Σπύρος Σιδέρης

Στο μέτωπο της κοινής γνώμης, νέα δεδομένα εντείνουν την πίεση προς τα δύο κόμματα. Σύμφωνα με έρευνες που επικαλούνται αμερικανικά μέσα, τα δύο τρίτα των πολιτών δηλώνουν απογοητευμένα από την πορεία της χώρας.

Το 68% θεωρεί ότι το Δημοκρατικό Κόμμα έχει αποκοπεί από την κοινωνική βάση, ενώ το 61% λέει το ίδιο για τους Ρεπουμπλικάνους. Στο «παιχνίδι του φταιξίματος», το 45% αποδίδει την ευθύνη του shutdown στους Ρεπουμπλικάνους και το 33% στους Δημοκρατικούς. Πρόκειται για ποσοστά που μπορούν να ανατρέψουν υπολογισμούς στα επιτελεία ενόψει των επόμενων μεγάλων αναμετρήσεων και να λειτουργήσουν ως μοχλός επίσπευσης λύσης.

Οι κάλπες της Τρίτης ως βαρόμετρο

Η προσοχή πέφτει σε τρία πεδία: στη Βιρτζίνια και το Νιου Τζέρσεϊ, όπου κρίνονται οι κυβερνητικές έδρες, και στην Καλιφόρνια, όπου ο κυβερνήτης Γκάβιν Νιούσομ προωθεί δημοψήφισμα για την επαναχάραξη εκλογικών περιφερειών με στόχο την ενίσχυση της Δημοκρατικής παρουσίας στη Βουλή των Αντιπροσώπων — σε κίνηση που θυμίζει την πρόσφατη ανασχεδίαση περιφερειών στο «κόκκινο» Τέξας.

Εφόσον οι Δημοκρατικοί κερδίσουν καθαρά στις δύο κυβερνητικές κούρσες και πετύχουν το ζητούμενο στην Καλιφόρνια, θα το ερμηνεύσουν ως ισχυρή επικύρωση της γραμμής τους έναντι του shutdown. Αντιστρόφως, μια ρεπουμπλικανική αντεπίθεση —ιδίως στο Νιου Τζέρσεϊ— ή, έστω, οριακές διαφορές, θα τροφοδοτήσουν την αφήγηση ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια «μοιράζεται» και άρα το πολιτικό κόστος δεν βαραίνει μονομερώς.

Χαρακτηριστικό είναι ότι τα ονόματα που δοκιμάζονται έχουν ήδη εθνικό αποτύπωμα στον κομματικό χάρτη. Δημοκρατικές όπως η Αμπιγκέιλ Σπανμπέργκερ στη Βιρτζίνια και η Μίκι Σέριλ στο Νιου Τζέρσεϊ αντιμετωπίζονται ως συμβολικές αναμετρήσεις για το δίλημμα «υπεύθυνη διακυβέρνηση» έναντι αδιάλλακτης κομματικής τακτικής.

Ο Τραμπ, η «πυρηνική επιλογή» και ο κανόνας των 60

Στο παρασκήνιο, ο Ντόναλντ Τραμπ ωθεί τους Ρεπουμπλικάνους προς την αποδοχή της λεγόμενης «πυρηνικής επιλογής» — όχι στο επίπεδο οπλικών συστημάτων, αλλά ως θεσμική μεθόδευση στη Γερουσία: την κατάργηση του «κανόνα των 60» ψήφων για λήξη συζήτησης (cloture) που στηρίζει την παρελκυστική διαδικασία της παρατεταμένης συζήτησης. Σήμερα ο κανόνας εξακολουθεί να καλύπτει τα νομοσχέδια, προστατεύοντας την κομματική μειοψηφία. Ο Τζον Θουν, επικεφαλής των Ρεπουμπλικάνων στη Γερουσία, δεν έχει δείξει προθυμία να ανταποκριθεί, όμως ο Τραμπ επιμένει: «Καταργήστε τον κανόνα, όχι μόνο για το shutdown, αλλά για τα πάντα».

