Όπως μεταδίδει το ΑΠΕ, προς γενική κατάπληξη, γερουσιαστής της χριστιανοδημοκρατικής κεντροδεξιάς, ο Ροδρίγο Πας -γιος του άλλοτε προέδρου Χάιμε Πας Σαμόρα (1998-1993), καταλαμβάνει την πρώτη θέση, με 31,3 ως 31,6% των ψήφων, σύμφωνα με προβλέψεις των ινστιτούτων Ipsos και Captura αντίστοιχα.

Ο πρώην πρόεδρος και πρώην αντιπρόεδρος της δεξιάς Χόρχε «Τούτο» Κιρόγα έρχεται δεύτερος σε μικρή απόσταση, με 27,1 ως 27,3% των ψήφων αντίστοιχα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.

Ο εκατομμυριούχος Σαμουέλ Δόρια Μεδίνα, το φαβορί των δημοσκοπήσεων ως τις τελευταίες ημέρες της προεκλογικής εκστρατείας, περιορίζεται στην τρίτη θέση με 19,5 ως 20,2% των ψήφων. Ο επιχειρηματίας αποδέχτηκε το αποτέλεσμα και τάχθηκε δημόσια υπέρ του κ. Πας ενόψει του δεύτερου γύρου.

Η ψηφοφορία διεξήχθη σε βαριά ατμόσφαιρα εξαιτίας της σοβαρής οικονομικής κρίσης στη Βολιβία με οδυνηρές επιπτώσεις, ιδίως την κλιμάκωση των χρόνιων ελλείψεων δολαρίων και καυσίμων και του πληθωρισμού, που σε ετήσια βάση αγγίζει το 25%, επίπεδο που είχε να βιώσει η χώρα 17 χρόνια.

Καθώς χρεώθηκε μεγάλο μέρος της οικονομικής κρίσης, ο απερχόμενος πρόεδρος Λουίς Άρσε -τον οποίο υποστήριζε άλλοτε ο προκάτοχός του και μέντοράς του Έβο Μοράλες (2006-2019), πλην όμως βρίσκεται πλέον σε ανοικτή σύγκρουση μαζί του-, αποφάσισε να μην διεκδικήσει δεύτερη θητεία.

Ο Ανδρόνικο Ροδρίγκες, ο πρόεδρος της Γερουσίας, όπου πλειοψηφούσε ως τώρα η αριστερά, και ο υποψήφιος του Κινήματος προς τον Σοσιαλισμό (MAS), ο πρώην υπουργός Εσωτερικών Εδουάρδο δελ Καστίγιο, δεν κατάφεραν να πείσουν.

«Θέλω αλλαγή. Θεωρώ ότι η αριστερά μας έκανε μεγάλο κακό», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο η Μίριαμ Εσκόμπαρ, εξηντάρα συνταξιούχος. «Δεν υπάρχει δουλειά, δεν υπάρχουν καύσιμα, δεν υπάρχει ντίζελ, όλα είναι πανάκριβα», απαρίθμησε αφού ψήφισε στη Λα Πας.

Οι υποψήφιοι της δεξιάς υποσχέθηκαν ρήξη με το κρατικιστικό μοντέλο του πρώην προέδρου Μοράλες. Επί των ημερών του η φτώχεια μειώθηκε και το ΑΕΠ τριπλασιάστηκε, αλλά η μείωση των εσόδων από το φυσικό αέριο μετά το 2017 βύθισε το κράτος των Άνδεων στην κρίση.

«Είναι το τέλος ενός κύκλου», διαβεβαίωσε ο Χόρχε «Τούτο» Κιρόγα αφού ψήφισε στην πρωτεύουσα. Ο μηχανικός, που διετέλεσε προσωρινός πρόεδρος για έναν χρόνο (2001-2002), υπόσχεται «ριζοσπαστική αλλαγή» αν επικρατήσει.

Ο Αγουστίν Κίσπε, μεταλλωρύχος, 51 ετών, θεωρεί τον «Τούτο» Κιρόγα «δεινόσαυρο» και εκφράζει την υποστήριξή του στον Ροδρίγο Πας, ο οποίος υποσχέθηκε στη δική του εκστρατεία στον αγώνα κατά της διαφθοράς και στη μείωση των φόρων.

