Κι αυτό διότι τους επόμενους μήνες η κομματική γεωγραφία δεν θα είναι ίδια. Όχι μόνο επειδή κυβέρνηση και αντιπολίτευση θα βλέπουν τα ποσοτικά και ποιοτικά στοιχεία των μετρήσεων να προσαρμόζονται στον (μακρύ) προεκλογικό χρόνο, και τα κοινωνικά προβλήματα πιθανώς να διογκώνονται, αλλά, κυρίως, επειδή σε αυτή τη γεωγραφία θα έχουν προστεθεί νέοι παίκτες. Και όχι οποιοιδήποτε παίκτες, αλλά δύο πρώην πρωθυπουργοί με νέα πολιτικά υποκείμενα.

Τους πρώτους μήνες του ΄26, ένα μόλις χρόνο πριν τις εκλογές –εφόσον ο πρωθυπουργός τηρήσει μέχρι τέλους τη σχετική δέσμευσή του-, οι δημοσκοπήσεις δεν θα μετρούν μόνο τη Ν.Δ και τα σημερινά κόμματα της αντιπολίτευσης, αλλά το κόμμα Τσίπρα, και πιθανότατα και το κόμμα Σαμαρά. Παράλληλα, θα ενεργοποιηθεί η απάντηση του (παλαιού Βρετανού πρωθυπουργού) Μακ Μίλαν, που άλλοι κακώς την αποδίδουν στον Τσώρτσιλ, στην ερώτηση “ποιός είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος που διατρέχει μία κυβέρνηση”: “Τα γεγονότα, φίλε μου, τα γεγονότα”, είχε πει.

Η υπεροχή Μητσοτάκη

Σήμερα, η υπεροχή του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι περισσότερο από σαφής, παρότι το κυβερνών κόμμα τρεκλίζει σε ποσοστά που απέχουν πολύ από την αφετηρία φιλόδοξης διεκδίκησης της αυτοδυναμίας. Γιατί, πολύ; Επειδή, οι ίδιοι οι δημοσκόποι αναγνωρίζουν πώς η αναλογική κατανομή της “γκρίζας ζώνης” (αναποφάσιστοι, λευκό- άκυρο, άλλο κόμμα) που φτάνει έως και το 25% είναι επιστημονικά επισφαλής και, τελικά, σε κάποιο βαθμό αυθαίρετη. Η προσέγγιση του 30% από τη Ν.Δ στην Εκτίμηση Ψήφου εικάζεται, δεν είναι “κλειδωμένη”.

Παρόλα αυτά, στην “καταλληλότητα” ο πρωθυπουργός βλέπει τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης με τρεις- τέσσερις φορές μικρότερο ποσοστό, το ΠΑΣΟΚ, δε, είναι κολλημένο στη ζώνη του 13-15% και πρέπει να επιτύχει παγκόσμιο ρεκόρ -να “τσιμπάει” δύο μονάδες κάθε μήνα- για να κερδίσει τις εκλογές “έστω και με μία ψήφο”.

Τα γεγονότα

Τα γεγονότα, όμως, απειλούν ήδη την κυβέρνηση:

Η ακρίβεια είναι ο ελέφαντας που δεν βγαίνει από το δωμάτιο, παρά τις πρωτοβουλίες, τα πρόστιμα, και τις συμφωνίες με τους ιδιοκτήτες των σούπερ μάρκετ. Οι επίσημες έρευνες επιβεβαιώνουν ότι 6 στους 10 φτάνουν αγκομαχώντας στις 20 του μήνα, και μετά αρχίζουν τις …προσευχές, το κόστος ζωής, όπως τα ενοίκια, συνεχίζει ανοδικά, η αίσθηση, δε, είναι πώς η πλειονότητα των πολιτών θεωρούν ότι ήταν στην ίδια, ή και σε καλύτερη οικονομική κατάσταση το 2019 απ΄ ότι σήμερα! Στην τελευταία μέτρηση της Opinion Poll (Action24), το 70,7% αξιολογεί αρνητικά την εξαετή διακυβέρνηση, κι αυτό κρύβεται προσώρας κάτω από το χαλί επειδή δεν φαίνεται να υπάρχει εναλλακτική πρόταση.

Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αποκάλυψε μόνο πόσο βαθιά διεφθαρμένο είναι το κράτος,όπως και την άθλια διαχείριση, ή και εμπλοκή, γαλάζιων στελεχών, αλλά προκαλεί παρενέργειες με την καθυστέρηση (πιθανώς και μεγάλες απώλειες) στην καταβολή αγροτικών ενισχύσεων και αποζημιώσεων. Στους αγρότες, στις τελευταίες εκλογές, η Ν.Δ είχε λάβει ποσοστά αρκετά πάνω από το 41%, τώρα κινδυνεύει να δει το κύμα δυσαρέσκειας να μετατρέπεται σε εκλογική καταβαράθρωση. Συμπαρασύροντας, βεβαίως, και δεκάδες βουλευτές της που πιέζονται και ίσως χάσουν τις έδρες τους.

Η τραγωδία των Τεμπών, ένα θέμα που υποτιμήθηκε τρομακτικά από την κυβέρνηση, παραμένει κοινωνικό βαρόμετρο και θα συνεχίσει να επηρεάζει το πολιτικό κλίμα, είτε τροφοδοτήσει κάποιο νέο κόμμα, είτε όχι. Εάν οι εκλογές γίνουν κανονικά, τον Μάρτιο του ’27, θα έχει προηγηθεί νέος γύρος μεγάλων συλλαλητηρίων για την τρίτη μαύρη επέτειο, και θα συνεχίζεται η δίκη- νομικοί θεωρούν βέβαιο ότι θα διαρκέσει περίπου ενάμισι χρόνο.

Οι νέοι παίκτες

Από την άλλη, οι “φωτογραφίες της στιγμής” θα αλλάξουν, επειδή θα αλλάξουν οι… στιγμές.

Πρώτον, το κόμμα Τσίπρα μπορεί, θεωρητικά, να δώσει την κυβέρνηση την ευκαιρία να βάλει απέναντί της τα “σκιάχτρα” του 2015, όμως πολλά θα εξαρτηθούν από το πόσο φρέσκο θα είναι το νέο πολιτικό αφήγημα του πρώην πρωθυπουργού, και πόσο φρέσκα θα είναι τα πρόσωπα που θα τον πλαισιώσουν. Άλλο πράγμα, να έχεις αντιπάλους στην “καταλληλότητα” τον Νίκο Ανδρουλάκη που δεν έχει πρότερη κυβερνητική εμπειρία, κι άλλο έναν πρώην πρωθυπουργό, και δη με την αδιαμφισβήτητη χαρισματικότητα του Αλέξη Τσίπρα.

Δεύτερον, ένα τέτοιο κόμμα θα προκαλέσει ανακατατάξεις στην ευρύτερη κεντροαριστερά, ίσως αλλάξει τη δημοσκοπική κατάταξη, και θα δημιουργήσει προϋποθέσεις για εναλλακτικά σενάρια μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης. Η ατζέντα σταδιακά θα εμπλουτίζεται και νέες πιθανότητες θα αναδεικνύονται- σε ένα διψασμένο κοινωνικό έδαφος, κάτι τέτοιο παίζει ρόλο.

Τρίτον,το κόμμα Σαμαρά. Εφόσον ο έτερος πρώην πρωθυπουργός κάνει το βήμα που προαναγγέλλουν συνομιλητές και συνεργάτες του, μπορεί να μην διεκδικεί υψηλό εκλογικό ποσοστό, είναι βέβαιο, όμως, πως θα κάνει ζημιά στη βάση της Ν.Δ. Σε συνθήκες αναζήτησης μιας οριακής αυτοδυναμίας, αυτό είναι επικίνδυνο για τον πρωθυπουργό. Κυβερνητικές πηγές υποστηρίζουν, βεβαίως, ότι ένα τέτοιο κόμμα θα πάρει ψηφοφόρους περισσότερο από την Λατινοπούλου, ή τον Βελόπουλο, κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν εδράζεται σε επαρκή τεκμηρίωση, όπως και να’ χει, όμως, οι απώλειες και για τη Ν.Δ διόλου αμελητέες θα είναι.

Επιστρέφουμε στην εισαγωγή. Οι τωρινές δημοσκοπήσεις “φωτογραφίζουν” κυριολεκτικά τη στιγμή, και τίποτε περισσότερο.Από τη μία τα …γεγονότα, από την άλλη οι νέοι παίκτες που ετοιμάζονται, θα αλλάξουν την κομματική γεωγραφία, θα προκαλέσουν συσπειρώσεις και αντισυσπειρώσεις, και θα προσφέρουν εναλλακτικές δυνατότητες. Κυρίως, για έναν στους τέσσερις ψηφοφόρους που στέκεται στο περιθώριο και περιμένει. Η τελική κατανομή, όμως, αυτού του 25% μπορεί να αλλάξει άρδην αυτό που (δημοσκοπικά) βλέπουμε σήμερα.

