Έπειτα από δύο χρόνια πολιτικού αδιεξόδου, η 47χρονη Μισέλ Ο’Νιλ έγινε η πρώτη πολιτική αξιωματούχος που τάσσεται υπέρ της ένωσης που τίθεται επικεφαλής της κυβέρνησης της Βόρειας Ιρλανδίας.

«Η εκλογή μου στη θέση του πρωθυπουργού καταδεικνύει την αλλαγή που ετοιμάζεται σε αυτό το νησί», είπε σε συνέντευξη που μεταδόθηκε σήμερα από το δίκτυο Sky News.

«Μπορούμε να έχουμε τον διαμοιρισμό της εξουσίας» ανάμεσα σε ρεπουμπλικανούς και ενωτικούς (που τάσσονται υπέρ της παραμονής της Βόρειας Ιρλανδίας στο Ηνωμένο Βασίλειο), «μπορούμε να φροντίσουμε ώστε να είναι σταθερή, μπορούμε να δουλέψουμε μαζί κάθε μέρα σε ό,τι αφορά τις δημόσιες υπηρεσίες και [ταυτόχρονα] να επιδιώκουμε τους θεμιτούς στόχους μας» [για ένωση με την Ιρλανδία], είπε.

Σε ερώτηση αν «προβλέπει δημοψήφισμα για την ένωση του νησιού τα επόμενα 10 χρόνια», η αντιπρόεδρος του Σιν Φέιν, άλλοτε πολιτικό στέλεχος του IRA (Ιρλανδικός Δημοκρατικός Στρατός), απάντησε καταφατικά.

«Ναι. Πιστεύω πως είμαστε σε μια δεκαετία ευκαιριών», «υπάρχουν τόσα πράγματα που αλλάζουν τον παλιό κανόνα, τη φύση του κράτους, το γεγονός ότι ένας εθνικιστής ρεπουμπλικανός [που τάσσεται υπέρ της ένωσης με την Ιρλανδία], υποτίθεται πως δεν θα γινόταν ποτέ πρωθυπουργός», συνέχισε η Μισέλ Ο’Νιλ, «όλα τούτα μιλάνε για αυτή την αλλαγή».

Από την πλευρά της, η βρετανική κυβέρνηση «δεν βλέπει καμία ρεαλιστική προοπτική» ενός τέτοιου δημοψηφίσματος και πιστεύει πως το μέλλον της Βόρειας Ιρλανδίας είναι «διασφαλισμένο για τις επόμενες δεκαετίες» εντός του Ηνωμένου Βασιλείου, σύμφωνα με έγγραφο που δημοσιοποιήθηκε αυτή την εβδομάδα.

Μετά τη νίκη του κόμματός της στις εκλογές του Μαΐου 2022, η επικεφαλής του Σιν Φέιν στη Βόρεια Ιρλανδία δεν μπόρεσε να αναλάβει τα καθήκοντά της λόγω του μποϊκοτάζ από τους ενωτικούς του DUP των θεσμών με βάση τη συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής του 1998, που έβαλε τέλος σε μια σύγκρουση τριών δεκαετιών η οποία προκάλεσε τον θάνατο 3.500 ανθρώπων.

Το DUP κατήγγελλε στις εμπορικές διατάξεις μετά το Brexit μια απειλή για τη θέση της Βόρειας Ιρλανδίας εντός του Ηνωμένου Βασιλείου, όμως κατέληξε αυτή την εβδομάδα σε συμφωνία με τη βρετανική κυβέρνηση, η οποία ωστόσο δεν έχει την ομόφωνη στήριξη των ενωτικών.

“(…) Δεν θα επιδιώξουμε να παίξουμε πολιτικά παιχνίδια και όταν ο πρωθυπουργός θέσει αυτή τη συμφωνία προς ψήφιση, οι Εργατικοί θα την υπερψηφίσουν”, τόνισε ο αρχηγός του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης στο κοινοβούλιο.

Ο πρωθυπουργός Ρίσι Σούνακ τόνισε ότι η συμφωνία θα τεθεί προς ψήφιση στο κοινοβούλιο, αλλά δεν έχει οριστεί ακόμη ημερομηνία.

«Άκουσα από πρώτο χέρι τις ανησυχίες πολλών υπέρμαχων της πολιτικής ένωσης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας. Πιστεύω ότι θα δουν σε αυτό μια γνήσια απάντηση στις γνήσιες ανησυχίες τους», ανέφερε σε ανακοίνωση του ο Μίχολ Μάρτιν, ο οποίος ήταν πρωθυπουργός της Ιρλανδίας στο μεγαλύτερο διάστημα των διαπραγματεύσεων.

