Η μέθοδος βασίζεται σε μια ανακάλυψη του 2006 από τον Shinya Yamanaka, σύμφωνα με την οποία τέσσερις πρωτεΐνες (οι «παράγοντες Yamanaka») μπορούν να επαναφέρουν ενήλικα κύτταρα σε κατάσταση παρόμοια με τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα. Στη συνέχεια, ερευνητές επιχείρησαν κάτι πιο φιλόδοξο: Να ενεργοποιήσουν αυτούς τους παράγοντες μερικώς και προσωρινά, ώστε τα κύτταρα να γίνουν «νεότερα» χωρίς να χάσουν την ταυτότητά τους.

Σε πειράματα σε ζώα, η μέθοδος έχει δείξει εντυπωσιακά αποτελέσματα:

• Αποκατάσταση νευρικών κυττάρων στο μάτι (με πιθανή εφαρμογή στο γλαύκωμα)
• Βελτίωση μνήμης σε ηλικιωμένα ποντίκια
• Αναγέννηση μυών, καρδιάς και δέρματος
• Αύξηση της διάρκειας ζωής σε ορισμένα μοντέλα

Η βασική ιδέα είναι ότι η γήρανση δεν οφείλεται μόνο σε συσσωρευμένες βλάβες, αλλά και σε αλλαγές στο «επιγονιδίωμα» — δηλαδή στον τρόπο που ενεργοποιούνται τα γονίδια. Οι παράγοντες Yamanaka φαίνεται να μπορούν να «γυρίσουν πίσω» αυτό το βιολογικό ρολόι.

Η ίδια διαδικασία όμως κρύβει σοβαρούς κινδύνους:

• Αν τα κύτταρα «επαναπρογραμματιστούν» υπερβολικά, μπορεί να χάσουν τη λειτουργία τους
• Υπάρχει κίνδυνος να γίνουν καρκινικά
• Διαφορετικοί τύποι κυττάρων αντιδρούν με διαφορετικό τρόπο

Η πρόκληση είναι λεπτή: Να επιτευχθεί αναζωογόνηση χωρίς απώλεια ταυτότητας, δηλαδή ένα είδος βιολογικής «ισορροπίας στο όριο».

Η πρώτη κλινική δοκιμή αναμένεται να ξεκινήσει σύντομα από τη Life Biosciences.

• Θα εφαρμοστεί σε ασθενείς με βλάβη στο οπτικό νεύρο
• Χρησιμοποιείται ιός για να μεταφέρει 3 από τους 4 παράγοντες (χωρίς τον πιο επικίνδυνο)
• Η ενεργοποίηση των γονιδίων θα ελέγχεται με φαρμακευτικό «διακόπτη»
• Στόχος της πρώτης φάσης είναι η ασφάλεια, όχι η αποτελεσματικότητα

Το πεδίο έχει προσελκύσει δισεκατομμύρια δολ:

• Altos Labs: περίπου 3 δισ. δολάρια χρηματοδότηση
• Επενδύσεις από προσωπικότητες όπως ο Sam Altman
• Νέες εταιρείες αναζητούν ασφαλέστερους τρόπους επαναπρογραμματισμού

Οι προσδοκίες είναι μεγάλες: Από θεραπείες για επιμέρους ασθένειες μέχρι -σε πιο φιλόδοξα σενάρια- συνολική επιβράδυνση ή αναστροφή της ανθρώπινης γήρανσης.

Παρά τον ενθουσιασμό, κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν:

• Μπορεί η αναγέννηση ενός ιστού να θεωρηθεί πραγματική «αντιγήρανση»;
• Πόσο ασφαλής είναι η παρέμβαση μακροπρόθεσμα;
• Μπορεί να εφαρμοστεί σε ολόκληρο τον οργανισμό;

Η μερική επαναπρογραμματισμός κυττάρων αποτελεί ίσως την πιο φιλόδοξη προσπάθεια της σύγχρονης βιοϊατρικής να επαναπροσδιορίσει τη γήρανση. Η μετάβαση σε κλινικές δοκιμές σηματοδοτεί μια κρίσιμη καμπή: Αν αποδειχθεί ασφαλής, ανοίγει τον δρόμο για μια νέα εποχή στην ιατρική· αν όχι, θα υπενθυμίσει πόσο περίπλοκη και εύθραυστη είναι η βιολογία του χρόνου.

Απόδοση από το KREPORT

Συγκεκριμένα, εντοπίστηκε ότι η θεοβρομίνη, μια κοινή φυτική ένωση που προέρχεται από το κακάο, ενδέχεται να διαθέτει αντιγηραντικές ιδιότητες.

Οι ερευνητές συνέκριναν τα επίπεδα θεοβρομίνης στο αίμα των συμμετεχόντων με δείκτες βιολογικής γήρανσης που ανιχνεύονται στο αίμα. Οι συμμετέχοντες προέρχονταν από δύο ευρωπαϊκές ομάδες μελέτης, 509 άτομα από την ομάδα TwinsUK και 1.160 από την μελέτη KORA. Κατά τη μελέτη διαπιστώθηκε ότι όσοι είχαν υψηλότερα επίπεδα θεοβρομίνης στο αίμα τους είχαν βιολογική ηλικία χαμηλότερη από την πραγματική.