«Η Βολιβία χρειάζεται σταθερότητα, να είναι κυβερνήσιμη και οικονομικό μοντέλο στραμμένο μάλλον στον λαό παρά στο κράτος», έκρινε ο Ροδρίγο Πας αφού ψήφισε στην Ταρίχα (νότια).

Οι δυο επικρατέστεροι υποψήφιοι θα αναμετρηθούν στο δεύτερο γύρο τη 19η Οκτωβρίου.

Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για την πιο βαριά ήττα που γνωρίζει η βολιβιανή αριστερά αφότου αναδείχτηκε στην εξουσία ο Έβο Μοράλες.

Ο πρώην αρχηγός του κράτους, 65 ετών, ήλπιζε να διεκδικήσει τέταρτη θητεία στην προεδρία, όμως η δικαιοσύνη, καθώς στο μεταξύ οι θητείες περιορίστηκαν στις δύο, τον απέκλεισε από την κούρσα. Καθώς εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης σε βάρος του, εξαιτίας υπόθεσης εμπορίας ανήλικης, που αμφισβητεί, ο πρώην συνδικαλιστής ηγέτης των καλλιεργητών κόκας, ή κοκαλέρος, έχει αποσυρθεί σε πολιτικό οχυρό του στο κεντρικό τμήμα της χώρας.

Ψηφίζοντας, με σανδάλια, ο Έβο Μοράλες κατήγγειλε την διαδικασία «χωρίς νομιμοποίηση» και τόνισε πως η άκυρη ψήφος, που ενεθάρρυνε κατά τη διάρκεια της εκστρατείας, θα νικούσε. Ήταν πλαισιωμένος από υποστηρικτές του, που είχαν σχηματίσει αλυσίδα γύρω του, διαπίστωσε το AFP. Δεν υπήρχε ορατή αστυνομική παρουσία.

Παρότι τέθηκε εκτός κούρσας και κεντρικής πολιτικής σκηνής, ο πρώτος αυτόχθονας πρόεδρος στην ιστορία της Βολιβίας συνεχίζει να έχει πιστούς υποστηρικτές στην αγροτική επαρχία, ιδίως στις τάξεις των αυτοχθόνων.

Όμως η σύγκρουσή του με τον άλλοτε υπουργό του Άρσε διέσπασε το MAS, κι ακόμη και εκείνοι που για χρόνια ωφελήθηκαν από την πολιτική που άσκησε δεν κρύβουν την απογοήτευσή τους.

Κατά την άποψη του Ντανιέλ Βαλβέρδε, πολιτολόγου στο πανεπιστήμιο Γκαμπριέλ Ρενέ Μορένο, «ο χειρότερος εχθρός της αριστεράς είναι η ίδια η αριστερά». «Η διαφθορά, η κακοδιαχείριση, η έλλειψη αποφάσεων και οι αυτοσχεδιασμοί εντέλει κούρασαν» τους πολίτες της Βολιβίας, έκρινε.

Η ανακοίνωση του κ. Μοράλες έγινε μερικές ώρες αφού υποστηρικτές του εισέβαλαν σε στρατώνα και πήραν ομήρους «περίπου είκοσι» μέλη των ενόπλων δυνάμεων στην Τσαπάρε, επίκεντρο των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων.

Iniciamos la huelga de hambre desde el Territorio de Lucha, convencidos de la necesidad de encontrar soluciones a los problemas que hoy enfrenta el pueblo boliviano.

Las y los revolucionarios no se rinden ni claudican. Nos mantendremos firmes en la defensa de mejores días para… pic.twitter.com/98iG3RmLJL

— Evo Morales Ayma (@evoespueblo) November 2, 2024

Σημειώνεται ότι λίγες μέρες νωρίτερα, στις 27 Οκτωβρίου, ο Έβο Μοράλες είχε καταγγείλει ότι κουκουλοφόροι πυροβόλησαν 14 φορές κατά του αυτοκινήτου του τραυματίζοντας τον οδηγό του στην Κοτσαμπάμπα της κεντρικής Βολιβίας.

