Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το NBC News, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, φέρεται να αντέδρασε έντονα κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, υψώνοντας τη φωνή του προς τον ειδικό απεσταλμένο του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, αλλά και προς τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό και στενό συνεργάτη του Αμερικανού προέδρου.

Ο Ιρανός διπλωμάτης, σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, επέμεινε ότι η χώρα του διαθέτει «αναφαίρετο δικαίωμα» στον εμπλουτισμό ουρανίου, προκαλώντας άμεση αντίδραση από την αμερικανική πλευρά.

Η απάντηση των ΗΠΑ και η χαρακτηριστική φράση Γουίτκοφ

Η ένταση κορυφώθηκε όταν ο Στιβ Γουίτκοφ φέρεται να απάντησε στον Αραγτσί, υποστηρίζοντας ότι: οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επίσης «αναφαίρετο δικαίωμα» να αποτρέψουν το Ιράν από την ανάπτυξη πυρηνικών δυνατοτήτων.

Μάλιστα, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο που επικαλείται το NBC, ο Γουίτκοφ φέρεται να είπε στον Ιρανό υπουργό:

«Αν προτιμάτε, μπορώ να φύγω», υποδηλώνοντας την ένταση και το αδιέξοδο που είχε δημιουργηθεί εκείνη τη στιγμή.

Ενημερώθηκε ο Τραμπ – «Αμηχανία» στον Λευκό Οίκο

Μετά το επεισόδιο, τα μέλη της αμερικανικής αντιπροσωπείας ενημέρωσαν άμεσα τον Ντόναλντ Τραμπ για όσα συνέβησαν στη Γενεύη.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έκρυψε την «αμηχανία» του για την εξέλιξη, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη σοβαρότητα του διπλωματικού επεισοδίου.

Οι συνομιλίες αναμένεται να επαναληφθούν σύντομα, μετά από διαβουλεύσεις στις αντίστοιχες πρωτεύουσες των δύο χωρών.

Ωστόσο, όπως λέει ο Guardian, δεν υπήρξαν άμεσα στοιχεία που να επιβεβαιώνουν ότι οι δύο πλευρές έχουν πλησιάσει σε συμφωνία στα βασικά ζητήματα, όπως το δικαίωμα του Ιράν στον εμπλουτισμό ουρανίου και το μέλλον των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που παραμένουν στη χώρα.

Οι συνομιλίες στη Γενεύη πραγματοποιήθηκαν σε δύο φάσεις, με αναφορές ότι η αμερικανική αντιπροσωπεία, υπό την ηγεσία του Στιβ Γουίτκοφ, εμφανίστηκε απογοητευμένη από τις προτάσεις που παρουσίασε η ιρανική πλευρά.

Η σύντομη διάρκεια της δεύτερης συνεδρίασης θεωρήθηκε επίσης δυσοίωνη ένδειξη.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να απειλεί με ανάληψη στρατιωτικής δράσης αν δεν υπάρξει συμφωνία ενώ έχει αναπτύξει μαχητικά αεροπλάνα, αεροπλανοφόρα με πλοία συνοδείας, καθώς και αντιτορπιλικά και καταδρομικά στην περιοχή, ασκώντας πίεση στο Ιράν για παραχωρήσεις.

Το Ιράν εισέρχεται στον τρίτο γύρο των έμμεσων πυρηνικών συνομιλιών με τις ΗΠΑ με «σοβαρότητα και ευελιξία», δήλωσε νωρίτερα ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαΐ, προσθέτοντας ότι οι διαπραγματεύσεις θα επικεντρώνονταν μόνο στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και στην άρση των κυρώσεων.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε πως η άρνηση του Ιράν να συζητήσει το πρόγραμμά του για την κατασκευή βαλλιστικών πυραύλων αποτελεί «μείζον πρόβλημα» το οποίο θα πρέπει κάποια στιγμή να αντιμετωπιστεί, καθώς οι πύραυλοι «είναι σχεδιασμένοι αποκλειστικά για να πλήξουν την Αμερική» και δημιουργούν απειλή για την περιφερειακή σταθερότητα.

«Αν δεν μπορούμε να σημειώσουμε πρόοδο ούτε καν στο θέμα του πυρηνικού προγράμματος, θα είναι δύσκολο να σημειώσουμε πρόοδο και στους βαλλιστικούς πυραύλους», δήλωσε ο Ρούμπιο στους δημοσιογράφους αργά χθες, Τετάρτη, το βράδυ από τα νησιά Άγιο Χριστόφορο και Νέβις.

Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι μια συμφωνία είναι εφικτή, υπό την προϋπόθεση ότι η Ουάσινγκτον θα διαχωρίσει «τα πυρηνικά από τα μη πυρηνικά ζητήματα», την ώρα που οι συνομιλίες διεξάγονται υπό τη σκιά της ενίσχυσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή, μετά από εντολή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Όπως ανέφερε η ίδια πηγή, οι επαφές είναι «εντατικές και σοβαρές», ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές που πρέπει να γεφυρωθούν.