Η ομάδα εξέτασε επίσης εάν άλλοι μεταβολίτες στο κακάο και τον καφέ εμφάνιζαν παρόμοια σύνδεση, ωστόσο διαπίστωσαν ότι το αποτέλεσμα φαίνεται να ισχύει μόνο για τη θεοβρομίνη.

Ωστόσο, παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι ερευνητές τονίζουν ότι η αυξημένη κατανάλωση μαύρης σοκολάτας δεν είναι αυτομάτως ωφέλιμη, καθώς περιέχει επίσης ζάχαρη, λιπαρά και άλλες ουσίες, και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την κατανόηση αυτής της συσχέτισης σε μεγαλύτερο βάθος.

Οι άνθρωποι, ειδικά, ζουν σήμερα περισσότερο από ποτέ, χάρη σε σημαντικές κοινωνικές εξελίξεις όπως τα εμβόλια, τα αντιβιοτικά, η δημόσια υγεία, η υγιεινή, οι έγκαιρες διαγνώσεις και η αυξημένη ενημέρωση γύρω από την υγεία και τη μακροζωία.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη Briana Mezuk, συνδιευθύντρια του Center for Social Epidemiology and Population Health του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα φτάσουν τα 100 χρόνια ζωής, παρά την πρόοδο στη δημόσια υγεία.

Πέντε χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας COVID-19, το προσδόκιμο ζωής στις ΗΠΑ έχει μειωθεί. Για τους Ιθαγενείς Αμερικανούς και τους Αβορίγινες της Αλάσκας, το προσδόκιμο μειώθηκε κατά 6,6 χρόνια στα 65,2 έτη, σύμφωνα με ανάλυση του 2023 από το National Center for Health Statistics. Για τους μαύρους και τους ισπανόφωνους Αμερικανούς, η μείωση ήταν περίπου τέσσερα χρόνια στα 70,8 και 77,7 έτη αντίστοιχα. Οι Ασιάτες και οι λευκοί Αμερικανοί είδαν πτώση περίπου δύο ετών στα 83,5 και 76,4 έτη.

«Όλα έχουν ένα όριο. Δεν υπάρχει κανένα ον στη Γη που να μην πεθαίνει κάποια στιγμή», επισημαίνει η Mezuk. «Υπάρχει όμως μεγάλη διακύμανση τόσο στο προσδόκιμο όσο και στην υγιή διάρκεια ζωής – που ίσως είναι ακόμη πιο σημαντική. Πόσο μπορούμε να ζήσουμε με ποιότητα ζωής που να αξίζει;»

Το ανώτατο όριο και η πραγματικότητα της μακροζωίας

Οι έρευνες δείχνουν ότι το φυσικό όριο της ανθρώπινης ζωής είναι περίπου τα 122 χρόνια, αφού ο μακροβιότερος άνθρωπος πέθανε σε αυτή την ηλικία το 1997 και δεν έχει καταγραφεί μεγαλύτερη διάρκεια.

Στην πραγματικότητα, κανείς δεν γνωρίζει αν αυτό είναι το απόλυτο όριο — πιθανότατα όμως το μέσο προσδόκιμο θα παραμείνει χαμηλότερο.

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο προσδόκιμο ζωής και τον ρυθμό γήρανσης, εξηγεί ο William Mair, διευθυντής του Harvard Chan School Aging Initiative. Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν το προσδόκιμο στις ΗΠΑ: με την πάροδο των ετών αυξάνεται ο κίνδυνος για χρόνιες ασθένειες όπως καρδιοπάθειες, καρκίνοι και διαβήτης. Στους νεότερους, τα ατυχήματα, η βία και οι υπερβολικές δόσεις ναρκωτικών οδηγούν συχνά σε πρόωρους θανάτους.

Το εισόδημα, η εκπαίδευση, η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και άλλοι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες επηρεάζουν όλους τους πληθυσμούς. Οι φυλετικές ανισότητες προκαλούν συστηματικά δυσμενή αποτελέσματα υγείας. Παρά τις προόδους της επιστήμης και της τεχνολογίας που επεκτείνουν τη ζωή, κρίσεις όπως η επιδημία οπιοειδών ή η COVID-19 αναδεικνύουν τα όρια της μακροζωίας.

Γήρανση: Βιολογικός ρυθμός και περιβάλλον

Ο ρυθμός γήρανσης αφορά τη βιολογική φθορά του σώματος λόγω κυτταρικών βλαβών, γενετικών παραγόντων αλλά και επιρροών του περιβάλλοντος.