«Αναγνωρίζω ότι μπορεί να χρειαστεί κάποιος χρόνος για να εξεταστούν οι λεπτομέρειες της συμφωνίας, αλλά θα προέτρεπα τους πολιτικούς ηγέτες στη Βόρεια Ιρλανδία να δράσουν γρήγορα, να θέσουν σε λειτουργία θεσμούς που μπορούν να ανταποκριθούν άμεσα στις ανάγκες του λαού της Βόρειας Ιρλανδίας», συμπλήρωσε.

Η συμφωνία που επιτεύχθηκε έχει ως στόχο να επιλύσει τις εντάσεις που προκλήθηκαν το 2020 λόγω των ρυθμίσεων του Brexit που αφορούν την Βόρεια Ιρλανδία και την διατήρηση ανοικτών των συνόρων της με την Δημοκρατία της Ιρλανδίας, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κυβερνητική πηγή στο Λονδίνο ανακοίνωσε την επίτευξη της συμφωνίας κατά την διάρκεια της συνάντησης του βρετανού πρωθυπουργού με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε ξενοδοχείο του δυτικού Λονδίνου.

Η επίτευξη της συμφωνίας εντάσσεται σε μία στρατηγική υψηλού ρίσκου για τον Ρίσι Σούνακ, ο οποίος επεδίωκε να εξασφαλίσει μία συμβιβαστική λύση και να βελτιώσει τις σχέσεις του Λονδίνου με τις Βρυξέλλες – και τις Ηνωμένες Πολιτείες – χωρίς να εξοργίσει τους ακραιφνείς απολογητές του Brexit εκ των Τόρις.

Η συμφωνία έχει ως στόχο να επιλύσει τις εντάσεις που προκλήθηκαν το 2020 λόγω των ρυθμίσεων του Brexit που αφορούν την Βόρεια Ιρλανδία και την διατήρηση ανοικτών των συνόρων της με την Δημοκρατία της Ιρλανδίας, μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Μένει να φανεί αν η συμφωνία θα είναι αρκετή για να θέσει τέλος στο πολιτικό αδιέξοδο στην Βόρεια Ιρλανδία και να ικανοποιήσει τους επικριτές του ειδικού καθεστώτος που διέπει την βρετανική επαρχία τόσο στην ίδια την Βόρεια Ιρλανδία όσο και σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο.

Αναμένεται ότι η νέα συμφωνία θα προβλέπει την άμβλυνση των φυσικών ελέγχων επί των αγαθών που εισάγονται από την Βρετανία στην Βόρεια Ιρλανδία και ότι θα δώσει στους βορειοϊρλανδούς βουλευτές λόγο επί των κανόνων της Ευρωπαϊκής Ενωσης που θα πρέπει να εφαρμοσθούν βάσει των πολύπλοκων όρων που διέπουν την έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ.

Μία επιτυχία της συμφωνίας θα ενισχύσει την ηγεσία του Ρίσι Σούνακ επί του Συντηρητικού Κόμματος δίνοντάς του την δυνατότητα να ξεπεράσει το πλέον ακανθώδες θέμα της ατζέντας του, την ώρα που βρίσκεται αντιμέτωπος με το ισχυρό προβάδισμα του Εργατικού Κόμματος στις δημοσκοπήσεις εν όψει των εκλογών του 2024.

Αν αποτύχει, πιθανότατα θα αντιμετωπίσει ανταρσία εκ μέρους των ευρωσκεπτικιστών του Συντηρητικού Κόμματος και την αναβίωση των σοβαρών ιδεολογικών διαφορών που παρέλυσαν κατά καιρούς της βρετανική κυβέρνηση μετά το δημοψήφισμα του 2016 για την αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Το Σιν Φέιν εξασφαλίζει 27 έδρες και το συντηρητικό Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα (DUP) 24 με τα εκλογικά ποσοστά τους να είναι στο 29% και στο 21,3% αντίστοιχα στις πρώτες εκλογές στη μετά-Brexit εποχή.

Μολονότι δεν έχουν ανακοινωθεί επισήμως το τελικό αποτέλεσμα οι αναλυτές λένε ότι κανένα κόμμα δεν μπορεί να ξεπεράσει το Σιν Φέιν.

«Σήμερα είναι μια πολύ σημαντική ώρα αλλαγής. Είναι μια καθοριστική στιγμή για την πολιτική και τον λαό μας», είπε η επικεφαλής του κόμματος Μισέλ Ο’ Νιλ. Τώρα, πρόσθεσε, θα πρέπει να γίνει μια «σοβαρή συζήτηση» για τον στόχο του κόμματος, δηλαδή την ένωση με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας.