Η Τεχεράνη θέτει «κόκκινη γραμμή» τον εμπλουτισμό ουρανίου

Η ιρανική πλευρά επιμένει ότι ο εμπλουτισμός ουρανίου αποτελεί «κυριαρχικό δικαίωμα», απορρίπτοντας κατηγορηματικά κάθε απαίτηση για μόνιμη παύση του προγράμματος ή αποσυναρμολόγηση των πυρηνικών εγκαταστάσεων.

Σύμφωνα με Ιρανό αξιωματούχο που μίλησε στο Al Jazeera, η πρόταση της Τεχεράνης περιλαμβάνει:

• Προσωρινή αναστολή του εμπλουτισμού για περιορισμένο χρονικό διάστημα
• Μείωση των αποθεμάτων ουρανίου σε χαμηλότερα επίπεδα εμπλουτισμού
• Πλήρη εποπτεία από τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA)

Όπως τόνισε, «ο βασικός άξονας της πρότασης είναι η πλήρης διαφάνεια υπό την επίβλεψη της Υπηρεσίας».

Παράλληλα, η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι «στην προτεινόμενη από το Ιράν διευθέτηση στη Γενεύη δεν υπάρχει καμία αναφορά στα πυραυλικά συστήματα και τα αμυντικά προγράμματα της χώρας», απορρίπτοντας τη διεύρυνση της ατζέντας.

Στο επίκεντρο η άρση των κυρώσεων και η οικονομική συνεργασία

Σημαντικό στοιχείο της ιρανικής πρότασης αποτελεί η άρση των διεθνών κυρώσεων, καθώς και η προοπτική οικονομικής συνεργασίας με τη Δύση.

Όπως σημείωσε ο Ιρανός αξιωματούχος, «η πρόταση του Ιράν στη Γενεύη είναι πολιτικά σοβαρή και τεχνικά καινοτόμος και περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την άμεση επίτευξη συμφωνίας».

Οι επιφυλάξεις των ΗΠΑ και τα ευρύτερα ζητήματα ασφαλείας

Από την πλευρά της, η Ουάσινγκτον εκφράζει έντονες ανησυχίες ότι το Ιράν επιδιώκει τη δυνατότητα ανάπτυξης πυρηνικού όπλου, επιδιώκοντας παράλληλα να εντάξει στις συνομιλίες και άλλα κρίσιμα ζητήματα, όπως:

• το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων,
• και η στήριξη ένοπλων οργανώσεων στη Μέση Ανατολή.

Διαμεσολάβηση Ομάν και συγκρατημένη αισιοδοξία

Καθοριστικό ρόλο στις συνομιλίες διαδραματίζει το Ομάν, το οποίο εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξο για την έκβαση των διαπραγματεύσεων.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Σαγίντ Μπαντρ Αλμπουσαΐντι, δήλωσε ότι οι δύο πλευρές αντάλλαξαν «δημιουργικές και θετικές ιδέες», ενώ οι συνομιλίες αναμένεται να συνεχιστούν εντός της ημέρας.

Το δημοσίευμα έρχεται καθώς Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές πρόκειται να συναντηθούν σήμερα στη Γενεύη για έναν τρίτο γύρο συνομιλιών σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Της ιρανικής διαπραγματευτικής αντιπροσωπείας ηγείται ο υπουργός Εξωτερικών Aμπάς Αραγτσί, ενώ της αμερικανικής ομάδας προΐστανται ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του προέδρου Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ.

Οι ΗΠΑ απαιτούν από το Ιράν να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου, κάτι που η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι έχει δικαίωμα να συνεχίσει. Ο Τραμπ έχει απειλήσει να επιτεθεί στο Ιράν εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία και έχει συγκεντρώσει δυνάμεις στη Μέση Ανατολή.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στους FT ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη λάβει οικονομική πρόταση από το Ιράν. «Αυτό δεν συζητήθηκε ποτέ. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι το Ιράν δεν μπορεί να διαθέτει πυρηνικό όπλο ούτε την ικανότητα να κατασκευάσει ένα», ανέφερε ο αξιωματούχος.

Άλλη πηγή ανέφερε ότι το Ιράν αντλεί διδάγματα από την κατάσταση στη Βενεζουέλα, όπου οι ΗΠΑ επιδίωξαν πρόσβαση στα τεράστια πετρελαϊκά αποθέματα της χώρας μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο τον περασμένο μήνα.

«Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, έχει απαγορεύσει τα όπλα μαζικής καταστροφής, κάτι που σημαίνει ξεκάθαρα ότι η Τεχεράνη δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα», δήλωσε την Πέμπτη ο πρόεδρος της χώρας Μασούντ Πεζεσκιάν, σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, ενόψει του τρίτου γύρου διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ, οι οποίες συνεχίζουν να κατηγορούν την Τεχεράνη ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.