«Οι άνθρωποι εκτίθενται σε παράγοντες που συσσωρεύονται στον οργανισμό και τελικά μειώνουν την ανθεκτικότητα του σώματος», λέει η Mezuk. «Ακόμη κι αν κάποιος ζούσε εντελώς απομονωμένος χωρίς περιβαλλοντικές επιδράσεις, θα πέθαινε μόνο από βιολογικές διεργασίες». Για όλους εμάς που ζούμε εκτός “φούσκας”, εκτιθέμεθα καθημερινά σε ακτινοβολία ή ατμοσφαιρική ρύπανση που επηρεάζουν το πώς γερνάμε.

Κάποιοι επιχειρούν να μειώσουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις με τάσεις παράτασης ζωής ή biohacking: ενέσεις NAD+, ακραίες δίαιτες, μεταγγίσεις πλάσματος ή δεκάδες συμπληρώματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο venture capitalist Bryan Johnson, που ξοδεύει περίπου $2 εκατομμύρια ετησίως σε γιατρούς και θεραπείες για να επιδιώξει νεότητα — όπως φαίνεται στο ντοκιμαντέρ του Netflix “Don’t Die”.

Παρά τις υπερβολές του Johnson, το κίνητρο είναι κατανοητό: η ανάγκη ελέγχου πάνω στη διάρκεια ζωής. Όμως ο έλεγχος αυτός είναι ψευδαίσθηση για τους περισσότερους — αφού οι κοινωνικές συνθήκες στις οποίες γεννιέται κανείς (φτώχεια ή φυλετικές διακρίσεις) είναι δύσκολο να ξεπεραστούν.

Το περιβάλλον καθορίζει τη μακροζωία

Η τοποθεσία όπου ζει κάποιος μπορεί να καθορίσει τον κίνδυνο χρόνιων παθήσεων. Στις ΗΠΑ δύο άνθρωποι που ζουν λίγα χιλιόμετρα μακριά μπορεί να έχουν τελείως διαφορετική υγεία λόγω στρες, πρόσβασης σε φροντίδα ή διατροφής. Αντίθετα στην Ιταλία, όπως παρατήρησε η Mezuk όταν ζούσε εκεί, οι Μεσογειακές κοινωνίες έχουν χτισθεί γύρω από τη μακροζωία: καλύτερη ποιότητα τροφίμων, οικογενειακά γεύματα στο σπίτι λόγω κλειστών καταστημάτων μεσημέρι, μικρότερες μερίδες και καλύτερη ισορροπία μεταξύ εργασίας-ζωής.

«Το σύστημα αξιών είναι απλά διαφορετικό απ’ ό,τι στις ΗΠΑ», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Προσδόκιμο ζωής: Πρόοδος αλλά όχι αργή γήρανση

«Τα τελευταία 100 χρόνια, έχουμε προσθέσει εντυπωσιακά χρόνια στο ανθρώπινο προσδόκιμο», λέει ο Mair. «Όμως αυτά τα χρόνια δεν συνδέονται απαραίτητα με πιο αργή βιολογική γήρανση».

Έτσι το πρόβλημα της γήρανσης μετατίθεται χρονικά: αυξάνονται παθήσεις όπως το Alzheimer καθώς οι άνθρωποι ζουν περισσότερο. «Τώρα πολλοί φτάνουμε στα εβδομήντα μας — βιώνοντας μια προγραμματισμένη “λήξη” μέσω χρόνιων νοσημάτων», εξηγεί ο Mair.

Παρόλα αυτά, οι πιο αποτελεσματικές συνήθειες για καλή γήρανση παραμένουν απλές: τακτική άσκηση, αποφυγή καπνίσματος και υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ και εστίαση σε ισορροπημένη διατροφή με υγιεινές τροφές αντί για υπερ-επεξεργασμένα προϊόντα.

Η γήρανση αποτελεί βασικό παράγοντα για πολλές ασθένειες, όπως καρδιοπάθειες, καρκίνο και Αλτσχάιμερ. Πολλοί επιστήμονες, συμπεριλαμβανομένου του Μπαρζιλάι, πιστεύουν ότι η διαδικασία της γήρανσης μπορεί να τροποποιηθεί, ώστε οι ασθένειες να καθυστερήσουν και οι άνθρωποι να παραμείνουν υγιείς για μεγαλύτερο διάστημα. Οι ερευνητές εξετάζουν τρόπους παρέμβασης στη γήρανση, μέσω άσκησης, διατροφής και φαρμάκων.

Στο πλαίσιο σειράς συνεντεύξεων του TIME με ηγέτες στον τομέα της μακροζωίας, μιλήσαμε με τον Μπαρζιλάι για το τι τον ώθησε στη σχετική έρευνα και ποιες πτυχές της τον συναρπάζουν ιδιαίτερα.

