Επιστημονικά, ωστόσο, όπως προκύπτει και από διάφορα συγγράματα , ο όρος έχει καταχωρηθεί στον Γιάννη Λούλη (την εφαρμοσμένη πολιτική εκδοχή του οποίου ανέλαβε ο Άρης Σπηλιωτόπουλος), και αφορά την στρατηγική που ακολούθησε ο Κώστας Καραμανλής αμέσως μετά την ανάληψη της ηγεσίας της Ν.Δ, το 1997, και εκτείνεται χρονικά μέχρι και την δεύτερη εκλογική νίκη του, το 2007. Η στρατηγική αυτή πολύ αργότερα είχε θεωρηθεί υπαίτια για τη συρρίκνωση της Ν.Δ από εκφραστές της δεξιάς πτέρυγας, όπως ο Άδωνης Γεωργιάδης, που είχαν εισηγηθεί και υλοποιήσει το άνοιγμα στον δεξιό χώρο, με πρώτο διδάξαντα επ΄ αυτού τον Αντώνη Σαμαρά.

Η συμμετοχή, πλέον, των Γιάννη Λούλη και Άρη Σπηλιωτόπουλου στο επιτελείο του Στέφανου Κασσελάκη προειδεάζει “εξ’ ορισμού” για την εφαρμογή μιας παρόμοιας στρατηγικής, προφανώς προσαρμοσμένης στις σημερινές πολιτικές συνθήκες. Επ’ ουδενί, πάντως, εάν ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ήθελε μία στροφή προς τα αριστερά δεν θα έπρεπε να φέρει δίπλα του δύο τέτοιους συμβούλους.

Όμως δεν πρέπει να τον αδικεί κανείς, δεδομένου ότι με τον Γιάννη Λούλη είχε τακτικές επαφές και ο Αλέξης Τσίπρας, την περίοδο της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, όταν ο σύμβουλος επικοινωνίας (που απέχει εδώ και χρόνια από τα πολιτικά πράγματα και μετά την περίοδο Καραμανλή εστίασε στην πολιτική και επιχειρηματική αγορά της Κύπρου). Οι φήμες αναφέρουν πως ο Αλέξης Τσίπρας, όντας τότε πρωθυπουργός, είχε παρακολουθήσει ένα βράδυ μία συνέντευξη του επικοινωνιολόγου στη δημόσια τηλεόραση, όταν ο Γιάννης Λούλης, μεταξύ άλλων, είχε πει πως “ο Τσίπρας ήρθε για να μείνει”. Το πρωί της επόμενης μέρας έλαβε τηλεφώνημα από τον στενό συνεργάτη του πρωθυπουργού, και προσωπικό του φίλο έως σήμερα, Θανάση Καρτερό και έτσι πραγματοποιήθηκε η πρώτη διά ζώσης επαφή που οικοδόμησε μία σχέση επικοινωνίας.

Ο πρώην πρωθυπουργός ήταν αυτός, άλλωστε, που “επιστράτευσε”, για τις εκλογές του 2023, τον καθηγητή και εκλογολόγο Νίκο Μαραντζίδη, επίσης θιασώτη της διεύρυνσης προς το κέντρο. Ενώ με τον Άρη Σπηλιωτόπουλο, ο Αλέξης Τσίπρας κρατούσε επίσης ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας και υπήρχαν σκέψεις ακόμα και υποψηφιότητάς του με τον ΣΥΡΙΖΑ. Κάτι που δεν ευοδώθηκε επειδή εκδηλώθηκαν εσωτερικές αντιδράσεις. Εκείνη την περίοδο, ο Άρης Σπηλιωτόπουλος συμμετείχε στην γνωστή ομάδα των πρώην “καραμανλικών” με τους Σάββα Τσιτουρίδη, Χρήστο Ζώη, Κρινιώ Κανελλοπούλου (κόρη του αείμνηστου Θανάση Κανελλόπουλου), Κατερίνα Παπακώστα και φυσικά τον Ευάγγελο Αντώναρο. Ο τελευταίος ήταν και ο μοναδικός που βρέθηκε τελικά στα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ (Ανατολική Αττική) και τώρα στο ευρωψηφοδέλτιο.

Λογικό είναι πως με την συνεργασία με τους Λούλη και Σπηλιωτόπουλο, ο Στέφανος Κασσελάκης ξεκινά τη νέα στρατηγική του όχι μόνο προς το κεντρο αλλά και προς ένα νέο πολιτικό υποκείμενο που, όπως θεωρούν στην Κουμουνδούρου, θα αντιστοιχεί στις εντελώς νέες συνθήκες. Ο καιρός θα δείξει εάν αυτή είναι η ενδεδειγμένη επιλογή.

