Σύμφωνα με πληροφορίες που έγιναν γνωστές τη Μεγάλη Παρασκευή (10.04.2026) από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και τον Δήμο Διστόμου–Αράχοβας–Αντίκυρας, η εξέλιξη αυτή ανοίγει ουσιαστικά τον δρόμο για την καταβολή αποζημιώσεων στις οικογένειες των θυμάτων, εκτός αν υπάρξει νέα νομική κίνηση από τη Γερμανία στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ή ενδεχόμενη νομοθετική παρέμβαση από την ιταλική κυβέρνηση.

Τη σημασία της απόφασης υπογράμμισε ο περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός, κάνοντας λόγο για μια «εξαιρετικά σημαντική είδηση» και ένα «στρατηγικό βήμα» σε έναν αγώνα δεκαετιών. Όπως ανέφερε σε ανάρτησή του, «απορρίφθηκε η προσφυγή του Γερμανικού Δημοσίου στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Ιταλίας», σημειώνοντας παράλληλα πως «η προσπάθεια συνεχίζεται ως την τελική δικαίωση».

Η σφαγή του Διστόμου παραμένει μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ναζιστικής κατοχής στην Ελλάδα. Τον Ιούνιο του 1944, γερμανικές δυνάμεις προχώρησαν στη δολοφονία 218 κατοίκων του χωριού, μεταξύ των οποίων 45 παιδιά και 20 βρέφη, σε αντίποινα για τη δράση της αντίστασης στην περιοχή. Οι συγγενείς των θυμάτων προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη και το 2002 ο Άρειος Πάγος εξέδωσε τελεσίδικη απόφαση υπέρ τους, η οποία όμως δεν εκτελέστηκε ποτέ στην Ελλάδα λόγω των νομικών περιορισμών που απαιτούσαν ειδική άδεια για κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων ξένου κράτους.

Έκτοτε, η διεκδίκηση μεταφέρθηκε στην Ιταλία, όπου η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας κινήθηκε νομικά για λογαριασμό των συγγενών, επιδιώκοντας τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων του γερμανικού Δημοσίου. Στο πλαίσιο αυτό έχουν αναφερθεί και απαιτήσεις που συνδέονται με γερμανικούς κρατικούς φορείς, όπως οι σιδηρόδρομοι.

Γιατί θεωρείται κρίσιμη η απόφαση

Η νέα απόφαση του ιταλικού Συνταγματικού Δικαστηρίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς επαναφέρει στο προσκήνιο τη δυνατότητα εκτέλεσης αποζημιώσεων σε διεθνές επίπεδο. Υπενθυμίζεται ότι το 2022 η κυβέρνηση Ντράγκι είχε δημιουργήσει ταμείο 61 εκατ. ευρώ για θύματα ναζιστικών εγκλημάτων, το οποίο όμως αφορούσε αποκλειστικά Ιταλούς πολίτες, αφήνοντας εκτός τους συγγενείς των θυμάτων του Διστόμου.

Αυτό το γεγονός, σύμφωνα με νομικές πηγές, ενίσχυσε τη θέση των προσφευγόντων, καθώς δεν είχε υπάρξει άλλη μορφή αποκατάστασης ή ικανοποίησης των αξιώσεών τους.

Παρά τη θετική εξέλιξη, η υπόθεση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Η διαδικασία μπορεί να ανακοπεί εάν η Γερμανία προσφύγει εκ νέου στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ή αν υπάρξει νέα νομοθετική ρύθμιση από την ιταλική κυβέρνηση. Ωστόσο, προς το παρόν, η απόφαση αποτελεί ένα νέο σημαντικό κεφάλαιο σε μια πολυετή δικαστική και ηθική διεκδίκηση για δικαίωση των θυμάτων της σφαγής του Διστόμου.

Ο Müller υποστηρίζει ότι η απαίτηση πολεμικών αποζημιώσεων από την Ελλάδα είναι παρωχημένη και ότι η Ευρωπαϊκή Ενοποίηση αποτελεί ένα νέο, κοινό ξεκίνημα που δεν θα έπρεπε να επηρεάζεται από «ξεθωριασμένους λογαριασμούς» του παρελθόντος.

Σημειώνει συγκεκριμένα:

«…Όποιος εξακολουθεί να σκέφτεται με όρους απαιτήσεων για πληρωμή της ιστορικής αδικίας, θα έπρεπε να ζήσει και με ανταπαιτήσεις (από την Γερμανία). Όχι, δεν πρέπει να γίνει συμψηφισμός. Αλλά και τα εγκλήματα κατά των Γερμανών παραμένουν εγκλήματα. Η εκδίωξη και η δολοφονία εκατομμυρίων ανθρώπων (Γερμανών) , ο πόλεμος βομβαρδισμών κατά του άμαχου πληθυσμού (του γερμανικού), η κακομεταχείριση των αιχμαλώτων πολέμου (των Γερμανών) και η απώλεια του ενός τετάρτου της επικράτειας της χώρας (της Γερμανίας) – και αυτά δεν μπορούν να ποσοτικοποιηθούν. Η Eυρωπαϊκή Eνοποίηση δεν συμβολίζει ένα τέλος. Σηματοδοτεί όμως ένα κοινό νέο ξεκίνημα που δεν συνίσταται στη συνεχή παράθεση ξεθωριασμένων λογαριασμών.»

Αναλυτικά το κείμενο:

Η Γερμανία δεν οφείλει τίποτα πια

Του Reinhard Müller

Σήμερα δεν υπάρχει πλέον χώρος για ιστορικές διεκδικήσεις. Η μόνιμη δέσμευση της Γερμανίας πρέπει να επανεξεταστεί. Διότι είναι σαφές ότι ξεθωριάζει.

Πόσο ακόμα μπορεί να συνεχιστεί αυτό; Κατά τη διάρκεια της επίσημης επίσκεψής του στην Αθήνα, ο Γερμανός πρόεδρος έλαβε αμέσως έναν λογαριαμό για τις αποζημιώσεις από το υψηλότερο επίπεδο. Πάντως χωρίς ποσά. Ωστόσο, το Ελληνικό Κοινοβούλιο είχε μιλήσει το 2019 για το ανεξίτηλο γερμανικό χρέος για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου – τότε γινόταν λόγος για 400 δισεκατομμύρια ευρώ. Προφανώς δεν βοηθάει και πολύ όταν ο Σταϊνμάγερ, ο οποίος αιφνιδιάστηκε από την απαίτηση με τόση σαφήνεια, επισημαίνει τώρα ότι η Γερμανία θεωρεί ότι το θέμα των επανορθώσεων έχει κλείσει με βάση το διεθνές δίκαιο, αλλά βεβαίως στέκεται στην ιστορική και ηθική της ευθύνη.

