«Σας ευχαριστώ για την υποστήριξη και την αλληλεγγύη στο κράτος του Ισραήλ», απάντησε ο κ. Κόεν. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής της, η κυρία Μπέρμποκ χρειάστηκε να οδηγηθεί σε ασφαλές σημείο, καθώς ήχησε συναγερμός. Αργότερα απόψε θα μεταβεί στο Κάιρο.

«Aυτές τις τρομερές μέρες, στεκόμαστε στο πλευρό σας και συμπάσχουμε μαζί σας. Αυτές τις μέρες είμαστε όλοι Ισραηλινοί. Θέλω να εκφράσω τη βαθύτατη αλληλεγγύη της γερμανικής κυβέρνησης, αλλά και του γερμανικού λαού», δήλωσε η κυρία Μπέρμποκ, η οποία κατά τη διάρκεια της παραμονής της στο Ισραήλ συναντήθηκε επίσης με συγγενείς Γερμανών οι οποίοι απήχθησαν από τη Χαμάς. Οι δύο υπουργοί επισκέφθηκαν ακόμη ένα κτίριο κατοικιών που χτυπήθηκε από πύραυλο κατά τη διάρκεια της επίθεσης, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν ένας ηλικιωμένος άνδρας, ο γιος και ο εγγονός του.

«Σας ευχαριστώ που σε αυτές τις δύσκολες στιγμές ήρθατε για να δείξετε υποστήριξη και αλληλεγγύη στο κράτος του Ισραήλ», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ και τόνισε ότι η Χαμάς, η οποία κυβερνά τη Λωρίδα της Γάζας, «είναι χειρότερη και από το τρομοκρατικό δίκτυο ISIS». «Η ειρηνική συνύπαρξη με τη Χαμάς είναι αδύνατη. Δεν μπορεί κανείς να τους περιγράψει ούτε ως ζώα», πρόσθεσε, αναφερόμενος στις φρικαλεότητες του περασμένου Σαββάτου. Ο κ. Κόεν αναφέρθηκε ακόμη στην «πολύ σαφή» υποστήριξη του καγκελάριου Όλαφ Σολτς: «Ο εβραϊκός λαός, οι πολίτες του Ισραήλ και ολόκληρος ο κόσμος λένε “ποτέ ξανά!” σε τέτοιες σκηνές, με παιδιά που οδηγούνται σε ένα δωμάτιο και δολοφονούνται».

Η κυρία Μπέρμποκ, συνοδευόμενη από τον ομόλογό της, επισκέφθηκε κέντρο επιχειρήσεων, όπου ενημερώθηκε για την επίθεση της Χαμάς, κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους περισσότεροι από 1.200 άνθρωποι. Το περασμένο Σάββατο ήταν η πιο θανατηφόρα ημέρα για τους Εβραίους από το τέλος του Ολοκαυτώματος. Η υπουργός εμφανίστηκε κατόπιν σοκαρισμένη και με δάκρυα στα μάτια από τις εικόνες που είχε δει. «Είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να κάνει κανείς σε έναν άνθρωπο. Είμαστε εδώ όχι απλώς ως διπλωμάτες και υπουργοί Εξωτερικών, αλλά ως μητέρες, πατέρες, κόρες και γιοι. Αν δει κανείς τις φωτογραφίες και φανταστεί ότι είναι οι δικές του κόρες… Δεν ξέρω πώς βρίσκετε τη δύναμη να στέκεστε εδώ», είπε με σπασμένη φωνή στον ομόλογό της, ενώ ο κ. Κόεν και ο εκπρόσωπος των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων ‘Αρις Σαλικάρ, ο οποίος έχει γεννηθεί στη Γερμανία, της έδειχναν ένα από τα σημεία στο νότιο Ισραήλ, όπου οι πύραυλοι της Χαμάς προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές.

