1. Ποιος είναι ο στόχος και η απαίτηση για το γαλλικό έλλειμμα του προϋπολογισμού βάσει των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ;

Για το 2026, το έλλειμμα του προϋπολογισμού προβλέπεται να μειωθεί από το αναμενόμενο 5,4% του ΑΕΠ φέτος σε 4,6% του ΑΕΠ, και σύμφωνα με το δημοσιονομικό-διαρθρωτικό, η Γαλλία στοχεύει να μειώσει το έλλειμμα του προϋπολογισμού στο 2,8% έως το 2029.

«Αναμένουμε μια κάπως μικρότερη μείωση από την κυβέρνηση φέτος, στο 5% του ΑΕΠ το 2026, καθώς ορισμένα από τα μέτρα αυστηροποίησης ενδέχεται να αποδυναμωθούν κατά την κοινοβουλευτική διαδικασία» αναφέρει η UBS στην έκθεση «European Economic Perspectives» για την Γαλλία.

Οι αναλυτές εκτιμούν πως η ΕΚ θα συμφωνήσει τελικά σε μια πιο ήπια πορεία αυστηροποίησης (όπως έκανε πέρυσι), καθώς η Γαλλία είχε υποσχεθεί να καλύψει το έλλειμμα τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, ο λόγος χρέους/ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες στο 118,4% το 2026 και θα παραμείνει σε ανοδική τάση.

Εάν υλοποιηθούν τα σχέδια της κυβέρνησης να μειώσει το έλλειμμα κάτω από το 3% έως το 2029, ο λόγος χρέους/ΑΕΠ θα κορυφωθεί το 2027 και θα αρχίσει να μειώνεται στη συνέχεια.

Αντίθετα, χωρίς καμία πολιτική δράση και με το έλλειμμα να αυξάνεται στο 6%, το ΔΝΤ προβλέπει ότι ο λόγος χρέους/ΑΕΠ θα αυξηθεί στο 128% έως το 2030 από 113% το 2024.

2. Ποια μέτρα σύσφιξης του προϋπολογισμού έχουν προταθεί για το 2026;

Για να επιτευχθεί η προβλεπόμενη μείωση του ελλείμματος του προϋπολογισμού, ο πρωθυπουργός Φρανσουά Μπαϊρού ανακοίνωσε τον Ιούλιο μέτρα σύσφιξης ύψους 43,8 δισ. ευρώ (1,5% του ΑΕΠ) το 2026.

Από την πλευρά των δαπανών, οι περικοπές στον δημόσιο τομέα (όλες οι κρατικές δαπάνες, εξαιρουμένων των τόκων και της άμυνας, θα παγώσουν στα επίπεδα του 2025, καθώς και οι περικοπές θέσεων εργασίας) και στην υγειονομική περίθαλψη ανέρχονται σε 20,8 δισ. ευρώ.

Από την πλευρά των εσόδων, τα μέτρα που περιλαμβάνουν την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και μια «εισφορά αλληλεγγύης» από πλούσια νοικοκυριά και μεγάλες επιχειρήσεις ανέρχονται σε 9,9 δισ. ευρώ.

Επιπλέον, οι πληρωμές κοινωνικής πρόνοιας και οι κλίμακες φόρου εισοδήματος δεν θα προσαρμοστούν στον πληθωρισμό (μια λεγόμενη année blanche), γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε χαμηλότερες δαπάνες και υψηλότερα έσοδα συνολικού ύψους 7,1 δισ. ευρώ.

Ενώ το σχέδιο είναι η κατάργηση δύο αργιών (4,2 δισ. ευρώ) και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αναμένεται να αποφέρουν 1,8 δισ. ευρώ.

Για την άμυνα, το σχέδιο είναι να αυξηθούν οι δαπάνες κατά 3,5 δισ. ευρώ (0,1% του ΑΕΠ) το 2026 και κατά 3 δισ. ευρώ το 2027, ανεβάζοντας το επίπεδο στα 64 δισ. ευρώ (2,2% του ΑΕΠ).

3. Πού θα μπορούσε να έγκειται ένας συμβιβασμός για την ψήφιση του προϋπολογισμού;

Σύμφωνα με τους αναλυτές της ελβετικής τράπεζας, η σχεδιαζόμενη σύσφιξη των 43,8 δισ. ευρώ ή 1,5% του ΑΕΠ φαίνεται μεγάλη σε σύγκριση με το έργο της μείωσης του ελλείμματος του προϋπολογισμού κατά μόλις 0,8 ποσοστιαίες μονάδες.

Επιπλέον, μια μείωση του ελλείμματος του προϋπολογισμού κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες – σύμφωνα με το βασικό σενάριο της UBS – πιθανότατα θα ήταν αποδεκτή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ως εκ τούτου, η απαιτούμενη προσαρμογή του προϋπολογισμού είναι ίσως λιγότερο από το μισό των 43,8 δισ. ευρώ που πρότεινε η κυβέρνηση.