Όταν ρωτήθηκε από έναν δημοσιογράφο αν περιμένει ότι θα γίνει η πρώτη πρωθυπουργός της Β. Ιρλανδίας που θα προέρχεται από το Σιν Φέιν, απάντησε: «Ο λαός μίλησε».

«Η δέσμευσή μου είναι να εργαστώ μέσω συνεργασίας, όχι διχασμού», είπε η κ. Ο’Νιλ μετά την εκλογή της στο Mid Ulster.

«Θα συνεργαστούμε με αυτούς που υπηρετούν όλες τις άλλες πολιτικές προοπτικές, θα δείξουμε σεβασμό και περιμένουμε να μας δείξουν σεβασμό».

Ένα συνδικαλιστικό κόμμα έχει τις περισσότερες έδρες στο Stormont από τότε που ιδρύθηκε η Βόρεια Ιρλανδία το 1921.

Το διακοινοτικό Κόμμα Συμμαχίας έχει επιστρέψει 17 MLA, υπερδιπλασιάζοντας τον προηγούμενο αριθμό του το 2017.

Το Ενωτικό Κόμμα του Ulster (UUP) έχασε ένα MLA για να επιστρέψει με εννέα, ενώ οι έδρες του SDLP μειώθηκαν από 12 σε οκτώ.

Η καταμέτρηση στην εκλογική περιφέρεια Foyle συνεχίστηκε για τρίτη ημέρα, με τον Gary Middleton του DUP το τελευταίο μέλος της συνέλευσης να εκλέγεται τα ξημερώματα της Κυριακής.

Τριάντα δύο από τους βουλευτές που εκλέχθηκαν είναι γυναίκες, έναντι 27 που επιστράφηκαν στις τελευταίες εκλογές.

Δημοσκόπηση στα σύνορα

Ο απώτερος στόχος του Σιν Φέιν είναι η Βόρεια Ιρλανδία να εγκαταλείψει το Ηνωμένο Βασίλειο και να γίνει μια χώρα με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας.

Αλλά μια νίκη για το Σιν Φέιν σε αυτές τις εκλογές δεν σημαίνει ότι η ψηφοφορία για την επανένωση της Ιρλανδίας – γνωστή και ως δημοσκόπηση στα σύνορα – θα είναι επικείμενη.

Ο νόμος της Βόρειας Ιρλανδίας του 1998 – που ακολούθησε την υπογραφή της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής – ανέφερε ότι η Βόρεια Ιρλανδία παρέμεινε μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου και “δεν θα πάψει να είναι έτσι χωρίς τη συγκατάθεση της πλειοψηφίας του λαού της Βόρειας Ιρλανδίας που ψηφίζει σε δημοσκόπηση “.

Ανέφερε επίσης ότι ο υπουργός της Βόρειας Ιρλανδίας θα συμφωνούσε να διεξαχθεί δημοσκόπηση εάν φαινόταν πιθανό ότι η πλειοψηφία των πολιτών επιθυμεί μια ενωμένη Ιρλανδία.

Οι διαδοχικές δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι αυτό δεν συμβαίνει ακόμη, με την πιο πρόσφατη, που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο, να ανεβάζει την υποστήριξη περίπου στο ένα τρίτο.

Το Σάββατο, όταν ρωτήθηκε για την προοπτική μιας ψηφοφορίας στα σύνορα, η πρόεδρος του Σιν Φέιν, Μαίρη-Λου Μακντόναλντ, είπε ότι οι συνδικαλιστές δεν πρέπει να «φοβίζονται».

«Το μέλλον είναι λαμπρό για όλους μας», πρόσθεσε.

Μία ημέρα προτού η ΕΕ να παρουσιάσει τις προτάσεις της για την επίλυση του προβλήματος, ο Φροστ προειδοποίησε και πάλι τις Βρυξέλλες ότι το Λονδίνο θα μπορούσε να αποποιηθεί μονομερώς ορισμένους από τους όρους της συμφωνίας, αν η Ένωση δεν υποχωρήσει.