Η ιστορία του εργαλείου είναι ενδεικτική. Το 2013, ο τότε Δημοκρατικός ηγέτης Χάρι Ριντ ενεργοποίησε την «πυρηνική επιλογή» για να παρακάμψει ρεπουμπλικανικά μπλοκαρίσματα στους προεδρικούς διορισμούς (εξαιρουμένου του Ανώτατου Δικαστηρίου), υιοθετώντας απλή πλειοψηφία. Το 2017, ο Ρεπουμπλικάνος Μιτς Μακόνελ επέκτεινε το ίδιο πλαίσιο και στις τοποθετήσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου. Το διακομματικό αποτέλεσμα; Μια Γερουσία όπου η πλειοψηφία έχει μεγαλύτερη ισχύ στις κρίσιμες τοποθετήσεις, ενώ η νομοθεσία παραμένει «οχυρωμένη» πίσω από το φράγμα των 60.

Γιατί το θεσμικό όριο έχει σημασία τώρα

Η άρση του κανόνα των 60 για τα νομοσχέδια θα αναμόρφωνε εκ βάθρων την ισορροπία ισχύος. Βραχυπρόθεσμα, θα έδινε στους Ρεπουμπλικάνους εργαλείο να περάσουν νόμο-γέφυρα για τη χρηματοδότηση χωρίς τους Δημοκρατικούς. Μεσοπρόθεσμα, θα ενίσχυε και το αντίθετο στρατόπεδο όταν ανακτήσει πλειοψηφία. Γι’ αυτό και πολλοί γερουσιαστές, πέρα από τις κομματικές γραμμές, αντιμετωπίζουν την «πυρηνική επιλογή» ως όριο θεσμικής αυτοσυγκράτησης που δεν πρέπει να παραβιαστεί.

Το πολιτικό ρίσκο είναι διπλό: πρώτον, η κατάργηση της παρελκυστικής διαδικασίας θα αφαιρέσει το τελευταίο ουσιαστικό κίνητρο για διακομματικές συμφωνίες πάνω σε ευρείες χρηματοδοτήσεις· δεύτερον, μπορεί να μετατρέψει κάθε εκλογικό κύκλο σε εκκρεμές που θα ξηλώνει και θα ξαναράβει πολιτικές ανάλογα με την αριθμητική της στιγμής. Σε μια οικονομία που χρειάζεται προβλεψιμότητα και σε ένα κράτος που ήδη λειτουργεί με προσωρινές παρατάσεις (continuing resolutions), το μήνυμα προς αγορές και συμμάχους θα ήταν αποσταθεροποιητικό.

Το εκλογικό σήμα και η επόμενη μέρα

Αν οι κάλπες της Τρίτης στείλουν καθαρό μήνυμα υπέρ των Δημοκρατικών, η ηγεσία τους θα το αξιοποιήσει για να ζητήσει καθαρή χρηματοδότηση χωρίς ιδεολογικούς όρους και να διαφυλάξει τον κανόνα των 60. Αν, αντίθετα, οι Ρεπουμπλικάνοι εμφανιστούν ανταγωνιστικοί σε έδαφος που παραδοσιακά τους δυσκολεύει, θα ενισχυθούν οι φωνές που υποστηρίζουν πως «το κόστος του shutdown μοιράζεται», ενθαρρύνοντας σκληρότερη διαπραγμάτευση ή και νέα απόπειρα επιτάχυνσης των διαδικασιών μέσω της «πυρηνικής επιλογής».

Στο μεταξύ, οι ιδέες για πακέτο-γέφυρα στη Γερουσία θα συνεχίσουν να κυκλοφορούν: χρονικά περιορισμένη χρηματοδότηση, ανταλλαγές στη μεταναστευτική/συνοριακή πολιτική, στοχευμένες πιστώσεις σε άμυνα και βασικές κοινωνικές υπηρεσίες. Το ζητούμενο είναι εάν θα βρεθεί κοινός παρονομαστής που δεν θα εκληφθεί από τη βάση κανενός κόμματος ως «ήττα».

Σε αντίθεση με τα προεδρικά διατάγματα που μπορούν να ακυρωθούν, ένας νόμος απαιτεί κοινοβουλευτική διαδικασία για να καταργηθεί.