Εάν ναι, τότε ένας πιθανός συμβιβασμός θα ήταν η απόρριψη της πρότασης για την περικοπή δύο αργιών και την αποφυγή του παγώματος των κοινωνικών παροχών.

4. Μπορεί ένας προϋπολογισμός του 2026 να ψηφιστεί εγκαίρως; Μπορεί να συμβεί διακοπή λειτουργίας; Τι συμβαίνει εάν δεν τηρηθεί το παραπάνω χρονοδιάγραμμα, ίσως λόγω του διορισμού νέας κυβέρνησης ή πρόωρων εκλογών;

Η σύντομη απάντηση είναι ότι το γαλλικό Σύνταγμα περιλαμβάνει διάφορες διασφαλίσεις για να διασφαλίσει τη συνέχεια του προϋπολογισμού και να αποτρέψει μια διακοπή λειτουργίας της κυβέρνησης, όπως στις ΗΠΑ, με την οποία η κυβέρνηση δεν θα επιτρέπεται πλέον να πληρώνει τους λογαριασμούς της.

Συγκεκριμένα, οι διατάξεις του άρθρου 47 και του άρθρου 45 του οργανικού νόμου θα επέτρεπαν σε μια (υπηρεσιακή) κυβέρνηση να:

α) ζητήσει από το κοινοβούλιο πριν από τις 11 Δεκεμβρίου να εγκρίνει πρώτα το πρώτο μέρος του νομοσχεδίου του προϋπολογισμού (που αφορά τα έσοδα) και το δεύτερο μέρος (που αφορά τις δαπάνες) σε μεταγενέστερο στάδιο

ή

β) ζητήσει κοινοβουλευτική άδεια πριν από τις 19 Δεκεμβρίου για ειδικό νόμο για την είσπραξη των υφιστάμενων φόρων και – μόλις ψηφιστεί ο ειδικός νόμος – να εκδώσει διατάγματα για την εφαρμογή των πιστώσεων που καθορίστηκαν στον προϋπολογισμό του περασμένου έτους, ουσιαστικά διασφαλίζοντας τη συνέχεια του προϋπολογισμού.

Αυτό συνέβη πέρυσι, όταν ο νόμος του 2025 δεν είχε ψηφιστεί μέχρι το τέλος του έτους και ως εκ τούτου αποτελεί μια δοκιμασμένη και ελεγμένη διαδικασία.

5. Τι προκαλεί τα επίμονα υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα της Γαλλίας;

Η ασθενέστερη δημοσιονομική θέση στη Γαλλία σε σχέση με άλλες χώρες της ΕΕ αντικατοπτρίζει τις πολύ υψηλές δαπάνες, οι οποίες, με 57,1% του ΑΕΠ το 2024, ήταν οι δεύτερες υψηλότερες στην Ευρωζώνη μετά τη Φινλανδία, ενώ τα έσοδα με 51,3% ήταν τα τρίτα υψηλότερα μετά τη Φινλανδία και την Αυστρία.

Εξετάζοντας πιο προσεκτικά την ανάλυση των δαπανών, οι δαπάνες στη Γαλλία είναι ιδιαίτερα υψηλές στην κοινωνική προστασία και την υγεία σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Και στις κοινωνικές δαπάνες, ιδίως οι δαπάνες για τις συντάξεις είναι σημαντικά υψηλότερες στη Γαλλία και, σε μικρότερο βαθμό, για τα επιδόματα ανεργίας και τη στεγαστική στήριξη.

Σχολιάζοντας τους λόγους για τις επίμονα υψηλές δημόσιες δαπάνες στη Γαλλία, ο Διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας, Βιλερουά ντε Γκαλό, σημείωσε ότι η εκτέλεση των δημοσιονομικών στόχων στη Γαλλία υστερεί σημαντικά σε σχέση με την απόδοση στη Γερμανία και ότι η εστίαση στη δημόσια συζήτηση είναι συχνά στους φόρους παρά στις δαπάνες.

Το ΔΝΤ δηλώνει ότι οι υψηλότερες δαπάνες δεν συνοδεύονται από καλύτερα αποτελέσματα στη Γαλλία και συνιστά τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δαπανών σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, την καλύτερη στόχευση των κοινωνικών παροχών και την ενίσχυση της δημοσιονομικής εποπτείας.

Εκτιμά ότι, χωρίς περαιτέρω περικοπές στον προϋπολογισμό, το έλλειμμα θα παραμείνει περίπου στο 6% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα.