Μπέρμποκ σε Χαμάς: «Απελευθερώστε αυτούς τους αθώους ανθρώπους, τα αθώα παιδιά!»
Απευθυνόμενη στην Χαμάς, η Αναλένα Μπέρμποκ δήλωσε: «Απελευθερώστε αυτούς τους αθώους ανθρώπους, τα αθώα παιδιά!». Η απελευθέρωση των ομήρων ήταν, όπως αποκάλυψε η ίδια, το βασικό θέμα και της συνάντησης που είχε χθες, στο Βερολίνο, με τον Εμίρη του Κατάρ, αλ Θάνι. «Είμαστε σε συζητήσεις με όλους τους παράγοντες, προκειμένου να καταστήσουμε σαφές ότι όλοι οι Γερμανοί όμηροι, αλλά και όλοι οι άλλοι, θα απελευθερωθούν. Το Ισραήλ έχει το δικαίωμα – όχι την υποχρέωση – να απελευθερώσει τους πολίτες του», σημείωσε, για να προσθέσει ότι η Χαμάς «κρύβεται πίσω από αμάχους, οι σήραγγες και τα κέντρα διοίκησης βρίσκονται σκοπίμως σε σχολεία και νοσοκομεία». Με την τρομοκρατία που ασκεί στο Ισραήλ, η Χαμάς «είναι εξ ολοκλήρου υπεύθυνη για αυτή την τρομερή κατάσταση – και για την κατάσταση των παλαιστινίων αμάχων στη Γάζα», πρόσθεσε και προειδοποίησε άλλες τρομοκρατικές ομάδες να μην αναμιχθούν: «Είναι σημαντικό να αποτρέψουμε άλλους παράγοντες στην περιοχή, όπως η Χεζμπολάχ, να ρίξουν λάδι στη φωτιά». Απευθυνόμενη στους Ισραηλινούς, τόνισε: «Υποσχόμαστε να σταθούμε στο πλευρό του Ισραήλ. Ό,τι χρειάζονται οι Ισραηλινοί, θα το κάνουμε», είπε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με κύκλους της γερμανικής αντιπροσωπείας, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής της στο Ισραήλ, η Αναλένα Μπέρμποκ χρειάστηκε να οδηγηθεί σε «ασφαλές σημείο», καθώς σήμανε συναγερμός για επίθεση με ρουκέτες. Αργότερα απόψε, η υπουργός Εξωτερικών θα μεταβεί στο Κάιρο προκειμένου να έχει συνομιλίες με την αιγυπτιακή ηγεσία για τις τελευταίες εξελίξεις και την προσπάθεια απελευθέρωσης των ομήρων.

Στην Αίγυπτο η κυρία Μπέρμποκ μεταβαίνει με ένα μικρότερο αεροσκάφος των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων, καθώς το Airbus με το οποίο έφτασε στο Ισραήλ θα χρησιμοποιηθεί για τον επαναπατρισμό 80 Γερμανών. Θα τους συνοδεύει αξιωματούχος της ομάδας διαχείρισης κρίσεων του ομοσπονδιακού υπουργείου Εξωτερικών.

Το τριήμερο ταξίδι της σε Αθήνα, Κωνσταντινούπολη και Άγκυρα ήταν πιο πυκνό από ποτέ άλλοτε, όπως ανέφεραν στην DW έμπειροι διπλωμάτες και πολιτικοί ανταποκριτές που καλύπτουν εδώ και δεκαετίες αντίστοιχες γερμανικές αποστολές στο εξωτερικό. «Η Αναλένα Μπέρμποκ είναι διαφορετική, οι Πράσινοι είναι διαφορετικοί», ήταν λίγο πολύ το σχόλιο που ακουγόταν διαρκώς με κάθε ευκαιρία στο Pressroom.

Κι ενώ αρχικά όλοι ανέμεναν ότι εξαιτίας της κρίσιμης γεωπολιτικής συγκυρίας, κορυφαία θέματα στην ατζέντα των επαφών της Μπέρμποκ θα ήταν μόνο ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ενεργειακή κρίση και η απειλή επισιτιστικής κρίσης – με την Τουρκία να αναλαμβάνει ήδη ρόλο μεσάζονται στη μεταφορά των ουκρανικών σιτηρών – τελικά η ατζέντα πήρε άλλη τροπή: στο επίκεντρο των επαφών και στις δύο χώρες βρέθηκαν – μαζί με το προσφυγικό και ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων – οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και ειδικότερα το ζήτημα της τουρκικής αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου.

Η αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας δεν είναι μόνο «σόου»

Το ζήτημα των τουρκικών αξιώσεων στο Αιγαίο, όπως φάνηκε από συζητήσεις με ανώτατες διπλωματικές πηγές της Γερμανίας στο περιθώριο των επαφών, είναι ένα θέμα το οποίο μέχρι πρότινος η γερμανική πλευρά υποτιμούσε ή ήλπιζε ότι πρόκειται απλώς και μόνο για ένα «πολιτικό σόου εσωτερικής κατανάλωσης του Ταγίπ Ερντογάν ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2023» και για μια «επιθετική ρητορική του Τούρκου προέδρου» που όμως σταματά στα λόγια.

Πλέον, όπως μας είπαν αλλά και όπως άλλωστε κατέστη παραπάνω από σαφές – και από τις δηλώσεις Μπέρμποκ στις δύο συνεντεύξεις τύπου σε Αθήνα και Κωνσταντινούπολη – ότι οι τουρκικές αμφισβητήσεις θα πρέπει να ιδωθούν υπό άλλο πρίσμα: ως μια συνειδητή στρατηγική επιλογή της Τουρκίας στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής απέναντι στην Ελλάδα και συνολικά την ΕΕ, με στόχο την διασάλευση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην ανατολική Μεσόγειο, θέτοντας δυνητικά σε κίνδυνο και την ειρήνη στην περιοχή.