Αν και πέρασε από τη Βουλή με οριακή πλειοψηφία —211 ψήφοι υπέρ, 206 κατά, με έναν Ρεπουμπλικανό να διαφοροποιείται— η τύχη του νομοσχεδίου στη Γερουσία παραμένει αβέβαιη. Παρότι οι Ρεπουμπλικάνοι κατέχουν 53 έδρες, απαιτούνται τουλάχιστον 60 ψήφοι για την υπερψήφισή του.

Η Τέιλορ Γκριν χαρακτήρισε την πρωτοβουλία της «σημαντική για τον αμερικανικό λαό», τονίζοντας ότι οι πολίτες «δικαιούνται να είναι υπερήφανοι για τα ύδατα που κατέχουμε και υπερασπιζόμαστε με τις ένοπλες δυνάμεις μας».

Από την πλευρά του, ο επικεφαλής των Δημοκρατικών, Χακίμ Τζέφρις, κάλεσε τους βουλευτές να καταψηφίσουν την πρόταση, χαρακτηρίζοντάς την «γελοία, ασήμαντη και χαμερπή».

Το σχετικό προεδρικό διάταγμα υπογράφηκε από τον Τραμπ στις 20 Ιανουαρίου, ανήμερα της ορκωμοσίας του. Τεχνολογικές εταιρείες όπως η Google και η Apple έσπευσαν να εφαρμόσουν τη νέα ονομασία στις υπηρεσίες τους —αλλά μόνο για τους Αμερικανούς χρήστες.

Η αλλαγή προκάλεσε σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα από το ειδησεογραφικό πρακτορείο Associated Press, το οποίο αρνήθηκε να υιοθετήσει τον νέο όρο, σημειώνοντας ότι δεν αναγνωρίζεται ούτε από το Μεξικό, ούτε από άλλες χώρες ή διεθνείς φορείς.

Ως αντίποινα, το AP αποκλείστηκε από την αίθουσα του Οβάλ Γραφείου και από τις πτήσεις του προεδρικού αεροσκάφους. Ομοσπονδιακός δικαστής διέταξε την αποκατάσταση της πρόσβασής του, ωστόσο ο Λευκός Οίκος δεν έχει συμμορφωθεί πλήρως με την απόφαση.

Και όντως, τα πράγματα δεν κύλησαν και τόσο ομαλά: Χρειάστηκε δυο από τους τρεις Ρεπουμπλικάνους βουλευτές που είχαν καταψηφίσει τον Μάικ Τζόνσον να αλλάξουν την ψήφο τους μετά από την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας, προκειμένου να βγει λευκός καπνός για την προεδρία της Βουλής των Αντιπροσώπων.

Το αποτέλεσμα ήταν 218 ψήφοι υπέρ και 215 κατά του Μάικ Τζόνσον.

Ο Τζόνσον επανεξελέγη στο αξίωμα διότι οι δυο βουλευτές μεταπείστηκαν, έπειτα από μισή ώρα διαπραγματεύσεων.

Οι Ρεπουμπλικάνοι ελέγχουν οριακά τη Βουλή, έχοντας 219 βουλευτές, έναντι 215 για τους Δημοκρατικούς.

Ο 52χρονος Μάικ Τζόνσον, δικηγόρος, θα υπηρετήσει λοιπόν και ως 57ος πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων των Ηνωμένων Πολιτειών. Έγινε επικεφαλής του κόμματος στη Βουλή πριν από λιγότερο από 1,5 χρόνο. Ως μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων των Ηνωμένων Πολιτειών, υπηρετεί στην 4η κογκρεσιακή περιφέρεια της πολιτείας της Λουιζιάνας από το 2017.

Έχει υπηρετήσει προηγουμένως ως μέλος της πολιτειακής Βουλής των Αντιπροσώπων της Λουιζιάνας για την 8η περιφέρεια, από το 2015 έως το 2017. Έχει εργαστεί ως νομικός σύμβουλος, ως δικηγόρος, καθηγητής νομικής και ως ραδιοφωνικός παραγωγός σε talk show.