του ΓΙΑΝΝΗ ΛΟΥΛΗ*

Από κει και πέρα, τα Τέμπη μεταβλήθηκαν σε σκοτεινή εικόνα της χώρας, και πραγματική εικόνα του Μητσοτάκη. Τούτο συνέβη για δυο λόγους: Η μοιραία αυτή καταστροφή ανέδειξε τεράστιες αδυναμίες στη λειτουργία του πελατειακού κράτους. Σε κάθε γωνιά της διαδρομής της κυβέρνησης στον συγκεκριμένο χώρο, εντοπίστηκαν τραγικές και προκλητικές αδυναμίες. Ο μύθος του «επιτελικού κράτους» που θα έπρεπε να διαχειρισθεί τον συγκεκριμένο τομέα, αποδείχθηκε διάτρητος, σαθρός και προκλητικά αναποτελεσματικός. Άλλωστε, ως κύρια αρχική ενασχόληση του «επιτελικού κράτους» (και του μύθου που το συνόδευε) ξεπήδησαν οι προκλητικές και βαθύτατα αντιδημοκρατικές υποκλοπές. Αυτές παραβίαζαν ανθρώπινα και δημοκρατικά δικαιώματα.

Η κρίση των Τεμπών μετατράπηκε, μέσα σε λίγες ώρες, στον χειρότερο εφιάλτη της κυβέρνησης και του πρωθυπουργού. Να σημειωθεί επίσης πως ο Μητσοτάκης, είχε αναλάβει την ηγεσία της ΕΥΠ που έκανε τις μαζικές υποκλοπές, με κύριο αυτουργό και συντονιστή τον ανιψιό του, μιαν ευφυή προσωπικότητα που όμως δεν είχε κανένα μέτρο στις δράσεις του. Αλλά και στο πώς οι υποκλοπές εξαχρειώθηκαν, ως σκοτεινή πρακτική. Μέχρι να αποκαλυφθούν. Ενώ, εν τέλει, τα χειρότερα που συνδέθηκαν με τις δράσεις αυτές, κουκουλώθηκαν. Επιστρέφοντας πάντως στην τραγωδία των Τεμπών, που πολιτικά τραυμάτισε σοβαρά την κυβέρνηση Μητσοτάκη (πολύ περισσότερο από τις υποκλοπές) πέραν της ανθρώπινης τραγωδίας, συνέβη και κάτι άλλο: Ο πρωθυπουργός απέδρασε σε όσα συνέβησαν, με φραστικές αστοχίες που ξεπερνούσαν τα όρια. Έμοιαζε να βρίσκεται σε ένα δικό του σύμπαν. Παγερό. Αντί να αναδείξει την ανθρώπινη πλευρά της τραγωδίας, ειδικά τα νέα παιδιά που χάθηκαν, επιχείρησε να αποτινάξει τις όποιες ευθύνες για δυσλειτουργίες και δυσπραγίες του υπάρχοντος «συστήματος», ρίχνοντας (αυτές ήσαν οι πρώτες κουβέντες του) τις ευθύνες στο μηχανοδηγό. Το ατόπημα ήταν μεγάλο. Ασυγχώρητο.

Σε ένα λοιπόν κρισιμότατο σταυροδρόμι μιας κυβέρνησης, η οποία είχε ήδη αρχίσει να φθείρεται, να κατηγορείται διότι δεν προστάτευε σε εποχές κρίσης, τις κοινωνικά ευαίσθητες ομάδες, ο πρωθυπουργός εξέπεμψε κυνισμό και παγερότητα. Άργησε επίσης να υποχρεώσει σε παραίτηση τον αρμόδιο υπουργό, ο οποίος έδινε την εντύπωση, πως πέραν του ονόματός του, ήταν παντελώς ακατάλληλος για να διαχειρισθεί το αντικείμενό του. Ενώ βασική μέριμνά του ήταν να δηλώσει ότι θα είναι υποψήφιος στις Σέρρες! Με όλα αυτά να συμβαίνουν, ήταν φανερό πλέον πως τα γεγονότα ξεπερνούσαν και απομυθοποιούσαν τον πρωθυπουργό, ο οποίος υποστηρίζονταν από τη συντριπτική πλειοψηφία των ΜΜΕ.

