Του Γιάννη Χατζηθεοδοσίου, Προέδρου Ε.Ε.Α, Επίτιμου Διδάκτορα ΠΑ.ΠΕΙ. & Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Η εμπειρία της τελευταίας δεκαετίας δείχνει ότι η αύξηση του ΑΕΠ από μόνη της δεν αρκεί. Οι ανισότητες διευρύνθηκαν, με τους λίγους να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μερίδιο των κερδών, ενώ η μεσαία τάξη και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις πιέζονται συνεχώς. Αυτό οδηγεί σε περιορισμένη κατανάλωση και τελικά σε χαμηλότερη δυναμική. Επομένως, το νέο μοντέλο δεν μπορεί παρά να στοχεύει σε δικαιότερη κατανομή ευκαιριών και στήριξη του παραγωγικού ιστού, με πολιτικές που απαντούν στις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας.

Η μετάβαση σε μια πιο ανταγωνιστική οικονομία περνά μέσα από την καινοτομία. Η Ελλάδα χρειάζεται να ενισχύσει την έρευνα και να δημιουργήσει πιο στενούς δεσμούς ανάμεσα σε πανεπιστήμια, επιχειρήσεις και τοπική αυτοδιοίκηση.

Παράλληλα, απαιτούνται κίνητρα για επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες, ψηφιακά εργαλεία και σύγχρονες μορφές παραγωγής. Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, της ρομποτικής ή των «έξυπνων» συστημάτων δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση για να σταθεί η χώρα στον διεθνή ανταγωνισμό. Σημασία όμως έχει η καινοτομία να μη μείνει προνόμιο των λίγων, αλλά να διαχέεται δίκαια στην κοινωνία και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας.

Αντίστοιχα, η ενεργειακή στρατηγική δεν μπορεί να περιορίζεται σε λίγα μεγάλα έργα. Οι ενεργειακές κοινότητες, όπου συμμετέχουν πολίτες, μικρές επιχειρήσεις και τοπικοί φορείς, αποτελούν υπόδειγμα δίκαιης και συμμετοχικής ανάπτυξης.

Την ίδια στιγμή, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις πρέπει να περάσουν από τον ρόλο του «αδύναμου κρίκου» σε αυτόν του κεντρικού παίκτη. Με φορολογικά κίνητρα, καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση και εργαλεία για ψηφιακό μετασχηματισμό, μπορούν να γίνουν μοχλός ανάπτυξης τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο. Εξίσου κρίσιμο είναι να στηριχθούν συνεργασίες σε τομείς όπως ο αγροδιατροφικός, ο τουριστικός και ο πολιτιστικός, που αξιοποιούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα κάθε περιοχής.

Οι επενδύσεις από το εξωτερικό χρειάζονται, αλλά με σαφή προσανατολισμό. Δεν αρκεί να φέρνουν κεφάλαια. Πρέπει να δημιουργούν θέσεις εργασίας, να σέβονται το περιβάλλον και να έχουν πραγματική κοινωνική προστιθέμενη αξία.

Η εκπαίδευση και η κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού είναι ένα ακόμη μεγάλο στοίχημα. Ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα, προγράμματα δεξιοτήτων και προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων μπορούν να εγγυηθούν μια αγορά εργασίας βιώσιμη και δίκαιη. Η αναβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης, η σύνδεση με τις ανάγκες της αγοράς και η αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας στην κατάρτιση μπορούν να προσφέρουν νέες προοπτικές σε εργαζόμενους και ανέργους.

Τέλος, χωρίς περιφερειακή ανάπτυξη δεν μπορεί να υπάρξει εθνική ανάπτυξη. Η ενίσχυση των νησιών και της υπαίθρου με υποδομές, υπηρεσίες και νέες επενδυτικές ευκαιρίες είναι προϋπόθεση για να διατηρηθεί ζωντανός ο κοινωνικός ιστός και να σταματήσει η δημογραφική φθορά. Μια δίκαιη αναπτυξιακή στρατηγική δεν θα αφήνει περιοχές στο περιθώριο, αλλά θα αξιοποιεί τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε τόπου, μετατρέποντάς τα σε μοχλό προόδου.

Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από ένα μοντέλο που συγκεντρώνει τα οφέλη στους λίγους. Χρειάζεται μια νέα παραγωγική πορεία που θα στηρίζεται στην καινοτομία, στη δίκαιη μετάβαση, στην ισχυρή μεσαία τάξη και στη συμμετοχή όλων των πολιτών. Μόνο έτσι η ανάπτυξη θα μεταφράζεται σε πραγματική ευημερία για την κοινωνία.

«Το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών -προσθέτει- έχει επισημάνει πριν καν ψηφιστεί το νέο φορολογικό, ότι δεν μπορεί να μπαίνουν στο στόχαστρο μόνο οι μικρομεσαίοι και οι μεγάλες επιχειρήσεις είτε να φοροαποφεύγουν είτε να φοροδιαφεύγουν. Δεν είναι δυνατόν να παραδέχονται εκπρόσωποι ευρωπαϊκών οργάνων ότι το φορολογικό καθεστώς στην Ελλάδα επιτρέπει σε πολύ μεγάλες επιχειρήσεις να καταβάλουν χαμηλότερους φόρους μέσω της λειτουργίας υπεράκτιων εταιρειών και να μην έχει γίνει τίποτα έως σήμερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι με τη νέα φορολόγηση των ελεύθερων επαγγελματιών το κράτος στοχεύει στην είσπραξη περίπου 600 εκατομμυρίων ευρώ, την ώρα που όπως έχει αποκαλύψει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, η φοροδιαφυγή και η φοροαποφυγή φτάνει στο ύψος των 10 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Περιμένουμε να δούμε λοιπόν να γίνεται πράξη η πρόθεση της κυβέρνησης και να υπάρξει επιτέλους ισονομία στην απόδοση των φορολογικών επιβαρύνσεων. Όπως περιμένουμε να εφαρμοστεί νωρίτερα και η μείωση φορολογικών συντελεστών, που η κυβέρνηση σχεδιάζει να προχωρήσει το 2026. Και αυτό, γιατί οι μικρομεσαίοι δεν έχουν άλλες αντοχές. Τα μεγάλα φορολογικά βάρη σε συνδυασμό με τις υπέρογκες αυξήσεις στην ενέργεια έχουν προκαλέσει οικονομικό αδιέξοδο σε εκατοντάδες χιλιάδες επιχειρήσεις και επαγγελματίες».

«Ειδικά», καταλήγει ο κ. Χατζηθεοδοσίου, «αν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις για ενεργειακό κόστος ύψους 250 ευρώ τη μεγαβατώρα είναι σίγουρο ότι ένας μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων δεν θα μπορεί να αποπληρώσει τους λογαριασμούς του ρεύματος».

Του Γιάννη Χατζηθεοδοσίου, Προέδρου Ε.Ε.Α και Επίτιμου Διδάκτορα ΠΑ.ΠΕΙ.

Ειδικά η αγορά κινείται υποτονικά εδώ και πολύ καιρό, κάτι που έχει προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Οι λόγοι είναι πολλοί, οι σημαντικότεροι όμως είναι η παρατεταμένη ακρίβεια σε βασικά αγαθά και το υψηλό ενεργειακό κόστος. Και οι δύο αυτοί παράγοντες «απογειώνουν» το λειτουργικό κόστος των ΜμΕ, «ροκανίζουν» το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και οδηγούν σε μείωση της κατανάλωσης.

Μοναδικός τρόπος να αλλάξουν τα δεδομένα είναι να ληφθούν ουσιαστικά μέτρα στήριξης. Και της κοινωνίας και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Αυτή είναι η πραγματικότητα και περιμένουμε και εμείς να ακούσουμε τις πρωθυπουργικές εξαγγελίες από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, με την ελπίδα ότι θα δούμε επιτέλους στοχευμένες δράσεις για την τόνωση της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας.

