Σήμερα, ο Ράντεφ έδωσε στο κόμμα «Κίνημα για τα Δικαιώματα και τις Ελευθερίες» (DPS) την τελευταία ευκαιρία να προσπαθήσει να σχηματίσει κυβέρνηση, αλλά το κόμμα απέρριψε το αίτημα, το τρίτο που το έκανε αυτό, αυτή την εβδομάδα.

Κατόπιν τούτου ο Ράντεφ δήλωσε χαρακτηριστικά: «Πάμε σε εκλογές».

Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, «ο συγκεκριμένος άξονας, που θα συνδέει τη Θεσσαλονίκη με το Βουκουρέστι, μέσω Αλεξανδρούπολης και Βουλγαρίας, είναι κομβικής σημασίας για την Ευρώπη και ο κ. Τζιτζικώστας είχε θέσει το συγκεκριμένο έργο ως κορυφαίο στην ατζέντα του από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε Επίτροπος». Έπειτα από συνεχείς συναντήσεις με τους αρμόδιους Υπουργούς των τριών χωρών και με όλους τους εμπλεκόμενους, υπογράφηκε το σύμφωνο συνεργασίας και παρουσιάστηκε το ακριβές σχέδιο για τον άξονα, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα.

Αυτό, όπως τόνισε ο Επίτροπος, θα επιτρέψει να αρχίσουν άμεσα τα έργα, προκειμένου οι τρεις χώρες να συνδεθούν με σύγχρονο και ασφαλή σιδηρόδρομο και αυτοκινητόδρομο.

Στα πλεονεκτήματα του έργου περιλαμβάνονται «η αναβάθμιση του στρατηγικού ρόλου των τριών χωρών στην ευρύτερη περιοχή, ενισχύεται η ασφάλεια της Ευρώπης, διότι εκτός της σύνδεσης Ελλάδας – Βουλγαρίας – Ρουμανίας, συνδέονται ταυτόχρονα το Αιγαίο με τη Μαύρη Θάλασσα και τον Εύξεινο Πόντο και τελικά με την Κεντρική Ευρώπη, ενώ είναι εξαιρετικά σημαντικές οι προεκτάσεις για την ασφάλεια, τις μεταφορές, τις μετακινήσεις, το εμπόριο, την εξωστρέφεια και τον τουρισμό».

Η υπογραφή του συμφώνου συνεργασίας αποτελεί «ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ Ρουμανίας, Βουλγαρίας και Ελλάδας κατά μήκος του Ευρωπαϊκού Διαδρόμου Μεταφορών Βαλτικής Θάλασσας – Μαύρης Θάλασσας – Αιγαίου και του ευρύτερου Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών και έρχεται σε μια συγκυρία οξείας γεωπολιτικής έντασης και αυξημένων αναγκών ασφάλειας για την Ευρώπη», υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση.

«Η υπογραφή του μνημονίου συμφωνίας είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια τυπική πράξη. Είναι ένα ορόσημο για όλη την Ευρώπη. Βουλγαρία, Ρουμανία και Ελλάδα προβαίνουν σε μια σαφή, συλλογική επιλογή, να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους για την ενίσχυση των μεταφορικών συνδέσεων που ενώνουν τις τρεις χώρες μεταξύ τους και με την Κεντρική Ευρώπη. Όλοι μαζί, στέλνουμε ένα ισχυρό μήνυμα: Η περιοχή Μαύρης Θάλασσας-Αιγαίου Πελάγους δεν είναι πλέον μια περιφερειακή περιοχή της ΕΕ. Εδώ συναντώνται δύο από τους μεγαλύτερους διαδρόμους της Ευρώπης: ο διάδρομος Βαλτική Θάλασσα – Εύξεινος Πόντος – Αιγαίο Πέλαγος του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών και ο διάδρομος Ρήνου – Δούναβη. Αυτή η διασταύρωση συνεπάγεται για την Ελλάδα, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία μια μοναδική ευθύνη. Να είναι οι τρεις χώρες οι φύλακες των στρατηγικών οικονομικών αρτηριών, των ζωτικών αλυσίδων εφοδιασμού και των οδών στρατιωτικής κινητικότητας της ΕΕ», υπογράμμισε ο κ. Τζιτζικώστας.

Ο Επίτροπος τόνισε πως η υπογραφή του συμφώνου συνεργασίας μετατρέπει τα σχέδια σε απτά έργα και επισήμανε τη σημασία του σιδηροδρομικού και οδικού άξονα για την ασφάλεια της Ευρώπης: «Οι ανάγκες ασφάλειας της ΕΕ αυξάνονται και η ικανότητά μας να μεταφέρουμε δυνάμεις, αγαθά και ενέργεια σε όλη την ευρωπαϊκή επικράτεια είναι κεντρικής σημασίας για το μέλλον της Ευρώπης. Αυτός ο άξονας από τη Θεσσαλονίκη στην Αλεξανδρούπολη και στο Βουκουρέστι μέσω Βουλγαρίας και στη συνέχεια έως την Κεντρική Ευρώπη, αλλά και ανατολικά προς τη Μολδαβία και την Ουκρανία θα είναι μια από τις πιο σημαντικές, στρατηγικές και ασφαλείς αρτηρίες και θα αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα κινητικότητας για την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Αντίστοιχης αξίας είναι και η αναβάθμιση της διασυνοριακής γραμμής Θεσσαλονίκη – Προμαχώνας – Kulata, αφού αποτελεί επένδυση στην επιχειρησιακή ετοιμότητα της Ευρώπης. Αυτά τα έργα αποτελούν επίσης κινητήριες δυνάμεις της ανταγωνιστικότητας, με σπουδαίες οικονομικές και αναπτυξιακές προοπτικές».