Από εκεί και πέρα, άρχισαν να ξετυλίγονται δύο πραγματικότητες: Οι μύθοι ενός πρωθυπουργού που ήταν πρότυπο αποτελεσματικού ηγέτη, και μιας κυβέρνησης , επίσης αποτελεσματικής και οργανωμένης, που άρχισαν να αποσυντίθενται. Φυσικά, οι δημοσκοπήσεις που βρίσκονταν σε «αποστολή» στήριξης της κυβέρνησης, αλλά και τα ΜΜΕ που είχαν την ίδια στόχευση, βομβάρδιζαν με προπαγάνδα την κοινωνία. Ως ένα σημείο άλλωστε, πετύχαιναν τους στόχους τους. Όμως με την πάροδο του χρόνου, οι αντιστάσεις στην κοινωνία, που αντιμετώπιζε πιέσεις στο οικονομικό πεδίο, δυνάμωναν. Μαζί και η κυβερνητική φθορά. Αυτό αποκάλυπτε η μόνη όντως ανεξάρτητη δημοσκόπηση της MRB. Τούτη έδειχνε, αρχικά, τη διαφορά ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ να μειώνεται στο 6%. Όμως μετά τα Τέμπη, η διαφορά έπεσε περίπου στο 3%. Συνολικά πλέον το κυβερνών κόμμα, έχανε έδαφος. Κομβικός ήταν, επίσης, ένας κρισιμότατος δείκτης με βάση την MRB: Προ των Τεμπών, ο Μητσοτάκης, θεωρείτο «καταλληλότερος πρωθυπουργός» από το 38,8%. Τι συνέβη όμως μετά τα Τέμπη; Ο πρωθυπουργός έπεσε στο 33,8%! Η διαφορά στο πεδίο αυτό από τον Τσίπρα συρρικνώθηκε στο 4,5%. Συμπέρασμα: Η μεγάλη δύναμη της «πρωθυπουργικότητας» Μητσοτάκη είχε πληγεί. Το πολιτικό κλίμα για την κυβέρνηση, συνολικά, είχε σκοτεινιάσει.

Ο εικαζόμενος εύκολος «περίπατος» της κυβέρνησης, έγινε τρέκλισμα Ο Τσίπρας μπορεί να μην έχει άμεση ισχυρή δυναμική, αλλά ανασυντάσσεται με θετικά στοιχεία των καλών στιγμών του. Την ώρα μάλιστα που οι κακές στιγμές έχουν αρχίσει να βυθίζουν τον Μητσοτάκη. Μια αντίδραση των ψηφοφόρων, που κατέγραψε η MRB, είναι πολύ σημαντική, ως βουβή δυναμική: Έτσι, σε σχετική ερώτηση το 39% θα ενοχλείτο εάν η ΝΔ κέρδιζε τις εκλογές, με την αντίστοιχη ενόχληση από νίκη του ΣΥΡΙΖΑ να είναι χαμηλότερη , με 31,7%. Ποιο είναι το νόημα αυτών των στοιχείων όμως; Πρώτον, η κόπωση από τη διακυβέρνηση της ΝΔ έχει ξαφνικά ενταθεί αισθητά! Δεύτερον, ο ΣΥΡΙΖΑ γίνεται απειλητικός, καθώς κάποιοι ψηφοφόροι του, που τον εγκατέλειψαν το 2019, τώρα ίσως να επιστρέψουν σε αυτόν. Πάντως, από την άλλη πλευρά, ψηφοφόροι του τον ψήφισαν το 2019, τώρα, για διάφορους λόγους ταλαντεύονται χωρίς να είναι σαφές τι θα πράξουν.

Αν ο Τσίπρας ‒όπως από καιρό επαναλαμβάνουμε κουραστικά‒ είχε αμέσως μετά τις εκλογές του 2019, αλλάξει συθέμελα το κόμμα του, προσελκύοντας νέα, φρέσκα, και ανοιχτόμυαλα στελέχη, θα ήταν σε θέση τώρα, όχι απλώς να ανταγωνισθεί με ίσους όρους τη ΝΔ του Μητσοτάκη, αλλά να αποκτήσει προβάδισμα τώρα. Άλλωστε, όπως έχει γίνει πλέον αντιληπτό στη φάση αυτή, η ΝΔ του Μητσοτάκη, που φάνταζε ισχυρή και κυρίαρχη, είχε σαθρές βάσεις. Πόσο σαθρές θα ήσαν οι βάσεις αυτές, θα γινόταν αντιληπτό σε μια διαδρομή αυτοτραυματική, από το μετριότατο ανθρώπινο δυναμικό της, μέχρι την ηγετική της ομάδα και κυρίως τις πρακτικές της, που εξανέμισαν ένα μεγάλο εκλογικό πλεονέκτημα. Αυτή η ΝΔ, προφανώς μικρή σχέση έχει με τη ΝΔ του Κώστα Καραμανλή του «μεσαίου χώρου», ο οποίος θαρραλέα κατακεραύνωσε τις άνομες πρακτικές των υποκλοπών. Άλλωστε η δεξιά στροφή της ΝΔ είχε ξεκινήσει υπό την ηγεσία του Αντώνη Σαμαρά.

Στην πραγματικότητα η χώρα μας καλείτο στις δύσκολες αυτές εποχές, με την παγκόσμια τοξικότητά της να διαπερνά το πολιτικό σκηνικό διεθνώς, να αποκτήσει δύο σύγχρονα κόμματα, όχι πελατειακά, που να προσελκύσουν ποιοτικό ανθρώπινο υλικό. Επίσης τα κόμματα αυτά θα έπρεπε, επιτέλους, να διαμορφώσουν ένα μη πελατειακό κράτος, που να προδίδει τον βαθύτατο πολιτικό αναχρονισμό της χώρας μας. Σήμερα οι μετακλητοί (δηλαδή αμιγώς κομματικά στελέχη στην κορυφή της κρατικής πυραμίδας) είναι τριπλάσιοι από την εποχή του ΣΥΡΙΖΑ! Καθρεπτίζουν λοιπόν ένα άρρωστο κράτος. Το οποίος είναι ‒και παραμένει‒ ως: Ο μεγάλος ασθενής της χώρας.

