«Λοιπόν, θα σας κάνω ένα δώρο αυτή τη στιγμή. Έχω ρεπορτάζ για την κ. Κοβέσι σε αποκλειστικότητα βεβαίως, θα το έχετε εσείς. Χθες το βράδυ κατά τις 9 βρέθηκα στο Γαλαξίδι με ένα φίλο να φάμε σε μία ωραία ψαροταβέρνα όπου έτυχε να είναι η κυρία Κοβέσι με μια παρέα που ήταν δύο άνθρωποι αλλοδαποί με τους οποίους συνεννοούνταν στην αγγλική γλώσσα.

Το ενδιαφέρον ξέρετε ποιο είναι; Παιδιά, δεν έχω δει μεγαλύτερη φρουρά. Δηλαδή όπως καθόταν σε αυτό το τραπεζάκι, ήταν δύο τραπέζια γεμάτα από ανθρώπους που φορούσαν κοστούμια και ακουστικά, καταλαβαίνετε τι λέω. Υπήρχαν απ’ έξω άλλοι πέντε, έξι και πήγα στην τουαλέτα για καθαρά προσωπικούς λόγους και ήταν κι εκεί ένας τύπος. Είναι τρομερό. Δεν έχω δει άνθρωπο, όπως ξέρεις είμαστε και παλιοί ας πούμε στην πιάτσα. Έχουμε δει κι αν έχουμε δει, αυτό, δηλαδή ανθρώπους τους οποίους τους φυλάνε επισήμους κ.τ.λ., αυτό δεν το έχω ξαναδεί. (…) Όταν μια εισαγγελέας φρουρείται τόσο, μάλλον σημαίνει ότι κάνει καλά τη δουλειά της» περιέγραψε με τον μοναδικό του τρόπο ο κ. Χωμενίδης.

Περιγράφοντας συνολικά το κλίμα που επικρατεί στο Φόρουμ, είπε χαρακτηριστικά «είναι χαρούμενοι. Είναι κάπως σαν πενθήμερη εκδρομή για μεγάλους.

Είναι μια ευκαιρία να φορέσουν τα καλά τους και τα κορίτσια και τα αγόρια οποιασδήποτε ηλικίας. Αυτό το οποίο πάντα με εντυπωσίαζε και εντυπωσιάζει, είναι ότι άνθρωποι οι οποίοι βρίσκονται ας πούμε υποτίθεται σε τρομερές αντιθέσεις μεταξύ τους κτλ. όταν είναι κάπου που δεν υπάρχουν κάμερες είναι μια χαρά, δηλαδή εγκαρδιότατοι. (…) Μπροστά στις κάμερες παίζουν ρόλους».

Σχετικά με την κουβέντα για την χρήση τεχνητής νοημοσύνης σε ξένα βιβλία, ερωτηθείς αν υπάρχει κάποια τέτοια ανησυχία στη χώρα μας και αν πράγματι πλήττεται το κύρος της λογοτεχνίας γενικά, ο κ. Χωμενίδης είπε χαρακτηριστικά «δεν νομίζω ότι είναι πολύ εφικτό. Ενα αισθητογράφημα που λέω εγώ, μπορεί να φτιαχτεί με την έννοια ότι παίρνει άλλα 50, τα ανακατεύει και λέει την ίδια ιστορία κάπως διαφορετικά, μία παραλλαγή της. Αλλά ένα βιβλίο, ένα διήγημα μυθιστόρημα το οποίο ξεκινάει από τις εμπειρίες ή από το στοχασμό ενός συγκεκριμένου ανθρώπου και αντανακλά την αγωνία του την υπαρξιακή ή την σκέψη του, δεν μπορεί να φτιαχτεί από το AI. Το AI αυτό που σου δίνει είναι παραλλαγές στο ίδιο θέμα. Είναι σαν απομίμηση. (…)

Ούτε η λογοτεχνία κινδυνεύει. Ούτε η δημοσιογραφία κινδυνεύει. Ούτε τα τραγούδια κινδυνεύουν».

Όσο για το κατά πόσο μειώνονται παγκοσμίως οι αναγνώστες, ο κ. Χωμενίδης είναι αισιόδοξος ότι η φιλαναγνωσία δεν κινδυνεύει να αντικατασταθεί.

