Σήμερα, Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου, το Κεντρικό Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων θα εξετάσει το θέμα «Χαρακτηρισμός ή μη φωτογραφικών τεκμηρίων της εκτέλεσης των 200 πατριωτών στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944». 

Σύμφωνα με το  ΥΠΠΟ, «οι δώδεκα φωτογραφίες που παρουσιάζουν τις τελευταίες στιγμές των 200 πατριωτών, πριν από την εκτέλεσή τους, στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, ανήκουν σε συλλέκτη που ειδικεύεται στα αναμνηστικά του Γερμανικού Στρατού και εν γένει τεκμήρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, και είναι πολύ πιθανόν να είναι αυθεντικές φωτογραφίες,

Ωστόσο, υπάρχουν αρκετές νομικές περιπλοκές αναφορικά με τη διεκδίκησή τους.

Αναφορικά με την τεκμηρίωση της αυθεντικότητάς τους. 

• Είναι γνωστό και επαρκώς διερευνημένο θέμα μεταξύ ιστορικών της φωτογραφίας και της σύγχρονης ιστορίας η διακίνηση φωτογραφιών που τράβηξαν στρατιώτες του Γ’ Ράιχ σε χώρες τις οποίες είχε καταλάβει η ναζιστική Γερμανία.
• Στις οργανώσεις Γερμανών βετεράνων που συστάθηκαν με στόχο την αποκατάσταση της δημόσιας εικόνας της Βέρμαχτ, στη μεταπολεμική γερμανική κοινωνία, δημιουργήθηκαν δίκτυα ανταλλαγής και ανατύπωσης φωτογραφιών που παρήχθησαν κατά τη διάρκεια του πολέμου από επαγγελματίες και ερασιτέχνες φωτογράφους.
• Χαρακτηριστικότερη περίπτωση υπήρξε ο κύκλος του περιοδικού Wildente (Αγριόπαπια), που εξέδιδε ο Günther Heysing, δημοσιογράφος των Μονάδων Προπαγάνδας του Γκέμπελς. Οι συγκεκριμένες φωτογραφίες είναι πολύ πιθανόν να ανήκουν σε αυτές (ειδικώς εάν ληφθεί υπόψη η πίσω όψη των τυπωμένων φωτογραφιών, όπως εμφανίσθηκε στο e-bay)».

Στη Γάνδη οι Έλληνες εμπειρογνώμονες

Το πρωί της Παρασκευής αναμένεται να φτάσουν στη Γάνδη Έλληνες εμπειρογνώμονες του Υπουργείου Πολιτισμού, προκειμένου να συναντηθούν με τον Βέλγο συλλέκτη που είχε θέσει προς πώληση φωτογραφίες από ναζιστικές εκτελέσεις στην Ελλάδα.

Ο συλλέκτης, που έχει εξαφανιστεί υπό το βάρος των αποκαλύψεων, δήλωσε μέσω του πρακτορείου ειδήσεων Belga πως θα κρατήσει αποστάσεις μέχρι να επικοινωνήσει με τις ελληνικές αρχές, έχοντας ήδη προχωρήσει στην απόσυρση των επίμαχων φωτογραφιών από την ηλεκτρονική πλατφόρμα δημοπρασιών.

Πρόκειται για απόφοιτο Ιστορίας της Τέχνης του Πανεπιστημίου της Γάνδης, που δραστηριοποιείται από το 2015 μέσω ηλεκτρονικής εταιρείας ειδικευμένης στην πώληση στρατιωτικών εγγράφων και αντικειμένων του Τρίτου Ράιχ. Σύμφωνα με τη φλαμανδική εφημερίδα Nieuwsblad, οι τιμές των αντικειμένων κυμαίνονται από 5 έως 550 ευρώ, ενώ ο ρυθμός των καταχωρήσεων φτάνει τις 1.000 ανά μήνα.

Οι Έλληνες εμπειρογνώμονες αναμένεται να φτάσουν το πρωί της Παρασκευής στη Γάνδη, όπου θα συναντηθούν με τον Βέλγο συλλέκτη που είχε θέσει προς πώληση τις φωτογραφίες-ντοκουμέντο της ναζιστικής θηριωδίας της Πρωτομαγιάς του 1944. Στόχος της αποστολής είναι να εξεταστεί η νομιμότητα της κατοχής του υλικού και να δρομολογηθούν ενέργειες για την προστασία και διαφύλαξη των ιστορικών αρχείων.

Απέσυρε τις φωτογραφίες μετά τις αντιδράσεις

Ο συλλέκτης έχει ήδη αποσύρει τις επίμαχες φωτογραφίες από την πλατφόρμα δημοπρασιών, αναμένοντας πλέον απευθείας επικοινωνία με τις ελληνικές Αρχές.