Δεν χρειάζεται παρά ένα βλέμμα στην Κύπρο (όπου εργάσθηκα χρόνια) για να διαπιστώσουμε ότι το υπουργείο εκεί, διαθέτει διευθυντή από τα σπλάχνα του και ιεραρχία από τα στελέχη του. Μετακλητοί δεν υπάρχουν. Και ο υπουργός έχει ένα σύμβουλο. Το τι γίνεται στη χώρα μας, με τον χαμηλότατου επιπέδου κομματισμό του κράτους το βιώνουμε όλοι. Η ΝΔ του Μητσοτάκη είναι συνέχεια του συστήματος αυτού. Από εκεί και πέρα, η προοπτική μιας πραγματικά «προοδευτικής» κυβέρνησης, και κατά προτίμηση μη μονοκομματικής, φαντάζει κάτι μεταξύ πραγματικής πρόκλησης και ονείρου θερινής νυχτός! Άλλωστε, μέχρι τώρα κυριαρχούν εικονικές πραγματικότητες.

Και ας μην αυταπατώμεθα: Οι ψηφοφόροι, κυρίως, θα επιλέξουν το μη χείρον! 

To άρθρο του Γιάννη Λούλη δημοσιεύτηκε στην “Εφημερίδα των Συντακτών”

 *Ο Γιάννης Λούλης, διδάκτωρ του Καίμπριτζ, είναι επικοινωνιολόγος και συγγραφέας πολλών βιβλίων. Με πιο πρόσφατο το «Η τοξική εποχή μας» (Καστανιώτης, 2022).

Ο τελευταίος με άρθρο του στην “Εφημερίδα των Συντακτών” έκανε λόγο για “the new kid in town” όσον αφορά την δημοσκοπική άνοδο του ΚΙΝΑΛ λόγω της εκλογής του Νίκου Ανδρουλάκη.

Η παρέμβαση του Ανδρέα Τσούνη απευθύνεται προφανώς στη νέα ηγεσία του ΚΙΝΑΛ και επισημαίνει την παρακαταθήκη της Φώφης Γεννηματά για αυτόνομη πορεία με στόχο να αναδειχθεί το Κίνημα σε αντίπαλο πόλο της Δεξιάς.

Ο Ανδρέας Τσούνης αναφέρει:

Άκουγα τον επικοινωνιολόγο Γ. Λούλη το πρωί στο ραδιόφωνο και πρότεινε στον Ν. Ανδρουλάκη να μπει το Κίνημα Αλλαγής σε συγκυβέρνηση με την Νέα Δημοκρατία και τον Μητσοτάκη, στο ενδεχόμενο μη αυτοδυναμίας της ΝΔ σε δεύτερες εκλογές, χωρίς να είναι ο ίδιος υπουργός ή αντιπρόεδρος όπως έκανε ο Β. Βενιζέλος αλλά να πάρουν υπουργεία άλλα στελέχη και βουλευτές μας.

Προφανώς οι επιθέσεις “φιλίας” όλου του δεξιού συστήματος θα ενταθούν το επόμενο διάστημα. Μόνη απάντηση σε όλη αυτή την επίθεση είναι η παρακαταθήκη της Φ. Γεννηματά για πρωταγωνιστικό ρόλο της Παράταξης μας με ενότητα, προοδευτικό πολιτικό πρόσημο και αυτόνομη πορεία. Οι επιθέσεις αυτές πρέπει να απαντηθούν τώρα, άμεσα, για να μην χαθεί το μομέντουμ του αποτελέσματος της πρόσφατης εσωκομματικής διαδικασίας και να γίνει το Κίνημα μας αντίπαλος πολιτικός πόλος της Δεξιάς.

Οι πληροφορίες αναφέρουν πως αρκετές από τις ιδέες για τη διεύρυνση του ΣΥΡΙΖΑ έχουν προκύψει και από εισηγήσεις του κ. Λούλη. Οι πληροφορίες θέλουν, μάλιστα, να έχει την άποψη πως ο Αλέξης Τσίπρας έπρεπε να κάνει την μεγάλη σύγκρουση και να υπερβεί τον ΣΥΡΙΖΑ θέτοντας την βάση για μια παράταξη με σοσιαλδημοκρατικά χαρακτηριστικά. Αλλωστε από το ’17 έλεγε συχνά πως “ο Τσίπρας ήρθε για να μείνει”.