Από τα παιδικά χρόνια στη μάχη κατά της γήρανσης

Το ενδιαφέρον μου ξεκίνησε όταν ήμουν περίπου 13 ετών. Θυμάμαι να περπατώ με τον παππού μου, που τότε ήταν 67 ετών, και να μου διηγείται ιστορίες από τα νιάτα του. Τον έβλεπα να βαδίζει αργά και να έχει χάσει τα μαλλιά του — συνειδητοποίησα ότι κάποια μέρα θα γεράσω κι εγώ και ήθελα να το κάνω με τρόπο που θα μου επιτρέπει να συνεχίζω τις δραστηριότητές μου. Έτσι γεννήθηκε το ενδιαφέρον μου για τη βιολογία της γήρανσης.

Όταν αργότερα έμαθα ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη χρονολογική και τη βιολογική ηλικία, αισθάνθηκα αισιοδοξία ότι έχουμε περιθώρια να γερνάμε καλύτερα. Η γήρανση θεωρούνταν αναπόφευκτη. Για εμένα, το μόνο βέβαιο είναι ο θάνατος — αλλά η γήρανση μπορεί να τροποποιηθεί. Αυτό που κάποτε ήταν ελπίδα, τώρα έχει γίνει υπόσχεση: πώς να «πεθαίνεις νέος σε πολύ μεγάλη ηλικία».

Δεν με ενδιαφέρει η αθανασία ούτε φοβάμαι τον θάνατο. Υπάρχουν άνθρωποι που το πιστεύουν αυτό, αλλά εγώ θέλω απλώς να παρέμβουμε στη διαδικασία της γήρανσης ώστε να προλάβουμε τις ασθένειες. Θέλω να είμαστε υγιείς μέχρι την τελευταία μας μέρα.

Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και οι νέες προκλήσεις

Μέχρι πριν από 150 χρόνια, το προσδόκιμο ζωής ήταν μόλις 20-30 χρόνια. Σήμερα έχει τριπλασιαστεί — τεράστιο επίτευγμα χάρη στη γεωργία, το καθαρό νερό, τα αποχετευτικά συστήματα και τα εμβόλια. Η δημόσια υγεία ήταν το κλειδί σε αυτή τη βελτίωση.

Καθ’ όλη αυτή την περίοδο, κάθε χρόνο ζούσαμε λίγο περισσότερο έως ότου φτάσαμε στα 60 — τότε εμφανίστηκαν ασθένειες που παλιότερα δεν μας σκότωναν, όπως το Αλτσχάιμερ ή ο διαβήτης. Η γήρανση είναι ο κινητήριος μοχλός για πολλές από αυτές τις νέες ασθένειες· πρέπει λοιπόν να επέμβουμε πριν προκαλέσει προβλήματα.

Μπορεί πράγματι να αλλάξει η διαδικασία της γήρανσης;

Ναι, είναι εφικτό. Έχω συλλέξει στοιχεία από περίπου 850 αιωνόβιους και τις οικογένειές τους: διαπιστώσαμε ότι αυτοί οι άνθρωποι εμφάνισαν ασθένειες 30 χρόνια αργότερα σε σχέση με τον μέσο πληθυσμό. Επίσης, είχαν «συρρίκνωση νοσηρότητας» — δηλαδή ασθένησαν μόνο για μικρό χρονικό διάστημα στο τέλος της ζωής τους.

Οι αιωνόβιοι αποτελούν παράδειγμα ότι μπορούμε να ζούμε πιο υγιείς για περισσότερο. Σε αυτούς κυριαρχεί ο γενετικός παράγοντας· όμως όταν εντοπίζεις τα σχετικά γονίδια, μπορείς συχνά να αναπτύξεις φάρμακα που μιμούνται τη δράση τους.

Για παράδειγμα, στη φύση τα μικρά σκυλιά ζουν περισσότερο από τα μεγάλα και τα πόνυ περισσότερο από τα άλογα. Στο εργαστήριο, όταν απενεργοποιούμε την αυξητική ορμόνη σε ζώα, ζουν πολύ περισσότερο απ’ ό,τι αν την ενισχύσουμε. Περίπου το 60% των αιωνόβιων έχουν γενετικά χαρακτηριστικά που επηρεάζουν τη δράση αυτής της ορμόνης.

Φαίνεται ότι η αυξητική ορμόνη είναι ωφέλιμη στα νιάτα — προστατεύει από πολλά πράγματα. Όταν όμως μεγαλώνεις και αρχίζεις να φθείρεσαι, δεν πρέπει πια να ξοδεύεις ενέργεια στην ανάπτυξη αλλά στην επιδιόρθωση των κυττάρων σου. Αυτό ίσως εξηγεί γιατί πολλοί αιωνόβιοι προστατεύονται: δεν ξοδεύουν τόση ενέργεια στην ανάπτυξη.

Έχουμε δοκιμάσει αντισώματα κατά της αυξητικής ορμόνης σε ζώα και παρατηρήσαμε ότι ζουν περισσότερο. Εξετάζουμε αυτά τα μηχανισμούς και σχεδιάζουμε θεραπείες βασισμένες στα γονίδια των αιωνόβιων — δεν είναι μόνο ένα γονίδιο αλλά αρκετά — τις οποίες δοκιμάζουμε σε ζώα με ανθρώπινο τρόπο γήρανσης. Αν αποδώσουν, θα περάσουμε σε κλινικές δοκιμές για ανάπτυξη φαρμάκου.

