Σπύρος Σιδέρης

Η επιλογή θα αποτελέσει το πρώτο μεγάλο σήμα της εποχής Μπέρναμ προς τους επενδυτές, το Εργατικό Κόμμα και μια κοινωνία που περιμένει αλλαγή, την ώρα που η βρετανική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλή ανάπτυξη, υψηλό δημόσιο χρέος, αυξημένο κόστος δανεισμού και νέες πληθωριστικές πιέσεις από τη διεθνή ενεργειακή αβεβαιότητα.

Η απόφαση που μπορεί να κρίνει τη νέα κυβέρνηση

Ο Άντι Μπέρναμ δεν έχει ακόμη ανακοινώσει επίσημα ποιος θα αναλάβει το υπουργείο Οικονομικών. Συνεργάτες του επιμένουν ότι η τελική απόφαση δεν έχει κλειδώσει, ενώ η σύνθεση της νέας κυβέρνησης αναμένεται να παρουσιαστεί μετά την επίσημη ανάληψη της πρωθυπουργίας του στις 20 Ιουλίου.

Η αναμονή εντείνει τις ζυμώσεις στο Ουέστμινστερ. Ο νέος υπουργός δεν θα παραλάβει μια οικονομία σε περίοδο ηρεμίας, αλλά ένα πραγματικό ναρκοπέδιο: χρόνια χαμηλής παραγωγικότητας, ασθενική κατά κεφαλήν ανάπτυξη, αυξανόμενες ανάγκες του συστήματος υγείας και κοινωνικής φροντίδας, καθώς και πιέσεις για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες.

Το Resolution Foundation έχει προειδοποιήσει ότι η οικονομική στασιμότητα, η γήρανση του πληθυσμού και η επιδείνωση της δημόσιας υγείας έχουν δημιουργήσει ένα τεράστιο μακροπρόθεσμο δημοσιονομικό πρόβλημα. Ο Μπέρναμ υπόσχεται αλλαγή και αναγέννηση των παραμελημένων περιοχών, αλλά έχει ταυτόχρονα δεσμευτεί ότι θα σεβαστεί τους βασικούς δημοσιονομικούς κανόνες. Αυτή ακριβώς η αντίφαση καθιστά την επιλογή του νέου υπουργού εξαιρετικά κρίσιμη.

Σαμπάνα Μαχμούντ: Το φαβορί που αιφνιδίασε τις αγορές

Το όνομα που ακούγεται εντονότερα είναι εκείνο της υπουργού Εσωτερικών Σαμπάνα Μαχμούντ. Πολιτικές πηγές τη θεωρούν πλέον το μεγάλο φαβορί, αν και από το επιτελείο Μπέρναμ δεν υπάρχει ακόμη επίσημη επιβεβαίωση.

Η πιθανή επιλογή της παρουσιάζεται ως μήνυμα συνέχειας και σταθερότητας. Παρότι δεν διαθέτει την εξειδικευμένη οικονομική εμπειρία άλλων υποψηφίων, θεωρείται πολιτικός με πειθαρχία, διοικητική αποτελεσματικότητα και μετριοπαθές προφίλ. Για τον Μπέρναμ, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στις κοινωνικές του φιλοδοξίες και στην ανάγκη να μην τρομάξει τις αγορές ομολόγων.

Το παρασκήνιο, ωστόσο, είναι πιο σύνθετο. Η Μαχμούντ έχει συνδέσει το όνομά της με τη μεταρρύθμιση του μεταναστευτικού και του συστήματος ασύλου, ενώ στο Εργατικό Κόμμα έχει δεχθεί αντιδράσεις για τη σκληρή γραμμή της. Επιπλέον, πληροφορίες αναφέρουν ότι ενδέχεται να προτιμά την παραμονή της στο υπουργείο Εσωτερικών, ώστε να ολοκληρώσει τις αλλαγές που έχει ήδη ξεκινήσει. Η μετακίνησή της, επομένως, μπορεί να καθησυχάσει τους επενδυτές, αλλά την ίδια στιγμή να ανοίξει ένα νέο εσωκομματικό μέτωπο.

Ο Εντ Μίλιμπαντ και ο φόβος μιας «πράσινης» σύγκρουσης

Ο υπουργός Ενέργειας Εντ Μίλιμπαντ υπήρξε για εβδομάδες ένας από τους ισχυρότερους διεκδικητές. Διαθέτει κυβερνητική εμπειρία, γνώση του υπουργείου Οικονομικών και πολιτική εγγύτητα με τον Μπέρναμ.