Σε άρθρο του στην “Εφημερίδα των Συντακτών”, ωστόσο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου στέλνοντας μήνυμα στον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ σχετικά με τον “παράγοντα Ανδρουλάκης” και τον κίνδυνο που εγκυμονεί η άνοδος του ΚΙΝΑΛ. Κάνει λόγο για το “new kid in town” και τον κίνδυνο “ο ΣΥΡΙΖΑ να καταπιεί τον Τσίπρα”.

Περιεκτικά επισημαίνει:

Για τη ΝΔ: «αν και πάντα κυρίαρχη (κυρίως λόγω της αντοχής της εικόνας του πρωθυπουργού), περνάει την πιο φθοροποιό φάση της». Και προσθέτει: «Χωρίς αμφιβολία η κυβερνητική παράταξη παραμένει κυρίαρχη πολιτικά και τούτο παρά τις εντεινόμενες αδυναμίες και τα λάθη της που έχουν πολλαπλασιαστεί. Όπως δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις το ισχυρότερο όπλο της ΝΔ είναι η υπεροχή του Κυριάκου Μητσοτάκη σε «πρωθυπουργική εικόνα», έναντι του Αλέξη Τσίπρα. Όμως, αν και η αίσθηση της κυβερνητικής αξιοπιστίας διολισθαίνει, πάντως υπερτερεί εκείνης του ΣΥΡΙΖΑ».

Για τον ΣΥΡΙΖΑ: «Οι κραυγαλέες μετεκλογικές αδυναμίες του είναι το καλύτερο δώρο στη ΝΔ του Μητσοτάκη. Εδώ τα πράγματα είναι ξεκάθαρα καθώς οι πιο απαιτητικοί ψηφοφόροι του κόμματος κατανοούν τα στρατηγικά αδιέξοδα αλλά και τα επικοινωνιακά ατοπήματα….Ο δρόμος των ανατροπών σε όλα τα επίπεδα για κάτι ουσιαστικά διαφορετικό από ό,τι αντιπροσώπευε και εξέφραζε ένα κατάκοπο κόμμα, ήταν η μόνη σωτηρία. Ψηφοφόροι που επέλεξαν τον ΣΥΡΙΖΑ την δωδεκάτη ώρα στις εκλογές αλλά και εκείνοι που τον ψήφισαν με μισή καρδιά θα απομακρύνονταν αν ο ΣΥΡΙΖΑ παρέμενε αναλλοίωτος. Ο συγκεκριμένος κύκλος του είχε κλείσει. Ένας άλλος κύκλος έπρεπε να ανοίξει, τροφοδοτώντας και μια αντίστοιχη νέα εικόνα της ηγεσίας. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ έμενε αναλλοίωτος κρίσιμοι ψηφοφόροι του, αλλά και εν δυνάμει ψηφοφόροι, θα πίστευαν πως το πολιτικό αυτό προϊόν ήταν αγιάτρευτο! Υπήρχε όμως και κάτι χειρότερο: Οι ψηφοφόροι, που είχαν κεντρική συναισθηματική πρόσδεση με τον Τσίπρα, να χάσουν την επαφή τους με τον ίδιο, που είχε προσωπικά κερδίσει δύο εκλογικές μάχες. Το να καταπιεί ο ΣΥΡΙΖΑ τον Τσίπρα, έναν αρχικά ιδιαίτερα επικοινωνιακό και φωτεινό πολιτικό, ήταν ο απόλυτος αυτοχειριασμός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Όπερ και εγένετο».

Για τον Νίκο Ανδρουλάκη: «Με δεδομένη την εικόνα των δύο μεγαλύτερων κομμάτων, όπως άρχισε να διαμορφώνεται με τη φθορά τους, είναι απολύτως φυσικό κάποιοι ψηφοφόροι να αποτραβιούνται από τις βασικές επιλογές που προσφέρονται. Πριν από την εμφάνιση του «new kid Ανδρουλάκη», εκείνο που θα εκδηλωνόταν θα ήταν μια γνώριμη σε όλους μας επανάληψη ως φαινόμενο. Το «κανείς από τους δύο» σκαρφάλωνε όταν «οι δύο» ήταν πάντα οι συνήθεις διεκδικητές. Τούτη ακριβώς η τάση είναι λοιπόν το μεγάλο δώρο στον Ανδρουλάκη. Η επιλογή Ανδρουλάκη, που καταγράφουν κάποιες πρόσφατες δημοσκοπήσεις, αν θέλουμε να είμαστε ψυχρά ρεαλιστές, είναι πρωτίστως η τιμωρία «των άλλων δύο». Όμως αυτή η πραγματικότητα δεν θα έπρεπε να τον απογοητεύσει. Ούτε να τον οδηγήσει σε σπασμωδικές κινήσεις. Καθώς παρόμοιες κινήσεις υπάρχει κίνδυνος να αποδειχθούν μοιραίες. Ο Νίκος Ανδρουλάκης οφείλει να αξιοποιήσει τα όπλα που μνημονεύτηκαν ήδη, αδιαφορώντας για το ότι με την πάροδο του χρόνου θα επικριθεί και για την απουσία ξεχωριστού επικοινωνιακού χαρίσματος. Κάτι που ισχύει. Άλλωστε οι πολίτες, στη φάση της απογοήτευσής τους από το πολιτικό σκηνικό, ελάχιστα ενδιαφέρονται για επικοινωνιακές φωτοβολίδες, καθώς έχουν αποστασιοποιηθεί από τη ρητορική των συγκρούσεων και της πόλωσης. Κατά κάποιο τρόπο λοιπόν ο Ανδρουλάκης ευνοείται από την απουσία χαρίσματος! Ως new kid στην πολιτική είναι κρίσιμο να παραμείνει ως ο χαμηλότερος εαυτός του. Έστω και αν δεν συγκινεί…»