Η American Federation of Aging Research διεξάγει αυτή την περίοδο μελέτη «super-ager», όπου αναζητούμε 10.000 αιωνόβιους για επικύρωση των ευρημάτων μας και εντοπισμό νέων γονιδίων μακροζωίας — καλούμε ενδιαφερόμενους να εγγραφούν. Είναι ένα συναρπαστικό πρότζεκτ.

Υπάρχουν ήδη παρεμβάσεις που επιβραδύνουν τη γήρανση;

Η βελτιστοποίηση ύπνου, άσκησης, διατροφής και κοινωνικών επαφών έχει βιολογικό υπόβαθρο και ωφελεί κάθε ηλικία.

Μεγάλο πρόβλημα αποτελεί ο θόρυβος γύρω από ψευδο-λύσεις: κυκλοφορούν πολλά προϊόντα στην αγορά που υπόσχονται «πηγή νεότητας». Τα συμπληρώματα διατροφής είναι τεράστιο θέμα: συχνά δεν περιέχουν όσα ισχυρίζονται και μπορεί να έχουν άγνωστες αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους ή με άλλα φάρμακα. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι όσοι λαμβάνουν πολυβιταμίνες δεν μειώνουν τον κίνδυνο θνησιμότητας.

Από την άλλη πλευρά υπάρχουν εγκεκριμένα φάρμακα από τον FDA, όπως η μετφορμίνη (για τον διαβήτη), φάρμακα GLP-1 και τα διφωσφονικά (για την οστεοπόρωση), που φαίνεται πως επηρεάζουν βιολογικά τη διαδικασία της γήρανσης — αξιολογούμε ακόμα την ασφάλεια κι αποτελεσματικότητά τους.

Προσωπικά εφαρμόζω διαλειμματική νηστεία: όταν ξεκίνησα τη μελέτη της βιολογίας της γήρανσης παρατήρησα ότι τα εργαστηριακά ζώα με περιορισμένες θερμίδες ζούσαν περισσότερο και υγιέστερα από τα αδέρφια τους — όχι λόγω λιγότερου φαγητού αλλά λόγω των περιόδων νηστείας. Κάνω 16 ώρες νηστεία ημερησίως μετά το δείπνο· είχε σημαντική επίδραση στην υγεία μου: έχασα βάρος αλλά απέκτησα μυϊκή μάζα και καθαρότερο μυαλό κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Nέοι ορίζοντες στη μακροζωία: τεχνολογίες & θεραπείες

Ως πρόεδρος της Academy for Health & Lifespan Research, προσπαθώ να είμαι αντικειμενικός αλλά θα αναφέρω τρεις εξελίξεις που ξεχωρίζουν:

– Υπερβαρικό οξυγόνο: μια μέθοδος που ακούγεται εκκεντρική — έκθεση σε θάλαμο με πολύ υψηλές συγκεντρώσεις οξυγόνου για ώρες — αλλά δοκιμάζεται στο εργαστήριό μας ώστε να κατανοήσουμε πώς επηρεάζει τη βιολογία της γήρανσης στα ζώα.

– Μιτοχόνδρια: καθώς μεγαλώνουμε μειώνεται τόσο ο αριθμός όσο κι η λειτουργία των μιτοχονδρίων στα κύτταρά μας· φαίνεται όμως πως μπορούμε να τα ανανεώσουμε εγχύοντας μιτοχόνδρια στο αίμα — ήδη κάποιες εταιρείες εργάζονται πάνω σε αυτό.

– Μερικός επαναπρογραμματισμός κυττάρων: στόχος είναι στο μέλλον ένας νέος άνθρωπος 20 ετών να λαμβάνει κατά διαστήματα θεραπεία που αντιστρέφει εν μέρει τη βιολογική του ηλικία· ήδη γνωρίζουμε τρόπους επαναπρογραμματισμού των κυττάρων ώστε «να πιστεύουν» πως είναι ξανά νέα — βρίσκονται σε προκλινικό στάδιο ή περνούν σε δοκιμές σε ανθρώπους.

Υπάρχουν ακόμη τεχνολογίες αναζωογόνησης οργάνων:
Εταιρείες επιχειρούν μέσω μερικού επαναπρογραμματισμού να ανανεώσουν όργανα προς μεταμόσχευση — κάτι που θα μπορούσε ν’ αυξήσει σημαντικά τη διαθεσιμότητα μοσχευμάτων αφού σήμερα πολλά απορρίπτονται λόγω ηλικίας ή άλλων προβλημάτων.

Το άρθρο αυτό ανήκει στο TIME Longevity — μια πλατφόρμα αφιερωμένη στην εξερεύνηση του πώς και γιατί οι άνθρωποι ζουν περισσότερο και τι σημαίνει αυτό για άτομα, θεσμούς και το μέλλον των κοινωνιών.