Σύμφωνα με πληροφορίες της ΕΡΤ, πρόκειται για απόφοιτο Ιστορίας της Τέχνης του Πανεπιστημίου της Γάνδης, ο οποίος δραστηριοποιείται στον χώρο από το 2015 μέσω αποκλειστικά διαδικτυακής επιχείρησης, γεγονός που εξηγεί γιατί δεν ήταν ευρέως γνωστός στον ακαδημαϊκό κύκλο της περιοχής.

Πώλησε περίπου 47.000 αντικείμενα του Τρίτου Ράιχ

Η επιχείρησή του εξειδικεύεται στην εμπορία στρατιωτικών αντικειμένων και εγγράφων της ναζιστικής περιόδου, έχοντας διαθέσει μέχρι σήμερα περίπου 47.000 τεμάχια.

Σύμφωνα με τη φλαμανδική εφημερίδα Nieuwsblad:

• οι τιμές κυμαίνονται από 5 έως 550 ευρώ,
• ενώ δημοσιεύονται έως και 1.000 νέες καταχωρήσεις κάθε μήνα.

Στις αγγελίες του, ο συλλέκτης συμπεριλάμβανε προειδοποιήσεις για σκληρό περιεχόμενο, επισημαίνοντας ότι το υλικό απεικονίζει εγκλήματα πολέμου, νεκρούς και σκηνές βίας.

Η υπόθεση προκάλεσε έντονη οργή στην Ελλάδα και διεθνώς, καθώς πρόκειται για φωτογραφίες που αποτυπώνουν την εκτέλεση 200 αγωνιστών από τις ναζιστικές δυνάμεις κατοχής στην Καισαριανή, ένα από τα πιο εμβληματικά εγκλήματα της Κατοχής.

Η προσπάθεια εμπορικής εκμετάλλευσης τεκμηρίων εκτελέσεων αμάχων θεωρήθηκε από πολλούς ως προσβολή της ιστορικής μνήμης, εντείνοντας την πίεση για την παρέμβαση των ελληνικών αρχών.

Από την απάντηση αυτή, προκύπτει ότι οι ερευνητές του πανεπιστημίου του Βελγίου με σαφήνεια απαντούν ότι υπάρχει υψηλός βαθμός αβεβαιότητας στην εξαγωγή συμπερασμάτων.

Η απάντηση του πανεπιστημίου στον ΕΟΔΑΣΑΑΜ σχετικά με την αξιολόγηση της εγκυρότητας της μεθόδου και του λογισμικού που χρησιμοποιήθηκε για τη διακρίβωση των αιτιών της πυρόσφαιρας.

Από την απάντηση του Πανεπιστημίου της Γάνδης στον ΕΟΔΑΣΑΑΜ προκύπτει επίσης ότι ζητήθηκε να αξιολογηθεί η εν λόγω μέθοδος, καθώς «βάσει των διαθεσίμων πληροφοριών, ένας από τους εμπλεκόμενους ερευνητές (ο Κώστας Λακαφώσης) προσπάθησε να αξιολογήσει την πύρινη σφαίρα που δημιουργήθηκε σε αυτό το δυστύχημα με τη χρήση υπολογιστικής ρευστοδυναμικής (CFD) και του λογισμικού Fire Dynamics Simulator (FDS)».

Οπως αναφέρεται, η ομάδα του Πανεπιστημίου της Γάνδης –και συγκεκριμένα ο δρ Γεώργιος Μαραγκός και ο καθηγητής Μπερτ Μερσί– «εξέτασε τις διαθέσιμες πληροφορίες, όπως παρέχονται από τον κ. Κώστα Λακαφώση, σχετικά με τις προσομοιώσεις CFD που πραγματοποιήθηκαν για το δυστύχημα στα Τέμπη». Το πρώτο συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι «υπάρχει ένα “εναρκτήριο” γεγονός, πριν από τη δημιουργία της πύρινης σφαίρας, το οποίο είναι ορατό ως μια λάμψη στα βίντεο. Αυτό το εναρκτήριο γεγονός δεν είναι γνωστό με επαρκή λεπτομέρεια για να μπορέσει η ομάδα UGent να επιβεβαιώσει ότι η χρήση του FDS είναι κατάλληλη για τη μοντελοποίησή του».