«Η γενιά αυτή και η επόμενη, δηλαδή Gen Z και η A, έχει μεγαλώσει μέσα στο διαδίκτυο. Και όντως ίσως η διάρκεια προσοχής, η ικανότητα συγκέντρωσης δηλαδή σε ένα θέμα να έχει μειωθεί πάρα πολύ. Να πηδάνε από το ένα στο άλλο. Συνεπώς, να μην είναι σε θέση να διαβάσουν μια ιστορία με αρχή μέση τέλος, η οποία διαρκεί πάνω από πέντε σελίδες ή τρεις σελίδες. Αυτό θεωρητικά ισχύει. Από την άλλη μεριά, εγώ αυτό που βλέπω είναι ότι ούτε βιβλία έχουν πάψει να γράφονται, ούτε οι πωλήσεις, ούτε έχουν γίνει, ούτε έχουν πάει στα άχρηστα, ας πούμε.

Τι πιστεύω εγώ, ότι είναι μέσα στον πυρήνα του ανθρώπου, στον υπαρξιακό πυρήνα του ανθρώπου η ανάγκη να ακούει, να διαβάζει, να παρακολουθεί ιστορίες. Ιστορίες με αρχή, μέση, τέλος. Δηλαδή ο άνθρωπος έγινε άνθρωπος συν τοις άλλοις, όταν κάθισε ως πάρα πολύ πρωτόγονος γύρω από μια φωτιά και κάποιος από την κοινότητα εκεί στα βάθη του παρελθόντος είπε μια ιστορία ή ζωγράφισε μια ιστορία, αυτές οι τοιχογραφίες στους τοίχους, στα σπήλαια, που είναι τα κυνήγια κτλ. Χρειάζεσαι για την συγκρότησή σου την ψυχική να ακούς ιστορίες και να λες ιστορίες. Η ανάγκη της αφήγησης είναι τόσο βαθιά ριζωμένη μέσα μας, ώστε δεν κινδυνεύουμε. Δεν κινδυνεύει.  

Πόσες ιστορίες ακούτε την ημέρα και τι θα κάνατε αν δεν ακούγατε ιστορίες;».

Μιλώντας τέλος για το νέο του βιβλίο που κυκλοφορεί σε μια εβδομάδα, αποκάλυψε ότι πρόκειται για τις αναμνήσεις του τα 13 πρώτα χρόνια της ζωής του, από τότε τουλάχιστον που άρχισε να θυμάται.

«Εγώ έγραφα ένα άλλο βιβλίο το οποίο θα συνεχίσω τώρα. Και ξαφνικά τον Νοέμβριο μου ήρθε μία τρομερή έμπνευση, μία μανία με έπιασε και κάθισα και έγραψα δουλεύοντας δέκα ώρες την ημέρα ένα αφήγημα το οποίο είναι τα πρώτα 13 χρόνια της ζωής μου. Δηλαδή δεν είναι μυθιστόρημα, δεν υπάρχει μυθοπλασία.

Δεν είναι για μένα, όμως, δηλαδή δεν είμαι τρελός να επικεντρώσω στο πρόσωπό μου, σιγά, ένα παιδάκι γεννιέται στην Αθήνα το 1966. Είναι ότι θυμάμαι ακόμα τα πάντα. Έχω πάρα πολύ καλή μνήμη και δίνω αυτό το κλίμα, πώς ήταν που τα πρώτα πράγματα που θυμάμαι, το Πεδίον του Άρεως, το γεγονός ότι όταν ήμουν μικρός συλλάβανε τους όλους μου τους συγγενείς η χούντα. Μια από τις πρώτες μου αναμνήσεις ήταν που πήγα στις φυλακές Ωρωπού και είδα τον παππού μου, μετά που απολύσανε τη μητέρα μου από τη δουλειά της. Φτωχύναμε πάρα πολύ. Αλλάξαμε τρία διαμερίσματα και τελικά βρεθήκαμε σε ένα μικροσκοπικό σπίτι.

Και είναι όλο αυτό το κλίμα της Αθήνας της δεκαετίας, τέλη 60 μέχρι τέλη 70, το οποίο ήθελα πάρα πολύ να καταγράψω, ό, τι συνέβαινε μέσα μου. Και είναι ένα βιβλίο που λέγεται 13. Και είναι το περιβάλλον, η ατμόσφαιρα, τα πολιτικά γεγονότα. Αν θυμάστε, η πολιτική τότε έμπαινε μέσα στο σπίτι.

Πώς ένα παιδί μέχρι τις 22 Ιουλίου, θεωρεί ότι δεν του λένε πολλά πολλά. Και ξαφνικά στις 24 Ιουλίου του ανακοινώνουν ότι έζησε όλη τη ζωή του μέχρι τότε υπό καθεστώς στυγνής δικτατορίας και τώρα ήρθε η Δημοκρατία, είμαστε ελεύθεροι».