Αναφερόμενος στο χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένα στις ενέργειες εντός του επόμενου έτους, ο κ. Τζιτζικώστας τόνισε: «Σήμερα θέσαμε τον πολιτικό ακρογωνιαίο λίθο. Από αύριο αρχίζουμε να χτίζουμε. Εντός του 2026, θα παρουσιάσουμε ένα κοινό σχέδιο που θα χαρτογραφήσει τον κεντρικό, δυτικό και ανατολικό άξονα, θα γίνει ο καθορισμός προτεραιοτήτων και θα παρουσιαστεί το ολοκληρωμένο σχέδιο χρηματοδότησης. Και το σύμφωνο συνεργασίας αποτελεί την πολιτική δέσμευση της ΕΕ και των τριών χωρών για την υλοποίηση του σπουδαίου αυτού έργου, του πιο στρατηγικού μεταφορικού συνδέσμου της Ευρώπης για το νοτιοανατολικό τμήμα της. Που αποτελεί μια πραγματική πρώτη γραμμή άμυνας για την ασφάλειά μας, την εσωτερική μας αγορά, τις τρεις οικονομίες μας, και πάνω απ’ όλα για τους πολίτες μας».

Σπύρος Σιδέρης

Το ενδεχόμενο να περάσει ο Ρώσος πρόεδρος από τον ουρανό της Ε.Ε. για να συναντήσει τον Αμερικανό πρόεδρο αποτελεί μια πράξη υψηλού ρίσκου, τόσο πολιτικά όσο και τεχνικά.

Η προοπτική της συνάντησης Πούτιν–Τραμπ στην Ουγγαρία, που σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ μπορεί να πραγματοποιηθεί «εντός των επόμενων δύο εβδομάδων ή λίγο αργότερα», προκαλεί ήδη διπλωματικούς πονοκεφάλους σε Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον. Ο Βίκτορ Όρμπαν, ενθουσιωδώς, δήλωσε πως η Ουγγαρία είναι «έτοιμη να φιλοξενήσει την ειρήνη», χαρακτηρίζοντας τη συνάντηση «εξαιρετικά καλή είδηση για τους ειρηνόφιλους λαούς του κόσμου». Η επιλογή της Βουδαπέστης, ωστόσο, θεωρείται στη Δύση διπλό πλήγμα: αφενός, συνιστά διπλωματική νίκη για τον Όρμπαν, που ενισχύει το προφίλ του ως “γέφυρα” ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση, αφετέρου, ένα ηχηρό πλήγμα στο κύρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που παραμένει αποκλεισμένη από μια πρωτοβουλία στην ίδια της την αυλή.

Ένα ταξίδι 5.000 χιλιομέτρων

Το ταξίδι του Πούτιν προς τη Βουδαπέστη, αν πραγματοποιηθεί, δεν θα είναι καθόλου απλό. Οι ευρωπαϊκές κυρώσεις μετά την εισβολή στην Ουκρανία απαγορεύουν σε ρωσικά κρατικά αεροσκάφη να πετούν πάνω από το έδαφος της Ε.Ε., γεγονός που υποχρεώνει το προεδρικό αεροσκάφος “Ιλιούσιν Il-96” να ακολουθήσει μια παρακαμπτήρια διαδρομή. Ενώ μια απευθείας πτήση από τη Μόσχα στη Βουδαπέστη διαρκεί λιγότερο από δύο ώρες, η τρέχουσα διαδρομή —μέσω Τουρκίας, Σερβίας και, πιθανώς, Βουλγαρίας— θα μπορούσε να φτάσει τα 5.000 χιλιόμετρα, προσθέτοντας τουλάχιστον τρεις ώρες στο συνολικό χρόνο πτήσης.

Η παράκαμψη αυτή δημιουργεί σημαντικούς κινδύνους. Η πτήση πάνω από τη Μαύρη Θάλασσα, όπου παρατηρείται έντονη στρατιωτική κινητικότητα, θεωρείται υψηλού ρίσκου από τις υπηρεσίες ασφαλείας. Επιπλέον, η ανάγκη συντονισμού με τα κέντρα ελέγχου αεροπορικής κυκλοφορίας σε Τουρκία και Σερβία απαιτεί εξαιρετικά ακριβή προγραμματισμό, καθώς οποιαδήποτε καθυστέρηση ή τεχνική βλάβη θα μπορούσε να εξελιχθεί σε διπλωματικό εφιάλτη.

Οι βουλγαρικές αρχές γνωρίζουν καλά τη λεπτότητα του θέματος. Η Σόφια, μέλος του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ευρωπαϊκή πειθαρχία και στην πραγματιστική ανάγκη να μη φανεί πως παρεμποδίζει μια ενδεχόμενη ειρηνευτική πρωτοβουλία. Όπως δήλωσε ο Γκεόργκιεφ, «μια συνάντηση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί αν ένας από τους δύο δεν μπορεί να φτάσει στον προορισμό του».

Ο “ειρηνοποιός” Όρμπαν και το ευρωπαϊκό ρήγμα

Η επιλογή της Βουδαπέστης ως τόπου συνάντησης δεν είναι τυχαία. Ο Όρμπαν, ο οποίος διατηρεί στενές σχέσεις με τον Πούτιν, έχει επανειλημμένα ζητήσει «ειρηνευτική προσέγγιση» και «τερματισμό της παράλογης κλιμάκωσης» στην Ουκρανία. Για τον ίδιο, η φιλοξενία της συνάντησης αποτελεί διπλωματική δικαίωση και ευκαιρία να προβάλλει την Ουγγαρία ως ουδέτερη πλατφόρμα διαλόγου μέσα σε μια Ε.Ε. που έχει ταυτιστεί πλήρως με το Κίεβο.