Δεν μπορούμε βέβαια να γνωρίζουμε τι θα ανακοινώσει ο Πρωθυπουργός, όμως ξέρουμε καλά τις ανάγκες των ΜμΕ και των μέτρων που απαιτούνται προκειμένου να βελτιωθεί η εικόνα στην αγορά και μαζί με αυτή και τα οικονομικά στοιχεία των μικρών, πολύ μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

Μία από τις πρώτες κινήσεις που απαιτούνται είναι η αλλαγή του φορολογικού νόμου, κυρίως του τεκμαρτού τρόπου φορολόγησης των ατομικών επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελματιών. Για να γίνει απόλυτα ξεκάθαρο: δεν ζητάμε ευνοϊκή μεταχείριση αλλά απονομή φορολογικής δικαιοσύνης. Να πληρώνει ο κάθε φορολογούμενος σύμφωνα με τις πραγματικές του δυνατότητες. Και κυρίως να σταματήσει η εύνοια προς τις πολύ μεγάλες επιχειρήσεις.

Για την αντιμετώπιση της ακρίβειας εμμένουμε στην ανάγκη μείωσης των έμμεσων φόρων. Δηλαδή του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά καθώς και των ειδικών φόρων κατανάλωσης.

Επίσης απαιτείται κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος ενός νόμου από τα μνημονιακά χρόνια. Ζητάμε επίσης την περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, οι οποίες παραμένουν από τις υψηλότερες στην Ε.Ε.

Θεωρούμε κομβική την στήριξη νοικοκυριών και ΜμΕ απέναντι στις συνεχείς ανόδους της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος. Είναι δεδομένο ότι δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν όλοι οι καταναλωτές στο αυξημένο κόστος και η μόνη λύση για την ώρα είναι οι επιδοτήσεις λογαριασμών.

Ένα άλλο πολύ μεγάλο πρόβλημα για το σύνολο των ΜμΕ είναι η έλλειψη ρευστότητας. Η αγορά έχει απόλυτη ανάγκη περισσότερα εργαλεία χρηματοδότησης αποκλειστικά για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και επανασχεδιασμό της αξιοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ. Στόχος να υπαχθούν σε χρηματοδοτικά προγράμματα όσο το δυνατόν περισσότερες ΜμΕ.

Ένας άλλος βραχνάς που επίσης πρέπει να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά είναι το ύψος του ιδιωτικού χρέους. Προς αυτή την κατεύθυνση θα βοηθούσε μία νέα ρύθμιση 120 δόσεων στην οποία να μπορούν να ενταχθούν όλες οι οφειλές προς το Δημόσιο. Και ειδικά εκείνες που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της υγειονομικής και ενεργειακής κρίσης.

Η κοινωνία αντιμετωπίζει ήδη τις συνέπειες της στεγαστικής κρίσης για αυτό και χρειάζονται στοχευμένες πολιτικές αντιμετώπισης της καθώς και προστασία της πρώτης κατοικίας για δανειολήπτες που βρίσκονται σε πραγματική αδυναμία. Παράλληλα απαιτούνται πιέσεις από την κυβέρνηση προς τις τράπεζες προκειμένου να προχωρήσουν άμεσα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στην ευκολότερη δανειοδότηση επιχειρήσεων αλλά και στη μείωση των υπερβολικά υψηλών τραπεζικών προμηθειών που εισπράττουν σήμερα.

Προοπτικές ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας θα μπορούσαν να δώσουν πολιτικές που θα στηρίζουν τις ΜμΕ στην ψηφιακή τους προσαρμογή καθώς και στην κατάρτιση και ενίσχυση των δεξιοτήτων των εργαζομένων τους. 