Ο Χαμενεΐ, που έχει τον τελευταίο λόγο για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, απαγόρευσε την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων με φετφά, δηλαδή θρησκευτική διαταγή, στις αρχές της δεκαετίας του 2000.

Eν τω μεταξύ, ο απεσταλμένος του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ, ξεκαθάρισε την Τρίτη σε ιδιωτική συνάντηση ότι η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί από το Ιράν να συμφωνήσει ότι οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία για τα πυρηνικά θα παραμείνει σε ισχύ επ’ αόριστον, σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο και δύο άλλες πηγές που επικαλείται το Axios.

Ο πρόεδρος Τραμπ και άλλοι επικριτές της αντίστοιχης συμφωνίας με το Ιράν του 2015, την οποία διαπραγματεύτηκε η κυβέρνηση Ομπάμα, επικαλέστηκαν τις «ρήτρες λήξης» ως ένα από τα κύρια ελαττώματά της.

Σύμφωνα με τη συμφωνία του 2015, την οποία ο Τραμπ ακύρωσε, οι περισσότεροι περιορισμοί στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν σταδιακά έληξαν μεταξύ οκτώ και 25 ετών μετά την υπογραφή. Το Ιράν δεσμεύτηκε επίσης να μην επιδιώξει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Η απόρριψη υιοθέτησης τέτοιων «ρητρών λήξης» θα ενίσχυε τη συμφωνία και θα διευκόλυνε τον Τραμπ να την παρουσιάσει στο εσωτερικό ως αναβάθμιση της συμφωνίας του Ομπάμα.

BREAKING: All US ships at the headquarters of the Fifth Fleet in Bahrain have moved out to open sea-AP

— WarMonitor🇺🇦🇬🇧 (@WarMonitor3) February 25, 2026

Οι δορυφορικές φωτογραφίες της Planet Labs PBC, που αναλύθηκαν από το Associated Press, δείχνουν ότι οι προβλήτες της αμερικανικής ναυτικής βάσης είναι εντελώς άδειες, σε αντίθεση με τη συνήθη εικόνα όπου φιλοξενούνται τα περισσότερα πολεμικά πλοία των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο.

Ο 5ος Στόλος απέφυγε να σχολιάσει την εξέλιξη, παραπέμποντας στο Κεντρικό Στρατηγείο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, το οποίο επίσης αρνήθηκε να δώσει διευκρινίσεις.

Υπενθυμίζεται ότι παρόμοια τακτική είχε εφαρμοστεί και πριν από ιρανική επίθεση κατά του Κατάρ τον Ιούνιο, όταν τα πλοία είχαν μετακινηθεί στη θάλασσα για να μειωθεί η ευαλωτότητά τους.

Ενίσχυση της αεροπορικής παρουσίας με F-22

Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ ενισχύουν και την αεροπορική τους ισχύ, καθώς έξι μαχητικά F-22 βρίσκονται σε πορεία προς τον Ατλαντικό, με στόχο να ενισχύσουν τα 16 αεροσκάφη του ίδιου τύπου που έχουν ήδη αναπτυχθεί στο Ισραήλ.

Η συγκέντρωση αυτών των δυνάμεων εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο στρατιωτικής παρουσίας, το οποίο, σύμφωνα με το Associated Press, αποτελεί τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αμερικανικών πολεμικών μέσων στην περιοχή εδώ και δεκαετίες.

Κρίσιμη σύνοδος στη Γενεύη και προειδοποιήσεις Τραμπ

Οι εξελίξεις σημειώνονται ενώ αύριο, 26 Φεβρουαρίου, πραγματοποιείται στη Γενεύη η κρίσιμη σύνοδος για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα για «ολοκληρωτική στρατιωτική δράση» εάν η Τεχεράνη δεν επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις με συγκεκριμένη πρόταση.

Από την πλευρά του, το Ιράν έχει χαρακτηρίσει τις αμερικανικές βάσεις στην περιοχή «νόμιμους στόχους», αναφέροντας ειδικά την παρουσία του 5ου Στόλου στο Μπαχρέιν ως πρόκληση.

Νέες κυρώσεις και στόχος ο «σκιώδης στόλος» του Ιράν

Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε νέες κυρώσεις κατά 30 προσώπων, εταιρειών και πλοίων, τα οποία κατηγορούνται ότι υποστηρίζουν:

• το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν
• την παραγωγή drones
• και τις παράνομες εξαγωγές πετρελαίου

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο λεγόμενος «σκιώδης στόλος», που αποτελείται από παλαιά πετρελαιοφόρα, τα οποία χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου παρά τις διεθνείς κυρώσεις.

Οι κυρώσεις επιβλήθηκαν από το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών, σε μια προσπάθεια να αυξηθεί η πίεση προς την Τεχεράνη πριν από τις διαπραγματεύσεις.