«Βιώνουμε δυστοπια τις τελευταίες μέρες. Από τις μαθήτριες που σκοτώθηκαν, τις πολεμικές ιαχές και τις εικόνες φρίκης σε απευθείας μετάδοση μιας τρομακτικής πραγματικότητας. Η αγριότητα του πολέμου αγγίζει κι εμάς, Ελλάδα και Κύπρο» είπε ο Αλέξης Τσίπρας, σχολιάζοντας τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή,

«Είναι η είσοδος σε μία εποχή γενικευμένης αστάθειας. Κάθε βόμβα που πέφτει, κάθε πύραυλος απειλεί τις ζωές όλων μας, το δικαίωμά μας στην ασφάλεια και την ειρήνη. Ανοίγει ένα τρομακτικό κεφάλαιο της ανθρώπινης ιστορίας με αυτουργούς το Ισραήλ και τις ΗΠΑ. Τώρα, με τον Τραμπ γίνεται χωρίς προσχήματα. Ξαναείδαμε τέτοιες εικόνες. Το είδαμε να κορυφώνεται στη Γάζα» τόνισε.

«Πρώτος και καλύτερος ο Έλληνας πρωθυπουργός, δεν τολμούν να πουν μία κουβέντα για τη γενοκτονία στη Γάζα. Είδαμε τους Ευρωπαίους ηγέτες να ανοίγουν την αγκαλιά τους για τους πρόσφυγες από την Ουκρανία αλλά έκλεισαν τα σύνορα για τα 15 εκατομμύρια των Σύρων που ήρθαν εδώ για να σωθούν» συμπλήρωσε ο Αλέξης Τσίπρας, που μίλησε για ακροδεξιούς, που υπάρχουν και στο υπουργικό συμβούλιο.

«Η επίθεση αυτή της ΗΠΑ και του Ισραήλ είναι παράνομη. Παραβιάζει τις αρχές του διεθνούς δικαίου» τόνισε. «Δεν τολμά όμως να το ψελλίσει ο Έλληνας πρωθυπουργός. Να πει ότι υπήρχε διπλωματικός δρόμος. Αλλά μας είπε ότι η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και η σταθερότητα, περνάνε μέσα από τον έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν». 

«Η σκέψη μας είναι με τους εγκλωβισμένους και καλώ την κυβέρνηση να κάνει ότι πρέπει για την επιστροφή τους».

«Ο Έλληνας πρωθυπουργός αποδεικνύεται σε μνημείο αμοραλισμού και υποτέλειας. Όσο ήταν πρόεδρος των ΗΠΑ ο Μπάιντεν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν επικριτικός για τον Τραμπ. Μιλούσε για τραμπισμό ως βρισιά και κατηγορία εναντίον μου. Σήμερα εμφανίζεται ως γελωτοποιός του βασιλιά, εκλιπαρώντας για μια συγκαταβατική ματιά του βασιλιά που τον γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων του». 

«Εμείς είμαστε οι ρεαλιστές, όχι αυτοί. Ανεύθυνη και επικίνδυνη είναι η κυβέρνηση Μητσοτάκη… Επικίνδυνα ανεύθυνος είναι αυτός που επιδίδεται σε πατριδοκάπηλες κορώνες. Ανευθυνότητα είναι να αναζητάς προστάτες» τόνισε.

Αναλυτικά η ομιλία του Αλέξη Τσίπρα

Φίλες και φίλοι,

Είναι πάντα χαρά μου να βρίσκομαι εδώ στην Κοζάνη, καρδιά της Δυτικής Μακεδονίας, που υπήρξε για πολλές δεκαετίες η ενεργειακή καρδιά της πατρίδας μας.

Της περιοχής που έθεσε τον ορυκτό της πλούτο, αλλά και το περιβάλλον της,  τις ίδιες τις ζωές των ανθρώπων της, στην υπηρεσία της οικονομικής ανάπτυξης και της προκοπής της πατρίδας μας.

Και σήμερα, μετά την βίαιη και δίχως σχέδιο απολιγνιτοποίηση φυτοζωεί εγκαταλελειμμένη, με μια ανεργία στα ύψη, με νέους που φεύγουν, με περιβαλλοντικές πληγές που δεν έχουν κλείσει.

Σχεδίαζα λοιπόν σήμερα να αφιερώσω την ομιλία μου στην ανάγκη να προτείνουμε μια δίκαιη διέξοδο για τον τόπο σας. Τη Δυτική Μακεδονία, που δε ζητά ελεημοσύνη, ούτε μια θέση στις λίστες του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά δικαίωμα στην αξιοπρέπεια και το μέλλον.