Γνωρίζουμε πολύ καλά πως αποκλείεται η κυβέρνηση να λάβει άμεσα όλα αυτά τα μέτρα. Πρέπει όμως να γίνει ξεκάθαρο ότι αν δεν υπάρξει και καμία δράση για την αντιμετώπιση της υφιστάμενης κατάστασης, αυτή η καθυστέρηση θα σημάνει και τη χαριστική βολή για έναν μεγάλο αριθμό μικρομεσαίων επιχειρήσεων που τα τελευταία χρόνια βρίσκονται με την πλάτη στον τοίχο.

Σύμφωνα με σχετική σημερινή ανάρτηση στην ηλεκτρονική σελίδα του επιμελητηρίου, ο πρόεδρος τάχθηκε υπέρ του εκσυγχρονισμού των επιχειρήσεων, εξηγώντας ωστόσο ότι απαιτείται χρόνος για να συμβεί κάτι τέτοιο, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη αξιοποίησης των πόρων του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης προς αυτήν την κατεύθυνση.

Μέχρι, ωστόσο, να επιτευχθεί η ψηφιακή τους αναβάθμιση, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να αντέξουν, να παραμείνουν ζωντανές, τόνισε ο κ. Χατζηθεοδοσίου, θέτοντας το κρίσιμο ζήτημα της ρευστότητας, μέσω της δημιουργίας περισσότερων και πιο προσβάσιμων, για όλες τις επιχειρήσεις, χρηματοδοτικών εργαλείων.

“Χρόνος και σχέδιο απαιτείται και για την συγχώνευση επιχειρήσεων”, σημείωσε ο κ. Χατζηθεοδοσίου, αναγνωρίζοντας ότι η συνένωση δυνάμεων θα έχει οφέλη.

Μιλώντας για την κατάσταση που επικρατεί αυτή τη στιγμή στην αγορά και την οικονομία, ανέφερε ότι τα τρία μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η κοινωνία και η οικονομία, είναι η πανδημία, η ενεργειακή κρίση και οι ανατιμήσεις.

Ο πρόεδρος εκτίμησε ότι η ενεργειακή κρίση θα καλύψει όλο το έτος, ενώ για τις ανατιμήσεις προέβλεψε ότι θα ενισχυθούν το επόμενο δίμηνο, ξεπερνώντας σε κάποια προϊόντα το 30%. Η επιμελητηριακή κοινότητα, όπως είπε, έχει υποβάλει στην Πολιτεία μία σειρά από προτάσεις για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, που αφορούν μεταξύ άλλων στην αύξηση της επιδότησης στην ενέργεια από το 50% στο 75%, καθώς και στη μείωση του ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης από το 13% στο 6%.

Σε ό,τι αφορά το βαρύ πλήγμα που δέχεται η εστίαση λόγω της πανδημίας και των περιοριστικών μέτρων, επισήμανε ότι από το 2019 έως σήμερα, ο κλάδος έχει χάσει 3 δισ. ευρώ και συνεχίζει να πλήττεται, γεγονός που καθιστά αναγκαία την περαιτέρω στήριξή του από την Πολιτεία.

Στη διάρκεια της συνέντευξης, ο κ. Χατζηθεοδοσίου στάθηκε ακόμη στα ζητήματα του λαθρεμπορίου – παρεμπορίου και της φοροδιαφυγής – εισφοροδιαφυγής, τονίζοντας ότι πρόκειται για τις χειρότερες μορφές αθέμιτου ανταγωνισμού και πως ο περιορισμός τους είναι θέμα πολιτικής απόφασης. Εστίασε ακόμη στη σημασία της ανάπτυξης στην περιφέρεια, μέσω της αξιοποίησης των πλεονεκτημάτων κάθε περιοχής.

Τέλος, ο πρόεδρος, υπογράμμισε ότι τα επιμελητήρια αποτελούν θεσμικό σύμμαχο των επιχειρήσεων και σύμβουλο της Πολιτείας, αναφέροντας ενδεικτικά, ότι στη διάρκεια της πανδημίας, 22 προτάσεις των επιμελητηρίων και της ΚΕΕΕ έγιναν δεκτές από την κυβέρνηση, προς όφελος της επιχειρηματικότητας.