Ιράν: “Μεγάλα ψέματα” των ΗΠΑ ότι οι διαπραγματεύσεις θα οδηγήσουν σε συμφωνία

Το Ιράν αντέδρασε την Τετάρτη στις πιέσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ενόψει των κρίσιμων συνομιλιών στη Γενεύη για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, εναλλάσσοντας χαρακτηρισμούς περί «μεγάλων ψεμάτων» με δηλώσεις ότι οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να αποδώσουν συμφωνία μέσω «έντιμης διπλωματίας».

Όπως λέει η Washington Post, oι δηλώσεις δύο Ιρανών αξιωματούχων πριν από τις συνομιλίες της Πέμπτης έρχονται την ώρα που οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει τη μεγαλύτερη δύναμη αεροσκαφών και πολεμικών πλοίων στη Μέση Ανατολή εδώ και δεκαετίες, στο πλαίσιο της πίεσης του Τραμπ για επίτευξη συμφωνίας, ενώ το Ιράν αντιμετωπίζει εσωτερικές δυσκολίες και αυξανόμενη δυσαρέσκεια μετά τις πανεθνικές διαδηλώσεις του περασμένου μήνα.

Αν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν, ο Τραμπ έχει επανειλημμένα απειλήσει με επίθεση κατά του Ιράν — ένα ενδεχόμενο που χώρες της Μέσης Ανατολής φοβούνται ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα περιφερειακή σύρραξη, την ώρα που η πολυετής σύγκρουση μεταξύ Israel και Hamas παραμένει ενεργή. Ήδη, η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι όλες οι αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στη Μέση Ανατολή θα θεωρούνται νόμιμοι στόχοι, θέτοντας σε κίνδυνο δεκάδες χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες στην περιοχή.

Σπύρος Σιδέρης

Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδονται από αραβικά μέσα, η νέα συνάντηση προγραμματίστηκε έπειτα από διαβουλεύσεις χαμηλού προφίλ, με το Ομάν να επιβεβαιώνει τον ρόλο του ως διαύλου επικοινωνίας. Η επιλογή της Γενεύης δεν είναι τυχαία: αποτελεί ουδέτερο έδαφος και διαχρονικό κόμβο πολυμερών συνομιλιών. Οι συζητήσεις εστιάζουν κυρίως στην αποκατάσταση ενός πλαισίου ελέγχου του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, με αντάλλαγμα σταδιακή χαλάρωση των κυρώσεων, χωρίς όμως να γίνεται λόγος —τουλάχιστον σε αυτή τη φάση— για πλήρη αναβίωση της συμφωνίας του 2015 με τους ίδιους όρους.

• Ο Ιρανός πρόεδρος έκανε λόγο για «θετικές και ενθαρρυντικές ενδείξεις», επιμένοντας ωστόσο ότι κάθε συμφωνία πρέπει να διασφαλίζει τα «δικαιώματα» της χώρας του στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Από την άλλη πλευρά, η αμερικανική στάση παραμένει προσεκτική, με έμφαση στην ανάγκη συγκεκριμένων και επαληθεύσιμων δεσμεύσεων από την Τεχεράνη. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου σε επίπεδα που δεν επιτρέπουν γρήγορη στρατιωτική αξιοποίηση, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζει πιέσεις τόσο από το εσωτερικό πολιτικό μέτωπο όσο και από συμμάχους της στη Μέση Ανατολή.

Το βασικό ερώτημα είναι τι ακριβώς διαπραγματεύονται οι δύο πλευρές. Οι ενδείξεις παραπέμπουν σε μια ενδιάμεση συμφωνία ή σε ένα «πάγωμα» ορισμένων δραστηριοτήτων, αντί για ένα πλήρες και συνολικό πακέτο. Σε ένα τέτοιο σενάριο, το Ιράν θα μπορούσε να περιορίσει συγκεκριμένες πτυχές του πυρηνικού του προγράμματος —όπως το επίπεδο εμπλουτισμού ή τη χρήση προηγμένων φυγοκεντρητών— με αντάλλαγμα την απελευθέρωση δεσμευμένων κεφαλαίων ή τη χαλάρωση ορισμένων οικονομικών περιορισμών. Μια τέτοια προσέγγιση θα μείωνε άμεσα την ένταση, χωρίς όμως να λύνει οριστικά τις βαθύτερες διαφωνίες.

Για την Τεχεράνη, οι διαπραγματεύσεις συνδέονται άμεσα με την οικονομική πίεση που προκαλούν οι αμερικανικές και δυτικές κυρώσεις. Ο πληθωρισμός, η υποτίμηση του νομίσματος και η δυσκολία προσέλκυσης επενδύσεων δημιουργούν ένα εσωτερικό περιβάλλον όπου η αποκλιμάκωση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βαλβίδα αποσυμπίεσης. Ωστόσο, το ιρανικό πολιτικό σύστημα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη οικονομικής ανάσας και στη διατήρηση της εικόνας αντίστασης απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις.

• Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το διακύβευμα είναι διπλό. Από τη μία, μια συμφωνία θα μπορούσε να αποτρέψει περαιτέρω κλιμάκωση και να μειώσει τον κίνδυνο στρατιωτικής σύγκρουσης, ιδίως σε μια περίοδο όπου η Ουάσιγκτον είναι ήδη εμπλεκόμενη σε σύνθετα μέτωπα, από την Ουκρανία έως την Ασία. Από την άλλη, οποιαδήποτε παραχώρηση προς το Ιράν αποτελεί αντικείμενο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης στο εσωτερικό, ιδιαίτερα ενόψει εκλογικών αναμετρήσεων.

Σημαντικός είναι και ο παράγοντας των περιφερειακών παικτών. Το Ισραήλ παρακολουθεί με σκεπτικισμό κάθε εξέλιξη που ενδέχεται να θεωρηθεί υπερβολικά επιεικής προς την Τεχεράνη, διατηρώντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μονομερών ενεργειών εάν εκτιμήσει ότι η ιρανική πυρηνική πρόοδος φτάνει σε οριακό σημείο. Παράλληλα, αραβικές χώρες του Κόλπου, οι οποίες τα τελευταία χρόνια έχουν κινηθεί σε πιο ρεαλιστική κατεύθυνση επαναπροσέγγισης με το Ιράν, βλέπουν στις συνομιλίες μια ευκαιρία σταθεροποίησης.

Οι επιπτώσεις εκτείνονται και στην αγορά πετρελαίου. Κάθε ένδειξη αποκλιμάκωσης τείνει να λειτουργεί κατευναστικά στις τιμές, ενώ η προοπτική επιστροφής ιρανικών ποσοτήτων στην αγορά θα μπορούσε να επηρεάσει τις ισορροπίες προσφοράς–ζήτησης. Αντίθετα, μια αποτυχία των συνομιλιών θα ενίσχυε τα σενάρια έντασης και πιθανών διαταραχών στις θαλάσσιες οδούς του Περσικού Κόλπου.

• Στρατηγικά, οι συνομιλίες στη Γενεύη δοκιμάζουν τα «όρια των παραχωρήσεων» και από τις δύο πλευρές. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποκαταστήσει ένα ελάχιστο επίπεδο ελέγχου και διαφάνειας, ενώ η Τεχεράνη αναζητά έμπρακτη αναγνώριση του ρόλου της ως περιφερειακής δύναμης. Το αποτέλεσμα δεν θα κριθεί μόνο από το περιεχόμενο των τεχνικών ρυθμίσεων, αλλά και από το κατά πόσο θα δημιουργηθεί στοιχειώδης αμοιβαία εμπιστοσύνη.

Το πιθανότερο σενάριο βραχυπρόθεσμα είναι μια μερική συμφωνία αποκλιμάκωσης, που θα «αγοράσει χρόνο» και θα αποτρέψει μια άμεση κρίση. Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη σταθερότητα θα εξαρτηθεί από το αν οι δύο πλευρές μπορούν να υπερβούν τον κύκλο συμφωνιών και αποχωρήσεων που χαρακτήρισε την προηγούμενη δεκαετία. Σε έναν κόσμο όπου οι μεγάλες δυνάμεις επαναπροσδιορίζουν τη θέση τους και οι περιφερειακές συγκρούσεις παραμένουν ενεργές, η πορεία των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ–Ιράν δεν αφορά μόνο τις δύο πρωτεύουσες. Αφορά τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Μέσης Ανατολής και τη σταθερότητα ενός συστήματος που ισορροπεί διαρκώς ανάμεσα στην αποκλιμάκωση και την κρίση.

Σε δήλωση που έκανε εν μέσω των διαπραγματεύσεων στο Reuters υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος, τόνισε πως Ουάσινγκτον και Τεχεράνη ενδέχεται να καταλήξουν σε ένα πλαίσιο συμφωνίας εάν η Ουάσινγκτον διαχωρίσει τα «πυρηνικά και τα μη πυρηνικά ζητήματα», προσθέτοντας ότι το χάσμα που παραμένει πρέπει να μειωθεί.

«Υπήρχαν νέες ιδέες που πρέπει να συζητηθούν με την Τεχεράνη. Εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα κενά που πρέπει να γεφυρωθούν», δήλωσε ο ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν Σαγίντ Μπαντρ Αλμπουσαϊντί τόνισε ότι οι δύο πλευρές αντάλλαξαν αυτό που χαρακτήρισε «δημιουργικές και θετικές ιδέες» και δήλωσε ότι ελπίζει σε πρόοδο, ενώ ο υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος χαρακτήρισε τις συνομιλίες «έντονες και σοβαρές».

Ο γενικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), Ραφαέλ Γκρόσι, συμμετείχε στις σημερινές έμμεσες συνομιλίες, ανέφερε πηγή προσκείμενη στις διαπραγματεύσεις και η ιρανική κρατική τηλεόραση.