Θα ξεκινήσω όμως την παρέμβασή μου -και όλοι καταλαβαίνετε γιατί- από τη δυστοπία του πολέμου που βιώνουμε.

Από τις 165 μαθήτριες που σκοτώθηκαν στο Ιράν, το θανάσιμο πινγκ πονγκ των πυραύλων και των drones, τις πολεμικές ιαχές και τις εικόνες φρίκης που πλημμυρίζουν τους τηλεοπτικούς μας δέκτες.

Όχι δυστυχώς σε κάποια ταινία τρόμου, αλλά σε απευθείας μετάδοση της τρομακτικής πραγματικότητας.

Η αγριότητα του πολέμου για πρώτη φορά με τόσο βαριές συνέπειες, αγγίζει όχι μόνο τη γειτονιά μας, αλλά κι εμάς.

Την Ελλάδα και τη Κύπρο.

Γιατί αυτό που συμβαίνει στο Ιράν δεν είναι απλά μια περιφερειακή σύγκρουση. Είναι η είσοδος σε μια νέα εποχή γενικευμένης γεωπολιτικής αστάθειας.

Με τρομακτικούς κινδύνους που δεν αφορούν κάποιους άλλους, μακριά από μας.

Αφορούν όλους μας.

Γιατί κάθε βόμβα που πέφτει, κάθε drone που διασχίζει τον ουρανό, κάθε πύραυλος που μετατρέπει τη νύχτα σε μέρα απειλεί τις ζωές όλων μας.

Το δικαίωμά μας στην ασφάλεια.

Το δικαίωμά μας στην ευημερία.

Το δικαίωμά μας στην ειρήνη.

Και ανοίγει διάπλατα ένα νέο – τρομακτικό – κεφάλαιο της ανθρώπινης ιστορίας που βλέπουμε για μια ακόμη φορά να ξετυλίγεται από τη Μέση Ανατολή.

 Με αυτουργούς κυρίως το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αλλά για να είμαστε απόλυτα ειλικρινείς, ξέρουμε ότι όλο αυτό δεν άρχισε με τον Πρόεδρο Τραμπ, απλά τώρα γίνεται χωρίς προσχήματα.

Το είδαμε στο Ιράκ. 

Συνεχίστηκε με το Αφγανιστάν.

Μετά με τη Λιβύη.

Και με τη Συρία.

Και το είδαμε καθηλωμένοι από θλίψη και οργή να κορυφώνεται στη Γάζα.

 Είδαμε επίσης τους Ευρωπαίους ηγέτες να καταδικάζουν – και ορθώς – την αιματηρή εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία,

Να καταδικάζουν, ορθώς, τη Χαμάς, για τη σφαγή αθώων ανθρώπων

Αλλά να μην τολμούν – πρώτος και καλύτερος ο Έλληνας πρωθυπουργός – να πουν μια λέξη για τη γενοκτονία στη Γάζα.

Τους είδαμε επίσης να επιβάλλουν κυρώσεις – και ορθώς – στη Ρωσία, για την εισβολή , την καταστροφή και τους 15,000 νεκρούς αμάχους στην Ουκρανία.

Αλλά να μην τολμούν να επιβάλουν απαγόρευση ούτε σε έναν ισραηλινό αξιωματούχο για τους δεκάδες χιλιάδες νεκρούς αμάχους στην Παλαιστίνη .

Τους είδαμε να στέλνουν όπλα στους Ουκρανούς για να αμυνθούν από τους ρωσικούς βομβαρδισμούς, αλλά να βγάζουν ανούσιες δηλώσεις υποστήριξης για τα παιδιά που έπεφταν νεκρά από σφαίρες ή ασιτία στη Γάζα.

Είδαμε τους Ευρωπαίους ηγέτες – και ορθά – να ανοίγουν την αγκαλιά τους στους 6 εκατομμύρια Ουκρανούς πρόσφυγες.

Αλλά τους είδαμε να κλείνουν τα σύνορα και να βγάζουν πύρινους λόγους για την «εισβολή» -έτσι την είπαν- 1,5 εκατομμυρίου Σύριων.    

Σήμερα λοιπόν εμφανίζονται οι ηγέτες της ακροδεξιάς και κάνουν αυτό που έκαναν οι φασίστες προκάτοχοί τους στον μεσοπόλεμο. 

Εκμεταλλεύονται τις αντιφάσεις, την υποκρισία, τη δειλία και την αδυναμία των νεοφιλελεύθερων πολιτικών των τελευταίων 35 χρόνων, για να μας πείσουν ότι ο μόνος δρόμος είναι η βία και ο κυνισμός.