Ωστόσο, αυτή η μόνιμη δέσμευση πρέπει να επανεξεταστεί. Διότι είναι σαφές ότι ξεθωριάζει. Άλλωστε, η γερμανική στάση είναι σαφές ότι δεν οδηγεί σε ειρήνη ούτε στην Πολωνία και την Ιταλία. Βέβαια, η έκταση της γερμανικής πολιτικής εξόντωσης και κατοχής και η εμπλοκή της Βέρμαχτ σε αυτήν έχουν αναλυθεί μόνο σταδιακά. Πώς μπορούμε να επανορθώσουμε; Πέρα από την ατομική δίωξη των δραστών και τη συγκεκριμένη βοήθεια για τα θύματα, υπάρχει αναμφίβολα μια ευθύνη βάσει του διεθνούς δικαίου: ήταν η Γερμανία, το γερμανικό κράτος, το οποίο υπάρχει ακόμη και σήμερα. Αλλά το ζήτημα των αποζημιώσεων έχει από καιρό διευθετηθεί. Και αν δεν είχε διευθετηθεί, δεν θα είχε πλέον καμία θέση.

Όποιος εξακολουθεί να σκέφτεται με όρους απαιτήσεων για πληρωμή της ιστορικής αδικίας, θα έπρεπε να ζήσει και με ανταπαιτήσεις (από την Γερμανία). Όχι, δεν πρέπει να γίνει συμψηφισμός. Αλλά και τα εγκλήματα κατά των Γερμανών παραμένουν εγκλήματα. Η εκδίωξη και η δολοφονία εκατομμυρίων ανθρώπων (Γερμανών) , ο πόλεμος βομβαρδισμών κατά του άμαχου πληθυσμού (του γερμανικού), η κακομεταχείριση των αιχμαλώτων πολέμου (των Γερμανών) και η απώλεια του ενός τετάρτου της επικράτειας της χώρας (της Γερμανίας) – και αυτά δεν μπορούν να ποσοτικοποιηθούν. Η ευρωπαϊκή ενοποίηση δεν συμβολίζει ένα τέλος. Σηματοδοτεί όμως ένα κοινό νέο ξεκίνημα που δεν συνίσταται στη συνεχή παράθεση ξεθωριασμένων λογαριασμών.

Η Γερμανία έπρεπε να πληρώσει τα περισσότερα για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όμως, το αρχικό σύνολο εξακολουθεί να είναι ασαφές –ίσως γιατί οι συμμαχικές χώρες απαίτησαν διαφορετικές μορφές αποζημίωσης στις διάφορες συνεδριάσεις που πραγματοποιήθηκαν ώστε να συζητηθεί η Ευρώπη μετά τον πόλεμο. Πιστεύεται πως αρχικώς οι σύμμαχοι υπέδειξαν ότι η Γερμανία χρωστούσε έως και 320 δισ. δολάρια σε κατατεθειμένα αιτήματα αποζημιώσεων – ποσό που σύντομα κατάλαβαν ότι δεν θα μπορούσε να αποπληρωθεί από τη Γερμανία την περίοδο εκείνη, ιδιαίτερα λόγω και του πρόσθετου χρέους από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Σε συνέδριο για το Γερμανικό Εξωτερικό Χρέος που πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο το 1952, τα μεταπολεμικά χρέη της Γερμανίας απομειώθηκαν στα περίπου 7 δισ. γερμανικά μάρκα (περίπου 3 δισ. δολάρια με τις σημερινές ισοτιμίες) από 16,2 δισ. γερμανικά μάρκα, ενώ τα προπολεμικά χρέη της μειώθηκαν σε 7,3 δισ. γερμανικά μάρκα.
Επιπλέον, η Γερμανία έπρεπε να παραχωρήσει την εξουσία της χώρας και να διαιρεθεί αρχικά σε τέσσερις ζώνες που θα εξουσίαζαν οι σύμμαχοι, οι οποίες θα ήταν αποστρατικοποιημένες και από τις οποίες θα αφαιρούνταν όλος ο οπλισμός.

Στο Συνέδριο του Πότσδαμ -ένα από τα συνέδρια των συμμάχων- αναφέρθηκε πως «η αποπληρωμή των επανορθώσεων θα πρέπει να αφήνει αρκετούς πόρους ώστε να μπορούν οι Γερμανοί να ζήσουν χωρίς εξωτερική βοήθεια».

Στις 14 Ιανουαρίου 1946, στη Συνδιάσκεψη Ειρήνης που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι, δημιουργήθηκαν δύο μορφές επανορθώσεων για τους συμμάχους, σε μερίδια: η μία αφορούσε όλες τις επανορθώσεις, περιλαμβανομένων και των κεφαλαίων και η δεύτερη τον «βιομηχανικό και άλλο κεφαλαιακό εξοπλισμό». Η Βρετανία, οι ΗΠΑ, η Γαλλία και η Γιουγκοσλαβία ήταν οι μεγαλύτεροι μέτοχοι.

Επιπλέον, η Γερμανία υπέγραψε συμφωνία στις 10 Σεπτεμβρίου 1952, επιβεβαιώνοντας πως η Δυτική Γερμανία θα συμφωνούσε να πληρώσει 3 δισ. γερμανικά μάρκα στο Ισραήλ σε δόσεις και 450 εκατ. γερμανικά μάρκα στο Παγκόσμιο Εβραϊκό Κογκρέσο, ομοσπονδία που εκπροσωπεί τις εβραϊκές κοινότητες, σε διάστημα 12 ετών.

Αν και παραμένει ασαφές πόσα χρωστούσε αρχικά η Γερμανία και πόσα πρέπει να πληρώσει τώρα -δεδομένων των τόκων επί του αρχικού δανείου και των χωρών που υποστηρίζουν ότι δεν έχουν πάρει αρκετά- ένας συγγραφέας έχει διακινδυνεύσει μια εκτίμηση: σύμφωνα με τον Pablo De Grieff, συγγραφέα του βιβλίου «The Handbook of Reparations», μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 1965 η Γερμανία είχε καταβάλει 4,5 δισ. δολάρια, τα οποία αυξήθηκαν συνολικά σε άνω των 38,6 δισ. δολα. μέχρι το 2000.

Στην Ελλάδα το 80% της εγχώριας βιομηχανίας καταστράφηκε, όπως επίσης και το 28% των υποδομών.

Η πραγματική τραγωδία ωστόσο είναι ότι εκατοντάδες χιλιάδες άμαχοι έχασαν τη ζωή τους, καθώς τα χρόνια της κατοχής πέθαναν 273.000 – 747.000 Έλληνες, ή το 3,7-10,2% του προπολεμικού πληθυσμού.

Επιπλέον, το 1942, η Ελληνική Κεντρική Τράπεζα αναγκάστηκε από το κατοχικό καθεστώς να δανείσει 476 εκατομμύρια Ράιχσμαρκ με επιτόκιο 0% στη ναζιστική Γερμανία.

Μετά τον πόλεμο, η Ελλάδα έλαβε το μερίδιό της από τις αποζημιώσεις που κατέβαλε η Γερμανία στους Συμμάχους.

Αρχικά είχε αποφασιστεί να δοθούν στην Ελλάδα 7,181 δισ. δολάρια. Στο τέλος, πάντως, η Ελλάδα έλαβε αποζημιώσεις με τη μορφή χρημάτων και βιομηχανικών αγαθών αξίας περίπου μόλις 25 εκατομμυρίων δολαρίων.

Το 1960, η Γερμανία υπέγραψε συνθήκη με την ελληνική κυβέρνηση για αποζημίωση των οικογενειών θυμάτων, η οποία ανήλθε σε 115 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα.