🚨| ÚLTIMA HORA:

Atentado contra el expresidente socialista Evo Morales, su vehículo sufrió 14 impactos de bala.#EvoMorales #Bolivia pic.twitter.com/gij6EU0vK4

— SantiContreras (@SantiContreras) October 27, 2024

Ο πρώην πρόεδρος της Βολιβίας Έβο Μοράλες δήλωσε ότι ένοπλοι πυροβόλησαν το αυτοκίνητό του την Κυριακή καθώς πήγαινε να δώσει ραδιοφωνική συνέντευξη στην πόλη Κοτσαμπάμπα, τραυματίζοντας τον οδηγό του.

«Το αυτοκίνητο με το οποίο έφτασα έχει 14 τρύπες από σφαίρες», δήλωσε ο Μοράλες, προσθέτοντας: «Αυτό ήταν προσχεδιασμένο. Η ιδέα ήταν να σκοτώσουν τον Έβο».

Το δυστύχημα σημειώθηκε σε δρόμο που συνδέει την Πατακαμάγια με την πόλη Τάμπο Κεμάδο στο δυτικό άκρο της Βολιβίας, κοντά στα σύνορα με τη Χιλή.

Το λεωφορείο κατευθυνόταν στη Χιλή, ακολουθώντας μια πολυσύχναστη τουριστική διαδρομή μεταξύ των δύο χωρών της Νότιας Αμερικής.

Σύμφωνα με την ενημέρωση από τον εκπρόσωπο της βολιβιανής αστυνομίας, ο οδηγός του φορτηγού έκανε έναν επικίνδυνο ελιγμό στην προσπάθειά του να προσπεράσει άλλο όχημα και εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας όπου συγκρούστηκε με το λεωφορείο. «Σε αυτό το σημείο, δεν επιτρέπεται η προσπέραση. Το φορτηγό έκανε έναν απαγορευτικό ελιγμό, που προκάλεσε αυτό το δυστύχημα», είπε ο Τορίκο.

Περίπου 1.400 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο σε τροχαία δυστυχήματα στη Βολιβία, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.

Συνολικά 21 φωτιές καταγράφηκαν σε τέσσερις από τις εννέα περιφέρειες της χώρας, σύμφωνα με τον υφυπουργό, ο οποίος διευκρίνισε ότι στην πλειονότητά τους έχουν σβηστεί.

Bolivia's western highlands have been hit by a wave of snowfall, days after firefighters' battled #forestfires in the farming region of Santa Cruz of eastern #Bolivia . 1000s of hectares of grassland have been destroyed by fires caused by a #heatwave. #clima #extremeweather https://t.co/2WGxyGOIZY

— MUSTARD SEED (@MAZHAR_ALI) August 16, 2023

“Εισερχόμαστε στην πιο κρίσιμη περίοδο των δασικών πυρκαγιών, γι’αυτό σας ζητούμε να είσαστε εξαιρετικά προσεκτικοί”, δήλωσε παράλληλα η Γιοβένκα Ροσάντο, που είναι διευθύντρια στο τμήμα φυσικών πόρων της Σάντα Κρους, της πολυπληθέστερης περιφέρειας της χώρας, η οποία είναι επίσης η κινητήριος δύναμη της οικονομίας της.

Σε αυτήν, η οποία βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της χώρας, στα σύνορα με τη Βραζιλία και την Παραγουάη, περίπου 300.000 στρέμματα κάηκαν, σύμφωνα με την ίδια.

#Bolivia 🇧🇴
💥💥💥 #IncendiosForestales #ForestalFires #fires #Canada Pero #Canadá… Dios mío, sigue ardiendo. 🔥🔥🔥#EEUU , California, desastre que dejo el huracán. #HuracánHilary 🌪️🌪️🌪️🌪️ https://t.co/YXkiJFhfQy

— Alina. ☀Los Andes te vieron nacer ☀️ (@AlineInti) August 24, 2023

Η πρακτική των καύσεων για γεωργικούς σκοπούς, η οποία είναι γνωστή στη Βολιβία ως “chaqueo”, είναι νόμιμη όταν τελειώσει η περίοδος των βροχών, τον Μάιο και τον Ιούνιο. Ωστόσο όσοι δεν τηρούν τις προθεσμίες ή δεν περιορίζονται στην επιφάνεια των 200 στρεμμάτων στην οποία επιτρέπονται δεν διατρέχουν μεγάλο κίνδυνο και οι φωτιές γρήγορα ξεφεύγουν από τον έλεγχο, την ώρα που η χώρα αντιμετωπίζει περίοδο ξηρασίας, που προκαλείται από την κλιματική αλλαγή.