Η μόνη περίπτωση να μην επικρατήσει ο Μακρόν είναι οι ψηφοφόροι του αριστερού υποψηφίου Μελανσόν στον πρώτο γύρο, να προτιμήσουν στον δεύτερο γύρο, σε πολύ μεγάλο βαθμό, την αποχή και ταυτόχρονα πολλοί από εκείνους που δεν θέλησαν να ψηφίσουν στον πρώτο γύρο να ψηφίσουν στον δεύτερο μαζικά Λεπέν. Κάτι που δεν φαίνεται πιθανό.

Στο μεταξύ ο Εμανουέλ Μακρόν ξεκίνησε ορμητικά από την Δευτέρα και μετά τις περιοδείες του στη γαλλική επαρχία, όπου θέλοντας προφανώς να αλλάξει την εικόνα του «απόμακρου» και του «υποψηφίου των πλουσίων», επέλεξε αυτό που οι Γάλλοι αποκαλούν «κολύμπι στο πλήθος». Αυτό είχε ως αποτέλεσμα στις συναντήσεις του με τους πολίτες να ακούσει κάποιες φορές τα «εξ αμάξης» για τις ιδέες του περί αύξησης της ηλικίας συνταξιοδότησης, ενώ η Μαρίν Λεπέν, που θέλοντας και μη έπραξε το ίδιο, τα άκουσε από Γαλλίδες μουσουλμάνες στις οποίες θέλει να απαγορεύσει το δικαίωμα να κυκλοφορούν δημοσίως με την παραδοσιακή «μαντίλα». Σε γενικές γραμμές πάντως αυτή την πρώτη εβδομάδα μετά τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών ο μεν Μακρόν επιχείρησε να δείξει πως είναι αρκετά κοντά προς κάποιες ιδέες της αριστεράς και πολύ περισσότερο των Οικολόγων, η δε Λεπέν ότι δεν ανήκει στην ακροδεξιά, ούτε είναι τόσο άκαμπτη σε σχέση με το παρελθόν. Ο Μακρόν δεν παρέλειψε πάντως να καταλογίσει στην Λεπέν αυταρχισμό και εξτρεμισμό.

«Αυτές οι επικρίσεις με κάνουν να χαμογελώ επειδή ουδέποτε είχαμε ένα πρόεδρο που να έδειξε περισσότερα σημάδια εξτρεμισμού από τον Εμανουέλ Μακρόν», απάντησε η Λεπέν επικαλούμενη τη δράση της αστυνομίας εναντίον πολιτικών διαδηλώσεων, όπως η κινητοποίηση των κίτρινων γιλέκων.

Στο μεταξύ ανάμεσα στα πολιτικά πρόσωπα που είτε δεν πέρασαν στον δεύτερο γύρο, είτε δεν έβαλαν υποψηφιότητα, συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Ιουνίου από τις οποίες θα εξαρτηθεί αν ο νέος πρόεδρος της Γαλλίας θα μπορεί να κυβερνήσει με αυτοδυναμία ή αν θα υποχρεωθεί στη λεγόμενη συγκατοίκηση με πρωθυπουργό από άλλο κόμμα. Η διαφαινόμενη συνεργασία του κόμματος του Μελανσόν με τους οικολόγους και τους κομμουνιστές αυξάνει τις πιθανότητες μη αυτοδυναμίας, αφού με βάση τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών, το άθροισμα των τριών τους φέρνει πρώτους σε πολλές εκλογικές περιφέρειες. Στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών πάντως ο Μακρόν ήλθε πρώτος σε 256 περιφέρειες, η Λεπέν σε 206 και ο Μελανσόν σε 104 περιφέρειες.

Ανάλογες διαβουλεύσεις τέλος φαίνεται να υπάρχουν και μεταξύ του πρώην προέδρου Νικολά Σαρκοζί και του νυν προέδρου, όσο και αν ο τελευταίος τις διαψεύδει, έχοντας στο μυαλό του ότι την άλλη Κυριακή έχει ανάγκη τους ψηφοφόρους του Μελανσόν. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της BVA, εννέα ημέρες πριν από τον δεύτερο γύρο, η πλειοψηφία των ψηφοφόρων του Ζαν-Λικ Μελανσόν σκέφτεται είτε να απόσχει (30%), είτε να ψηφίσει λευκό (22%). Όμως, αυτοί που θα πάνε να ψηφίσουν, είναι πολύ πιο πιθανό να ψηφίσουν υπέρ του Εμανουέλ Μακρόν (30%) παρά υπέρ της Μαρίν Λεπέν (18%).

«Θα έχουμε πρόβλεψη για ανάπτυξη -8% στον επικαιροποιημένο νόμο για τον προϋπολογισμό», δήλωσε ο Μπρουνό Λεμέρ στο τηλεοπτικό δίκτυο BFM TV, αναθεωρώντας πτωτικά την πρόβλεψη από το -6% της περασμένης Πέμπτης.