Ωστόσο, για τις Βρυξέλλες, η εικόνα δύο ηγετών —του Πούτιν και του Τραμπ— να συναντώνται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς καμία θεσμική συμμετοχή ή εποπτεία συνιστά θεσμική ταπείνωση. Δυτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι «η Βουδαπέστη γίνεται το νέο Ελσίνκι», υπενθυμίζοντας τη σύνοδο κορυφής Πούτιν–Τραμπ του 2018 στη Φινλανδία, αλλά με εντελώς διαφορετικό παγκόσμιο σκηνικό.

Οι “τεχνικές” και οι πολιτικές παγίδες

Το ζήτημα του αεροπορικού διαδρόμου έχει μετατραπεί σε σύμβολο της μεταψυχροπολεμικής απομόνωσης της Ρωσίας. Από το 2022, τα ρωσικά κρατικά αεροσκάφη αναγκάζονται να ακολουθούν μαραθώνιες διαδρομές μέσω Κεντρικής Ασίας ή Μέσης Ανατολής. Ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ είχε ταξιδέψει πέρυσι για τη σύνοδο των BRICS μέσω Ιράν και Βόρειας Αφρικής —μια παράκαμψη 8.000 χιλιομέτρων που έγινε διεθνές ανέκδοτο.

Αυτή η “πτήση του αποκλεισμού” υπογραμμίζει πώς η γεωπολιτική απομόνωση της Μόσχας επηρεάζει ακόμα και την τεχνική υποδομή της διπλωματίας. Η Βουλγαρία βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο ενός ιδιότυπου διλήμματος: θα τηρήσει πιστά την ευρωπαϊκή γραμμή ή θα επιτρέψει μια πράξη διπλωματικού ρεαλισμού που μπορεί να συμβάλει στην ειρήνη;

Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, ανεπισήμως, αναγνωρίζουν πως η πρωτοβουλία Τραμπ για μια συνάντηση με τον Πούτιν «δεν μπορεί να αγνοηθεί». Ακόμη και ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Όλοφ Γκιλ, δήλωσε ότι «αν η συνάντηση συμβάλει σε μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία, θα είναι καλοδεχούμενη». Παρ’ όλα αυτά, υπενθύμισε πως η θέση της Ε.Ε. παραμένει σταθερή: «Η Ρωσία πρέπει να σταματήσει την παράνομη επιθετικότητά της και να αποσυρθεί από το ουκρανικό έδαφος».

Η αβεβαιότητα του ίδιου του ταξιδιού

Πέρα από τη διπλωματική διάσταση, υπάρχουν τεράστια ζητήματα ασφαλείας. Οι ρωσικές υπηρεσίες προστασίας έχουν εκπονήσει εναλλακτικά σενάρια για πιθανές τεχνικές προσγειώσεις στην Τουρκία ή στη Σερβία, ενώ δεν αποκλείεται η συνοδεία στρατιωτικών αεροσκαφών σε τμήματα της διαδρομής. Το Κρεμλίνο αποφεύγει να δώσει λεπτομέρειες, ωστόσο πηγές στη Μόσχα αφήνουν να εννοηθεί ότι «η ασφάλεια του Προέδρου δεν εξαρτάται από πολιτικές ευαισθησίες».

Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη και αν η Βουλγαρία παραχωρήσει τελικά τον εναέριο χώρο, η απόφαση πρέπει να εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασφάλειας Πτήσεων (EASA) και να μην παραβιάζει ρητές κυρώσεις της Ε.Ε. Σε διαφορετική περίπτωση, η Σόφια κινδυνεύει να βρεθεί σε θεσμική σύγκρουση με τις Βρυξέλλες.

Πολιτικές προεκτάσεις

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η συνάντηση με τον Πούτιν συνιστά ένα μεγάλο στοίχημα. Η εικόνα του ως “ειρηνοποιού” που μπορεί να σταματήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία αποτελεί πολιτικό μήνυμα προς τους Αμερικανούς και όχι μόνο. Για τον Πούτιν, αντίθετα, η συνάντηση είναι διεθνής ανάσα νομιμοποίησης, μια ευκαιρία να επανεμφανιστεί στη σκηνή της Δύσης χωρίς τον ρόλο του παρία.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φοβούνται ότι η Βουδαπέστη θα γίνει σκηνή πολιτικής χειραγώγησης, όπου ο Όρμπαν θα εκμεταλλευτεί το γεγονός για να παρουσιάσει τον εαυτό του ως μεσολαβητή των υπερδυνάμεων και να επιβάλει έναν “ουγγρικό ρεαλισμό” στην ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική.

Ένα ραντεβού που μπορεί να αλλάξει τους κανόνες

Παρά τις αντιδράσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφεύγει να απορρίψει ρητά τη συνάντηση. «Οποιοδήποτε βήμα προς μια δίκαιη ειρήνη είναι ευπρόσδεκτο», δήλωσε ο Όλοφ Γκιλ, τονίζοντας ωστόσο ότι «ο δρόμος για την ειρήνη δεν μπορεί να περάσει μέσα από παραβίαση των κυρώσεων».

Αν το ταξίδι πραγματοποιηθεί, θα είναι το πρώτο του Πούτιν σε χώρα της Ε.Ε. μετά την έκδοση του εντάλματος σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Η Ουγγαρία, αν και μέλος του ΔΠΔ, έχει ήδη δηλώσει πως δεν θα εκτελέσει το ένταλμα, επικαλούμενη «νομικά κενά» στο εσωτερικό της νομοθεσίας.