 Και στην Ελλάδα εκπρόσωποι αυτής της ακροδεξιάς ρητορικής δεν υπάρχουν μόνο σε περιθωριακά κόμματα, αλλά και στην ίδια την κυβέρνηση, με βασικούς εκφραστές τους υπουργούς υγείας και μετανάστευσης, που έχουν πια εγκαταλείψει τον αντισημιτισμό της νιότης τους και έχουν υιοθετήσει την πιο ακραία φιλοπόλεμη ρητορική.

Και αυτό το καινούργιο τρομακτικό κεφάλαιο που ανοίγει, σε αυτόν τον νέο – αλλά και τόσο παλιό – κόσμο, έχει μια σταθερά παντού : Το δίκαιο του ισχυρού.

 Από την Ανατολή ως τη Δύση και από το Βορά έως το Νότο.

Και σε ότι αφορά τη Δύση από την οποία προσδοκούσαμε τουλάχιστον τον σεβασμό σε ένα στοιχειώδες πλαίσιο κανόνων και διεθνούς Δικαίου, τι βλέπουμε;

Τις απειλές για τη Γροιλανδία, την παράνομη επέμβαση στη Βενεζουέλα, τη στήριξη της γενοκτονίας στη Γάζα, και εσχάτως τον Αμερικανό Πρόεδρο, μαζί με τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό να προχωρούν σε μια καταστροφική πολεμική επιχείρηση στο Ιράν, που βυθίζει την ευρύτερη περιοχή όλο και περισσότερο στον πόλεμο και στη βία.

Αυτό που κάποτε λέγαμε Δύση και αισθανόμασταν, αν όχι ευτυχείς τουλάχιστον ασφαλείς να ανήκουμε εκεί, έχει πλέον μετατραπεί σε άγρια Δύση.

Χωρίς κανόνες, χωρίς λογοδοσία και με μόνο γνώμονα τα εξόφθαλμα συμφέροντα των ισχυρών.

Και παρακολουθώντας το δημόσιο διάλογο στη χώρα μας γι’ αυτόν τον πόλεμο, διαπιστώνεις ότι απουσιάζουν οι στοιχειώδεις παραδοχές.

Το ένα και στέρεο δεδομένο, πριν πάμε στις προθέσεις και τους σκοπούς, ομολογημένους και ανομολόγητους.

Ότι η επίθεση του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών είναι παράνομη και παραβιάζει τις αρχές του διεθνούς δικαίου.

Και αυτό το λένε ευτυχώς, απολύτως ξεκάθαρα ο Πρωθυπουργός της Ισπανίας, αλλά και ο Γάλλος Πρόεδρος.

Δεν τολμά όμως ούτε να το ψελλίσει ο Έλληνας πρωθυπουργός.

          Δεν τολμά καν να πει ότι υπήρχε διπλωματικός δρόμος για τον έλεγχο των πυρηνικών του Ιράν. Και ότι ο Τραμπ ήταν αυτός που αποχώρησε από τη Συμφωνία το 2018.

Αντ’ αυτού είπε ρητά ότι «η ασφάλεια της ναυσιπλοίας και η σταθερότητα περνάνε από τον έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν».

Δηλαδή αυτό που ζούμε – με τους χιλιάδες Έλληνες εγκλωβισμένους σε εμπόλεμες ζώνες. Με τους 20,000 ναυτικούς και τα 200 δεξαμενόπλοια εγκλωβισμένα – συμβάλλει στην ασφάλεια τη ναυσιπλοίας και τη σταθερότητα;

Και θέλω με αυτήν την ευκαιρία να πω ότι οι σκέψεις μας είναι με αυτούς τους ανθρώπους και να καλέσω την κυβέρνηση να πράξει ό,τι χρειάζεται για την ασφαλή και άμεση επιστροφή τους στην Ελλάδα.   

Φίλες και φίλοι,

Ο κος Μητσοτάκης δυστυχώς αποδεικνύεται μνημείο αμοραλισμού και υποτέλειας.

Θα θυμάστε, όσο Πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν ο Μπάιντεν, πόσο επικριτικός ήταν ο ίδιος για τον Τραμπ.

Ακόμη και στις προσωπικές επιθέσεις που συχνά εξαπέλυε εναντίον μου χρησιμοποιούσε το όνομα Τραμπ και το χαρακτηρισμό Τραμπισμός, ως βρισιά και κατηγορία εις βάρος μου.