Ο επικεφαλής του ΔΟΑΕ «συμμετείχε στις συνομιλίες, ουσιαστικά παίζοντας τον ρόλο ενός τεχνικού παρατηρητή που μπορεί να συμβάλει στην προώθηση των συζητήσεων με μεγαλύτερη ακρίβεια και σοβαρότητα», μετέδωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση.

Εδώ και εβδομάδες το ερώτημα παραμένει αναπάντητο αν υπάρχει προοίμιο συμφωνίας ή πολέμου μεταξύ των δύο χωρών.

Οι δύο χώρες διεξάγουν γύρους συνομιλιών για τη δεκαετή διαμάχη τους που εστιάζει στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, κι ενώ οι φόβοι για μια ένοπλη σύρραξη στη Μέση Ανατολή παραμένουν, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να απειλεί με ανάληψη στρατιωτικής δράσης αν δεν υπάρξει συμφωνία και τον αμερικανικό στρατό να ενισχύει τις δυνάμεις του στην περιοχή.

Ο Τραμπ έχει αναπτύξει μαχητικά αεροπλάνα, αεροπλανοφόρα με πλοία συνοδείας, καθώς και αντιτορπιλικά και καταδρομικά στην περιοχή, ελπίζοντας ότι θα ασκήσει έτσι πίεση στο Ιράν για να κάνει παραχωρήσεις.

Το Ιράν εισέρχεται στον τρίτο γύρο των έμμεσων πυρηνικών συνομιλιών με τις ΗΠΑ με «σοβαρότητα και ευελιξία», δήλωσε σήμερα ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαΐ, προσθέτοντας ότι οι διαπραγματεύσεις θα επικεντρωθούν μόνο στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και στην άρση των κυρώσεων.

Αν και οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε πως η άρνηση του Ιράν να συζητήσει το πρόγραμμά του για την κατασκευή βαλλιστικών πυραύλων αποτελεί «μείζον πρόβλημα» το οποίο θα πρέπει κάποια στιγμή να αντιμετωπιστεί, καθώς οι πύραυλοι «είναι σχεδιασμένοι αποκλειστικά για να πλήξουν την Αμερική» και δημιουργούν απειλή για την περιφερειακή σταθερότητα.

«Αν δεν μπορούμε να σημειώσουμε πρόοδο ούτε καν στο θέμα του πυρηνικού προγράμματος, θα είναι δύσκολο να σημειώσουμε πρόοδο και στους βαλλιστικούς πυραύλους», δήλωσε ο Ρούμπιο στους δημοσιογράφους αργά χθες, Τετάρτη, το βράδυ από τα νησιά Άγιο Χριστόφορο και Νέβις.

Σπύρος Σιδέρης

Σύμφωνα με αποκαλύψεις της Wall Street Journal, που βασίζονται σε δορυφορικές εικόνες αναλυμένες από το Institute for Science and International Security, το Ιράν έχει προχωρήσει σε εντατικές κατασκευαστικές εργασίες με στόχο την ενίσχυση της προστασίας κρίσιμων εγκαταστάσεων. Ειδικότερα, καταγράφεται ενίσχυση εισόδων σηράγγων στο συγκρότημα της Ισφαχάν, καθώς και σε υπόγειο δίκτυο που αναφέρεται ως «Όρος του Τσεκουριού». Οι κινήσεις αυτές ερμηνεύονται ως προετοιμασία απέναντι σε ενδεχόμενα αεροπορικά πλήγματα, σε μια περίοδο που η ένταση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ βρίσκεται σε ανοδική τροχιά.

• Την ίδια στιγμή, η ιρανική ηγεσία φαίνεται να ακολουθεί διπλή στρατηγική: επιδίωξη μιας νέας πυρηνικής συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά ταυτόχρονα επιτάχυνση των στρατιωτικών προετοιμασιών σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων. Ιρανός αξιωματούχος φέρεται να παραδέχθηκε ότι το χάσμα ανάμεσα σε όσα είναι διατεθειμένη να προσφέρει η Τεχεράνη και σε όσα επιδιώκει να αποδεχθεί η Ουάσιγκτον μπορεί να αποδειχθεί «δύσκολο να γεφυρωθεί» – μια διατύπωση που συμπυκνώνει τη σκληρή πραγματικότητα των συνομιλιών.

Στο επιχειρησιακό πεδίο, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι μαχητικά F/A-18 Super Hornet προσνηώθηκαν στο αεροπλανοφόρο «Αβραάμ Λίνκολν» στην Αραβική Θάλασσα, ενισχύοντας το αμερικανικό αποτύπωμα στην περιοχή. Παράλληλα, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Αεροπορίας των ΗΠΑ γνωστοποίησε ότι το Ιράν εξέδωσε νέα αγγελία προς αεροναυτιλλομένους (NOTAM), ενημερώνοντας για προγραμματισμένες εκτοξεύσεις πυραύλων στο νότιο τμήμα της χώρας. Το άθροισμα των κινήσεων ανεβάζει τον πήχη της έντασης και διαμορφώνει ένα περιβάλλον όπου η διπλωματική διαδικασία «τρέχει» με το ρολόι της στρατιωτικής κινητοποίησης.