Ακολούθως, επισημαίνεται ως δεύτερο συμπέρασμα ότι «παρά το εύρημα 1, η παρατηρούμενη πύρινη σφαίρα, η φλόγα πυρκαγιάς και οι πυρκαγιές δεξαμενών είναι φυσικές διεργασίες για τις οποίες η μοντελοποίηση με CFD και FDS θεωρείται κατάλληλη. Οι παρατηρούμενες πύρινες σφαίρες, οι φλόγες και οι πυρκαγιές δεξαμενών περιλαμβάνουν επίσης ταχύτητες που βρίσκονται εντός των ορίων επικύρωσης του FDS. Εάν η πύρινη σφαίρα ήταν αποτέλεσμα της καύσης ενός ψεκασμού σταγονιδίων υγρού καυσίμου, το FDS περιέχει κατ’ αρχήν όλα τα απαραίτητα υπομοντέλα για την προσομοίωση τέτοιων σεναρίων».

Καταλήγει, ωστόσο, ότι: «Δεδομένων των πολλών αγνώστων στοιχείων που εμπλέκονται στο σενάριο (π.χ. έλλειψη σαφούς βίντεο, έλλειψη ακριβών πληροφοριών σχετικά με το φορτίο του εμπορικού τρένου και έλλειψη πληροφοριών για τις ακριβείς ατμοσφαιρικές συνθήκες –ιδιαίτερα ο άνεμος–, για να αναφερθούν μερικά), η χρήση του FDS για την αντίστροφη μηχανική του δυστυχήματος στα Τέμπη, προκειμένου να προσπαθήσει κανείς να καθορίσει τον τύπο και την ελάχιστη απαιτούμενη ποσότητα καυσίμου που εμπλέκεται στο περιστατικό που οδήγησε στην παρατηρούμενη πύρινη σφαίρα, θα συνεπάγεται αναπόφευκτα ένα υψηλό βαθμό αβεβαιότητας. Είναι πράγματι πολύ πιθανό ότι πολλές διαφορετικές επιλογές για τα δεδομένα εισόδου στις προσομοιώσεις CFD να μπορούν να οδηγήσουν σε μια πύρινη σφαίρα που μοιάζει με τα βίντεο με ένα εύλογο επίπεδο ακρίβειας».

Ειδικότερα σύμφωνα με ανάρτηση των Ellinika Hoaxes ο εν λόγω καθηγητής με τον οποίο επικοινώνησαν διαψεύδει ότι το Ίδρυμα «κατέληξε σε ακριβή συμπεράσματα για τα αίτια της φωτιάς που ξέσπασε μετά τη σύγκρουση των δύο τρένων στα Τέμπη και συμπέρασμα στην ύπαρξη τουλάχιστον 3.5 τόνων παράνομου εύφλεκτου υγρού, που μεταφέρονταν στο πρώτο βαγόνι της εμπορικής αμαξοστοιχίας πάνω σε δεξαμενή διαστάσεων ενός επί δυόμισι μέτρων».

«Οι δύο ερευνητές του Πανεπιστημίου της Γάνδης ουδέποτε κλήθηκαν να διερευνήσουν το δυστύχημα και ουδέποτε πραγματοποίησαν οποιαδήποτε προσομοίωση για λογαριασμό του ΕΟΔΑΣΑΑΜ. Το μοναδικό τους καθήκον περιορίστηκε στην προσφορά της επιστημονικής τους άποψης πάνω σε τρεις προκαταρτικές προσομοιώσεις, που τους απέστειλε ο κ. Λακαφώσης, για τις οποίες παρείχαν σχόλια προς τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ, δηλώνοντας, ωστόσο, ότι δεν εγκρίνουν και διαφωνούν τόσο με τα ευρήματα των προσομοιώσεων CFD που παρουσιάζονται στο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ όσο και με τον τρόπο που συμπεριλήφθηκε το όνομα του πανεπιστημίου στο εν λόγω πόρισμα», επισημαίνει ο Γεώργιος Μαραγκός.

Όπως αναφέρουν τα Ellinika Hoaxes σε άλλο σημείο του δημοσιεύματος, ο κ. Μαραγκός είχε εκφράσει τη διαφωνία του με το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ.

Ερωτηθείς για την άποψή του, επεσήμανε τα εξής:

«Δεν υπάρχει καμία δικαιολόγηση για την ποσότητα ή τον τύπο του καυσίμου που αναφέρεται στην έκθεση. Για παράδειγμα, μπορεί κανείς να επιτύχει συγκρίσιμο μέγεθος πύρινης σφαίρας (fireball) με εκατοντάδες διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με τα δεδομένα που δίνεις στα μοντέλα. Το ίδιο μέγεθος πύρινης σφαίρας μπορεί να επιτευχθεί με σημαντικά μικρότερη ποσότητα καυσίμου από ό,τι αναφέρεται στην έκθεση, ανάλογα με τα δεδομένα που δίνεις στο μοντέλο. Τα σταγονίδια ελαίου σιλικόνης μπορούν να αναφλεγούν εφόσον υπάρχει επαρκώς υψηλή πηγή θερμότητας, μου έκανε εντύπωση που το αντίθετο αναφέρεται στην έκθεση, κλπ. Η εκπόνηση μιας υψηλής ποιότητας μελέτης CFD για αυτό το σενάριο θα απαιτούσε αρκετούς μήνες εργασίας από εκπαιδευμένους και εξειδικευμένους επιστήμονες στον τομέα του CFD και πολλών άλλων πεδίων. Είναι προφανές από τις περιορισμένες πληροφορίες και την ανάλυση που παρέχονται στην έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ ότι η μελέτη CFD που παρουσιάζεται δεν είναι υψηλής ποιότητας.

