέσων ενημέρωσης, τη δίκαιη κατανομή της κρατικής χρηματοδότησης και την ασφάλεια των δημοσιογράφων.

Επίσης, υπογράμμισε τη σημασία των συνεχιζόμενων εργασιών για την εφαρμογή των συστάσεων της Επιτροπής κατά των SLAPP και την ασφάλεια των δημοσιογράφων.

Αναφέρθηκε επίσης στην πρόσφατα εκδοθείσα Ευρωπαϊκή Πράξη για την Ελευθερία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και στο γεγονός ότι οι ελληνικές αρχές έχουν ήδη χαιρετίσει την πρόταση.

Όσον αφορά τα θέματα επιτήρησης, η αντιπρόεδρος τόνισε ότι η Επιτροπή συνεχίζει να παρακολουθεί και να συγκεντρώνει πληροφορίες σχετικά με την αναφερόμενη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού στην Ελλάδα και σε άλλα κράτη μέλη και την πιθανή αλληλεπίδραση μεταξύ των κανόνων της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων και του εθνικού πλαισίου ασφαλείας. Αναμένουμε επίσης τα αποτελέσματα της εξεταστικής επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το θέμα αυτό.

“Είναι καθήκον των κρατών μελών να εποπτεύουν και να ελέγχουν τις υπηρεσίες ασφαλείας τους, ώστε να διασφαλίζουν ότι σέβονται πλήρως τα θεμελιώδη δικαιώματα. Αυτό περιλαμβάνει την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την ελευθερία της έκφρασης. Ο ρόλος της Επιτροπής είναι να υποστηρίζει το κράτος δικαίου με συστημικό τρόπο. Ωστόσο, δεν έχουμε ερευνητικές εξουσίες, οπότε δεν είμαστε σε θέση να αξιολογήσουμε τις έρευνες που διεξάγονται από τις εθνικές αρχές και τα δικαστήρια σε μεμονωμένες περιπτώσεις“, τόνισε ο εκπρόσωπος.

Η Αντιπρόεδρος ενημέρωσε ότι θα συζητήσει όλα τα θέματα που αναφέρονται στην έκθεση για το κράτος δικαίου του 2022 με διάφορους συνομιλητές κατά την επίσκεψή της στην Αθήνα αύριο και μεθαύριο.

Κρίσιμο ορόσημο σε αυτή την προσπάθεια να «ξεπλύνει» την εικόνα της παριστάνοντας ότι το σκάνδαλο είναι… παρεξήγηση, είναι η άφιξη στην Αθήνα της Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Βέρα Γιούροβα. Όπως γράφει το Politico, η αρμόδια της ΕΕ για τις Αρχές και την Διαφάνεια έρχεται την επόμενη εβδομάδα στην Ελλάδα για να «επιθεωρήσει την κατάσταση επί του πεδίου».

Έτσι, η χθεσινή δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου Γιάννη Οικονόμου που σε πανηγυρικό ύφος «χαιρέτισε» την Ευρωπαϊκή Πράξη για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης, περιγράφεται ως προσπάθεια να καλυφθούν όλες οι παράμετροι για τις οποίες προβληματίζεται η ΕΕ. «Αλλά οι Βρυξέλλες δεν θέλουν απλώς να ακούν, αλλά να βλέπουν και πρόοδο», τόνισε στο Politico πηγή από τις Βρυξέλλες. Και η Ελλάδα βρέθηκε στον πάτο της ΕΕ στην ελευθερία του Τύπου, κάτω ακόμη και από την Ουγγαρία του Όρμπαν, στην τελευταία έκθεση των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα.

Αιτία, μεταξύ άλλων, είναι ο νόμος της κυβέρνησης Μητσοτάκη που απειλεί με φυλάκιση ως πέντε ετών για δημοσιεύματα που «μπορεί να προκαλέσουν ανησυχία ή φόβο στο κοινό ή να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στην εθνική οικονομία, τις αμυντικές δυνατότητες της χώρας ή το δημόσιο σύστημα Υγείας». Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ΜΜΕ έχουν υπογραμμίσει τα παράθυρα για κακόβουλη χειραγώγηση της νομοθεσίας, αναρωτώμενα ποιος καθορίζει τι είναι «ψευδές».

Και μπορεί ο Μητσοτάκης να εμφανίζεται να έχει «δεύτερες σκέψεις» για το νομοθέτημα που πέρασε η κυβέρνησή του, αλλά όχι μόνο δεν το τροποποιεί, αλλά φαίνεται να πηγαίνει σε ακόμη πιο ακραίες επιλογές. Αυτή την περίοδο είναι σε δημόσια διαβούλευση νέο νομοθέτημα για τα ΜΜΕ που θέλει να συγκροτήσει επιτροπή παρακολούθησης για το αν τηρούνται οι ηθικοί και πρακτικοί κανόνες από τους δημοσιογράφους. Για παραβάτες, αυτή η «επιτροπή ηθών» θα μπορεί να εξοστρακίσει ένα ΜΜΕ από τα μητρώα και να το αποκλείσει από δημόσιες χρηματοδοτήσεις για δύο χρόνια. Και αυτό, ενώ τα ΜΜΕ βρίσκονται σε υπερδεκαετή κρίση και εξαρτώνται κατά πολύ από την κρατική διαφήμιση και χρηματοδότηση.

Πρόκειται κατ’ ουσία για «επιτροπή λογοκρισίας», εκτιμά ο συντονιστής του Ευρωπαϊκού Κέντρου ΜΜΕ και Ελευθερίας του Τύπου, Γκιουρκάν Εζτουράν. «Αναρωτιέμαι σοβαρά μήπως οι κυβερνήσεις σε Τουρκία και Ελλάδα κάνουν μυστικό διαγωνισμό για το ποιος μπορεί να τραυματίσει περισσότερο την ελευθερία του Τύπου σε κάθε χώρα»…

Παρά τις προσεκτικές διατυπώσεις που συνοδεύουν τις σχετικές ανακοινώσεις, είναι φανερό ότι η Γιούροβα έθεσε όλη την ατζέντα των θεμάτων που δείχνουν ότι η ελευθεροτυπία πλήττεται στη χώρα μας, με τον κ. Οικονόμου να απαντά ως απολογούμενος και να επιχειρεί να πείσει πως η κυβέρνηση κάνει ό,τι μπορεί να για να εξασφαλίσει την ελευθερία των δημοσιογράφων. Σε κάθε περίπτωση, η χώρα μας φαίνεται πως βρίσκεται –για ακόμα μια φορά– υπό επιτήρηση από την Ευρώπη σε ένα φλέγον ζήτημα, όπως είναι η ελευθερία του Τύπου.

• Ειδικότερα, η αντιπρόεδρος της Κομισιόν αναφέρθηκε στις ανησυχίες που διατυπώθηκαν σε διάφορες πρόσφατες εκθέσεις οργανώσεων για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων των νομοθετικών εξελίξεων που σχετίζονται με την ποινικοποίηση της παραπληροφόρησης και τη διακυβέρνηση του εθνικού οργανισμού Τύπου.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα που εξέδωσε το γραφείο της αντιπρέδρου, η Βέρα Γιούροβα υπογράμμισε τη σημασία της εφαρμογής των πρόσφατων συστάσεων κατά του SLAPP και της υποστήριξης της οδηγίας. Αναφέρθηκε επίσης στην επικείμενη Ευρωπαϊκή Πράξη για την Ελευθερία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Επέμεινε στη σημασία της αυτορρύθμισης, η οποία θα μπορούσε να ενθαρρυνθεί από τον νόμο, και του σεβασμού των επαγγελματικών προτύπων.

• Στη συνέχεια, οι δύο πολιτικοί επικεντρώθηκαν στην ασφάλεια των δημοσιογράφων εντός της ΕΕ. Η αντιπρόεδρος ρώτησε σχετικά με την έρευνα για τη δολοφονία του ερευνητή δημοσιογράφου Γ. Καραϊβάζ και τη δράση για τη βελτίωση της προστασίας των δημοσιογράφων στην Ελλάδα, όπως υπογραμμίζεται στην έκθεση για το κράτος δικαίου του 2021.

Ο αναπληρωτής υπουργός επισήμανε μια σειρά μέτρων για την εφαρμογή της Σύστασης της Επιτροπής σχετικά με την ασφάλεια των δημοσιογράφων, στα οποία συμμετέχουν πολλά υπουργεία. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαία αξιωματούχος εξέφρασε την ικανοποίησή της για τις συγκεκριμένες προσπάθειες. Στο ίδιο κλίμα, ο Γ. Οικονόμου περιέγραψε πρόσθετα μέτρα για τη στήριξη των τοπικών μέσων ενημέρωσης και τη διαφάνεια της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης. 

Η αντιπρόεδρος επέμεινε στη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη στην κατανομή των δημόσιων πόρων, συμπεριλαμβανομένης της κρατικής διαφήμισης. Ο αναπληρωτής υπουργός ενημέρωσε τον αντιπρόεδρο ότι η Ελλάδα πρόκειται να υιοθετήσει νέα νομοθεσία που θα ασχολείται με τα θέματα αυτά και θα θέτει πρόσθετους στόχους και διαφανή κριτήρια προς αυτή την κατεύθυνση. 
 