Η υποψηφιότητά του, όμως, διχάζει. Οι υποστηρικτές του βλέπουν έναν πολιτικό με σαφή οικονομική και βιομηχανική στρατηγική. Οι επικριτές του φοβούνται ότι η επιμονή του στην πράσινη μετάβαση μπορεί να αυξήσει περαιτέρω το ενεργειακό κόστος και να δυσκολέψει την προσπάθεια συγκράτησης του πληθωρισμού.

Οι τελευταίες πληροφορίες δείχνουν ότι η δυναμική του έχει υποχωρήσει έναντι της Μαχμούντ, ενώ στο παρασκήνιο συζητείται ακόμη και η μετακίνησή του στο υπουργείο Εξωτερικών. Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει ότι έχει τεθεί οριστικά εκτός μάχης, αλλά δείχνει ότι η υποψηφιότητά του συνοδεύεται από μεγαλύτερο πολιτικό και οικονομικό ρίσκο.

Κούπερ, Στρίτινγκ και ΜακΦάντεν περιμένουν στη σκιά

Στη λίστα βρίσκεται επίσης η υπουργός Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ, η οποία διαθέτει άμεση εμπειρία από το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης του Γκόρντον Μπράουν. Η Κούπερ θα μπορούσε να αποτελέσει μια συμβιβαστική επιλογή, συνδυάζοντας γνώση, κυβερνητική εμπειρία και αποδοχή από διαφορετικές πτέρυγες του κόμματος.

Ο υπουργός Υγείας Γουές Στρίτινγκ προβάλλεται ως φιλοαναπτυξιακή και μεταρρυθμιστική επιλογή. Οι προσωπικές πολιτικές του φιλοδοξίες, ωστόσο, ενδέχεται να προβληματίζουν την Ντάουνινγκ Στριτ, ιδιαίτερα εάν ο Μπέρναμ δεν επιθυμεί να δημιουργήσει έναν ισχυρό εσωτερικό πόλο εξουσίας στο οικονομικό επιτελείο.

Ο υπουργός Εργασίας και Συντάξεων Πατ ΜακΦάντεν, από την άλλη πλευρά, θεωρείται από πολλούς ο ασφαλέστερος τεχνοκρατικά υποψήφιος. Η στενή σύνδεσή του με την κυβέρνηση Στάρμερ, όμως, μπορεί να αποδειχθεί μειονέκτημα, εφόσον ο Μπέρναμ επιθυμεί να προβάλει μια καθαρή πολιτική επανεκκίνηση.

Η Ρέιτσελ Ριβς και η μάχη για την πολιτική της κληρονομιά

Η απερχόμενη υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς φαίνεται πως δύσκολα θα παραμείνει στο ίδιο αξίωμα. Τις τελευταίες ημέρες υπερασπίζεται με ένταση το έργο της, επιμένοντας ότι αποκατέστησε τη δημοσιονομική αξιοπιστία της Βρετανίας και δημιούργησε τις βάσεις για σταθερότερη ανάπτυξη. Παράλληλα, επιχειρεί να εξασφαλίσει έναν άλλο σημαντικό ρόλο στη νέα κυβέρνηση.

Η απομάκρυνσή της θα αποτελέσει μια ισχυρή συμβολική ρήξη με την προηγούμενη περίοδο. Η πλήρης εγκατάλειψη της οικονομικής της πολιτικής, όμως, θα μπορούσε να προκαλέσει νευρικότητα στις αγορές και να ενισχύσει τους φόβους για χαλάρωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Ο Μπέρναμ φαίνεται, επομένως, να αναζητεί μια εξαιρετικά δύσκολη ισορροπία: αλλαγή προσώπων και προτεραιοτήτων, χωρίς να δημιουργηθεί εικόνα οικονομικού εκτροχιασμού.

Η τελική επιλογή θα αποκαλύψει περισσότερα από οποιαδήποτε προγραμματική ομιλία. Θα δείξει εάν η νέα κυβέρνηση σκοπεύει να κυβερνήσει με προτεραιότητα τη δημοσιονομική ασφάλεια ή εάν είναι έτοιμη να αναλάβει μεγαλύτερα οικονομικά ρίσκα για να χρηματοδοτήσει την κοινωνική και περιφερειακή ατζέντα του νέου πρωθυπουργού.

Στο Λονδίνο, λοιπόν, δεν περιμένουν απλώς ένα όνομα. Περιμένουν να δουν ποιος θα κρατήσει το κλειδί του βρετανικού θησαυροφυλακίου — και εάν η πρώτη μεγάλη κίνηση του Άντι Μπέρναμ θα καθησυχάσει τις αγορές ή θα σημάνει την έναρξη μιας πολύ μεγαλύτερης πολιτικής και οικονομικής σύγκρουσης.