Στο μεταξύ, η αβεβαιότητα παραμένει. Ούτε το Κρεμλίνο ούτε το επιτελείο Τραμπ έχουν ανακοινώσει ημερομηνία. Οι διπλωματικοί αγωγοί παραμένουν ανοιχτοί, ενώ οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας εξετάζουν σενάρια για τη διαδρομή, τις άδειες υπερπτήσης και την ενδεχόμενη συνοδεία του ρωσικού προεδρικού αεροσκάφους.

Αν η συνάντηση γίνει πράξη, θα σηματοδοτήσει μια θεαματική μετατόπιση στο γεωπολιτικό σκηνικό — και ίσως την επιστροφή της Ρωσίας στον ευρωπαϊκό διάλογο μέσα από τις πύλες μιας Ουγγαρίας που παίζει, για άλλη μια φορά, το ρόλο του ανυπότακτου μεσολαβητή.

Ο κυβερνών συνασπισμός, ο οποίος άσκησε δριμύτατη κριτική στο Δικαστήριο, χάνει πέντε έδρες, σύμφωνα με ην απόφαση των 54 σελίδων που αναρτήθηκε στον ιστότοπο του θεσμού. Θα έχει έτσι οριακή πλειοψηφία (121 βουλευτές σε σύνολο 240) αλλά δεν κινδυνεύει να ανατραπεί σε αυτήν τη φάση, επειδή στηρίζεται από περίπου άλλους 30 βουλευτές.

Ορισμένες από τις έδρες δίνονται στα κόμματα που ήδη τις κατείχαν, αλλά σε άλλες περιφέρειες. Δέκα έδρες θα δοθούν στο αντισυστημικό κόμμα Velichie («Μεγαλείο») που κάνει έτσι την είσοδό του στο κοινοβούλιο. Το κόμμα αυτό αντιτίθεται στην εισαγωγή του ευρώ, στην παροχή βοήθειας στην Ουκρανία. Του έλειπαν περίπου 20 ψήφοι για να μπει στη Βουλή, με βάση την πρώτη καταμέτρηση.

«Αυτή είναι μια πράξη δικαιοσύνης», δήλωσε ο ιδρυτής του, Ιβελίν Μιχαΐλοφ.

Η Βουλγαρία, η φτωχότερη χώρα της ΕΕ, κατάφερε να αποκτήσει σταθερή κυβέρνηση τον Ιανουάριο, έπειτα από επτά εκλογικές διαδικασίες από το 2021 και μια πρωτόγνωρη πολιτική κρίση. Όμως τα αποτελέσματα των εκλογών της 27ης Οκτωβρίου αμφισβητήθηκαν από σχεδόν όλα τα κόμματα. Το Συνταγματικό Δικαστήριο ζήτησε τότε από ειδικούς να μετρήσουν ξανά τις ψήφους από το ένα πέμπτο των εκλογικών τμημάτων. Αποκαλύφθηκαν τότε σημαντικά λάθη, όπως η ακύρωση έγκυρων ψηφοδελτίων και η σύνταξη ανακριβών πρακτικών.

Ο κυβερνητικός συνασπισμός, δυσαρεστημένος με την απώλεια των εδρών του, προώθησε στο κοινοβούλιο ένα ψήφισμα που κατήγγειλε την «έλλειψη διαφάνειας» της διαδικασίας.

Η εισαγγελία της Σόφιας ενεπλάκη επίσης, ανακοινώνοντας τη διεξαγωγή προκαταρκτικής έρευνας.

Το Ανώτατο Συμβούλιο Νομικών και η βουλγαρική Επιτροπή Ελσίνκι για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατήγγειλαν τη «σοβαρή επίθεση στον διαχωρισμό των εξουσιών» ενώ περίπου χίλιοι άνθρωποι διαδήλωσαν το βράδυ του Σαββάτου στη Σόφια.

Πυροτεχνήματα φώτισαν τον ουρανό σε μια διάβαση κοντά στη βουλγαρική συνοριακή πόλη Ρούσε αμέσως μετά τα μεσάνυχτα, τα πρώτα λεπτά του 2025, καθώς οι υπουργοί Εσωτερικών της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, Ατάνας Ιλκόφ και Καταλίν Πρεντόιου ήραν συμβολικά την τελευταία κλειστή μπάρα στα σύνορα των δύο χωρών στη μεθοριακή διάβαση της Γέφυρας του Δούναβη, στο Ρούσε-Γκιουργκίου. Αυτό είναι ένα σημαντικό σημείο διέλευσης για το διεθνές εμπόριο και η κυκλοφοριακή συμφόρηση ήταν μέχρι στιγμής συχνό φαινόμενο.

«Πρόκειται για μια ιστορική στιγμή», δήλωσε ο Γκλάβτσεφ, μιλώντας από την Κουλάτα, στα σύνορα με την Ελλάδα, όπου βρέθηκε μαζί με υπουργούς της κυβέρνησης, για να σηματοδοτήσει την πλήρη ένταξη της Βουλγαρίας στη Σένγκεν, σύμφωνα με το βουλγαρικό πρακτορείο ειδήσεων (BTA). «Από την Ελλάδα στο νότο μέχρι τη Φινλανδία στον Βορρά και μέχρι την Πορτογαλία στη Δύση – μπορεί κανείς να ταξιδέψει ελεύθερα» χωρίς συνοριακούς ελέγχους, είπε. Ο Βούλγαρος πρωθυπουργός έκανε λόγο για ένα «μεγάλο επίτευγμα» και «αποτέλεσμα προσπαθειών πολλών ανθρώπων». «Είμαι πεπεισμένος ότι μαζί θα προστατεύσουμε καλύτερα τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ», δήλωσε.

Οι έλεγχοι στα αεροπορικά και θαλάσσια ταξίδια από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία ήρθησαν τον Μάρτιο του 2024, αλλά οι χερσαίοι έλεγχοι παρέμειναν έως ότου η Αυστρία τον περασμένο μήνα ήρε το βέτο που είχε κρατήσει με την αιτιολογία ότι χρειάζονταν να γίνουν περισσότερα για να σταματήσει η παράτυπη μετανάστευση.

Δεκαοκτώ χρόνια μετά την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και 13 χρόνια στον προθάλαμο του Χώρου Σένγκεν, οι δύο πρώην κομμουνιστικές χώρες, από τις φτωχότερες στην ΕΕ, βρίσκονταν ήδη «με το ένα πόδι» στο Σένγκεν, αφού τον Μάρτιο του 2024 καταργήθηκαν οι έλεγχοι στα αεροδρόμια και τα λιμάνια. Στα μέσα Δεκεμβρίου έλαβαν επιτέλους το «πράσινο φως» από τους Ευρωπαίους εταίρους τους αποκτώντας τα ίδια προνόμια και για τα χερσαία σύνορά τους.

Εορταστικές εκδηλώσεις έγιναν σε διάφορες μεθοριακές διαβάσεις λίγο πριν από την έναρξη του νέου έτους, τα μεσάνυχτα απόψε. Σε μια από τις εκδηλώσεις στη συνοριακή διέλευση του αυτοκινητόδρομου Ρουμανίας-Ουγγαρίας παραβρέθηκαν υψηλόβαθμοι αστυνομικοί και από τις δύο πλευρές. Οι ταξιδιώτες με αυτοκίνητο και τρένο μεταξύ Ρουμανίας και Ουγγαρίας δεν χρειάζεται πλέον να επιδεικνύουν έγγραφα στις 17 επίσημες συνοριακές διελεύσεις. Επίσης, δεν θα διενεργούνται πλέον έλεγχοι στα προηγούμενα έξι συνοριακά περάσματα στα βουλγαροελληνικά σύνορα.

Στον χώρο Σένγκεν σήμερα είναι ενταγμένες οι 25 από τις 27 χώρες μέλη της ΕΕ, καθώς και οι συνδεδεμένοι γείτονές τους, η Ελβετία, η Νορβηγία, η Ισλανδία και το Λιχτενστάιν. Περισσότεροι από 400 εκατομμύρια άνθρωποι μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα, χωρίς να υποβάλλονται σε ελέγχους.

Η πλήρης ένταξη της Ρουμανίας (19 εκατ. κάτοικοι) και της Βουλγαρίας (6,5 εκατ.) κατέστη δυνατή αφού η Αυστρία ήρε το βέτο της. Η Βιέννη είχε αρχικά δεχτεί, την περασμένη άνοιξη, την εν μέρει ένταξη των δύο χωρών και στη συνέχεια κατάρτισε έναν «οδικό χάρτη» για την πλήρη ένταξή τους. Η Βιέννη φοβόταν κυρίως ότι θα αυξανόταν ο αριθμός των αιτούντων άσυλο εάν διευρυνόταν ο χώρος Σένγκεν αλλά πλέον θεωρεί ότι τα μέτρα που εφαρμόστηκαν τους τελευταίους μήνες επέτρεψαν να μειωθούν σημαντικά οι μεταναστευτικές ροές.

Με βάση μια συμφωνία που παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο στη Βουδαπέστη, θα πραγματοποιούνται προσωρινά έλεγχοι, για ένα διάστημα έξι μηνών, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα αλλαγής των μεταναστευτικών οδών. Θα ενισχυθούν επίσης οι έλεγχοι στα σύνορα Βουλγαρίας-Τουρκίας, τα οποία θα αποτελούν τα εξωτερικά σύνορα του χώρου Σένγκεν.

Οι δύο χώρες αναμένουν ότι θα ωφεληθούν οικονομικά από την ένταξη στον χώρο Σένγκεν και ότι το ΑΕΠ τους θα αυξηθεί κατά τουλάχιστον 1%.

Οι δύο χώρες βρίσκονταν ήδη «με το ένα πόδι» στο Σένγκεν, αφού τον Μάρτιο του 2024 καταργήθηκαν οι έλεγχοι στα αεροδρόμια και τα λιμάνια. Στα μέσα Δεκεμβρίου έλαβαν επιτέλους το «πράσινο φως» από τους Ευρωπαίους εταίρους τους αποκτώντας τα ίδια προνόμια και για τα χερσαία σύνορά τους.

Εορταστικές εκδηλώσεις έχουν προγραμματιστεί σε διάφορες μεθοριακές διαβάσεις λίγο πριν από την έναρξη του νέου έτους, τα μεσάνυχτα απόψε.

Αυτό είναι το τέλος μιας μακράς αναμονής για τις δύο πρώην κομμουνιστικές χώρες, που είναι από τις φτωχότερες στην ΕΕ. Πληρούσαν τα τεχνικά κριτήρια από το 2011 αλλά «κάθε φορά, οι χώρες μέλη εξέφραζαν αντιρρήσεις», υπενθύμισε ο αναλυτής Βαλεντίν Ναουμέσκου. Με το πέρασμα των χρόνων, το πρόβλημα αυτό έγινε «πηγή απογοήτευσης, την οποία εκμεταλλεύονταν τα αντιευρωπαϊκά κόμματα για να καταγγείλουν την άδικη αντιμετώπιση της Ρουμανίας», εξήγησε, φέρνοντας ως παράδειγμα τις πρόσφατες προεδρικές εκλογές (που στο μεταξύ ακυρώθηκαν) στις οποίες αναδείχθηκε απρόσμενα νικητής ένας ακροδεξιός υποψήφιος.

Με την ένταξη στη ζώνη Σένγκεν «σβήνει και η αίσθηση ότι είμαστε πολίτες δεύτερης κατηγορίες», εκτίμησε ο αναλυτής.

Και στις δύο χώρες, οι πολιτικοί ηγέτες έκαναν λόγο για «ιστορική απόφαση», υπογραμμίζοντας ότι αυτός ήταν ένας βασικός στόχος τους από την εποχή της ένταξης της Ρουμανία και της Βουλγαρίας στην ΕΕ, το 2007.

Στον χώρο Σένγκεν σήμερα είναι ενταγμένες οι 25 από τις 27 χώρες μέλη της ΕΕ, καθώς και οι συνδεδεμένοι γείτονές τους, η Ελβετία, η Νορβηγία, η Ισλανδία και το Λιχτενστάιν. Περισσότεροι από 400 εκατομμύρια άνθρωποι μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα, χωρίς να υποβάλλονται σε ελέγχους.

Η πλήρης ένταξη της Ρουμανίας (19 εκατ. κάτοικοι) και της Βουλγαρίας (6,5 εκατ.) κατέστη δυνατή αφού η Αυστρία ήρε το βέτο της. Η Βιέννη είχε αρχικά δεχτεί, την περασμένη άνοιξη, την εν μέρει ένταξη των δύο χωρών και στη συνέχεια κατάρτισε έναν «οδικό χάρτη» για την πλήρη ένταξή τους. Η Βιέννη φοβόταν κυρίως ότι θα αυξανόταν ο αριθμός των αιτούντων άσυλο εάν διευρυνόταν ο χώρος Σένγκεν αλλά πλέον θεωρεί ότι τα μέτρα που εφαρμόστηκαν τους τελευταίους μήνες επέτρεψαν να μειωθούν σημαντικά οι μεταναστευτικές ροές.

Με βάση μια συμφωνία που παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο στη Βουδαπέστη, θα πραγματοποιούνται προσωρινά έλεγχοι, για ένα διάστημα έξι μηνών, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα αλλαγής των μεταναστευτικών οδών. Θα ενισχυθούν επίσης οι έλεγχοι στα σύνορα Βουλγαρίας-Τουρκίας, τα οποία θα αποτελούν τα εξωτερικά σύνορα του χώρου Σένγκεν.

Οι δύο χώρες αναμένουν ότι θα ωφεληθούν οικονομικά από την ένταξη στον χώρο Σένγκεν και ότι το ΑΕΠ τους θα αυξηθεί κατά τουλάχιστον 1%.

Οι οδικοί μεταφορείς δεν κρύβουν επίσης την ικανοποίησή τους αφού συχνά οι οδηγοί αναγκάζονταν να περιμένουν στα σύνορα ακόμη και για 20 ώρες. «Ήταν απλώς χάσιμο χρόνο για τους οδηγούς που δεν μπορούσαν καν να ξεκουραστούν σε αυτό το διάστημα επειδή έπρεπε να μετακινούν το όχημά τους κάθε 10 λεπτά», σχολίασε ο Μπενιαμίν Λουτσέσκου, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Μεταφορών της Ρουμανίας.

Στη Βουλγαρία, η κακή κατάσταση των υποδομών εκτιμάται ότι θα περιορίσει τις θετικές συνέπειες από την πλήρη ένταξη στον χώρο Σένγκεν: οι δρόμοι είναι στενοί, κάποιες φορές κακοσυντηρημένοι, οι σιδηροδρομικές γραμμές ανύπαρκτες ή πεπαλαιωμένες, οι γέφυρες στον Δούναβη –στα σύνορα με τη Ρουμανία– ελάχιστες.

Όσον αφορά τον τουρισμό, οι παράγοντες του τομέα βασίζονται στην αύξηση του αριθμού των ταξιδιωτών προς τη γειτονική Ελλάδα.

«Είναι μια εξαιρετική είδηση» είπε ο Ιβαΐλο Κιρκόφ, 46 ετών, υπεύθυνος πωλήσεων. «Περιμέναμε με ανυπομονησία την πλήρη ένταξη».

Για τον Γκεόργκι Γρκαντσάροφ, ξεναγό και καθηγητή ελληνικών, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι Ρουμάνοι και οι Βούλγαροι θα προτιμούν στο εξής την Ελλάδα ως τουριστικό προορισμό. Χωρίς ουρές αναμονής, «πηγαίνεις (οδικώς) από τη Σόφια στη Θεσσαλονίκη μέσα σε τέσσερις ώρες, όσο χρειάζεται και για να πας στα βουλγαρικά παράλια της Μαύρης Θάλασσας», εξήγησε.

Ο Γκλάβτσεφ αναφέρθηκε στο θέμα της συνάντησης στη Βουδαπέστη των υπουργών Εσωτερικών της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Αυστρίας και της Ουγγαρίας.

“Έως τώρα, όλα προχωρούν όπως έχουν σχεδιαστεί. Στη συνάντηση των υπουργών Εσωτερικών, αναγνωρίστηκε η πρόοδος της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας στη διαχείριση της παράτυπης μετανάστευσης. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι προσπάθειες αυτές περιλαμβάνουν όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, όχι μόνο τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία”, δήλωσε.