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Πρόκειται για μία δημογραφική “βόμβα”, το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε ως χώρα, αρκετά έως πολύ μεγαλύτερο απ΄ ότι συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Το Αποτέλεσμα αυτής της πορείας είναι ότι 1 στους 5 Έλληνες είναι άνω των 65 ετών και το ποσοστό αυτό συνεχώς, με προοπτική να φτάσει σε 1 στους 3 το 2060, ενώ οι νέοι άνθρωποι, ηλικίας έως 18 ετών, αποτελούν μόλις το 16,45% του πληθυσμού.
Υπολογίζεται, μάλιστα, ότι σε τέσσερα χρόνια οι μαθητές που φοιτούν στην Α’ Δημοτικού είναι περίπου 60.000, περίπου 50.000 λιγότερο από τα «πρωτάκια» του 2009, που ήταν 110.000

Στοιχεία που μας δίνει το Μητρώο Πολιτών :

Γεννήσεις – θάνατοι από το Δημοτολόγιο (αφορά Έλληνες πολίτες):

Σημείωση : πολλοί θάνατοι Ελλήνων στο εξωτερικό δεν δηλώνονται, αν δεν υπάρχει περιουσία ή άλλη εκκρεμότητα στην Ελλάδα. Γι’ αυτό το Υπουργείο Εσωτερικών προχώρησε και στην «εκκαθάριση» των εκλογικών καταλόγων.

Παρατηρούμε κι εδώ φθίνουσα εξέλιξη.

Πληθυσμιακή κατανομή κατά ηλικιακές κατηγορίες :

Έλληνες πολίτες 0 – 18 ετών επί του καταγεγραμμένου πληθυσμού στα Δημοτολόγια : 16,45%

Έλληνες πολίτες 19 – 49 ετών επί του καταγεγραμμένου πληθυσμού στα Δημοτολόγια : 36,45%

Έλληνες πολίτες 50 – 67 ετών επί του καταγεγραμμένου πληθυσμού στα Δημοτολόγια : 25,70%

Έλληνες πολίτες 68 – 79 ετών επί του καταγεγραμμένου πληθυσμού στα Δημοτολόγια : 13,40%

Έλληνες πολίτες 80 ετών και άνω επί του καταγεγραμμένου πληθυσμού στα Δημοτολόγια : 8%

Πηγή: KREPORT

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Χρήστος Σταθόπουλος

Για μια μελέτη στο Nature Aging, οι ερευνητές παρακολούθησαν τα επίπεδα περισσότερων από 135.000 μορίων και μικροβίων, όλα αντανακλώντας τη δραστηριότητα σε κύτταρα και ιστούς, σε 108 υγιείς εθελοντές ηλικίας 25 έως 75 ετών. Κάθε εθελοντής συνεισέφερε βιολογικά δείγματα, συμπεριλαμβανομένων δειγμάτων αίματος και κοπράνων, κάθε τρεις έως έξι μήνες για διάμεσο 1,7 έτη. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι διαφορές στα επίπεδα πολλών μορίων και μικροβίων συγκεντρώθηκαν γύρω από δύο ξεχωριστά χρονικά σημεία: ηλικία 44 και 60 ετών. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η γήρανση μπορεί να επιταχυνθεί γύρω από αυτές τις περιόδους – και σηματοδοτούν στους ειδικούς ότι τα 40 και τα 50 μας μπορεί να είναι μια σημαντική περίοδος παρακολουθούν στενά την υγεία.

• Η μελέτη υποστηρίζει επίσης ανέκδοτες αναφορές πολλών ανθρώπων ότι παρατηρούν αλλαγές που κυμαίνονται από περισσότερους μυϊκούς τραυματισμούς έως χειρότερα hangover στα 40 τους – και τα δεδομένα δίνουν ενδείξεις για το γιατί, λέει ο ανώτερος συγγραφέας της μελέτης Michael Snyder, ερευνητής γενετικής στο Stanford Medicine.

Σε σύγκριση με τους νεότερους συμμετέχοντες, τα άτομα ηλικίας 40 και 60 ετών εμφάνισαν βιολογικές διαφορές που φαινόταν να συνδέονται με μυϊκή αδυναμία και απώλεια, μειώσεις στην υγεία της καρδιάς και αναποτελεσματικό μεταβολισμό της καφεΐνης. Εκείνοι στα 40 τους είχαν επίσης λιγότερη δραστηριότητα στα κυτταρικά μονοπάτια που είναι υπεύθυνα για τη διάσπαση του αλκοόλ και των λιπών – πιθανώς ένα σημάδι ότι οι άνθρωποι μπορεί να αρχίσουν να αφομοιώνουν αυτές τις ενώσεις πιο αργά σε αυτήν την ηλικία.