• Σύμφωνα με ρεπορτάζ των αμερικανικών δικτύων CNN και CBS News, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις είναι έτοιμες να αρχίσουν πλήγματα κατά του Ιράν από το Σαββατοκύριακο, εφόσον υπάρξει σχετική εντολή από τον Ντόναλντ Τραμπ.

Στο διπλωματικό μέτωπο, το περιοδικό Foreign Policy μετέφερε προειδοποιήσεις Αμερικανών διπλωματών ότι η Τεχεράνη διαπράττει «σοβαρό λάθος» αν πιστεύει πως μπορεί να παρατείνει τις συνομιλίες έως τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, προσδοκώντας ευνοϊκότερη συγκυρία. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η διοίκηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ δεν λειτουργεί με τη «θεσμική υπομονή» προηγούμενων κυβερνήσεων, αλλά επιδιώκει γρήγορες και καθαρές νίκες. Η εκτίμηση αυτή τροφοδοτεί το επιχείρημα ότι, εφόσον η Ουάσιγκτον κρίνει πως η διαδικασία «σέρνεται», μπορεί να αυξήσει την πίεση –πολιτικά, οικονομικά, ακόμη και στρατιωτικά.

• Παρά ταύτα, Αμερικανός αξιωματούχος, μιλώντας στο ABC News, έκανε λόγο για πρόοδο στις συνομιλίες της Γενεύης, σημειώνοντας ωστόσο ότι εκκρεμούν κρίσιμες τεχνικές λεπτομέρειες και απαιτούνται συγκεκριμένες ιρανικές προτάσεις σε στενό χρονικό ορίζοντα. Η ιρανική ιδέα περί αναστολής του εμπλουτισμού ουρανίου δεν θεωρείται επαρκής από την αμερικανική πλευρά, η οποία συνδέει την άρση των κυρώσεων και των περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου με ένα «συγκεκριμένο και δεσμευτικό πλαίσιο» αυστηρής επιτήρησης, επαληθεύσιμων βημάτων και οικονομικών κινήτρων.

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, αναγνώρισε δημοσίως ότι η χώρα του αντιμετωπίζει προβλήματα «από όλες τις κατευθύνσεις», κατηγορώντας τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και το Ισραήλ ότι παρεμποδίζουν τις προσπάθειες της Τεχεράνης να τα αντιμετωπίσει. Η ρητορική αυτή συντηρεί το αφήγημα της εξωτερικής απειλής, ενώ ταυτόχρονα απευθύνεται στο εσωτερικό ακροατήριο, σε μια περίοδο που η οικονομική πίεση παραμένει ισχυρή.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ασκήσεις «έξυπνου ελέγχου», που περιλάμβαναν προσωρινό κλείσιμο του περάσματος για αρκετές ώρες. Ο διοικητής των ναυτικών δυνάμεων των Φρουρών, Αλί Ρεζά Τανγκσιρί, δήλωσε ότι ο στρατός είναι έτοιμος να κλείσει πλήρως τα Στενά αν το αποφασίσει η πολιτική ηγεσία. Δεδομένου ότι από το Ορμούζ διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα είχε άμεσες γεωοικονομικές συνέπειες και θα πυροδοτούσε νέο κύμα αβεβαιότητας στις αγορές ενέργειας.

• Στο Ισραήλ, τα μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έδωσε εντολή στη Διοίκηση Εσωτερικού Μετώπου να προετοιμαστεί για πόλεμο. Η ετοιμότητα έχει αυξηθεί τόσο σε επιθετικό όσο και σε αμυντικό επίπεδο, ενώ συζητείται το ενδεχόμενο συντονισμένων πληγμάτων ΗΠΑ–Ισραήλ που θα μπορούσαν να διαρκέσουν εβδομάδες. Ισραηλινές εκτιμήσεις θεωρούν «πολύ πιθανό» ιρανικά αντίποινα με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς ακόμη και αν το Τελ Αβίβ δεν συμμετάσχει άμεσα στις επιχειρήσεις, στοιχείο που εξηγεί την ένταση των προετοιμασιών στην πολιτική προστασία.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η διαπραγμάτευση μπορεί να λειτουργήσει ως βαλβίδα εκτόνωσης ή αν η συσσώρευση στρατιωτικών κινήσεων δημιουργεί μια δυναμική που αυτονομείται από τη διπλωματία. Πηγές που επικαλείται το Axios κάνουν λόγο για πιθανότητα 90% στρατιωτικής ενέργειας στο προσεχές διάστημα· ακόμη κι αν το ποσοστό είναι υπερβολικό, αποτυπώνει το φορτισμένο κλίμα και τον κίνδυνο λάθους υπολογισμού.