Οι μεταγενέστερες ελληνικές κυβερνήσεις επιμένουν ότι αυτή ήταν μόνο μια προκαταβολή και ότι πρέπει να γίνουν περαιτέρω πληρωμές.

Τον Απρίλιο του 2015, η Ελλάδα αξιολόγησε τις πολεμικές αποζημιώσεις σε 278,7 δισ. ευρώ, που ισοδυναμούν με 389 δισ. ευρώ το 2022.

Η γερμανική κυβέρνηση απάντησε τότε ότι το ζήτημα επιλύθηκε το 1990, όταν η Δυτική και η Ανατολική Γερμανία υπέγραψαν τη Συνθήκη για τον Τελικό Διακανονισμό με τις πρώην συμμαχικές χώρες των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας και της Σοβιετικής Ένωσης.

Ποιος άλλος χρωστάει

Υπάρχουν και άλλες χώρες που έπρεπε να πληρώσουν αποζημιώσεις στο πλαίσιο της Συνθήκης των Παρισίων το 1947 (η οποία ήταν το αποτέλεσμα της Συνδιάσκεψης Ειρήνης των Παρισίων που πραγματοποιήθηκε το 1946).

Η Ιταλία (360 εκατ. δολάρια) ήταν μία από τις βασικές χώρες του Άξονα, με τη Γερμανία και την Ιαπωνία. Στο πλαίσιο της ειρηνευτικής Συνθήκης, έπρεπε να πληρώσει 125 εκατ. δολάρια στη Γιουγκοσλαβία, 105 εκατ. δολάρια στην Ελλάδα, 100 εκατ. δολάρια στη Σοβιετική Ένωση, 25 εκατ. δολάρια στην Αιθιοπία και 5 εκατ. δολάρια στην Αλβανία.

Η Φινλανδία (300 εκατ. δολάρια) είναι η μόνη χώρα από αυτές που απαίτησαν να πληρώσουν αποζημιώσεις από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο που πλήρωσε πλήρως τον λογαριασμό της, στέλνοντας 300 εκατ. δολάρια στη Σοβιετική Ένωση το 1952.

Η Ουγγαρία (300 εκατ. δολάρια), στο πλαίσιο της ειρηνευτικής Συνθήκης, απαιτήθηκε να πληρώσει 200 εκατ. δολάρια στη Σοβιετική Ένωση και 100 εκατ. δολάρια στην Τσεχοσλοβακία και τη Γιουγκοσλαβία.

Η Ρουμανία (300 εκατ. δολάρια), στο πλαίσιο της ειρηνευτικής συνθήκης, έπρεπε να πληρώσει 300 εκατ. δολάρια στη Σοβιετική Ένωση, για ζημιές που προκάλεσε με τις «στρατιωτικές επιχειρήσεις» της. Σύμφωνα με τη Συνθήκη, το ποσό θα καταβαλλόταν «σε διάστημα οκτώ ετών από τις 12 Σεπτεμβρίου 1944, υπό τη μορφή εμπορευμάτων».

Η Βουλγαρία (70 εκατ. δολάρια) κλήθηκε να καταβάλει 45 εκατ. δολάρια στην Ελλάδα και 25 εκατ. δολάρια στη Γιουγκοσλαβία. Το πλήρες ποσό των 70 εκατ. δολαρίων, σύμφωνα με τη Συνθήκη, θα καταβαλλόταν «σε είδος από τα προϊόντα των κατασκευαστικών και μεταλλευτικών βιομηχανιών και από αγροτικά προϊόντα σε διάστημα οκτώ ετών».

Το ολοκαύτωμα στην Κάνδανο

Το καλοκαίρι του 1941 διαδραματίστηκαν τραγικές στιγμές στην Κρήτη, όταν χύθηκε το πρώτο αίμα αμάχων στο όνομα των γερμανικών αντιποίνων.  Κοντομαρί, Κακόπετρος, Κάνδανος ήταν τα πρώτα χωριά που αιματοκύλισαν οι Γερμανοί. Η Κάνδανος είναι ένα μεγάλο χωριό στον δρόμο προς τον νότο του νομού Χανίων….

Εκεί ήθελαν να φτάσουν οι Γερμανοί για να εξοντώσουν τις συμμαχικές δυνάμεις που αναζητούσαν διέξοδο προς τη Μέση Ανατολή. Οι κάτοικοι της Κανδάνου πήραν τη γενναία απόφαση να αντισταθούν με ό,τι μέσα διέθεταν και να εμποδίσουν τους Γερμανούς να περάσουν από το χωριό. Στην πρώτη μάχη στα Φλώρια σκοτώθηκαν συνολικά 17 αλεξιπτωτιστές, ανάμεσά τους και ο επικεφαλής του αποσπάσματος, ανθυπολοχαγός Χέλερ…

Η πιο σκληρή μάχη δόθηκε για 24 ώρες στο Καντανιώτικο φαράγγι. Εκεί σκοτώθηκαν 25 ακόμα. Οι κάτοικοι πολεμούσαν με τα λάφυρα των προηγούμενων αναμετρήσεων. Όταν όμως είδαν ότι οι Γερμανοί επέστρεφαν ενισχυμένοι έλαβαν την εντολή να αποσυρθούν προσωρινά στα βουνά. Οι Γερμανοί κατόρθωσαν να διασχίσουν το φαράγγι και να φτάσουν στον τελικό τους προορισμό, που ήταν το λιμάνι της Παλαιόχωρας….

Λίγες μέρες αργότερα επέστρεψαν στην έρημη Κάνδανο. Εκτέλεσαν επί τόπου 6 ηλικιωμένους και στις 3 Ιουνίου, άρχισαν τη συστηματική καταστροφή….

Η Κάνδανος κατέχει μια δραματική πρωτιά στην ιστορία, καθώς είναι το μέρος όπου για πρώτη φορά ελήφθη απόφαση για εκθεμελίωση ολόκληρου οικισμού .

Για να σφραγίσουν το έγκλημά τους, οι κατακτητές τοποθέτησαν τις περίφημες πινακίδες οι οποίες σώζονται μέχρι σήμερα για να μας θυμίζουν ότι από αυτόν τον τόπο πέρασαν οι Ναζί….

Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος εξήγησε αναλυτικά στον Realfm 97,8 και την εκπομπή των Μάνου Νιφλή και Παναγιώτη Στάθη ανήμερα της 28ης Οκτωβρίου γιατί δεν υπάρχει παραγραφή, κάτι που το έχει επισημάνει και αποδεχτεί και η Επιστημονική Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων της Bundestag.

Ο Σταϊνμάιερ κατά τη συνάντηση που είχε με την Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, όταν εκείνη έθεσε το θέμα των γερμανικών επανορθώσεων, είπε χαρακτηριστικά:

«Οι νομικές μας θέσεις για το ζήτημα των επανορθώσεων διαφέρουν. Εμείς είμαστε της άποψης ότι νομικά αυτό το θέμα θεωρείται λήξαν ωστόσο παραμένουμε δεσμευμένοι απέναντι στην ιστορική μας ευθύνη όχι μόνο αναφορικά με την Θεσσαλονίκη αλλά κι αλλού».