Οι άνθρωποι στα 60 τους, εν τω μεταξύ, είχαν χαμηλότερα επίπεδα διαφόρων μορίων του ανοσοποιητικού συστήματος, όπως οι φλεγμονώδεις κυτοκίνες, που αντιστοιχούσαν σε εξασθενημένη ανοσοαπόκριση. Έδειξαν επίσης σημαντικές διαφορές στα επίπεδα ορισμένων μορίων που σχετίζονται με την πέψη των υδατανθράκων και τη λειτουργία της καρδιάς και των νεφρών, υποδηλώνοντας ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία συμμετέχοντες ήταν πιο επιρρεπείς σε διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακές παθήσεις και προβλήματα με τα νεφρά.

Τα χρονικά σημεία της νέας μελέτης είναι παρόμοια με εκείνα που εντοπίστηκαν σε μια ξεχωριστή μελέτη του 2020, η οποία διαπίστωσε ότι το ανοσοποιητικό σύστημα των συμμετεχόντων έγινε αισθητά λιγότερο ικανό στην καταπολέμηση των παθογόνων παραγόντων γύρω στα 35 και πάλι γύρω στα 65. Αλλά τα ευρήματα της τελευταίας μελέτης δεν είναι σιδερένια. δειγματοληψία σχετικά μικρού αριθμού ανθρώπων, όλοι ζούσαν στην περιοχή Palo Alto της Καλιφόρνια. Η έλλειψη γεωγραφικής ποικιλομορφίας στους συμμετέχοντες καθιστά τα δεδομένα λιγότερο αντιπροσωπευτικά για το ευρύτερο κοινό, σημειώνει η Aditi Gurkar, η οποία διεξάγει έρευνα σχετικά με τη γήρανση στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ και δεν συμμετείχε στην πρόσφατη μελέτη. Οι συμμετέχοντες στη μελέτη πιθανότατα είχαν κάποιους κοινούς παράγοντες τρόπου ζωής, όπως η διατροφή, η άσκηση και η έκθεση στο περιβάλλον, που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, λέει.

Η μελέτη επίσης δεν παρακολούθησε κανέναν μεμονωμένο συμμετέχοντα για περιόδους μεγαλύτερες από περίπου επτά χρόνια, επομένως οι επιστήμονες δεν μπορούν να είναι σίγουροι ότι οι διαφορές μεταξύ των ανθρώπων σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες αντικατοπτρίζουν καθολικές αλλαγές. Για παράδειγμα, οι 40 και 60 ετών στη μελέτη μπορεί να γέρασαν πιο γρήγορα σε σχέση με άλλους της ίδιας ηλικίας στον ευρύτερο πληθυσμό, προειδοποιεί ο Gurkar. Αυτή και άλλοι λένε ότι ο καλύτερος τρόπος για να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα – και να εντοπιστούν με ακρίβεια οι βιολογικές αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία – θα ήταν μέσω μιας μεγαλύτερης μελέτης που παρακολουθεί τους ίδιους συμμετέχοντες κατά τη διάρκεια μιας ζωής.

Η συλλογή δεδομένων για παράγοντες όπως η κατάσταση της νόσου, η σωματική λειτουργία ή η αναπηρία θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στην καλύτερη αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία επηρεάζουν τη συνολική υγεία ενός ατόμου. (Το μέγεθος του στρες που υφίστανται τα κύτταρα και οι ιστοί – αυτό που οι ερευνητές αναφέρουν ως «βιολογική γήρανση» – ποικίλλει ευρέως μεταξύ ανθρώπων διαφορετικών φυλών και κοινωνικοοικονομικών τάξεων, και διαφέρει ακόμη και μεταξύ των επιμέρους οργάνων του σώματος ενός ατόμου.)

• Οι λόγοι για τους οποίους οι ηλικίες 44 και 60 μπορεί να είναι σημεία καμπής στην υγεία δεν είναι ακόμη προφανείς, αλλά οι συγγραφείς της μελέτης ελπίζουν να διερευνήσουν αρκετές υποθέσεις σε μελλοντική εργασία. Ο Snyder υποψιάζεται ότι για τα άτομα στα 60 τους, η μείωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος μπορεί να επισπεύσει μια πιο διαδεδομένη καταστροφή των οργάνων.

Η μείωση της σωματικής δραστηριότητας στη μέση ηλικία, εν τω μεταξύ, θα μπορούσε να εξηγήσει τις διαφορές που παρατηρούνται μεταξύ των συμμετεχόντων στα 40 τους – αλλά το ίδιο μπορεί και οι ορμονικές αλλαγές, συμπεριλαμβανομένης της εμμηνόπαυσης. Η εμμηνόπαυση από μόνη της, ωστόσο, δεν θα μπορούσε να εξηγήσει τις τάσεις στη μελέτη, λέει ο Snyder. Άνδρες και γυναίκες συμμετέχοντες φάνηκε να παρουσιάζουν τον ίδιο βαθμό διαφορών που σχετίζονται με την ηλικία και στα δύο χρονικά σημεία.