Στην ομιλία του -στην οποία εν μέρει εξηγούσε γιατί οι Βρετανοί ψήφισαν υπέρ του Brexit στο δημοψήφισμα του 2016 και εν μέρει κατηγορούσε τις Βρυξέλλες ότι σκοπίμως επιχειρούν να περιπλέξουν τις σχέσεις Βρετανίας-ΕΕ- ο Φροστ ζήτησε για άλλη μια φορά να λυθεί το πρόβλημα που έχει προκύψει εδώ και μήνες. «Με λίγα λόγια, ας προσπαθήσουμε να επιστρέψουμε στην κανονικότητα», είπε στο ακροατήριό του, που το αποτελούσαν κυρίως Ευρωπαίοι διπλωμάτες και δημοσιογράφοι στη Λισαβόνα.

«Με κάποια προσπάθεια μπορούμε ακόμα, παρά τα προβλήματα, να τραβήξουμε το δηλητήριο από αυτό το θέμα και να το απομακρύνουμε μια και καλή από το διπλωματικό τραπέζι», είπε.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ανακοινώσει ότι δεν θα σχολιάσει τις δηλώσεις του Φροστ προτού να παρουσιάσει τις δικές της προτάσεις.

Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον υπέγραψε το λεγόμενο πρωτόκολλο της Βόρειας Ιρλανδίας στο πλαίσιο της συμφωνίας για το Brexit, το 2020, όμως έκτοτε δηλώνει ότι το κείμενο αυτό συμφωνήθηκε βιαστικά και δεν λειτουργεί πλέον για τον λαό της Βόρειας Ιρλανδίας. Επί μήνες ο Φροστ ζητά από την ΕΕ να επιτρέψει ορισμένες αλλαγές για να διευκολυνθεί το εμπόριο ορισμένων αγαθών μεταξύ Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας αλλά σήμερα ενέτεινε τις πιέσεις, προσπαθώντας ταυτόχρονα να καλοπιάσει και να απειλήσει τις Βρυξέλλες.

Η ΕΕ πρόκειται αύριο να παρουσιάσει τις απαντήσεις της στις προτάσεις που έκανε η Βρετανία τον Ιούλιο, στις οποίες περιλαμβάνεται η πρόθεσή της να αναδιατυπωθεί το πρωτόκολλο όσον αφορά το εμπόριο και τον ρόλο του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όταν ρωτήθηκε για το πακέτο των προτάσεων, ο Φροστ είπε: «Αυτά που ακούμε είναι (…) ενδιαφέροντα, θα τα συζητήσουμε μολονότι φοβάμαι ότι δεν θα δουλέψουν στον πρώτο γύρο».

Η ΕΕ έχει δηλώσει κατ’ επανάληψη ότι δεν θα επαναδιαπραγματευτεί το πρωτόκολλο και επικρίνει τη Βρετανία ότι υπαναχωρεί από μια συμφωνία που και οι δύο πλευρές υπέγραψαν καλή τη πίστει. Την Δευτέρα, ο υπουργός Εξωτερικών της Ιρλανδίας Σάιμον Κόβενι είπε ότι η Βρετανία γνώριζε πολύ καλά ότι οι Βρυξέλλες δεν θα άλλαζαν στάση σε ό,τι αφορά τον ρόλο του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Κάποια στιγμή η ΕΕ θα πει, αρκετά, δεν μπορούμε να συμβιβαστούμε περισσότερο και πιστεύω ότι είμαστε πολύ κοντά σε αυτό το σημείο», υπογράμμισε.

Όμως ο Φροστ επέμεινε ότι το πρωτόκολλο προκαλεί απρόβλεπτες τριβές και εγείρει φόβους για την εύθραυστη ειρήνη στη Βόρεια Ιρλανδία. «Το να λέει η ΕΕ ότι το πρωτόκολλο, που συντάχθηκε πολύ βιαστικά και σε μια εποχή μεγάλης αβεβαιότητας, δεν μπορεί ποτέ να βελτιωθεί (…) θα ήταν ιστορικό λάθος κρίσης», υποστήριξε.

Από το Δουβλίνο, ο αντιπρόεδρος της ιρλανδικής κυβέρνησης Λίο Βαράντκαρ επέμεινε ότι κανένα άλλο δικαστήριο πέραν του ΔΕΕ δεν μπορεί να κρίνει θέματα που αφορούν την ενιαία αγορά και για αυτό είναι δύσκολο να δεχτεί το αίτημα της Βρετανίας να μην έχει ρόλο.

«Η σταθερή θέση μας και η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ότι το ΔΕΕ πρέπει να είναι το όργανο που ερμηνεύει την ευρωπαϊκή νομοθεσία και τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Δεν κατανοώ πώς μπορεί να το κάνει αυτό ένα βρετανικό δικαστήριο ή οποιοδήποτε άλλο», τόνισε ο Βαράντκαρ σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε.