Οι δορυφορικές εικόνες των επόμενων δύο ετών – που συλλέχθηκαν από το Google Earth και τις εμπορικές εταιρείες απεικόνισης MAXAR και Planet Labs – δείχνουν οχήματα κατασκευής να ανακαινίζουν το παλιό εργαστήριο της σοβιετικής εποχής και να ανοίγουν τα θεμέλια για 10 νέα κτίρια, συνολικής έκτασης άνω των 250.000 τετραγωνικών μέτρων, με αρκετά από αυτά να φέρουν τα χαρακτηριστικά βιολογικών εργαστηρίων που έχουν σχεδιαστεί για τον χειρισμό εξαιρετικά επικίνδυνων παθογόνων μικροοργανισμών.

Δεν έχει υπάρξει καμία ένδειξη ότι τέτοια όπλα έχουν χρησιμοποιηθεί στη σύγκρουση στην Ουκρανία, αλλά η κατασκευή νέων εργαστηρίων στο Sergiev Posad-6 παρακολουθείται στενά από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Σύμφωνα με τη Washington Post οι εικόνες αποκάλυψαν ένα βιολογικό εργαστήριο υψηλής ασφάλειας: δεκάδες μονάδες επεξεργασίας αέρα στις στέγες, σχέδια που συνάδουν με εργαστήρια χωρισμένα σε τομείς, υπόγεια υποδομή και ενισχυμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας.

Πρόσφατα, οι ρωσικές αρχές επιβεβαίωσαν δημόσια ότι οι επιστήμονες θα χρησιμοποιήσουν τα εργαστήρια για να μελετήσουν θανάσιμους μικροοργανισμούς, όπως ο ιός Έμπολα, με στόχο να ενισχύσουν τις αμυντικές δυνατότητες της χώρας κατά της βιοτρομοκρατίας και μελλοντικών πανδημιών. Σύμφωνα με τις οδηγίες των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), η έρευνα στις ΗΠΑ για τον Έμπολα περιορίζεται σε εργαστήρια που αξιολογούνται ως «επίπεδο βιολογικής ασφάλειας 4» (BSL-4), εξοπλισμένα για να χειρίζονται τους πιο θανατηφόρους και ανίατους ιούς και βακτήρια.

Τέσσερα κτίρια διαθέτουν ασυνήθιστα μεγάλο αριθμό εξοπλισμού αερισμού, σε κλίμακα που συνήθως σχετίζεται με εργαστήρια υψηλής ασφάλειας. Τα εργαστήρια BSL-4 απαιτούν ακριβή έλεγχο πίεσης αέρα, ισχυρή φίλτρανση, εφεδρικό εξοπλισμό αέρα και χωριστά συστήματα για εργαστηριακούς και μη εργαστηριακούς χώρους, για την προστασία των επιστημόνων από μεταδοτικούς μικροοργανισμούς. Ο χώρος περιλαμβάνει επίσης ένα κτίριο με ψηλούς καπνοδόχους που πολλοί ειδικοί πιστεύουν ότι είναι ένα μικρό εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας.

Οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν αναβάθμιση του συγκροτήματος, στο οποίο κατοικούν οι επιστήμονες, συμπεριλαμβανομένης μιας νέας κατασκευής που ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2022 και ανακαινίσεων σε υπάρχον κτίριο το καλοκαίρι του 2024. Οι ρωσικές ειδήσεις και δημοσιευμένες επιστημονικές μελέτες έχουν περιγράψει την έρευνα για μολυσματικές ασθένειες από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

Ωστόσο, οι περισσότερες από τις δραστηριότητες που συμβαίνουν στο εσωτερικό έχουν παραμείνει κρυφές. Είναι μία από τις μόνο τρεις ρωσικές εγκαταστάσεις όπλων που δεν παραχώρησαν ποτέ πρόσβαση σε διεθνείς ειδικούς κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’90. Οι αμερικανικές αναλυτικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η εγκατάσταση πιθανότατα εξακολουθεί να διαθέτει κατεψυγμένες συλλογές ιών που μελετήθηκαν και δοκιμάστηκαν κατά τη διάρκεια της σοβιετικής εποχής.