Ο κ. Προκόπης Παυλόπουλος κατέρριψε τον ισχυρισμό αυτόν μιλώντας για τις αποφάσεις και τα «νομικά όπλα» που έχει η Ελλάδα στα χέρια της για το θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων.

«Το θέμα είχε φτάσει στην Επιστημονική Επιτροπή της Ομοσπονδιακής Βουλής της Γερμανίας. Είναι σαν να λέμε στη Νομική Υπηρεσία της. Αυτή η Επιτροπή επελήφθη έπειτα από ένα αίτημα που έκαναν οι «Πράσινοι». Και έρχεται και λέει “δεν υπάρχει καμία παραγραφή”. Έχουμε τη ρητή απόφαση. Έχουμε την απόφαση αυτή και λέμε: “εσείς το λέτε ότι δεν υπάρχει παραγραφή. Πάμε στο δικαστήριο να το δούμε”» τόνισε ο Προκόπης Παυλόπουλος και πρόσθεσε:

«Την περίοδο εκείνη έγινε η πρώτη ρηματική διακοίνωση από την τότε κυβέρνηση. Η απάντηση της κυρίας Μέρκελ ήταν ότι “όλα αυτά είναι παρελθόν”. Και της είπαμε «μα οι νομικοί σου το λένε». Όταν εγώ το έθετα στην κυρία Μέρκελ και τον κ. Στάινμαιερ, μπροστά μου ποτέ δεν έδιναν απάντηση γιατί ήξεραν ότι θα υπήρχε συνέχεια. Έρχεται δηλ. η Μέρκελ και αγνοεί και τη νομική υπηρεσία της. Ξέρετε τι τεράστιο όπλο είναι αυτό για την Ελλάδα; Αυτό ξέρουν και οι Πολωνοί και ήρθε και ο υπουργός Εξωτερικών και κάναμε το συνέδριο αλλά δεν υπήρξε κυβερνητική εκπροσώπηση».

Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέλυσε και τα άλλα νομικά «όπλα» που έχει στα χέρια της η Ελλάδα.

«Πρώτα από όλα υπάρχει η σύμβαση, η απόφαση του δικαστηρίου της Νυρεμβέργης του 1946 που έχει αποδεχθεί ότι υπάρχουν οι διατάξεις του άρθρου 3 και επόμενα της 3ης Συμφωνίας της Χάγης του 1907 η οποία λέει ότι υποχρεούται το κράτος που έκανε τον πόλεμο να αποζημιώσει πλήρως για όποιες καταστροφές επέφερε και για τα θύματα. Μετά προστέθηκε ο Κανονισμός Νόμων και Εθίμων του Πολέμου στην Ξηρά, τα άρθρα 46 και 47 τα οποία ενσωματώθηκαν σε όλα αυτά και αποτελούν ένα νομικό αμάλγαμα που το αποδέχτηκε σαν βάση το Δικαστήριο της Νυρεμβέργης το 1946. Η πρόταση της Ελλάδας είναι να πάμε στο Δικαστήριο. Σε ένα δικαστήριο που μπορούμε να το συμφωνήσουμε και να το επιλέξουμε αλλά οιονεί φυσικό δικαστήριο είναι εκείνο της Χάγης. Αυτό λέει η Ελλάδα. Και για το κατοχικό δάνειο και για τις γερμανικές αποζημιώσεις λέμε στην Γερμανία τόσο απλά: “δεν σου λέμε πόσα είναι, θα το πει το δικαστήριο. Ούτε μονομερώς θα το αποφασίσουμε”. Η Γερμανία λέει δεν πάω στο δικαστήριο γιατί δεν χρωστάω τίποτα».

Σύμφωνα με το zarpanews.gr, ο Σταϊνμάιερ είχε συνομιλία με επιζώντες, που του έθεσαν το θέμα των αποζημιώσεων, ζητώντας δικαιοσύνη για τα εγκλήματα των Γερμανών, ενώ συγκεντρωμένοι χειροκρότησαν.

Οι διαμαρτυρίες έγιναν μία ημέρα αφότου ο Γερμανός πρόεδρος απέρριψε κάθε συζήτηση για τις επανορθώσεις, καθώς όπως είπε στην Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, το θέμα είναι λήξαν.

«Δεν θέλω να πιάσω το χέρι του σφαγέα», ακούστηκε να λέει στον Γερμανό πρόεδρο μια εκ των απογόνων επιζώντων. Ένας απόγονος θύματος είπε: «Πριν 80 χρόνια εκτελέσατε τους γονείς μας, τώρα μας εκτελείτε για δεύτερη φορά».

Ο Γερμανός πρόεδρος μετά την κατάθεση στεφάνου θα πραγματοποιήσει ομιλία στο παρακείμενο Μουσείο Μνήμης Ολοκαυτώματος Καντάνου.

Το παρών δίνουν εκπρόσωποι των πολιτικών αρχών του τόπου, ο περιφερειαρχης Κρήτης, βουλευτές, δήμαρχοι από όλη την Κρήτη, εκπρόσωποι στρατιωτικών αρχών αλλά και εκπρόσωποι φορέων που εκφράζουν τις διεκδικήσεις των αποζημιώσεων για τις θηριωδίες των Γερμανών κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Το χωριό Κάντανος, στη δυτική Κρήτη, καταστράφηκε ολοσχερώς στις 3 Ιουνίου 1941 από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής, κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με τους ναζί να αφήνουν πίσω τους ερείπια και πτώματα.

Όπως προσθέτει το Γερμανικό Δημοσιογραφικό Δίκτυο, «το ζήτημα των επανορθώσεων για τις καταστροφές και τα εγκλήματα πολέμου κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής αποτελεί επανειλημμένως εδώ και δεκαετίες αιτία για προστριβές ανάμεσα στα δύο κράτη. […] Αφ’ ότου οι διπλωματικές προσπάθειες των τελευταίων ετών έπεσαν στο κενό, η Ελλάδα θα μπορούσε να προσπαθήσει να προβάλει τις αξιώσεις της ενώπιον των διεθνών δικαστηρίων. Οι περισσότεροι ειδικοί διεθνούς δικαίου όμως θεωρούν πως κάτι τέτοιο είναι μάλλον απίθανο να συμβεί».

Η Frankfurter Allgemeine Zeitung σχολιάζει από την πλευρά της: «Πράγματι, η έκταση της γερμανικής τακτικής εξοντώσεων, όπως και η συμμετοχή της Βέρμαχτ σε αυτήν, ήταν κάτι που αντιμετωπίστηκε μονάχα σταδιακά. Πώς μπορεί να επανορθώσει κάποιος γι’ αυτό; Πέρα από τις διώξεις των δραστών και την υποστήριξη των θυμάτων υπάρχει αδιαμφισβήτητα και ευθύνη βάσει του διεθνούς δικαίου: πίσω από αυτά ήταν η Γερμανία, το γερμανικό κράτος, το οποίο εξακολουθεί να υφίσταται έως και σήμερα. Το ζήτημα των επανορθώσεων όμως έχει ξεκαθαριστεί εδώ και καιρό. Και ακόμα και αν δεν έχει επιλυθεί, δεν υπάρχει πλέον χώρος για ντιμπέιτ επ’ αυτού.