Και σήμερα εμφανίζεται ως πρόθυμος γελωτοποιός του Βασιλιά. Να σέρνεται στους διαδρόμους των Συνόδων του ΝΑΤΟ, εκλιπαρώντας αναξιοπρεπώς για μια συγκαταβατική του ματιά.

Να υπερασπίζεται και να δικαιολογεί τις πιο ακραίες επιλογές.

Όπως έκανε στην περίπτωση της Βενεζουέλας- που δήλωσε ότι δεν είναι η ώρα να μιλήσουμε για το διεθνές δίκαιο.

Και όπως κάνει και τώρα, χωρίς να εκτίθεται ο ίδιος, αλλά αναθέτοντας τη «βρώμικη δουλειά» στα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ και τις ακροδεξιές εφεδρείες του.

Που από σημαιοφόροι της «σωστής πλευράς της ιστορίας» έγιναν σταυροφόροι της «ισχυρής πλευράς της ιστορίας». 

Και επαναλαμβάνουν ξανά και ξανά και ξανά ότι δεν υπάρχει άλλη επιλογή για την Ευρώπη και ειδικά για την Ελλάδα, από τη στήριξη των ισχυρών.

Όσο και να παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.

Όσα εγκλήματα και να διαπράττουν.

Μια νέα εκδοχή της φράσης There Is No Alternative -Δεν Υπάρχει Εναλλακτική- που ζήσαμε τα προηγούμενα χρόνια με τη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση.     

Και το πιο θλιβερό είναι ότι οι πρωτοστάτες της εθνικής υποτέλειας, επιχειρούν να εμφανίσουν εμάς -που υποστηρίζουμε το διεθνές δίκαιο, τη σταθερότητα και την ειρήνη, αλλά και μια Ελλάδα ισχυρή και αξιοπρεπή που υπερασπίζεται αξίες και αρχές- είτε ως συμμάχους του θεοκρατικού και καταπιεστικού καθεστώτος του Ιράν, είτε ως ανεύθυνους που οδηγούμε τη χώρα σε κινδύνους.

Γνώριμη όμως μας είναι και η τακτική αυτή και οι προαγωγοί της.

Είναι οι ίδιοι που δεν δίστασαν να μας καταγγείλουν για τη Συμφωνία των Πρεσπών, ενώ γνώριζαν πόσο επωφελής είναι για τα εθνικά μας συμφέροντα.

Οι ίδιοι που μας χαρακτήρισαν εθνική εξαίρεση, όταν εκείνοι αποτέλεσαν τη μοναδική εξαίρεση στις κυβερνήσεις της Μεταπολίτευσης, που εγκατέλειψε την πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, μετατρέποντας τη χώρα σε πειθήνιο σύμμαχο, που λέει ναι σε όλα.

Οι ίδιοι που τώρα δε διστάζουν να βαφτίζουν ρεαλισμό την καταστροφή.

Τον πόλεμο.

Τον θάνατο.

Και επικίνδυνη ανευθυνότητα το διάλογο, τη διπλωματία, την επιδίωξη της ειρήνης.

Θέλω λοιπόν, σήμερα από εδώ, από την Κοζάνη, να στείλω ένα ξεκάθαρο μήνυμα:

Εμείς είμαστε οι ρεαλιστές,

εμείς είμαστε η σταθερότητα για τον τόπο

εμείς είμαστε η ασφάλεια για τον κάθε πολίτη.

Και ανεύθυνη κι επικίνδυνη είναι η κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Γιατί ρεαλιστής είναι αυτός που έχει την πατριωτική ευθύνη να προστατεύει τη χώρα του, ώστε να μην βρεθεί στη δίνη του πολέμου.

Και επικίνδυνα ανεύθυνος είναι αυτός που επιδίδεται σε πατριδοκάπηλες κορώνες τη στιγμή που καθιστά τη χώρα του μέρος του προβλήματος, για να κάνει το χατίρι στους ισχυρούς.

Ρεαλισμός είναι να οικοδομείς συμμαχίες στη βάση του διεθνούς δικαίου.

Ανευθυνότητα είναι να αναζητάς προστάτες και να κάνεις το παν για την εύνοιά τους, θυσιάζοντας το διεθνές δίκαιο και δημιουργώντας νέους εχθρούς.

Ρεαλισμός είναι να πιστεύεις ότι μόνο ο ιρανικός λαός και οι αγώνες του, μπορούν να οδηγήσουν τη χώρα στη δημοκρατία, όσο δύσκολο και αν είναι αυτό.

Επικίνδυνη ανευθυνότητα είναι να πιστεύεις ότι η δημοκρατία μπορεί να στεριώσει στο Ιράν με στρατιωτικές επεμβάσεις και υπό τη σημαία του Τραμπ και του Νετανιάχου.