Επί της ουσίας, η διαφωνία αφορά μερικές ημέρες ή εβδομάδες, πίσω απ΄ αυτήν, ωστόσο, κρύβεται ο ανταγωνισμός ως προς το ποιό κόμμα θα έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων. Λεπτομέρεια, θα υποθέσει κανείς, όμως είναι μία λεπτομέρεια που αξιοποιεί η κυβέρνηση που κάνει λόγο για “εργαλειοποίηση” της τραγωδίας.

Αυτό, ωστόσο, είναι το μικρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει το Μέγαρο Μαξίμου. Στις δημοσκοπήσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, ο βασικός συσχετισμός δυνάμεων δεν αλλάζει. Η διαφορά, δηλαδή, μεταξύ της Ν.Δ και του ΠΑΣΟΚ παραμένει σημαντική, τα δε κόμματα της λεγόμενης κεντροαριστεράς πόρρω απέχουν από την συνεννόηση που θα έφτανε μέχρι ένα μέτωπο με χαρακτηριστικά ακόμα και εκλογικής συμμαχίας.

Το σοβαρότερο πρόβλημα, ωστόσο, για τον πρωθυπουργό, το έχει περιγράψει ο Ουίνστον Τσώρτσιλ, σε αγόρευσή του το 1919: “Η μόνη αντιπολίτευση που έχουμε να αντιμετωπίσουμε, είναι η αντιπολίτευση των γεγονότων”. Κατά ανάλογο τρόπο είχε απαντήσει και ο Χένρι ΜακΜίλαν, ερωτηθείς από δημοσιογράφο για το ποιά είναι η μεγαλύτερη πρόκληση της πρωθυπουργίας του: “Τα γεγονότα, παιδί μου, τα γεγονότα”.

Όσο, η αντιπολίτευση δείχνει να μην μπορεί να εκπροσωπήσει την ογκούμενη δυσφορία που προκύπει στην κοινωνία από τα “γεγονότα”, κάποιοι στην κυβέρνηση μπορούν να πιστεύουν ότι όλα είναι διαχειρίσιμα, ένας πολιτικός “κυματισμός” στον έκτο χρόνο της διακυβέρνησης. Το λάθος σε αυτή την εκτίμηση είναι πως όλα αυτά δεν αφορούν την αντιπολίτευση, είναι κάτι πιό σημαντικό που υπερβαίνει τους ανεπεξέργαστους ακόμα πολιτικούς συσχετισμούς.

Στην ομιλία του στο υπουργικό συμβούλιο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στον υφέρποντα λαϊκισμό που καραδοκεί.

Η μέτρηση της MRB μάλλον τον επιβεβαιώνει ως προς τούτο: ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους (25%) συνωθείται στη ζώνη της αδιευκρίνιστης ψήφου με τάση προς την αποχή, οι εκπρόσωποι, δε, του λεγόμενου “αντισυστημισμού” βλέπουν τα δημοσκοπικά ποσοστά τους να εκτοξεύονται, με πρώτη της Φωνή Λογικής της -άγνωστης σε πολλούς προ έτους- Αφροδίτης Λατινοπούλου. Αυτά είναι κακά νέα, πρωτίστως για την κυβέρνηση, σε δεύτερο πλάνο και για τα μεγαλύτερα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Το χειρότερο, ίσως, για την κυβέρνηση είναι ότι κυλάει ολοένα και περισσότερο σε έναν πολιτικό “ιδρυματισμό”. Υποτιμά την αξία των “γεγονότων”. Λέγεται ότι πρωθυπουργικοί σύμβουλοι προέβλεπαν με στόμφο ότι στις συγκεντρώσεις της περασμένης Κυριακής θα συμμετείχαν …μερικές χιλιάδες. Εάν είναι ακριβές, θα έπρεπε να ψάχνουν δουλειά.