Κατά την άποψή μας, το όνομα του Πανεπιστημίου της Γάνδης έχει συμπεριληφθεί στην έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ με κάπως παραπλανητικό τρόπο, ώστε να φαίνεται ότι εγκρίνουμε όσα περιλαμβάνονται σε αυτήν, κάτι που στην πραγματικότητα δεν ισχύει».

Πάντως ο πρόεδρος του Οργανισμού, Χρήστος Παπαδημητρίου, κατά την παρουσιάση του πορίσματος απαντώντας σε δηλώσεις στους δημοσιογράφους κι ερωτηθείς για τη φωτιά, απάντησε: «Κατά πάσα πιθανότητα υπάρχει κάποιο άγνωστο υλικό, το οποίο δεν μπορεί να εντοπιστεί στις αμαξοστοιχίες και σε αυτά που μετέφεραν. Αυτό είναι το πιο πιθανό σενάριο, όπως λέμε επιστημονικά. Δεδομένης της απώλειας στοιχείων από τον τόπο του ατυχήματος, δεν μπορεί κανείς με επιστημονική βεβαιότητα 100% να πει το τι έφταιξε στη φωτιά. Αυτό τουλάχιστον λέει η Επιτροπή».

Κληθείς να διευκρινίσει το «άγνωστο υλικό», τι μπορεί να είναι, αν υπάρχει κάποια εκτίμηση και σε τι ποσότητα, ο κ. Παπαδημητρίου ανέφερε: «Υπάρχει εκτίμηση ότι υπάρχει κάποιο εύφλεκτο υλικό, πτητικό, τουλάχιστον 2,5 τόνων».

Οι φοιτητικές οργανώσεις «End Fossil Ghent» και «Ghent Students for Palestine» ένωσαν τις δυνάμεις τους για να διαμαρτυρηθούν για αυτό που θεωρούν «υποκρισία» από το πανεπιστήμιο όσον αφορά τόσο τα ανθρώπινα δικαιώματα όσο και τη βιωσιμότητα, επισημαίνουν τα δημοσιεύματα.

Σε επιστολή που εστάλη στο Διοικητικό Συμβούλιο στις 24 Απριλίου, οι υπογράφοντες ζήτησαν από το θεσμικό όργανο να περιγράψει δύο «χρονικά δεσμευμένα σχέδια δράσης»: το ένα που περιγράφει λεπτομερώς τα σχέδια για «διακοπή όλων των συνεργασιών με ισραηλινούς θεσμούς» και ένα άλλο που ορίζει «αποτελεσματική και δεσμευτική δράση για την εφαρμογή των σχεδίων μετάβασης [του πανεπιστημίου] το 2030».

Σημειώνεται ότι περισσότεροι από 300 φοιτητές και υπάλληλοι του πανεπιστημίου της Γάνδης, συμπεριλαμβανομένων περίπου 25 καθηγητών, υποστηρίζουν την κατάληψη. Το διοικητικό συμβούλιο δεν ανταποκρίθηκε στα αιτήματά τους μέχρι την Παρασκευή 3 Μαΐου και ως αποτέλεσμα ξεκίνησε η κατάληψη της πανεπιστημιούπολης σήμερα, Δευτέρα.

Όπως είπε ο δήμαρχος της πόλης, Ματίας Ντε Κλερκ «η κατάσταση είναι πολύ σοβαρή».

«Οι ιατρικοί μας ειδικοί επιμένουν στη σημασία της αποφυγής όσο το δυνατόν περισσότερων επαφών. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αποφασίσαμε να ακυρώσουμε ή να περιορίσουμε τις εκδηλώσεις που διοργανώνονται από την πόλη», πρόσθεσε.

Από την άλλη πλευρά, στις Βρυξέλλες η Χριστουγεννιάτικη αγορά θα ανοίξει τις πύλες της στις 26 Νοεμβρίου, όπως έχει προγραμματιστεί, με την τήρηση των νέων μέτρων που είχε αποφασίσει η Επιτροπή Διαβούλευσης.