Ολόκληρο το άρθρο του Γιάννη Λούλη στην “Εφημερίδα των Συντακτών”

Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΙΚΟΝΑ
Ο τίτλος της ανάλυσης για το «νέο παιδί στην πόλη» είναι προφανές σε ποιο εγχώριο πολιτικό φαινόμενο παραπέμπει. Τούτος είναι άλλωστε ο λόγος για τον οποίο η «Μεγάλη Εικόνα», ως στήλη, προσεγγίζει κατ’ εξαίρεση το εσωτερικό μέτωπο, αν και το παγκόσμιο σκηνικό αποτελεί την κύρια ενασχόλησή της. Χρειαζόταν λοιπόν κάτι νέο ως φαινόμενο για να ρίξουμε μια ματιά «στα δικά μας». Εστω και ως πρόσκαιρη στάση. Φυσικά, το «νέο παιδί στην πόλη» είναι ο Νίκος Ανδρουλάκης. Αλλά και οι νέοι άνθρωποι που τον περιβάλλουν.

Ενώ η παρουσία αυτή, είτε αποκτήσει βαθύτερες ρίζες είτε εξαϋλωθεί, έρχεται σε μια συγκυρία όπου η κυβερνητική παράταξη, αν και πάντα κυρίαρχη (κυρίως λόγω της αντοχής της εικόνας του πρωθυπουργού), περνάει την πιο φθοροποιό φάση της. Παράλληλα, η αξιωματική αντιπολίτευση, παρά τις συσσωρευμένες δυσκολίες της κυβέρνησης, όχι μόνο δεν κερδίζει έδαφος, αλλά υποχωρεί. Ούτε χρειάζεται ιδιαίτερη φιλοσοφία για να διαπιστωθεί η παντελής απουσία δυναμικής από μέρους της. Αλλά και ένα ευρύτερο κενό στο πολιτικό σκηνικό.

Πριν όμως περάσουμε στην ουσία των πραγμάτων, ας χαλαρώσουμε για λίγο παραπέμποντας στο ιστορικό του τραγουδιού «Τhe new kid in town». Αυτό είχε ως δημιουργούς και εκτελεστές το διάσημο συγκρότημα κάντρι-ροκ «Eagles». Βρίσκεται στον εμβληματικό τους δίσκο «Hotel California». Τραγούδι και δίσκος έφτασαν στην κορυφή το 1976. Παράλληλα το 2018 ο δίσκος με τις επιτυχίες των «Eagles» (1971-1975) ανακηρύχτηκε το κορυφαίο best seller των ετών 1982-2018! Ετσι, περνώντας στα δικά μας, αν λοιπόν κανείς δεχτεί ότι ο Νίκος Ανδρουλάκης θα αποδειχτεί επί της ουσίας (και όχι απλώς τυπικά) the new kid in town, τότε ίσως και να ισχύσουν οι στίχοι του τραγουδιού «όλοι σ’ αγαπούν, γι’ αυτό μην τους απογοητεύσεις» (don’t let them down)! Θα ισχύσουν όμως;

Οπως συμβαίνει στις περιπτώσεις ενός μικρού κόμματος το οποίο αναζητεί ευρύτερο ζωτικό χώρο ανάμεσα σε δύο ισχυρούς ανταγωνιστές, όλα κρίνονται τόσο από την πιο μακροχρόνια εικόνα του, όσο και από την εικόνα των ανταγωνιστών του. Αλλωστε μια πρώτη ματιά στις δημοσκοπήσεις (άλλες μάλλον πιο αξιόπιστες και άλλες αμφιλεγόμενες εντός ενός δημοσκοπικού πλαισίου με πολλές σκιές) δείχνει ότι η εντεινόμενη φθορά των δύο μεγαλύτερων κομμάτων παρέχει, εν δυνάμει, ευκαιρίες για τον Ανδρουλάκη. Την ίδια ώρα, όμως, ο τελευταίος για να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες αυτές θα πρέπει:

Πρώτον, να αποφύγει κάθε κραυγαλέο λάθος που θα τραυματίσει οτιδήποτε έχει σχέση με τη φρεσκάδα που εκπέμπει και τα συστατικά της.