Ο Borisevich, στρατιωτικός διοικητής του ινστιτούτου, δήλωσε ότι το Κρεμλίνο χρειάζεται επειγόντως να αναβαθμίσει τις δυνατότητες βιοάμυνας της χώρας, προκειμένου να την προετοιμάσει για επιθέσεις από τους αντιπάλους της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένων ξένων κυβερνήσεων και τρομοκρατικών ομάδων. Οι παρατηρήσεις του υπονοούν ότι οι διοικητές της εγκατάστασης μπορεί τουλάχιστον να εξετάζουν πειράματα με μηχανικά μεταλλαγμένα στελέχη.

«Δεν υπάρχει» λένε οι Ρώσοι

Επισήμως, το Κρεμλίνο αρνείται ότι υπάρχουν τέτοια όπλα στη Ρωσία.

Ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας Μπόρις Γέλτσιν αναγνώρισε το 1992 ότι η Σοβιετική Ένωση είχε κατασκευάσει ένα οπλοστάσιο βιολογικών όπλων, αλλά το Κρεμλίνο ανακάλεσε αργότερα τη δήλωση, επιμένοντας ότι δεν είχαν ποτέ κατασκευαστεί τέτοια όπλα. Υπό τον Πούτιν, η Μόσχα έχει κατηγορήσει συχνά τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους ότι σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν βιολογικά όπλα κατά των Ρώσων, χωρίς να υπάρχουν αποδείξεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες τερμάτισαν την παραγωγή βιολογικών και χημικών όπλων το 1969 και ολοκλήρωσαν την καταστροφή των αποθεμάτων βιολογικών όπλων του Ψυχρού Πολέμου υπό πολιτική επίβλεψη το 1972.

«Οι Ρώσοι δεν υπήρξαν ποτέ διαφανείς σχετικά με τις εγκαταστάσεις του Υπουργείου Άμυνας», δήλωσε ο Mallory Stewart, βοηθός γραμματέας του Γραφείου Ελέγχου Όπλων, Αποτροπής και Σταθερότητας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. «Αυτό εγείρει ερωτήματα σχετικά με το τι κρύβουν».

«Η Ρωσία δεν είχε άλλη επιλογή από το να υποβάλει καταγγελία στον πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ζητώντας τη διεξαγωγή διεθνούς έρευνας» σχετικά με «δραστηριότητες των ΗΠΑ που σχετίζονται με βιολογικά όπλα στο έδαφος της Ουκρανίας», αναφέρει η σχετική ανακοίνωση, διευκρινίζοντας ότι η καταγγελία συνοδεύτηκε από σχέδιο ψηφίσματος.

Για «επινόηση» του Κρεμλίνου έκανε λόγο η πρέσβειρα των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, Λίντα Τόμας-Γκρίνφιλντ. «Όλοι γνωρίζουμε ότι αυτός ο ισχυρισμός είναι ξεκάθαρα επινόηση, που προβάλλεται χωρίς ίχνος απόδειξης», είπε και συμπλήρωσε «Οφείλω όμως να εκμεταλλευτώ αυτήν την ευκαιρία για να ξεκαθαρίσω: Η Ουκρανία δεν έχει πρόγραμμα βιολογικών όπλων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν πρόγραμμα βιολογικών όπλων».

Μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, στα τέλη Φεβρουαρίου, η Μόσχα κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι χρηματοδότησε ένα πρόγραμμα ανάπτυξης βιολογικών όπλων στην Ουκρανία, υποστηρίζοντας ότι έχει βρει στοιχεία γι’ αυτό σε ουκρανικά εργαστήρια.

Σύμφωνα με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, στόχος του προγράμματος ήταν «η δημιουργία ενός μηχανισμού για την κρυφή εξάπλωση θανατηφόρων παθογόνων παραγόντων».

Η Μόσχα έχει επανειλημμένως διατυπώσει τέτοιες κατηγορίες σε συνεδριάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Από την πλευρά τους, τόσο η Ουάσιγκτον, όσο και το Κίεβο έχουν αρνηθεί την ύπαρξη εργαστηρίων για την ανάπτυξη βιολογικών όπλων στην Ουκρανία.

Το 2018 η Ρωσία είχε κατηγορήσει τις ΗΠΑ ότι διεξήγαγαν απόρρητα βιολογικά πειράματα σε εργαστήριο της Γεωργίας, μια πρώην σοβιετική δημοκρατία που, όπως και η Ουκρανία, φιλοδοξεί να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.