Εξελέγη πρώτη φορά στο Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών, στις εκλογές του 2016, λαμβάνοντας ποσοστό 65.2% έναντι 34.8% του τότε Δημοκρατικού αντιπάλου του. Επανεξελέγη το 2018 με ποσοστό 64.2% έναντι 33.6%, το 2020 με ποσοστό 60.2% έναντι 25.5% και το 2022 επανεξελέγη άνευ αντιπάλου.

Επικεφαλής των Ρεπουμπλικάνων της Βουλής έγινε μέσω εσωκομματικής ψηφοφορίας των Ρεπουμπλικάνων βουλευτών και παράλληλα εξελέγη και 56ος πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων των Ηνωμένων Πολιτειών, λαμβάνοντας 220 ψήφους, ύστερα από την επιτυχημένη μομφή στον Ρεπουμπλικανό πρώην επικεφαλής και πρώην πρόεδρο της Βουλής Κέβιν ΜακΚάρθι.

Ο Τζόνσον έγινε ο πρώτος πρόεδρος της Βουλής από την πολιτεία της Λουιζιάνας στην ιστορία και ο νεότερος σε διάρκεια θητείας στη Βουλή.

Η υποστήριξη του εκλεγμένου προέδρου θα μπορούσε να βοηθήσει τον Τζόνσον να κλειδώσει τις ψήφους που θα χρειαστεί, μετά την μάχη που έδωσε για τη χρηματοδότηση της κυβέρνησης νωρίτερα αυτό το μήνα, η οποία προκάλεσε την οργή ορισμένων μελών της δεξιάς του πτέρυγας.

Δεδομένης της μικρής πλειοψηφίας των Ρεπουμπλικανών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ο Τζόνσον δεν μπορεί να χάσει ούτε μία ρεπουμπλικανική ψήφο, προκειμένου να επανεκλεγεί πρόεδρος.

Ο βουλευτής Thomas Massie, Ρεπουμπλικάνος από το Κεντάκι, δήλωσε νωρίτερα αυτό το μήνα ότι δεν σκοπεύει να υποστηρίξει τον Johnson στην κούρσα για την προεδρία.

Ξεχωριστά, μια καταμέτρηση του CNN πριν από την υποστήριξη του Τραμπ διαπίστωσε ότι σχεδόν δώδεκα άλλοι δεν είχαν ακόμη δεσμευτεί για τον Τζόνσον.

Η ανάρτηση του Τραμπ:

«Ο αμερικανικός λαός χρειάζεται ΑΜΕΣΗ ανακούφιση από όλες τις καταστροφικές πολιτικές της προηγούμενης κυβέρνησης. Ο πρόεδρος Μάικ Τζόνσον είναι ένας καλός, σκληρά εργαζόμενος, θρησκευόμενος άνθρωπος.

Θα κάνει το σωστό και θα ΝΙΚΗΣΟΥΜΕ. Ο Μάικ έχει την πλήρη και ολοκληρωτική υποστήριξή μου. MAGA!!!!», ανέφερε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social.

Οι Ρεπουμπλικάνοι κατάφεραν να διατηρήσουν την ισχνή πλειοψηφία τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων, αναφέρει ειδικότερα το NBC News.

Με τον τρόπο αυτό, κατέκτησαν το τρίπτυχο στην Ουάσινγκτον, με τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου και του Λευκού Οίκου.

Σημειώνεται ότι  το Ρεπουμπλικανικό κόμμα κατάφερε να επικρατήσει  στη Βουλή των Αντιπροσώπων παρά τα δύο χρόνια εσωτερικών συγκρούσεων που προκαλούσαν συχνά έντονες πολιτικές τριβές και χάος.

Οι Ρεπουμπλικανοί προβλεπόταν να κερδίσουν τουλάχιστον 218 έδρες, αφού επικράτησαν των Δημοκρατικών σε αρκετές περιφέρειες όπου η μάχη δεν ήταν εύκολη. Οι Δημοκρατικοί προβλεπόταν να έχουν τουλάχιστον 211 έδρες.