Δεύτερον, να μην «εκβιάσει» την απόκτηση πολιτικών πόντων με απότομες, έντονες και κραυγαλέες κινήσεις.

Τρίτον, να συντηρήσει πάνω από όλα μια εικόνα χωρίς εξάρσεις, όπου οι δυνάμεις της θα είναι οι χαμηλοί τόνοι, η μετριοπάθεια και η φρεσκάδα που αναδίδουν οι νέοι άνθρωποι που τον περιβάλλουν. Προσδοκώντας ότι την πόλωση θα την ανακυκλώσουν οι δύο πιο ισχυροί μονομάχοι. Κάνοντας έτσι τη διαφορά!

Τέταρτον, τηρώντας όλα τα παραπάνω υπομονετικά να αφήσει τον χρόνο να λειτουργήσει υπέρ του. Ηρεμα και ομαλά. Περιφρουρώντας το ότι είναι όντως ένα «νέο παιδί στην πόλη». Με ποιότητα παρουσίας. Και, κυρίως, με φρέσκα νεανικά πρόσωπα γύρω του.

Χωρίς αμφιβολία, η κυβερνητική παράταξη παραμένει κυρίαρχη πολιτικά και τούτο παρά τις εντεινόμενες αδυναμίες και τα λάθη της που έχουν πολλαπλασιαστεί. Οπως δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις, το ισχυρότερο όπλο της Ν.Δ. είναι η υπεροχή του Κυριάκου Μητσοτάκη σε «πρωθυπουργική εικόνα» έναντι του Αλέξη Τσίπρα. Ομως, αν και η αίσθηση της κυβερνητικής αξιοπιστίας της Ν.Δ. διολισθαίνει, πάντως υπερτερεί εκείνης του ΣΥΡΙΖΑ.

Ενα στρατηγικό πρόβλημα της Ν.Δ. είναι επίσης ότι μέσα στην πάροδο του χρόνου αποκαλύφθηκε η κραυγαλέα ένδεια του πολιτικού δυναμικού της. Ενώ είναι επίσης γεγονός ότι κλήθηκε να αντιμετωπίσει και απρόσμενες προκλήσεις που ήσαν πέρα από τις δυνάμεις του προσωπικού αυτού. Τούτη η ένδεια αφέθηκε να κακοφορμίσει διότι επελέγη από την ηγεσία η μη διατάραξη των κομματικών ισορροπιών, με υπέρτατο στόχο τη νίκη στις τελευταίες εκλογές. Εκλογές που κρίθηκαν ουσιαστικά κυρίως με αρνητική ψήφο.

Είναι όμως γεγονός πως η δημιουργία μιας πιο στρατηγικής και ποιοτικής ομάδας στο Μαξίμου λειτούργησε θετικά, με δεδομένες τις ούτως ή άλλως χαμηλές προσδοκίες των πολιτών. Γι’ αυτό ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αν και ψηφίστηκε επιφυλακτικά από κρίσιμη μάζα ψηφοφόρων, μετεκλογικά απέκτησε τη θετικότερη εικόνα της σταδιοδρομίας του. Για να αρχίσει αυτή να δοκιμάζεται το τελευταίο διάστημα. Με σαφή φθορά. Οχι καταστροφική όμως. Μέχρι στιγμής.

Περνώντας στον ΣΥΡΙΖΑ, οι κραυγαλέες μετεκλογικές αδυναμίες του είναι το καλύτερο δώρο στη Ν.Δ. του Μητσοτάκη. Εδώ τα πράγματα είναι ξεκάθαρα καθώς οι πιο απαιτητικοί ψηφοφόροι του κόμματος κατανοούν τα στρατηγικά αδιέξοδα αλλά και τα επικοινωνιακά ατοπήματα. Ο νηφάλιος Γιώργος Γιαννουλόπουλος στην «Εφ.Συν.» ανέδειξε σε άρθρο του τα αδιέξοδα αυτά με κρυστάλλινο τρόπο: Ο Αλέξης Τσίπρας για να διαμορφώσει μετεκλογική δυναμική καλούνταν επειγόντως να προσδώσει στο κόμμα του, συγκρουόμενος με τις παθογένειές του, μια ριζικά νέα εικόνα.

Ηταν εύκολο αυτό; Οχι. Ηταν ζωτικό; Προφανώς, ναι. Η παλιά εικόνα αποτελούσε πνιγηρό βρόχο. Ο δρόμος των ανατροπών σε όλα τα επίπεδα για κάτι ουσιαστικά διαφορετικό από ό,τι αντιπροσώπευε και εξέφραζε ένα κατάκοπο κόμμα, ήταν η μόνη σωτηρία. Ψηφοφόροι που επέλεξαν τον ΣΥΡΙΖΑ τη δωδεκάτη ώρα στις εκλογές, αλλά και εκείνοι που τον ψήφισαν με μισή καρδιά, θα απομακρύνονταν αν ο ΣΥΡΙΖΑ παρέμενε αναλλοίωτος. Ο συγκεκριμένος κύκλος του είχε κλείσει.