Χωρίς να χάνει χρόνο, στην πρώτη πλήρως εργάσιμη ημέρα στην εξουσία, ο Εργατικός Κιρ Στάρμερ συναντήθηκε σήμερα το πρωί με τους βασικούς υπουργούς του προτού παραχωρήσει μια συνέντευξη τύπου στην Ντάουνινγκ Στριτ.

Μεταξύ άλλων επιβεβαίωσε την πρόθεσή του να εγκαταλείψει το άκρως αμφιλεγόμενο σχέδιο της προηγούμενης κυβέρνησης των Συντηρητικών για την απέλαση μεταναστών στη Ρουάντα.

Αυτό το σχέδιο «ήταν νεκρό προτού καν ξεκινήσει. Δεν ήταν ποτέ ένας αποτρεπτικός παράγοντας (…), δεν είμαι προετοιμασμένος να συνεχίσω τεχνάσματα που δεν λειτουργούν ως ένας αποτρεπτικός παράγοντας», δήλωσε ο Στάρμερ.

Χθες, στον πρώην δικηγόρο, ηλικίας 61 ετών, με ειδίκευση στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ανατέθηκε επισήμως από τον βασιλιά Κάρολο να σχηματίσει μια νέα κυβέρνηση.

«Ανυπομονώ να υλοποιήσω την αλλαγή και πιστεύω, και ελπίζω, ότι αυτό που ήδη μπορείτε να δείτε το καταδεικνύει αυτό», είπε σε δημοσιογράφους, κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου.

Οι προκλήσεις είναι πολυάριθμες, με μια οικονομία σε δυσχερή θέση, δημόσιες υπηρεσίες σε μεγάλη δυσκολία και τις συνέπειες να παραμένουν σημαντικές στην κρίση του κόστους ζωής.

«Έχουμε τεράστιο όγκο δουλειάς για να κάνουμε, επομένως, τώρα, ας ριχθούμε στη δουλειά», είπε λίγο νωρίτερα απευθυνόμενος στην κυβέρνησή του, κατά τη διάρκεια του πρώτου υπουργικού συμβουλίου.

Μεταξύ των πρώτων ενεργειών του ως πρωθυπουργός, ανακοίνωσε πως θα επισκεφθεί από αύριο τις άλλες τρεις περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου: τη Σκωτία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία.

«Η πολιτική που ενδιαφέρεται για τα προσωπικά συμφέροντα είναι η πολιτική του χθες», είπε, υποσχόμενος μια κυβέρνηση που θα έχει την αίσθηση της «υπηρεσίας προς τον καθένα, ο οποίος μας ψήφισε ή όχι», μετά τα σκάνδαλα που αμαύρωσαν τις τελευταίες συντηρητικές κυβερνήσεις.

«Πρέπει να λάβουμε δύσκολες αποφάσεις, να τις λάβουμε σύντομα και θα το κάνουμε», υπογράμμισε.

Μετά τις εκλογές της Πέμπτης, το Εργατικό Κόμμα εξασφάλισε μια πολύ μεγάλη πλειοψηφία, με 412 από τις 650 έδρες της Βουλής των Κοινοτήτων, μία επίδοση κοντά στο ιστορικό σκορ του Τόνι Μπλερ το 1997.

Την επόμενη εβδομάδα, ο Κιρ Στάρμερ θα κάνει τα πρώτα βήματά του στη διεθνή σκηνή με τη Σύνοδο για την 75η επέτειο από την ίδρυση του ΝΑΤΟ στην Ουάσιγκτον.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο Τζόνσον είπε επίσης ότι οι σημαντικές οικονομικές αποφάσεις θα ληφθούν “από τον επόμενο πρωθυπουργό”. Η κυβέρνησή του θα επικεντρωθεί μόνο στην υλοποίηση του προγράμματος για το οποίο εξελέγη.

Όπως έχει γίνει γνωστό, ο Τζόνσον, ο οποίος αποχωρεί από τον πρωθυπουργικό θώκο μετά από παραίτηση σχεδόν 60 αξιωματούχων της κυβέρνησης, θα παραμείνει στη θέση του μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία εκλογής νέου αρχηγού των Συντηρητικών ο οποίος θα είναι και ο νέος πρωθυπουργός της χώρας. Το χρονοδιάγραμμα δε της εκλογικής διαδικασίας θα ξεκαθαρίσει την ερχόμενη εβδομάδα.