Οι Δημοκρατικοί πίστευαν ότι ήταν σε θέση να κερδίσουν πίσω την πλειοψηφία που έχασαν μόλις πριν από δύο χρόνια. Χρειάζονταν μια καθαρή αύξηση τεσσάρων εδρών για να αποκτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων. Ωστόσο οι Ρεπουμπλικάνοι κατέχουν πλέον 220 έδρες έναντι 212 των Δημοκρατικών, μια από τις πιο ισχνές πλειοψηφίες στη σύγχρονη ιστορία.

Παρόλο που πρόκειται για μία οριακή νίκη των Ρεπουμπλικανών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, το γεγονός αυτό έχει τεράστια σημασία για το νικητήριο κόμμα.

Όταν ο Τραμπ και οι σύμμαχοί του στο Κογκρέσο αναλάβουν τα ηνία τον Ιανουάριο, θα έχουν την ευκαιρία να προωθήσουν σημαντικές πολιτικές πρωτοβουλίες χωρίς την υποστήριξη των Δημοκρατικών.

Ο Τζον Θιουν εξελέγη επικεφαλής της Ρεπουμπλικανικής Γερουσίας

Ο γερουσιαστής της Νότιας Ντακότα, Τζον Θιουν, κέρδισε στην μυστική ψηφοφορία της πλειοψηφίας και θα αντικαταστήσει τον γερουσιαστή του Κεντάκι Μιτς ΜακΚόνελ, ο οποίος κατείχε την κορυφαία ηγετική θέση μεταξύ των Ρεπουμπλικάνων τα τελευταία 17 χρόνια.

Σε έναν δεύτερο γύρο ψηφοφορίας, ο Θιουν κέρδισε την πλειοψηφία των 29 ψήφων υπέρ του από τους συνυποψηφίους του, ενώ ο αντίπαλός του – Τζον Κόρνιν από το Τέξας – κέρδισε 24 ψήφους.

Ο γερουσιαστής της Φλόριντα Ρικ Σκοτ, η προτιμώμενη επιλογή των συμμάχων του Τραμπ, αποκλείστηκε από την κούρσα αφού συγκέντρωσε μόνο 13 ψήφους στον πρώτο γύρο ψηφοφορίας.

Σε εκείνον τον γύρο ψηφοφορίας, ο Θιουν είδε να κερδίζει 23 ψήφους και ο Κόρνιν 15.

Σε δήλωσή του, ο Θιουν ανέφερε ότι είναι “εξαιρετικά τιμημένος” και παραμένει “ενωμένος πίσω από την ατζέντα του Προέδρου Τραμπ”.

Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα κέρδισε την πλειοψηφία στη Γερουσία με 53-47 έδρες την περασμένη εβδομάδα, ανακτώντας τον έλεγχο του άνω σώματος, καθώς ο Τραμπ εξασφάλιζε την επανεκλογή του στον Λευκό Οίκο.

Τι ευθύνες περιλαμβάνει ο νέος ρόλος του Θιουν

Τόσο το Δημοκρατικό όσο και το Ρεπουμπλικανικό κόμμα επιλέγουν έναν αρχηγό για την κοινοβουλευτική ομάδα και στις δύο βουλές με κάθε νέο Κογκρέσο.

Στη Γερουσία, ο ηγέτης του κόμματος που βρίσκεται στην εξουσία λειτουργεί ως ηγέτης της πλειοψηφίας, με τον ηγέτη του άλλου κόμματος να υπηρετεί ως ηγέτης της μειοψηφίας.

Οι ηγέτες της πλειοψηφίας και της μειοψηφίας χρησιμεύουν ως εκπρόσωποι των κοινοβουλευτικών ομάδων τους – βοηθούν στον συντονισμό των θέσεων πολιτικής και στον έλεγχο του λόγου της Γερουσίας ζητώντας ψηφοφορίες επί νομοσχεδίων και καθορίζοντας το νομοθετικό χρονοδιάγραμμα, καθώς και ψηφοφορίες και άμεσες προτεραιότητες πολιτικής.