Έχοντας κατά νου το πρόσφατο παράδειγμα του ρωσικού αναθεωρητισμού και της υλοποίησής του στην Ουκρανία, με στόχο τη χάραξη νέων συνόρων, δεν μπορεί πλέον κανείς να παραβλέπει αντίστοιχες τάσεις αναθεωρητισμού που παρατηρούνται στην Τουρκία, όπως πχ. οι πρόσφατοι «κόκκινοι χάρτες» του Αιγαίου που παρουσιάζουν ως τουρκικά μεγάλα νησιά, όπως πχ. τη Ρόδο, τη Λέσβο, την Κω αλλά και την Κρήτη. Αυτό είναι, μπορεί κανείς να πει, η κεντρική διαπίστωση της γερμανικής πλευράς.

Καμία αμφιβολία για τη γερμανική στάση

Η σημαντικότερη δήλωση για τα ελληνοτουρκικά έγινε αναμφίβολα στην Αθήνα με την Αναλένα Μπέρμποκ να βάζει τέλος πλέον και η ίδια δια ζώσης στα περί «ίσων αποστάσων» μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας ως προς την αμφισβήτηση της ελληνικής εδαφικής ακεραιότητας των νησιών του αν. Αιγαίου. «Κανένας δεν έχει δικαίωμα να την αμφβισβητεί» είπε χαρακτηριστικά προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση του Τούρκου υπ. Εξωτερικών Τσαβούσογλου, ο οποίος κατηγόρησε τη Γερμανία για μεροληψία, εκφράζοντας τη βαθιά απογοήτευσή του για το τέλος της «ουδέτερης και ισορροπημένης» πολιτικής παλαιότερων κυβερνήσεων (αναφερόμενος κυρίως στην Άγκελα Μέρκελ). Την ίδια θέση πάντως χωρίς επιφυλάξεις και παραθυράκια επανέλαβε η Αν. Μπέρμποκ στην Κωνσταντινούπολη απαντώντας στα «περί ελληνικής και κυπριακής προπαγάνδας, θύμα της οποίας πέφτει η Γερμανία» του Τούρκου ομολόγου της, καταδικάζοντας την πολιτική κλιμάκωσης στην ανατολική Μεσόγειο.

Το ζήτημα των νησιών του Αιγαίου και των ελληνουρκικών σχέσεων βρέθηκε μάλιστα και στην ατζέντα των επαφών που είχε η Αναλένα Μπέρμποκ με εκπροσώπους κομμάτων της αντιπολίτευσης (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα CHP, Κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών HDP και Καλό Κόμμα ΙYI). Αυτό που προκύπτει από τις συνομιλίες κεκλεισμένων των θυρών μαζί τους, είναι ότι παρά τις διαφορετικές θέσεις των κομμάτων της τουρκικής αντιπολίτευσης κοινή θέση είναι η καταδίκη της «πολεμικής ρητορικής» και της κλιμάκωσης των εντάσεων στην αν. Μεσόγειο και το Αιγαίο από τον Ταγίπ Ερντογάν, θεωρώντας ότι οι διαφορές θα πρέπει να επιλυθούν με διάλογο και στη βάση του διεθνούς δικαίου.

Δεν πρόκειται για διμερές αλλά για ευρωπαϊκό ζήτημα

Αυτό πάντως που υπογράμμισε εμφατικά και στην Κωνσταντινούπολη η Αναλένα Μπέρμποκ είναι ότι το ζήτημα των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο δεν είναι μόνο ένα διμερές- ελληνοτουρκικό ζήτημα αλλά εν τέλει ευρωπαϊκό ζήτημα, δεδομένου ότι τα σύνορα της Ελλάδας είναι ταυτόχρονα και εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο η Γερμανία, αναβαθμίζει πλέον το ζήτημα στην ατζέντα της ως ζήτημα αμφισβήτησης ευρωπαϊκών συνόρων.

Σύμφωνα με ανώτατες διπλωματικές πηγές στο περιθώριο των συνταντήσεων το μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση, με το βλέμμα στραμμένο στα ελληνικά και άρα τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ είναι ένα: Η Γερμανία, ως κράτος-μέλος της ΕΕ, παρακολουθεί στενά την κατάσταση και εάν χρειαστεί είναι έτοιμη να ενεργοποιήσει όλα τα μέσα και τους μηχανισμούς που έχει στη διάθεσή της η ΕΕ.

Αυτό βέβαια δεν ισχύει μόνο για τα ελληνοτουρκικά αλλά και για το πεδίο του προσφυγικού και τις όποιες παράνομες πρακτικές και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγράφονται στις «θύρες» των ευρωπαϊκών συνόρων.