Η Μέση Ανατολή βρίσκεται έτσι σε μια λεπτή ισορροπία. Οι πυρηνικές φιλοδοξίες, οι κυρώσεις, η εσωτερική πολιτική πίεση στις ΗΠΑ και η στρατηγική αποτροπής του Ισραήλ συνθέτουν ένα σύνθετο παζλ. Η Γενεύη μπορεί να εξελιχθεί σε σημείο καμπής προς μια νέα συμφωνία ή να καταγραφεί ως ο τελευταίος σταθμός πριν από μια ευρύτερη αναμέτρηση. Στο μεταξύ, η ρητορική σκληραίνει, τα οπλικά συστήματα μετακινούνται και η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί μια κρίση που, αν ξεφύγει από τον έλεγχο, θα επηρεάσει όχι μόνο την περιφερειακή ασφάλεια αλλά και την παγκόσμια οικονομία.

«Οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν δύο ημέρες: για πολύ ώρα χθες με διάφορα σχήματα και στη συνέχεια περίπου δύο ώρες σήμερα», επεσήμανε ο Μεντίνσκι απευθυνόμενος σε δημοσιογράφους.

«Ήταν δύσκολες αλλά επαγγελματικές. Η επόμενη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί σύντομα», πρόσθεσε.

Στο μεταξύ ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατηγόρησε τη Ρωσία ότι επιδιώκει να καθυστερήσει τη διαδικασία των ειρηνευτικών συνομιλιών, έπειτα από μια «δύσκολη» ημέρα συζητήσεων στη Γενεύη χθες, Τρίτη.

«Οι χθεσινές συναντήσεις ήταν όντως δύσκολες και μπορούμε να δηλώσουμε ότι η Ρωσία προσπαθεί να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις, οι οποίες θα μπορούσαν ήδη να έχουν φτάσει στο τελικό τους στάδιο», έγραψε ο Ζελένσκι στο Χ.

Παράλληλα ο Ουκρανός πρόεδρος εκτίμησε ότι η συμμετοχή των Ευρωπαίων στις τριμερείς συνομιλίες στη Γενεύη είναι «απαραίτητη» προκειμένου να διασφαλιστεί η επίτευξη «ρεαλιστικών» συμφωνιών.

«Θεωρούμε ότι η συμμετοχή της Ευρώπης σε αυτή τη διαδικασία είναι απαραίτητη για την επιτυχημένη εφαρμογή εντελώς ρεαλιστικών συμφωνιών» σημείωσε ο Ζελένσκι.

Εξάλλου επιβεβαίωσε τις πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες οι Ουκρανοί και οι Αμερικανοί διαπραγματευτές που συμμετέχουν στις συνομιλίες με τη Ρωσία στη Γενεύη συναντήθηκαν χθες με εκπροσώπους της Γαλλίας, της Βρετανίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ελβετίας.

Στο επίκεντρο το εδαφικό και οι εγγυήσεις ασφαλείας

Η πρώτη ημέρα των συνομιλιών, που διεξήχθησαν κεκλεισμένων των θυρών στο ξενοδοχείο Intercontinental, χωρίστηκε σε δύο σκέλη. Ενώ το πολιτικό σκέλος ολοκληρώθηκε νωρίς το απόγευμα, οι στρατιωτικοί εκπρόσωποι συνέχισαν για ώρες τις επαφές τους, εστιάζοντας σε πρακτικά ζητήματα όπως οι μηχανισμοί επιτήρησης μιας πιθανής κατάπαυσης του πυρός και η δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένων ζωνών.

Ωστόσο, η Μόσχα μέσω του εκπροσώπου του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ξεκαθάρισε ότι σε αυτόν τον γύρο η ατζέντα είναι διευρυμένη και περιλαμβάνει το «κρίσιμο εδαφικό ζήτημα», με τη Ρωσία να απαιτεί την αναγνώριση των εδαφικών της κερδών. Από την άλλη, ο επικεφαλής της ουκρανικής αντιπροσωπείας, Ρουστέμ Ουμέροφ, προσήλθε «χωρίς υπερβολικές προσδοκίες», θέτοντας ως προτεραιότητα τα ανθρωπιστικά θέματα και τις μακροχρόνιες εγγυήσεις ασφαλείας, για τις οποίες υπάρχει διαφωνία με την Ουάσινγκτον ως προς τη διάρκειά τους (το Κίεβο ζητά δέσμευση 30-50 ετών, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ προσφέρει 15).

Η παρουσία των «Big 5» της Ευρώπης

Για πρώτη φορά, στο περιθώριο των τριμερών επαφών, βρίσκονται στη Γενεύη σύμβουλοι εθνικής ασφαλείας από τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία. Η παρουσία των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων υποδηλώνει την ανησυχία της Γηραιάς Ηπείρου για το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που θα ερημοποιούσε την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας, την ώρα που ο Λευκός Οίκος —εκπροσωπούμενος από τους Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ— φαίνεται να βιάζεται για αποτελέσματα πριν από την τέταρτη επέτειο της εισβολής (24 Φεβρουαρίου).