Όποιος διατυπώνει απαιτήσεις για επανορθώσεις βασιζόμενος σε ιστορικές αδικίες, θα πρέπει να δεχθεί αντιστοίχως και ανταπαιτήσεις. Όχι, δεν πρέπει κανείς να προβαίνει σε συμψηφισμούς. Ωστόσο και τα εγκλήματα κατά των Γερμανών παραμένουν εγκλήματα. Οι διωγμοί και οι δολοφονίες εκατομμυρίων, οι βομβαρδισμοί του άμαχου πληθυσμού, η κακομεταχείριση αιχμαλώτων πολέμου και η απώλεια του ενός τετάρτου της εθνικής επικράτειας – ούτε αυτά μπορούν να υπολογιστούν». Εξάλλου, ο στόχος της ευρωπαϊκής ενοποίησης είναι «να γίνει μία νέα αρχή, η οποία δεν θα συνίσταται στη διατήρηση ξεθωριασμένων λογαριασμών», καταλήγει η FAZ.

Πηγή: Deutsche Welle

Ο κ. Σταϊνμάιερ, σύμφωνα με το dpa, αναγνώρισε την ευθύνη της Γερμανίας για τις «φρικαλεότητες» που διέπραξαν οι Γερμανοί πριν και κατά την διάρκεια του πολέμου, αλλά απέρριψε το ενδεχόμενο περαιτέρω αποζημιώσεων.

«Ο Ομοσπονδιακός Πρόεδρος επισκέπτεται την Αθήνα. Η Πρόεδρος (της Δημοκρατίας) τον αντιμετωπίζει με αιτήματα αποζημιώσεων τα οποία εξακολουθούν να είναι “σε εκκρεμότητα”. Ο Σταϊνμάιερ το αντικρούει και επισημαίνει τις γερμανικές μορφές επανόρθωσης», αναφέρει σε ρεπορτάζ στην ιστοσελίδα του το ιδιωτικό ειδησεογραφικό δίκτυο n-tv και επισημαίνει επίσης ότι κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, ο Γερμανός πρόεδρος «βρέθηκε αντιμέτωπος με αιφνιδιαστικά ξεκάθαρες ελληνικές απαιτήσεις» για επανορθώσεις.

«Ο Ομοσπονδιακός Πρόεδρος υπενθύμισε τη δέσμευση της Γερμανίας για την κατασκευή μουσείου του Ολοκαυτώματος στη Θεσσαλονίκη και την γερμανοελληνική ανταλλαγή νέων που προωθείται από τη Γερμανία. Χαρακτήρισε τα γερμανικά εγκλήματα στην Ελλάδα “ένα δύσκολο θέμα που εξακολουθεί να παίζει ρόλο στις σημερινές μας σχέσεις και που δεν μπορούμε να το αποφύγουμε, γι’ αυτό και του αφιερώνω χώρο κατά τη διάρκεια αυτής της επίσκεψης”, αναφέρεται στο ίδιο δημοσίευμα. Το ίδιο θέμα αναδεικνύει και το περιοδικό Der Spiegel στο αντίστοιχο δημοσίευμα, αναπαράγοντας το ίδιο τηλεγράφημα του dpa, με τίτλο: «Η Ελληνίδα Πρόεδρος φέρνει τον Σταϊνμάιερ αντιμέτωπο με απαιτήσεις για επανορθώσεις».

«Για αιφνιδιαστικά ξεκάθαρη» αναφορά του ζητήματος των πολεμικών επανορθώσεων κάνει λόγο και το πρώτο κανάλι της γερμανικής τηλεόρασης ARD σε ρεπορτάζ που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του. «Η Ελλάδα ζητά εδώ και καιρό γερμανικές αποζημιώσεις για τις ζημιές από τον πόλεμο. Κατά την επίσκεψη του κ. Σταϊνμάιερ, η Ελληνίδα πρόεδρος του έθεσε το πρόβλημα αιφνιδιαστικά ξεκάθαρα. Η Γερμανία θεωρεί ότι το ζήτημα έχει κλείσει», επισημαίνεται στο δημοσίευμα, στο οποίο παρατίθεται και η αντίστοιχη αναφορά, κατόπιν, του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. «Ο κ. Σταϊνμάιερ δεν απάντησε στο δημόσιο τμήμα της συνάντησης. Αντιθέτως, επαίνεσε την οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας μετά την χρηματοπιστωτική κρίση και εξέφρασε ικανοποίηση για το γεγονός ότι η χώρα επέστρεψε σε τροχιά οικονομικής ανάπτυξης».

Σε άλλο ρεπορτάζ του το περιοδικό Der Spiegel αναφέρεται σε «αναταραχή» που προκλήθηκε από την επίσκεψη του γερμανού προέδρου σε κέντρο υποδοχής και καταγραφής προσφύγων στην Μαλακάσα. «Οι άνθρωποι εκεί φώναζαν “ταυτότητα, ταυτότητα” και “Γερμανία, Γερμανία”», γράφει το περιοδικό. O κ. Σταϊνμάιερ δήλωσε αργότερα ότι «αυτή η διαμαρτυρία ήταν επίσης μια έκκληση προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να μην κλείσουν τα σύνορα όπως κάνουν τώρα όλο και περισσότερο. Κατανοούμε και μπορούμε να καταλάβουμε ότι οι πρόσφυγες έχουν αυτή την προσδοκία. Αλλά νομίζω ότι, δεδομένης της κατάστασης των κοινωνιών μας, θα κάνουμε επίσης καλά να μειώσουμε ουσιαστικά τον αριθμό των αφίξεων σε σύγκριση με τα τελευταία χρόνια», καταλήγει το δημοσίευμα.

Αναλυτικά η ανάρτηση Ανδρουλάκη:

«Το ζήτημα των γερμανικών πολεμικών επανορθώσεων για τις ναζιστικές θηριωδίες που διαπράχθηκαν εναντίον της πατρίδας μας, παραμένει ανοικτό και εκκρεμές ως σήμερα. Αποτελεί ζωντανή και δίκαιη ιστορική αξίωση της πατρίδας μας, που η Κυβέρνηση οφείλει να εγείρει και να διεκδικεί σε κάθε ευκαιρία πολιτικού διαλόγου με τη Γερμανία. Τίποτα δεν θα αφήσουμε να ξεχαστεί. Στην Ιστορία δεν χωρούν παραγραφές».

Το ζήτημα των γερμανικών πολεμικών επανορθώσεων για τις ναζιστικές θηριωδίες που διαπράχθηκαν εναντίον της πατρίδας μας, παραμένει ανοικτό και εκκρεμές ως σήμερα.

Αποτελεί ζωντανή και δίκαιη ιστορική αξίωση της πατρίδας μας, που η Κυβέρνηση οφείλει να εγείρει και να διεκδικεί σε…

— Nikos Androulakis (@androulakisnick) October 30, 2024

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ δεν παρέλειψε να αναδείξει το ζήτημα των γερμανικών επανορθώσεων, αναφερόμενος στην Έκθεση-Πόρισμα της Διακομματικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής του Απριλίου του 2019.