• Ο Snyder πιστεύει ότι τα νέα δεδομένα μπορούν να παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες για την υγεία. Τα άτομα στα 40 τους μπορεί να ωφεληθούν από τη λήψη εξετάσεων αίματος που παρακολουθούν τα επίπεδα λιπιδίων, για παράδειγμα, ή από την τακτική άσκηση για τη διατήρηση της υγείας της καρδιάς. Ο Snyder υπογραμμίζει επίσης τη σημασία των πρώιμων και τακτικών ελέγχων για καρδιακές παθήσεις για άτομα σε αυτό το ηλικιακό εύρος που έχουν υπάρχουσες παθήσεις.

Η νέα μελέτη μπορεί να έχει περιορισμούς, αλλά εξακολουθεί να είναι μια ισχυρή υπενθύμιση ότι οι επιλογές του τρόπου ζωής, όπως η διατροφή και η άσκηση μπορούν να επιταχύνουν τη γήρανση – ή να την επιβραδύνουν, λέει ο Gurkar. Λίγες μελέτες για τη γήρανση επικεντρώνονται σε μεσήλικες συμμετέχοντες ή περιλαμβάνουν βιολογική δειγματοληψία τόσο ολοκληρωμένη όσο αυτή αυτής της νέας εργασίας, προσθέτει. Και εκτός από τον εντοπισμό πιθανών κυμάτων αλλαγών που σχετίζονται με την ηλικία, η εργασία παρέχει ένα κρίσιμο πρώτο βήμα προς την οικοδόμηση μιας μέρας μοντέλων πρόβλεψης ασθενειών μεγάλης κλίμακας με βάση βιολογικά δεδομένα.

Τα αποτελέσματα της έρευνας που διεξήγαγαν δημοσιεύονται στο έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Nature Aging, και μέσα από αυτήν, ρίχνεται για πρώτη φορά φως σε ένα θεμελιώδη μηχανισμό ελέγχου όχι μόνο της γήρανσης αλλά και της αναπαραγωγικής γονιμότητας.

Οι ερευνητές του ΙΜΒΒ, Δρ. Mαργαρίτα Έλενα Παπανδρέου και Δρ. Γιώργος Κωνσταντινίδης, με επικεφαλής τον Δρ. Νεκτάριο Ταβερναράκη, (καθηγητή της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστήμιου Κρήτης και πρόεδρο του ΙΤΕ) αποκάλυψαν ένα νέο μοριακό μηχανισμό που λειτουργεί στα κύτταρα για τη διαφύλαξη της ακεραιότητας και της λειτουργίας του πυρήνα και ρυθμίζει τη σωματική καθώς και την αναπαραγωγική γήρανση.

Τι είναι ο πυρήνας 

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, ο πυρήνας είναι το κεντρικό οργανίδιο των ευκαρυωτικών κυττάρων, όπου βρίσκεται το γενετικό υλικό, ή αλλιώς, το DNA, το οποίο καθορίζει την κυτταρική ταυτότητα και λειτουργία σε όλους τους οργανισμούς. Η δομή και η αρχιτεκτονική του πυρήνα αλλάζουν δραματικά κατά τη γήρανση, αλλά και κατά την καρκινογένεση.

Κοινό χαρακτηριστικό της γήρανσης, των παθολογικών καταστάσεων που σχετίζονται με αυτή, αλλά και των συνδρόμων όπως Hutchinson-Gilford, Werner, Bloom, Cockayne, και άλλα, αποτελούν οι αλλοιώσεις που εντοπίζονται στον πυρηνίσκο του κυττάρου, μία δομή δηλαδή μέσα στον πυρήνα.

Αξίζει να σημειωθεί, σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται από το Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (ΙΜΒΒ), ότι η διατήρηση της ακεραιότητας του πυρήνα και του πυρηνίσκου έχει συσχετιστεί με τη μακροζωία, και με παρεμβάσεις που παρατείνουν τη ζωή σε πειραματόζωα. Ωστόσο, οι μοριακοί και κυτταρικοί μηχανισμοί που επιτηρούν και διασφαλίζουν την δομή του πυρήνα και του πυρηνίσκου παραμένουν αδιευκρίνιστοι.

Δεν είναι, επίσης, γνωστό αν ο προοδευτικός εκφυλισμός της αρχιτεκτονικής του πυρήνα, που παρατηρείται κατά τη γήρανση, και σε ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία, αποτελεί επακόλουθο, ή απλή συνέπεια αυτών των καταστάσεων, ή συνεισφέρει καθοριστικά στη διαδικασία της γήρανσης και της παθογένεσης των προγεροειδών συνδρόμων.

Τα ευρήματα της έρευνας, αναμένεται ότι θα αξιοποιηθούν για την αντιμετώπιση νοσημάτων τα οποία χαρακτηρίζονται από κατάρρευση της αρχιτεκτονικής του πυρήνα, αλλά και της ανθρώπινης υπογονιμότητας.