Αυτή η απουσία “γείωσης” είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την κυβέρνηση. Δεν βλέπει ότι η “ασφάλεια” είναι ο πραγματικός ελέφαντας στο δωμάτιο. Όχι, φυσικά, με την παλαιά έννοια του γνωστού δόγματος “νόμος και τάξη”, αλλά με αυτή που βιώνουν πραγματικά οι πολίτες. Από τα τρένα που είναι πιθανό να κουβαλούν επικίνδυνα, εύφλεκτα φορτία, μέχρι την βαριά καθημερινότητα της ακρίβειας και των νοσοκομείων, και την απουσία προοπτικής βελτίωσης της ζωής καθενός και καθεμιάς.

Ορθώς, λοιπόν, ο πρωθυπουργός διαβλέπει τον κίνδυνο αυτού που αποκαλεί “αντισυστημισμό”. Το πρόβλημα δεν είναι εάν θα είναι …πρώτος. Πιθανότατα θα είναι, και δη με διαφορά. Όμως, αυτό μπορεί, τελικά, να μην παραγάγει πολιτικό αποτέλεσμα και να ενισχύει την πολιτική αστάθεια. Η συγκυρία απαιτεί μεγάλες αποφάσεις. Τομές. Σε πολιτικές και πρόσωπα, περισσότερο, όμως, στην επαφή με την κοινωνική πραγματικότητα στις συνθήκες που διαμορφώνονται τόσο καθ΄ ημάς, όσο και διεθνώς. Και οι τομές συνεπάγονται “απώλειες”, αναγνώριση, δηλαδή, της ανεπάρκειας ορισμένων. Στην σοβούσα κρίση, με την κοινωνία σε αναβρασμό, δεν απαντάς με το πολιτικό έλλειμμα της αντιπολίτευσης. Και δεν ακούς τα ευχάριστα των ευχάριστων, σκαλίζεις με μεγαλύτερη προσοχή αυτά που μεταφέρουν οι αγωγοί της κοινωνικής κραυγής. Κι αν δεν τους έχεις κοντά σου, τους ανακαλύπτεις…

Ποιός ήταν, όμως, ο Χαρολντ Μακμίλαν και τι σχέσεις είχε με την Ελλάδα;

Ο Μωρίς Χάρολντ Μακμίλαν, 1ος Κόμης του Στόκτον (10 Φεβρουαρίου 1894 – 29 Δεκεμβρίου 1986), ήταν Βρετανός πολιτικός, που υπηρέτησε ως Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου και ως Ηγέτης του Συντηρητικού Κόμματος, από το 1957 έως το 1963.

Υπό την Κυβέρνηση του Άντονι Ήντεν, υπηρέτησε ως Καγκελάριος του Θησαυροφυλακίου του Ηνωμένου Βασιλείου (Υπουργός Οικονομικών) (1955-1957), και ως Υπουργός Εξωτερικών (Απρίλιος 1955–Δεκέμβριος 1955). Υπό την Τρίτη Κυβέρνηση του Ουίνστον Τσώρτσιλ, υπηρέτησε ως Υπουργός Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου (1954-1955) και ως Υπουργός Στέγασης (1951-1954).

Τον Ιανουάριο του 1957, διαδέχθηκε τον Άντονι Ήντεν στην πρωθυπουργία και την ηγεσία του Συντηρητικού Κόμματος, ύστερα από την Κρίση του Σουέζ.

Δίπλα στον Τσώρτσιλ

Το 1940 ανέλαβε, προστατευόμενος του Τσώρτσιλ, κοινοβουλευτικός υφυπουργός Εφοδιασμού και δύο χρόνια μετά, υφυπουργός των Αποικιών. Περί τα τέλη του 1942, μετά τη συμμαχική απόβαση στη Βόρεια Αφρική διορίστηκε Βρετανός υφυπουργός παρά το Συμμαχικό Στρατηγείο της ΒΔ. Αφρικής και ακολούθως εκπρόσωπος της Αγγλικής κυβέρνησης παρά τη Γαλλική Εθνική Επιτροπή Απελευθέρωσης.