Ο ίδιος επεσήμανε δε την ανάγκη για μια δίκαιη ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική υπογραμμίζοντας τη διαφωνία του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ με τη νέα Συμφωνία Μετανάστευσης και Ασύλου που διατηρεί το βάρος φιλοξενίας στις χώρες πρώτης υποδοχής.

Όσον αφορά στις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας ο Στ. Κάσσελάκης τόνισε την ανάγκη η πρόοδος των ευρωτουρκικών σχέσεων να συνδέεται σταθερά με την πρόοδο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το κυπριακό, βάζοντας σε αυτό το πλαίσιο και το ζήτημα των Eurofighter.

Επιπλέον, επεσήμανε την ανάγκη να στηριχθεί ενεργά η ευρωπαϊκή διεύρυνση στα Δυτικά Βαλκάνια και να υπάρξουν ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες ειρήνης στη βάση του διεθνούς δικαίου στην Ουκρανία και στην Παλαιστίνη.

Τέλος, ο πρόεδρος του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, εξέφρασε την ανησυχία του για την ενδεχόμενη άνοδο της ακροδεξιάς στις ευρωεκλογές, τονίζοντας ότι θα οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερες προκλήσεις για την ΕΕ και την προάσπιση του κράτους δικαίου στα κράτη μέλη.

Σημειώνεται ότι στη συνάντηση συμμετείχαν η τομεάρχης Εξωτερικής Πολιτικής Ρένα Δούρου, ο τομεάρχης Άμυνας Ευάγγελος Αποστολάκης, ο αναπληρωτής εκπρόσωπος Τύπου Παυσανίας Παπαγεωργίου και ο διπλωματικός σύμβουλος Ευάγγελος Καλπαδάκης.

Πρόλογος

Η αιματοβαμμένη γη των Μαρτυρικών Καλαβρύτων και οι ψυχές των τραγικών Θυμάτων θυμίζουν, για πάντα και προς κάθε κατεύθυνση, το απεχθέστερο έγκλημα πολέμου στην Ελλάδα κατά την διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου. Έγκλημα το οποίο συντελέσθηκε, υπό συνθήκες Ολοκαυτώματος που παραπέμπουν σε πραγματικό Έγκλημα κατά της Ανθρωπότητας, από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής την 13η Δεκεμβρίου 1943. Εκπληρώνοντας Εθνικό Χρέος, κυριολεκτικώς, η Ακαδημία Αθηνών τιμά την Ιερή Μνήμη των τραγικών Θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας στέλνοντας, urbi et orbi, το διπλό μήνυμα: «Δεν ξεχνάμε, Ποτέ ξανά»

Ι. Το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων: Ένα ανεξίτηλο ιστορικώς στίγμα της ναζιστικής βαρβαρότητας και θηριωδίας

Η σύγχρονη Ιστορία μας έχει ήδη καταγράψει εκτενώς, με αμάχητα τεκμήρια, το πώς συντελέσθηκε το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων, έτσι ώστε οι δικές μου αναφορές σήμερα να καθίστανται, εκ των πραγμάτων, και συνοπτικές και ελλιπείς. Αν, λοιπόν, επιχειρώ αυτή την ιστορική αναδρομή είναι για ν’ αποτίσω, ως οφείλω άλλωστε και στο μέτρο που μου αναλογεί, Φόρο Τιμής στα τραγικά Θύματα του Ολοκαυτώματος των Καλαβρύτων.

Α. Όλα ξεκίνησαν από την ανίερη εκμετάλλευση των γεγονότων της Μάχης της Κερπινής, την 16η και 17η Οκτωβρίου 1943, όταν γερμανοί στρατιώτες ηττήθηκαν κατά την διάρκεια επιχείρησης των τοπικών δυνάμεων του ΕΛΑΣ. Επρόκειτο για μια καθαρώς αντιστασιακή πολεμική επιχείρηση εναντίον των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής στην περιοχή. Αυτό τον αγώνα εναντίον του κατακτητή και υπέρ της Ελευθερίας, αγώνα σύμφυτο με το φρόνημα κάθε Λαού που τιμά την Ελευθερία του και την υπερασπίζεται μέχρις εσχάτων, ιδίως δε σύμφυτο με το φρόνημα του Έθνους των Ελλήνων -του οποίου η σχέση με την Ελευθερία είναι, από αιώνων, βιωματική και υπαρξιακή- διέστρεψαν στα Καλάβρυτα, με πρωτοφανή αγριότητα, τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής.

Β. Με αδιανόητη μανία βαρβαρικής εκδίκησης για τους γερμανούς στρατιώτες που σκοτώθηκαν στην Μάχη της Κερπινής -αδιανόητη διότι, όπως ήδη διευκρινίσθηκε, οι Ελληνικές αντιστασιακές δυνάμεις έδωσαν καθαρώς απελευθερωτικό αγώνα- το γερμανικό στρατηγείο σχεδίασε και οργάνωσε την «Επιχείρηση Καλάβρυτα». Επιχείρηση, της οποίας την εκτέλεση ανέθεσε στην 117η «Μεραρχία Κυνηγών», της Βέρμαχτ.

1. Οι γερμανικές δυνάμεις άρχισαν να συρρέουν στην ευρύτερη περιοχή των Καλαβρύτων από την 9η Δεκεμβρίου 1943, έχοντας ως αφετηρία την Πάτρα, το Αίγιο, τον Πύργο και την Τρίπολη.

Επί πέντε ημέρες καθησύχαζαν, με ύπουλο τρόπο, τον άμαχο πληθυσμό, έτσι ώστε να μην προλάβει να διαφύγει ή, έστω, να πάρει στοιχειώδη μέσα προφύλαξης για ενδεχόμενα γερμανικά «αντίποινα».

2. Την 13η Δεκεμβρίου 1943 ξέσπασε στα Μαρτυρικά Καλάβρυτα, μέσ’ από ένα «ξύπνημα» ανομολόγητων βάρβαρων ενστίκτων, η θηριωδία των ναζιστικών στρατευμάτων κατοχής. Με «συνοπτικές διαδικασίες» οδήγησαν όλους τους άνδρες άνω των 13 ετών στην «Ράχη του Καπή» και τους εκτέλεσαν εν ψυχρώ. Τα θύματα στην «Ράχη του Καπή» υπολογίζονται σε 496, ενώ σύμφωνα με τις υπάρχουσες ιστορικές μαρτυρίες το σύνολο των θυμάτων του Ολοκαυτώματος των Καλαβρύτων φθάνει τα 1.200 περίπου, μαζί με τα 696 των γύρω περιοχών. Επιπλέον, τα Καλάβρυτα και πάνω από 20 χωριά τριγύρω παραδόθηκαν στις φλόγες. Περισσότερα από 1.000 σπίτια έγιναν στάχτη. Οι ναζί δεν δίστασαν να βάλουν φωτιά ως και στο «Ιερό των Ελλήνων», κατά την Εθνεγερσία του 1821, ήτοι στην Αγία Λαύρα, απ’ όπου ξεκίνησε η Επανάσταση την 25η Μαρτίου, καθώς και στο Μέγα Σπήλαιο. Τα γυναικόπαιδα και κάποιοι πολύ ηλικιωμένοι κρατήθηκαν στο εσωτερικό του Σχολείου, απ’ όπου κατάφεραν ν’ αποδράσουν ενώ όλα τα Καλάβρυτα είχαν παραδοθεί στις φλόγες.