Η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ουγγαρία θα συνεργαστούν για να εφαρμόζουν ακέραιο το μοντέλο ροής μεταναστών μετά την άρση των συνοριακών ελέγχων, δήλωσε ο Γκλάβτσεφ. Σημείωσε ότι προηγμένα συστήματα παρακολούθησης θα εγκατασταθούν στα σύνορα για περαιτέρω βελτίωση της ασφάλειας.

Νωρίτερα σήμερα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαιρέτισε το θετικό αποτέλεσμα των άτυπων συνομιλιών στη Βουδαπέστη, μετά τη συνάντηση των τεσσάρων υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ.

“Η Βουλγαρία και η Ρουμανία ανήκουν πλήρως στον χώρο Σένγκεν. Η κατάργηση των εσωτερικών ελέγχων στα χερσαία σύνορα είναι το τελευταίο εμπόδιο. Μετά είναι η επίσημη απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ. Ας δούμε το 2025 τον χώρο Σένγκεν ισχυρότερο”, έγραψε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα Χ.

Ο Ούγγρος υπουργός Εσωτερικών Σάντορ Πίντερ δήλωσε ότι υπάρχει πιθανότητα η Ρουμανία και η Βουλγαρία να ενταχθούν πλήρως στον χώρο Σένγκεν από την 1η Ιανουαρίου 2025.

Δεδομένων, όμως, των εμπορικών ροών της γείτονος χώρας με την Ελλάδα, οι ελληνικές κτηνιατρικές υπηρεσίες τέθηκαν αμέσως σε επιφυλακή.

Ήδη οι κατά τόπους Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ) έχουν λάβει σαφείς οδηγίες για τη διενέργεια προληπτικών ελέγχων και τη λήψη δειγμάτων για να αποσταλούν για εργαστηριακές αναλύσεις στο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς.

Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, κατά τη χθεσινή επίσκεψή του στην Βόρεια Μακεδονία προσφέρθηκε, όπως είπε να μεσολαβήσει μεταξύ  Σκοπίων και Σόφιας. Η Ουγγαρία ασκεί την προεδρία της Ε.Ε. για το τρέχον εξάμηνο.

Η Βουλγαρία έχει θέσει «βέτο» στην ενταξιακή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας, λόγω ιστορικών, εθνικών και γλωσσικών διαφορών που διαρκούν δεκαετίες.

Orbán accuses Brussels of denting North Macedonia’s 'national pride' after EU bid delay #EuropeNews https://t.co/Ff2G1Hr4UX pic.twitter.com/JXIfBprbHF

— euronews (@euronews) September 28, 2024

Τον Ιούλιο του 2022 οι κυβερνήσεις των δύο χωρών αποδέχτηκαν μία πρόταση της Ε.Ε, προκειμένου να απεμπλακεί η ευρωπαϊκή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας και να κατορθώσει η χώρα να ξεκινήσει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ε.Ε. Η πρόταση προέβλεπε πως η Βουλγαρία θα άρει το βέτο, με την προϋπόθεση η Βόρεια Μακεδονία να προχωρήσει στην τροποποίηση του Συντάγματός της, προκειμένου να συμπεριληφθεί σε αυτό η βουλγαρική μειονότητα που ζει στη χώρα.

Η προηγούμενη κεντροαριστερή κυβέρνηση στα Σκόπια προσπάθησε να προχωρήσει στην τροποποίηση αυτή του Συντάγματος, όμως δεν κάτι τέτοιο δεν κατέστη δυνατό, καθώς δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει πλειοψηφία 2/3 στη Βουλή που απαιτείται για την αλλαγή του Συντάγματος. Στην πρόταση εκείνη της Ε.Ε. είχε αντιταχθεί σφόδρα το νυν δεξιό κυβερνών κόμμα VMRO-DPMNE, του οποίου ηγείται ο πρωθυπουργός της χώρας, Χρίστιαν Μίτσκοσκι.

▶️ Орбан: Заемот за Северна Македонија не се кинески, туку европски пари
📌 Унгарскиот премиер Виктор Орбан од Охрид порача дека треба да се забрза членството на Северна Македонија во ЕУ…#Орбан #Мицкоски #Охрид #заем pic.twitter.com/37gtTUftql

— RSE na makedonski (@RSE_Makedonski) September 27, 2024

Μόλις την περασμένη Τετάρτη, οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των κρατών-μελών της Ε.Ε. (Coreper) αποφάσισαν να αποσταλεί κοινή επιστολή των 27 χωρών της Ε.Ε. προς την Αλβανία για την έναρξη των διαπραγματεύσεων επί της πρώτης δέσμης ενταξιακών κεφαλαίων, όχι όμως και προς την Βόρεια Μακεδονία, προχωρώντας, με τον τρόπο αυτό, στην αποσύνδεση (decoupling) της ενταξιακής πορείας των δύο χωρών, η οποία μέχρι τώρα ήταν συνδεδεμένη.

Ο πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας Χρίστιαν Μίτσκοσκι αντέδρασε έντονα στην απόφαση αυτή του Coreper, τονίζοντας ότι η Ε.Ε. επιχειρεί να «υποδείξει» στα Σκόπια τι να κάνουν και ότι δεν θα αποδεχθεί περαιτέρω καθυστέρηση για τις ενταξιακές συνομιλίες.

Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν στενός σύμμαχος της νέας κυβέρνησης της Βόρειας Μακεδονίας επέκρινε χθες την απόφαση της Ε.Ε. για αποσύνδεση της ευρωπαϊκής πορείας της Αλβανίας από αυτήν της Βόρειας Μακεδονίας, κάνοντας λόγο για «ιστορικό λάθος της Ε.Ε.».

Η συνάντηση “επισκιάσθηκε” από τη μη τοποθέτηση της σημαίας της Βόρειας Μακεδονίας κατά τη συνάντηση των προέδρων των δύο χωρών-υπήρχε μόνο η σημαία της Βουλγαρίας (και της ΕΕ)-, κάτι που προκάλεσε τις έντονες αντιδράσεις της κυβέρνησης της Βόρειας Μακεδονίας. Μάλιστα, το υπουργείο Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας κάλεσε την περασμένη Τρίτη τον πρέσβη της Βουλγαρίας στα Σκόπια για να του επιδώσει σχετικό διάβημα διαμαρτυρίας. Ωστόσο, ο τελευταίος απέρριψε τους ισχυρισμούς των Σκοπίων, αναφέροντας πως η συνάντηση μεταξύ των προέδρων των δύο χωρών ήταν άτυπη, ενώ σε μία κίνηση που δεν συναντάται τακτικά στη διπλωματική πρακτική αρνήθηκε να παραλάβει το διάβημα διαμαρτυρίας των Σκοπίων.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Μεταφορών της Βόρειας Μακεδονίας, Αλεξάνταρ Νικόλοσκι χαρακτήρισε «απολίτιστο» τον πρόεδρο της Βουλγαρίας, επειδή στη συνάντηση με την πρόεδρο της Βόρειας Μακεδονίας απουσίαζε η σημαία της χώρας.

«Τα πράγματα πήραν αυτή την τροπή επειδή προφανώς ο οικοδεσπότης (σ.σ. Ρούμεν Ράντεφ) δεν είναι ούτε πολιτισμένος ούτε αξιοπρεπής και δεν δείχνει κανέναν σεβασμό- και ας μας στείλουν διάβημα διαμαρτυρίας αν θέλουν (για όσα λέω)» ανέφερε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης της Βόρειας Μακεδονίας, σε χθεσινοβραδινή του συνέντευξη σε τηλεοπτικό σταθμό των Σκοπίων.

‘Αμεση ήταν η αντίδραση του προέδρου της Βουλγαρίας στις αναφορές αυτές του αντιπροέδρου της κυβέρνησης της Βόρειας Μακεδονίας.

«Ο ανοιχτός και εποικοδομητικός διάλογος, ακόμη και σε μια άτυπη συνάντηση, όπως αυτή που έγινε μεταξύ των προέδρων της Βουλγαρίας και της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας στις 13 Σεπτεμβρίου, προφανώς ενόχλησε σε μεγάλο βαθμό ορισμένους κύκλους στην κυβέρνηση της Βόρειας Μακεδονίας. Η παραποίηση των γεγονότων και οι υστερικές αντιδράσεις της κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας δεν εμπνέουν αισιοδοξία ότι ο νοτιοδυτικός γείτονάς μας θέλει οι σχέσεις με τη Βουλγαρία να ξεφύγουν από το πεδίο των προκλήσεων και των στημένων σκανδάλων. Ο “πολιτισμένος” χαρακτήρας της νέας κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας θα κριθεί από το αν θα συνεχίσει να αποτελεί αυτή μέρος της εκστρατείας υποκίνησης ρητορικής μίσους κατά της Βουλγαρίας ή θα αντιπαρατεθεί σε αυτό και θα σεβαστεί τις διεθνείς συμφωνίες, δεσμευόμενη να εκπληρώσει τα κριτήρια της Κοπεγχάγης για ένταξη στην ΕΕ» αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση της προεδρίας της Βουλγαρίας.

Προηγουμένως σήμερα, το υπουργείο Εξωτερικών της Βουλγαρίας ανακοίνωσε πως ενημέρωσε τους εταίρους της χώρας «για τις απρόκλητες προβοκάτσιες της κυβέρνησης της Δημοκρατίας Βόρειας Μακεδονίας, που σκοπεύουν στην υπονόμευση του διαλόγου».

Υπενθυμίζεται ότι την περασμένη Παρασκευή, η πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας, Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα επισκέφθηκε τη Σόφια για να παρακολουθήσει παράσταση όπερας στη βουλγαρική πρωτεύουσα. Η παράσταση ήταν παραγωγή της Λυρικής Σκηνής της Βόρειας Μακεδονίας.

Με την ευκαιρία της επίσκεψής της στη Σόφια, η πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας- η οποία δήλωνε συνεχώς πως η πολιτιστική διπλωματία μπορεί να συμβάλει στην επίλυση ανοιχτών ζητημάτων μεταξύ γειτονικών χωρών στα Βαλκάνια- έγινε δεκτή από τον πρόεδρο της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, στο βουλγαρικό προεδρικό μέγαρο.

Ωστόσο, οι αρχές της Βόρειας Μακεδονίας διαμαρτυρήθηκαν έντονα διότι στη συνάντηση υπήρχε μόνο η σημαία της Βουλγαρίας (και της ΕΕ), ενώ έλειπε αυτή της Βόρειας Μακεδονίας.

Ο πρόεδρος της Βουλγαρίας έχει δηλώσει πως η επίσκεψη αυτή της ομολόγού του της Βόρειας Μακεδονίας στη Σόφια δεν ήταν ούτε επίσημη, ούτε επίσκεψη εργασίας και ως εκ τούτου δεν υπήρχε κανένας λόγος να τοποθετηθεί η σημαία της Βόρειας Μακεδονίας.

Οι προβληματικές σχέσεις της Βόρειας Μακεδονίας με τη Βουλγαρία έχουν επιδεινωθεί ιδιαίτερα με την ανάληψη της εξουσίας στα Σκόπια από το δεξιό VMRO-DPMNE, τον περασμένο Ιούνιο. Οι δύο χώρες έχουν ιστορικές, εθνικές και γλωσσικές διαφορές που διαρκούν δεκαετίες.