Τον Νοέμβριο του 1944 ανέλαβε καθήκοντα προέδρου της Συμμαχικής Επιτροπής στην Ιταλία. Τον Δεκέμβριο του 1944, κατά τα λεγόμενα Δεκεμβριανά επισκέφθηκε την Αθήνα συνοδεύοντας τον Τσώρτσιλ. Αργότερα έλαβε ενεργό μέρος στην οργάνωση του Συμβουλίου της Ευρώπης, ενώ το 1951, όταν επανήλθαν οι Συντηρητικοί στην εξουσία ανέλαβε το υπουργείο Οικισμού και Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Τον Οκτώβριο του 1954 ανέλαβε υπουργός Αμύνης, τον δε επόμενο χρόνο υπουργός Εξωτερικών και τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου (1955) υπουργός των Οικονομικών. Τον Ιανουάριο του 1957 ανέλαβε την προεδρία της κυβέρνησης μετά την παραίτηση του σερ Άντονι Ήντεν καθώς και την ηγεσία του Συντηρητικού κόμματος. Θέση που διατήρησε και μετά τις εκλογές του 1959 μέχρι τις 18 Οκτωβρίου του 1963 που παραιτήθηκε και τον διαδέχθηκε ο τότε υπουργός Εξωτερικών Άλεκ Ντάγκλας Χιουμ. Την περίοδο 1959 – 1963 σχημάτισε τέσσερις κυβερνήσεις.

Η σχέση του με την Ελλάδα και την Κύπρο

To σχέδιο Μακμίλαν (γνωστό και ως σχέδιο τριπλής συγκυριαρχίας) είναι η πρόταση λύσης του Βρετανού πρωθυπουργού Χάρολντ Μακμίλαν το οποίο παρουσιάστηκε το 1958 ως λύση του Κυπριακού. Προέβλεπε παραμονή των αγγλικών βάσεων, συγκυριαρχία Ελλάδας, Τουρκίας και Βρετανίας, ξένο κυβερνήτη, δύο ξεχωριστές Βουλές των αντιπροσώπων για τις δύο κοινότητες. Απορρίφθηκε από τον Μακάριο, την Ελλάδα και από την Τουρκία.

Το σχέδιο, σύμφωνα με τις επίσημες καταγραφές, προέβλεπε τη διατήρηση των βάσεων σε Ακρωτήρι-Επισκοπή και Δεκέλεια. Η υπόλοιπη Κύπρος θα ήταν υπό την συγκυριαρχία Ελλάδας, Τουρκίας και Βρετανίας και οι Κύπριοι θα λάμβαναν διπλή υπηκοότητα (ελληνική και βρετανική οι Ελληνοκύπριοι και τουρκική και βρετανική οι Τουρκοκύπριοι). Ο Κυβερνήτης θα ήταν διορισμένος από τις τρεις κυβερνήσεις, αλλά δεν θα ήταν υπήκοος καμίας. Εάν δεν έβρισκαν κοινά αποδεκτή λύση, θα επέλεγε κυβερνήτη το ΝΑΤΟ. Το σύνταγμα της Κύπρου, το οποίο δεν θα ίσχυε για τις στρατιωτικές βάσεις, θα βασιζόταν επάνω στις προτάσεις Ράντκλιφ. Ο κυβερνήτης θα είχε υπουργούς οι οποίοι θα λογοδοτούσαν σε αιρετό κοινοβούλιο. Όπως και στο σχέδιο Ράντκλιφ, εσωτερική ασφάλεια και εξωτερική πολιτική θα ήταν στα χέρια του Κυβερνήτη και δεν θα επηρεάζονταν από την αιρετή βουλή, θα είχαν όμως λόγο οι τρεις δυνάμεις ή το νατοϊκό συμβούλιο. O Μακμίλαν δεν δημοσίευσε το σχέδιο του. Αφού εγκρίθηκε από το υπουργικό συμβούλιο, έπρεπε να αποφασιστεί ο τρόπος που θα το προωθούσε. Αποφασίστηκε να συγκληθεί διεθνής διάσκεψη με την Ελλάδα, Τουρκία, Βρετανία και παρατηρητές ΗΠΑ και ΝΑΤΟ. Όταν η λύση της ανεξαρτησίας σκόνταφτε στις αντιρρήσεις της Τουρκίας, θα μπορούσαν να παρουσιάσουν το σχέδιο της τριπλής συγκυριαρχίας. Στις 3 Αυγούστου, παραδόθηκε η πρόσκληση στον Κ. Καραμανλή για τη διάσκεψη, ωστόσο αρνήθηκε να παρευρεθεί γιατί δεν πρόσφερε, όπως είπε την παραμικρή ελπίδα λύσης. Και η Τουρκία αρνήθηκε να συμμετέχει στις συνομιλίες.