Οι εισαγγελείς λένε ότι αυτή και οι υπουργοί συμμετείχαν σε πραξικόπημα εναντίον του τότε Προέδρου Έβο Μοράλες το 2019, όταν και υποχρεώθηκε σε παραίτηση και εγκατέλειψε τη Βολιβία μετά από διαμαρτυρίες και ισχυρισμούς για εκλογική απάτη.

Η κ. Áñez είπε ότι είναι θύμα μιας πολιτικής βεντέτας από το σοσιαλιστικό κόμμα του Έβο Μοράλες, το οποίο επέστρεψε στην εξουσία μετά τη μεγάλη νίκη που κατήγαγε στις προεδρικές εκλογές και αυτές για το κογκρέσο, τον Οκτώβριο του περασμένου έτους, ανοίγοντας το δρόμο για τον Μοράλες να επιστρέψει στη Βολιβία από την Αργεντινή και να αναλάβει την ηγεσία του κόμματος MAS.

Παρότι ομογάλακτος του Μοράλες, ο Λουίς Άρσε, που εξελέγη πρόεδρος, τόνισε σε συνέντευξη του στο BBC πέρυσι ότι θα ακολουθήσει τη δική του πολιτική πορεία.

Ως η αρχαιότερη γερουσιαστής, η Άνιεζ ανέλαβε προσωρινή πρόεδρος της βολιβίας μετά την παραίτηση Μοράλες, όμως, μέλη του κόμματος σοσιαλιστικού κόμματος την κατηγόρησαν ότι μαζί με αστυνομικές και στρατιωτικές προσωπικότητες, ότι σχεδίαζε την ανατροπή του.

Η Άνιεζ, κρατήθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες το Σάββατο στην πόλη του Τρινιντάντ, ανακοίνωσε ο υπουργός της κυβέρνησης, Ντελ Κάπριο και στη συνέχεια μεταφέρθηκε με αεροπλάνο στην πόλη της Λα Παζ.

Η Άνιεζ, προηγουμένως έγραψε στο Twitter: «η πολιτική δίωξη έχει ξεκινήσει» και είπε ότι ένα έγγραφο σύλληψης αναφέρει κατηγορίες για τρομοκρατία, υποκίνηση σε πραξικόπημα και συνωμοσία.

Η τηλεόραση της Βολιβίας μετέδωσε επίσης εικόνες του πρώην υπουργού Ενέργειας Ροντρίγκο Γκζμάν και του πρώην υπουργού Δικαιοσύνης Άλβαρο Κοΐμπρα υπό κράτηση.

Ο Έβο Μοράλες εξέφρασε αργότερα την πίστη του οτι θα αποδοθεί διακαιοσύνη και απαίτησε την τιμωρία για τους ανθρώπους που εμπλέκονται σε αυτό που περιέγραψε ως «πραξικόπημα» εναντίον του.

Με πληροφορίες: BBC, USA Today, RFI

Ο 57χρονος οικονομολόγος, που εξελέγη από τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών συγκεντρώνοντας το 55% των ψήφων, θα έχει το δύσκολο έργο να ενώσει μια πολωμένη χώρα μετά τη μετεκλογική κρίση που τη συγκλόνισε επί περισσότερο από έναν χρόνο και να επαναφέρει σε τροχιά ανάπτυξης την οικονομία που επλήγη από την πανδημία του κορονοϊού.

“Οι προκλήσεις της νέας κυβέρνησης είναι να ενώσει μια διχασμένη χώρα και να βρει λύσεις σε πολλές κρίσεις”, εξήγησε ο πολιτικός επιστήμονας Κάρλος Κορντέρο.