Σκοτώνοντας παιδιά και αμάχους.      

Που αλήθεια πέτυχε αυτό ;

Στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν, στη Λιβύη ή στη Συρία ;

Δεν μάθαμε από το πάθημα της διάλυσης αυτών των κρατών και την εξάπλωση της τρομοκρατικής τζιχάντ σε όλη την Ευρώπη ;

Ή μήπως αποτελεί προστασία και ασφάλεια η πιθανότητα και η χώρα μας πλέον να είναι στο στόχαστρο τέτοιων ομάδων;

Ρεαλισμός, σε μια τέτοια περίοδο που η Ανατολική Μεσόγειος φλέγεται και η Κύπρος δέχεται επιθέσεις, θα ήταν για παράδειγμα η σύγκληση της Συνόδου των Ευρωπαϊκών Χωρών του Νότου, πριν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Με σαφή μηνύματα τόσο για τη στήριξη της Κύπρου, όσο και για την ανάγκη να αποκτήσει επιτέλους η ΕΕ πολιτική για τη Μέση Ανατολή και το Παλαιστινιακό.

Ρεαλισμός θα ήταν η στήριξη Συνόδου ΕΕ-Ανατολικής Μεσογείου.

Ειδικά τώρα που η αμερικανική διπλωματία στην περιοχή, πάει από αποτυχία σε αποτυχία και υπάρχει χώρος για την ευρωπαϊκή.  

Και όχι η επικίνδυνη ανευθυνότητα να βαφτίζεις την αμερικανική πρόταση για πενταμερή διάσκεψη δική σου, χωρίς τις παραμικρές εγγυήσεις από τον Τραμπ.

Και να κομπάζεις επειδή η Ελλάδα συμμετέχει στο πολεμικό μέτωπο ΗΠΑ-Ισραήλ, ή επειδή ο κ Νετανιάχου σε συμπεριλαμβάνει στο εξάγωνο μέτωπο που ανακοίνωσε, λίγες ώρες πριν την επέμβαση στο Ιράν.

Ρεαλισμός είναι να κρατάς τη χώρα σου μακριά από το πολεμικό μέτωπο και να υπερασπίζεσαι πάντα – και όχι αλά καρτ- το διεθνές δίκαιο.

Όπως έκανε με σαφήνεια ο Ισπανός Πρωθυπουργός.

Παρά το γεγονός ότι η χώρα του δεν κινδυνεύει άμεσα όπως εμείς, από τις επιπτώσεις του πολέμου.

Και δεν έχει την Κύπρο, ένα κομμάτι του ελληνισμού, στην καρδιά της σύρραξης.

Και προφανώς είναι αυτονόητο ότι θα έπρεπε να ανταποκριθούμε στο αίτημα της Κύπρου για αμυντική στήριξη.

Και ορθώς το πράξαμε.

Όπως ορθώς στείλαμε Patriot στην Κάρπαθο.

Αλλά την ίδια στιγμή είναι ανεύθυνο να δίνεις γραμμή σε ΜΜΕ μιλούν για την Ελλάδα ως εγγυήτρια δύναμη.

Και για ενεργοποίηση του ενιαίου αμυντικού δόγματος.  

Ο πόλεμος στην περιοχή δεν πρέπει να γίνει αφορμή να εγκαταλείψουμε τη λύση του Κυπριακού ή να παγιωθεί η διχοτόμηση, το αντίθετο.

Πρέπει να αποτελέσει καμπάνα κινδύνου.

Για να αγωνιστούμε για μια επανενωμένη και ομόσπονδη Κύπρο, χωρίς εγγυητές και κατοχικά στρατεύματα.

Γιατί μόνο μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ μπορεί να εξασφαλίσει ειρήνη και σταθερότητα. 

Και μόνο μια «αυτόνομη Ευρώπη», που είναι και το σύνθημα της Κυπριακής Προεδρίας της ΕΕ, μπορεί σε αυτό να συνεισφέρει.

Αντιθέτως η ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ μόνο σε νέους κινδύνους μπορεί να οδηγήσει. Καμία ασφάλεια και σταθερότητα δε μπορεί αυτή η προοπτική να επιφέρει στη πολύπαθη Κύπρο.

 Φίλες και φίλοι,

Δεν υποτιμώ καθόλου, κάθε άλλο, το πόσο σύνθετες είναι οι γεωπολιτικές εξελίξεις.

Στην Ιθάκη, άλλωστε αναφέρομαι εκτενώς στην ευθύνη που βαραίνει έναν πρωθυπουργό, όταν καλείται να πάρει αποφάσεις που αφορούν την ακεραιότητα και την κυριαρχία της χώρας του.