Η αντιπρόεδρος αναφέρθηκε στην προετοιμασία της Έκθεσης για το Κράτος Δικαίου του 2022, καθώς και στις ανησυχίες που διατυπώθηκαν σε διάφορες πρόσφατες εκθέσεις οργανώσεων για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων των νομοθετικών εξελίξεων που σχετίζονται με την ποινικοποίηση της παραπληροφόρησης και τη διακυβέρνηση του εθνικού οργανισμού τύπου. Υπογράμμισε τη σημασία της εφαρμογής των πρόσφατων συστάσεων κατά του SLAPP και της υποστήριξης της οδηγίας.
 
Αναφέρθηκε επίσης στην επικείμενη Ευρωπαϊκή Πράξη για την Ελευθερία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Επέμεινε στη σημασία της αυτορρύθμισης, η οποία θα μπορούσε να ενθαρρυνθεί από τον νόμο, και του σεβασμού των επαγγελματικών προτύπων.

Γιούροβα και Οικονόμου συζήτησαν για τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τη σημασία της ισχυρής ενωμένης δράσης της ΕΕ. Συμφώνησαν στην ανάγκη να υποστηριχθούν οι δημοσιογράφοι που κάνουν ρεπορτάζ στην πρώτη γραμμή και να καταπολεμηθεί η ρωσική πολεμική προπαγάνδα.

Η αντιπρόεδρος της Κομισιόν ανέφερε ότι η Επιτροπή έχει δαπανήσει περισσότερα από 6 εκατομμύρια ευρώ για την επείγουσα στήριξη των δημοσιογράφων στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένου του προστατευτικού εξοπλισμού, της κατάρτισης, της ψυχολογικής υποστήριξης και της μετεγκατάστασης, όταν είναι απαραίτητο.

• Στη δική του ανακοίνωση ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, χωρίς να μπαίνει σε πολλές λεπτομέρειες επιχείρησε να δημιουργήσει εικόνα… ανθηρή υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση παρουσίασε θέσεις και στοιχεία που διαψεύδουν τα όσα έχουν δει τον τελευταίο καιρό το φως της δημοσιότητας.

Αναλυτικά:

Με την Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Věra Jourová, αρμοδιότητα της οποίας είναι οι Αξίες και η Διαφάνεια, συναντήθηκε σήμερα (24/05) ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, κ. Γιάννης Οικονόμου. Η συνάντηση, στην οποία συμμετείχαν ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην Ε.Ε., Πρέσβης, κ. Βράιλας, ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, κ. Γαλαμάτης, η επικεφαλής του νομικού τμήματος της Μ.Ε.Α., κ. Μαμούνα και ο Διευθυντής του Γραφείου του Υφυπουργού, κ. Μπακογιάννης,  πραγματοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος που είχε υποβάλει με επιστολή του στις 31/03/2022 ο κ. Οικονόμου στην κ. Αντιπρόεδρο.

Αρχικά, ο κ. Οικονόμου εξέφρασε την υποστήριξη της ελληνικής Κυβέρνησης στις πρωτοβουλίες της Ε.Ε. για την παροχή προστασίας σε όλους τους δημοσιογράφους που καλύπτουν τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και σε Ουκρανούς δημοσιογράφους, στους οποίους οφείλεται έμπρακτη αλληλεγγύη σε όλα τα επίπεδα. 

Στη συνέχεια,  παρουσίασε  αναλυτικά και τεκμηριωμένα το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία του Τύπου στην Ελλάδα, τις νομοθετικές πρωτοβουλίες και τις πολιτικές της Κυβέρνησης τα τελευταία δύο χρόνια, αναφορικά με την προστασία της ελευθερίας της έκφρασης και του πλουραλισμού, την προστασία του δημοσιογραφικού επαγγέλματος, τη στήριξη των επιχειρήσεων Τύπου και την ενίσχυση της διαφάνειας και της ανεξαρτησίας των Μ.Μ.Ε..

Παράλληλα, ο κ. Οικονόμου παρουσίασε τις θέσεις της ελληνικής Κυβέρνησης σχετικά με την κριτική που εσχάτως έχει ασκηθεί από συγκεκριμένους φορείς για την ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα, παρουσιάζοντας συγκεκριμένα στοιχεία που αποκαθιστούν την πραγματικότητα και διαψεύδουν τις αιτιάσεις που έχουν διατυπωθεί σε βάρος της χώρας μας. 

Στην Ελλάδα η ελευθερία του Τύπου είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη. Ο πλουραλισμός και η υπεράσπιση του δημοσιογραφικού έργου κατοχυρώνονται τόσο θεσμικά, όσο και στην πράξη. Για αυτό και η χώρα μας συγκαταλέγεται στους πιο ενεργούς εταίρους της Ε.Ε., όσον αφορά τη συνδρομή των μελλοντικών πρωτοβουλιών της Επιτροπής.