Η Βολιβία βυθίστηκε σε μια σοβαρή, πολιτική κρίση μετά τις προεδρικές εκλογές του Οκτωβρίου του 2019 και τη σύγχυση που επικράτησε με τα αποτελέσματα που έδιναν νικητή τον πρόεδρο Μοράλες, ο οποίος διεκδικούσε τέταρτη θητεία.

Η αντιπολίτευση είχε καταγγείλει νοθεία, πολίτες είχαν βγει στους δρόμους και ο στρατός τελικά ανέτρεψε τον Μοράλες, ο οποίος κατέφυγε στο Μεξικό και την Αργεντινή. Μια μεταβατική κυβέρνηση ανέλαβε τη διεξαγωγή νέων εκλογών.

Εκτός από την πολιτική πόλωση, η ένταση μεταξύ των ορεινών περιοχών και των πλούσιων περιοχών των κοιλάδων, μεταξύ πόλεων και επαρχίας, καθώς και η έλλειψη ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης υπονομεύουν τη χώρα των 11 εκατομμυρίων κατοίκων.

Ο Άρτσε, υποψήφιος του Κινήματος προς τον Σοσιαλισμό (MAS) το οποίο ίδρυσε ο Μοράλες, στην προεκλογική του εκστρατεία είχε δεσμευθεί να είναι πρόεδρος όλων των κατοίκων της Βολιβίας.

“Ας εγκαταλείψουμε τις ιδεολογίες που μας διχάζουν, μας φέρνουν αντιμέτωπους και μας καταβάλουν με ψεύτικες πολεμικές, ρατσισμό, εθνικισμό, μάχες εξουσίας. Ας χτίσουμε μια ενωμένη κοινωνία που σέβεται τη διαφορετικότητά μας”, κάλεσε η καθολική εκκλησία της χώρας.

Η μεγαλύτερη πρόκληση της νέας κυβέρνησης “είναι να εδραιώσει τη νομιμότητά της απέναντι σε μια τόσο ισχυρή και επιθετική μιντιακά προσωπικότητα, όπως αυτή του Έβο Μοράλες”, σημείωσε η πολιτική επιστήμονας Χιμένα Κόστα.

Σύμφωνα με την ίδια, ήδη από την αρχή ο Άρτσε, που διετέλεσε υπουργός Οικονομικών σχεδόν για όλη τη διάρκεια των τριών θητειών του Μοράλες, θα πρέπει να κατανοήσει ότι είναι ηγέτης της Βολιβίας και όχι αχυράνθρωπος του πρώην προέδρου.

Η επιστροφή του Μοράλες στη χώρα κινδυνεύει να αποτελέσει “σπαζοκεφαλιά για τη νέα κυβέρνηση”, εκτίμησε η ιδια, η οποία δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η επιστροφή του “να αποδυναμώσει τους νέους ηγέτες και να τους κάνει να μοιάζουν με μαριονέτες”.

Άλλη μεγάλη πρόκληση για τη νέα κυβέρνηση είναι να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση.

Ο Άρτσε θεωρείται αρχιτέκτονας “του βολιβαριανού οικονομικού μοντέλου” υπό την προεδρία Μοράλες, όταν το ΑΕΠ αναπτύχθηκε με ρυθμό ρεκόρ, έως και 6%, και η φτώχεια μειώθηκε από 60% σε 37%.

Όμως η κατάσταση δεν είναι πλέον η ίδια, κυρίως λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας του κορονοϊού: τον Ιούνιο η οικονομία της Βολιβίας σημείωσε πτώση 11%, το έλλειμμα του προϋπολογισμού αυξήθηκε κατά 9%, ενώ κατέρρευσαν τα δημόσια έσοδα και αυξήθηκε το δημόσιο χρέος.

Σε αυτό το κλίμα ο Άρτσε θα πρέπει να αποδείξει εκ νέου ότι μπορεί να κάνει “θαύματα”, αλλά και να βρει πολιτική στήριξη πέρα από την κυβέρνησή του, εκτιμούν οι αναλυτές.

Πηγή: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