ΙΙ. Οι αξιώσεις της Ελλάδας ως προς το κατοχικό δάνειο και τις εν γένει αποζημιώσεις για τα θύματα και τις υλικές καταστροφές της ναζιστικής θηριωδίας

Τόνισα προηγουμένως ότι τιμούμε, διαχρονικώς, την Ιερή Μνήμη των τραγικών Θυμάτων του Ολοκαυτώματος των Καλαβρύτων στέλνοντας, urbi et orbi, το διπλό μήνυμα: «Δεν ξεχνάμε, Ποτέ ξανά». Μέσα σε αυτό το πλαίσιο Ιστορικής Μνήμης -και μακριά από κάθε λογική αντεκδίκησης, που είναι παντελώς ξένη σ’ εμάς, τους Έλληνες- εντάσσουμε και τις αξιώσεις της Ελλάδας ως προς το κατοχικό δάνειο και τις εν γένει αποζημιώσεις για τα θύματα και τις υλικές καταστροφές της ναζιστικής θηριωδίας. Και τούτο διότι η Δικαιοσύνη της Ιστορίας, προκειμένου το μήνυμα «Δεν ξεχνάμε, Ποτέ ξανά» να καταστεί πράξη, απαιτεί από τους θύτες να ολοκληρώσουν την «συγγνώμη» τους αποδίδοντας στην Ελλάδα αυτό που δικαιωματικώς της ανήκει. Πράγμα που σημαίνει πως αν η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας εννοεί και αναγνωρίζει, στο ακέραιο, τις ευθύνες της για το ναζιστικό παρελθόν της οφείλει, αμέσως, να πράξει έναντι της Ελλάδας εκείνο, το οποίο επιβάλλει τόσον η Ιστορική διαδρομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο κοινός μας Ευρωπαϊκός Πολιτισμός, ιδίως δε ο κοινός μας Ευρωπαϊκός Νομικός Πολιτισμός. Και επ’ αυτού υπενθυμίζω τις βασικές μας θέσεις -που είναι και Εθνικές μας Θέσεις, αφότου συντελέσθηκαν τα εγκλήματα της ναζιστικής θηριωδίας κατά της Ελλάδας και του Ελληνικού Λαού- ως προς τις ως άνω αξιώσεις μας. Διευκρινίζεται, ευθύς εξ αρχής, ότι έχουμε να κάνουμε με δύο εντελώς διαφορετικά, από νομική άποψη, θέματα. Ήτοι:

Α. Πρώτον, με το κατοχικό δάνειο προς την Γερμανία, το οποίο συνήφθη υποχρεωτικώς –ορθότερα με καταναγκαστικό και εκβιαστικό τρόπο- μεταξύ της κατοχικής Ελληνικής κυβέρνησης και της Γερμανίας, προς συντήρηση των στρατευμάτων κατοχής. Εδώ πρόκειται, λοιπόν, από νομική σκοπιά για ενοχή εκ συμβάσεως. Άρα, η αντίστοιχη εκ της συμβάσεως απαίτηση της Ελλάδας είναι ενδοσυμβατικής -και όχι αδικοπρακτικής- προέλευσης.

1. Σε αυτήν την απαίτηση προστίθενται ποσά, τα οποία προκύπτουν από συναφείς προς την δανειακή σύμβαση αιτίες, όπως είναι ιδίως οι τόκοι υπερημερίας λόγω μη έγκαιρης εξόφλησης.
2. Για την απαίτηση αυτή δεν τίθεται ούτε θέμα παραγραφής ούτε θέμα παραίτησης. Τίθεται μόνο ζήτημα συνολικού υπολογισμού της ως σήμερα. Ας σημειωθεί, ότι η Ελληνική θέση γίνεται νομικώς τόσο περισσότερο ισχυρή, όσον η αποπληρωμή του δανείου είχε αρχίσει ήδη από την κατοχική περίοδο.

Β. Και, δεύτερον, με τις αποζημιώσεις λόγω ανθρώπινων θυμάτων και υλικών καταστροφών στην Ελλάδα από τις δυνάμεις κατοχής.

1. Επισημαίνεται, πριν απ’ όλα, ότι το 1946, στην Διάσκεψη των Παρισίων, είχε προσδιορισθεί ένα –κατά προσέγγιση- ποσό τέτοιων αποζημιώσεων προς την Ελλάδα ύψους 7,5 δισ. δολαρίων. Κυρίως δε επισημαίνεται μ’ έμφαση ότι το 1953, με την Συμφωνία του Λονδίνου, δεν «χαρίσθηκαν» στην Γερμανία οι οφειλές της λόγω πολεμικών αποζημιώσεων, όπως η γερμανική πλευρά «τεχνηέντως» φαίνεται να διατείνεται.

1. Η Συμφωνία αυτή απλώς έθεσε «σε αδράνεια» τις οφειλές της Γερμανίας ως την υπογραφή, κατά το Διεθνές Δίκαιο (Δίκαιο του Πολέμου), «Συμφώνου Ειρήνης» μεταξύ της τελευταίας και των Δυνάμεων που νίκησαν στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Πρόκειται νομικώς για ένα είδος «αναβλητικής αίρεσης» (lato sensu), σχετικά με την εξόφληση των υποχρεώσεων της Γερμανίας, επειδή τότε θεωρήθηκε ότι αυτή δεν διέθετε –πρωτίστως λόγω της διαίρεσής της σε Δυτική και Ανατολική- την κατά το Διεθνές Δίκαιο απαιτούμενη πολιτειακή υπόσταση για ανάληψη και εκπλήρωση συναφών υποχρεώσεων.
2. Τούτο –ήτοι η ικανότητα σύναψης «Συμφώνου Ειρήνης»- επήλθε το 1990. Όταν, μετά την επανένωση της Γερμανίας, η τελευταία απέκτησε ενιαία, νομικώς, πολιτειακή υπόσταση και κυριαρχία. Ειδικότερα, το 1990 υπογράφηκε το λεγόμενο «Σύμφωνο 2 + 4» μεταξύ της ενωμένης πλέον Γερμανίας και ΗΠΑ, ΕΣΣΔ, Γαλλίας και Αγγλίας.
3. Γίνεται δε σήμερα, γενικώς και επισήμως, δεκτό –de facto δε το έχει αποδεχθεί και η Γερμανία, αφού στην βάση αυτή στηρίζει την εν γένει κυριαρχία της- ότι το ως άνω Σύμφωνο επέχει την θέση του «Συμφώνου Ειρήνης» που προβλέπει, κατά το Διεθνές Δίκαιο, η προαναφερόμενη Συμφωνία του Λονδίνου του 1953. Και τούτο διότι μόνον έκτοτε η Γερμανία μπορούσε να υπογράψει ένα τέτοιο «Σύμφωνο», δεδομένου ότι μόνο τότε, κατά τα προλεχθέντα, απέκτησε την ενότητά της και την ενιαία κυριαρχία της μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
4. Το «Σύμφωνο 2 + 4» καλύπτει, λόγω της νομικής φύσης του αλλά και γενικότητάς του, και τα μη συμβαλλόμενα πλην όμως «παθόντα» από την γερμανική κατοχή Κράτη, όπως η Ελλάδα. Είναι δηλαδή νομικό κείμενο γενικής εφαρμογής.