Ενας άλλος κύκλος έπρεπε να ανοίξει, τροφοδοτώντας και μια αντίστοιχη νέα εικόνα της ηγεσίας. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ έμενε αναλλοίωτος, κρίσιμοι ψηφοφόροι του, αλλά και εν δυνάμει ψηφοφόροι, θα πίστευαν πως το πολιτικό αυτό προϊόν ήταν αγιάτρευτο! Υπήρχε όμως και κάτι χειρότερο: Οι ψηφοφόροι, που είχαν κεντρική συναισθηματική πρόσδεση με τον Τσίπρα, να χάσουν την επαφή τους με τον ίδιο, που είχε προσωπικά κερδίσει δύο εκλογικές μάχες. Το να καταπιεί ο ΣΥΡΙΖΑ τον Τσίπρα, έναν αρχικά ιδιαίτερα επικοινωνιακό και φωτεινό πολιτικό, ήταν ο απόλυτος αυτοχειριασμός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Οπερ και εγένετο.

Με δεδομένη την εικόνα των δύο μεγαλύτερων κομμάτων, όπως άρχισε να διαμορφώνεται με τη φθορά τους, είναι απολύτως φυσικό κάποιοι ψηφοφόροι να αποτραβιούνται από τις βασικές επιλογές που προσφέρονται. Πριν από την εμφάνιση του «new kid Ανδρουλάκη», εκείνο που θα εκδηλωνόταν θα ήταν μια γνώριμη σε όλους μας επανάληψη ως φαινόμενο: Το «κανείς από τους δύο» σκαρφάλωνε όταν «οι δύο» ήσαν πάντα οι δύο συνήθεις διεκδικητές. Τούτη ακριβώς η τάση είναι λοιπόν το μεγάλο δώρο στον Ανδρουλάκη.

Η επιλογή Ανδρουλάκη, που καταγράφουν κάποιες πρόσφατες δημοσκοπήσεις, αν θέλουμε να είμαστε ψυχρά ρεαλιστές, είναι πρωτίστως η «τιμωρία των άλλων δύο». Ομως αυτή η πραγματικότητα δεν θα έπρεπε να τον απογοητεύσει. Ούτε να τον οδηγήσει σε σπασμωδικές κινήσεις. Καθώς παρόμοιες κινήσεις υπάρχει κίνδυνος να αποδειχτούν μοιραίες. Ο Νίκος Ανδρουλάκης οφείλει να αξιοποιήσει τα όπλα που μνημονεύτηκαν ήδη, αδιαφορώντας και για το ότι με την πάροδο του χρόνου θα επικριθεί και για την απουσία ξεχωριστού επικοινωνιακού χαρίσματος.

Κάτι που ισχύει. Αλλωστε οι πολίτες, στη φάση της απογοήτευσής τους από το πολιτικό σκηνικό, ελάχιστα ενδιαφέρονται για επικοινωνιακές φωτοβολίδες, καθώς έχουν αποστασιοποιηθεί από τη ρητορική των συγκρούσεων και της πόλωσης. Κατά κάποιο τρόπο λοιπόν ο Ανδρουλάκης ευνοείται από την απουσία χαρίσματος! Ως new kid στην πολιτική, είναι κρίσιμο να παραμείνει ως ο χαμηλότονος εαυτός του. Εστω κι αν δεν συγκινεί.

Αν λοιπόν το φαινόμενο Ανδρουλάκη αντέξει, τότε και οι όποιες σκέψεις για πρόωρες εκλογές εξανεμίζονται και η αυτοδυναμία της Ν.Δ. απομακρύνεται. Το να υπάρξουν σε επόμενο στάδιο σχήματα κυβερνητικής συνεργασίας δεν είναι απειλή, αλλά αποτελεί ευκαιρία για τη χώρα. Στην πολιτική ο τόπος χρειάζεται ένα άλλο κλίμα.

Ούτως ή άλλως, οι προκλήσεις είναι μεγάλες και το υπάρχον πολιτικό προσωπικό είναι απελπιστικά φτωχό σε ικανότητες και πλούσιο σε πολωτικές, πελατειακές και ανεύθυνες διαδρομές. Βεβαίως η ένδεια της πολιτικής είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο. Ομως οι προηγμένες Δημοκρατίες έχουν τουλάχιστον στέρεες και αξιόπιστες δομές που λειτουργούν αντανακλαστικά. Αρα στη χώρα μας, ό,τι και να συμβεί με τις πολιτικές εξελίξεις, ας μην περιμένουμε πολλά. Λίγος πιο φρέσκος άνεμος, πάντως, θα διώξει κάποιες τοξίνες. Κάτι είναι και αυτό.

*Επικοινωνιολόγος, πολιτικός αναλυτής και συγγραφέας πολλών βιβλίων