2. Η από Ελληνικής πλευράς νομική βάση των αποζημιωτικών απαιτήσεων κατά της Γερμανίας βρίσκει σταθερό έρεισμα κυρίως στις διατάξεις του άρθρου 3 της Δ΄ Σύμβασης της Χάγης του 1907, οι οποίες κωδικοποίησαν και τις ως τότε διατάξεις του Δικαίου του Πολέμου.

1. Κατά τις διατάξεις αυτές: «Ο εμπόλεμος όστις ήθελε παραβιάσει τας διατάξεις του Κανονισμού θα υποχρεούται, αν συντρέχει λόγος, εις αποζημίωσιν, θα είναι δε υπεύθυνος δια πάσας τας πράξεις τας διαπραχθείσας υπό των προσώπων των μετεχόντων της στρατιωτικής του δυνάμεως». Επέκεινα, οι διατάξεις των άρθρων 46 και 47 του «Κανονισμού Νόμων και Εθίμων του Πολέμου στην ξηρά», ο οποίος είναι προσαρτημένος στην Δ΄ Σύμβαση της Χάγης του 1907, καθιερώνουν και τις δύο θεμελιώδεις αρχές του Δικαίου του Πολέμου, ήτοι τις αρχές της προστασίας του Ανθρώπου και της ατομικής ιδιοκτησίας.
2. Όλες αυτές τις αρχές επικαιροποίησε η απόφαση του Διεθνούς Στρατιωτικού Δικαστηρίου της Νυρεμβέργης, το 1946. Αυτό είχε αποδεχθεί, έναντι της Ελληνικής Κυβέρνησης, επισήμως, το 1965, ο τότε Καγκελάριος Λούντβιχ Έρχαρτ. Ο ίδιος δε είχε μιλήσει για επανορθώσεις ύψους 500 εκ. γερμανικών μάρκων.

Επίλογος

Από τα όσα εκτέθηκαν προκύπτει ότι οι ως άνω αξιώσεις μας, από τις οποίες ουδέποτε και καθ’ οιονδήποτε τρόπο έχουμε παραιτηθεί, είναι πάντα νομικώς ενεργές –πράγμα που σημαίνει ότι δεν τίθεται κανένα θέμα παραγραφής- και δικαστικώς επιδιώξιμες. Και ο κοινός μας Ευρωπαϊκός Νομικός Πολιτισμός, ως μέρος του εν γένει κοινού μας Ευρωπαϊκού Πολιτισμού που συντίθεται από τις διατάξεις αλλά και από τις θεμελιώδεις αρχές και τις αξίες της Ευρωπαϊκής και της Διεθνούς Νομιμότητας, επιβάλλει την σχετική απόφαση να την λάβει αρμόδιο δικαιοδοτικό Forum, με βάση το σύνολο του εφαρμοζόμενου, εν προκειμένω, Διεθνούς Δικαίου. Η θέση αυτή είναι, κυριολεκτικώς, Εθνική και, κατά συνέπεια, αδιαπραγμάτευτη. Πολλώ μάλλον όταν την θέση αυτή ενισχύει, πλέον, καταλυτικώς η πρόσφατη γνωμοδότηση (2019) της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Εμπειρογνωμόνων του Γερμανικού Κοινοβουλίου (Bundestag). Η οποία αφενός αναγνωρίζει ότι δεν τίθεται ζήτημα παραίτησης ή παραγραφής των αξιώσεων στην Ελλάδα. Και, αφετέρου, προτρέπει, «expressis verbis», την γερμανική πλευρά ν’ αποδεχθεί την προσφυγή Ελλάδας και Γερμανίας στο αρμόδιο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Και κατά τούτο, μόνο προβληματισμό προκαλεί η από 18.10.2019 απόρριψη της, από τον Ιούνιο του ίδιου έτους, πλήρως τεκμηριωμένης ρηματικής διακοίνωσης της Ελλάδας -αλλά και μεταγενέστερες, άμεσες ή έμμεσες, απορρίψεις-αναφορικά με την προοπτική προσφυγής σε αρμόδιο δικαιοδοτικό Forum, για την οριστική επίλυση της σχετικής διαφοράς ως προς τις αξιώσεις της Ελλάδας αναφορικά με το κατοχικό δάνειο και τις γερμανικές αποζημιώσεις. Η προαναφερόμενη άρνηση της Κυβέρνησης της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, αγνοώντας όλα τα κατά τ’ ανωτέρω, πλήρως τεκμηριωμένα, νομικά επιχειρήματα, εμφανίζεται παντελώς αναιτιολόγητη, δοθέντος ότι έρχεται σε αντίθεση και προς την Ευρωπαϊκή και την Διεθνή Νομιμότητα. Επιπλέον, η άρνηση αυτή είναι άκρως αντιφατική και υποκριτική, αφού δεν είναι νοητό και αποδεκτό, από πλευράς συνεπούς διεθνούς συμπεριφοράς, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας από την μια πλευρά να επιχειρεί, σε πολλές περιπτώσεις, να «παραδώσει μαθήματα» σεβασμού, εκ μέρους άλλων Κρατών, της Διεθνούς και της Ευρωπαϊκής Νομιμότητας. Και, από την άλλη, ν’ αρνείται την συμμόρφωσή της προς αυτές, όταν μάλιστα πρόκειται για θύματα και ζημίες προερχόμενες από το εφιαλτικό ναζιστικό της παρελθόν, το οποίο έχει, δημοσίως και διεθνώς, καταδικάσει και αποκηρύξει με κάθε μέσο και με κάθε τρόπο. Υπό τις συνθήκες αυτές είναι βέβαιο ότι με την προαναφερόμενη συμπεριφορά της η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υποσκάπτει, «εκ των έσω», την αξιοπιστία της και το κύρος της, σ’ Ευρωπαϊκό και Διεθνές επίπεδο. Όπως είναι λοιπόν αυτονόητο, η Ελλάδα δεν αποδέχεται, ούτε πρόκειται ν’ αποδεχθεί, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, την άρνηση αυτή. Πράγμα που σημαίνει ότι θα επανέλθει εν προκειμένω, δίνοντας ακόμη μεγαλύτερη έκταση και έμφαση στα νομικά -και όχι μόνο- επιχειρήματά της. Αυτή την στάση της Ελλάδας επιβάλλει, πολύ περισσότερο, και ο στοιχειώδης σεβασμός της Ιερής Μνήμης των τραγικών θυμάτων του Ολοκαυτώματος των Καλαβρύτων. Και υπό την ως άνω έννοια τα Καλάβρυτα συμβολίζουν πάντοτε, μεταξύ πολλών άλλων φυσικά, και συγκεκριμένες βασικές συντεταγμένες της Εθνικής μας Αξιοπρέπειας, ιδίως στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής μας Οικογένειας.»