Και ξέρω καλά, ότι στα εθνικά θέματα – στις στιγμές κρίσης- δεν υπάρχουν απλοϊκές απαντήσεις.

Αλλά επίσης ξέρω ένα πράγμα: Το συμφέρον της πατρίδας μας, είναι η διαρκής υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου και των συμμαχιών που βασίζονται σε αυτό.

Αυτό εξασφαλίζει μια ρεαλιστική, ενεργητική και πολυδιάστατη ελληνική εξωτερική πολιτική.

Αυτή η πολιτική που κατάφερε την επίλυση της διαφοράς μας με τη Βόρεια Μακεδονία, που εξασφάλισε την προστασία των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων το 2018 απέναντι στο Barbaros και που πέτυχε το πλαίσιο ευρωπαϊκών κυρώσεων στην Τουρκία, που ποτέ ο κ Μητσοτάκης δεν αξιοποίησε.

Αυτή θα πρέπει  να είναι η πυξίδα μας για δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού και για οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ μας με την Τουρκία.

Αν το ξεχάσουμε αυτό, αν αποδεχτούμε ότι το μόνο δίκιο είναι το δίκιο του ισχυρού προστάτη μας, θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να υποστούμε και τις συνέπειες της επιλογής μας.

Και αυτή η χώρα έχει πληρώσει πολύ ακριβά το συνδυασμό του αλαζονικού εθνικισμού και της εξάρτησης από προστάτες στο παρελθόν. 

Το πλήρωσε στη Μικρασιατική Καταστροφή.

Το πλήρωσε με τον Εμφύλιο.

Το πλήρωσε στην Κύπρο.

Το ξέρετε καλά όσοι από εσάς, εδώ στην Κοζάνη, έχετε προσφυγική καταγωγή.

Το ξέρει κάθε Έλληνας και Ελληνίδα που ανατρίχιασε με τις φωτογραφίες από τους πατριώτες κομμουνιστές στη μάντρα της Καισαριανής.

Το ξέρουν οι πολίτες της ανεξάρτητης, αλλά δυστυχώς ακόμα διαιρεμένης, Κύπρου.

Η πατριδοκαπηλία δεν έχει σχέση με τον πατριωτισμό.

Και εξυπηρετεί πάντοτε τα συμφέροντα του αντιπάλου.

Η δε υποτέλεια στους «προστάτες» οδηγεί σε εθνικές καταστροφές.

Φαντάζομαι όμως τον αντίλογο:

Μπορεί η Ελλάδα, να κάνει κάτι άλλο από το να υποταχτεί;

Η απάντηση είναι Ναι.

Μπορεί.

Όχι μόνο επειδή είναι το σωστό.

Αλλά διότι ειδικά σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί το δίκαιο του ισχυρού, το χειρότερο που μπορεί να κάνει μια χώρα είναι να αφήνει τον φόβο να καθοδηγεί την εξωτερική της πολιτική.

Και να φαίνεται αδύναμη.

Είναι άραγε αδύναμη η Ισπανία του Σάντσεθ που διεκδίκησε το συμφέρον της χώρας του ;

Και δυνατή η Γερμανία του Μερτς, που στάθηκε χλωμός και άφωνος μπροστά στις προσβολές του πλανητάρχη στο Οβάλ γραφείο ;

Και σας θυμίζω ότι ο Ισπανός πρωθυπουργός δεν δρα από κάποια δήθεν αριστερή ιδεοληψία.

Τα συμφέροντα του λαού του υπερασπίζεται.

Γιατί έμαθε από το πάθημα της εμπλοκής της χώρας του στον πόλεμο του Ιράκ από την Ισπανική Δεξιά πριν 22 χρόνια.

Που οδήγησε σε ένα φρικτό τρομοκρατικό χτύπημα στη Μαδρίτη, με σχεδόν 200 νεκρούς και 2000 τραυματίες.

Σήμερα, λοιπόν, ενόψει αυτών των δραματικών εξελίξεων, θα πρέπει εμείς εδώ στην Ελλάδα να επαναξιολογήσουμε τη στρατηγική μας πυξίδα.

Δεν υπάρχει η πολυτέλεια να περιμένουμε λύσεις από την Ουάσιγκτον, τις Βρυξέλλες ή οπουδήποτε αλλού.

Πρέπει να γίνουμε εμείς πιο ισχυροί, προκειμένου να προασπίσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα.

Και πιο ανθεκτικοί ως κοινωνία απέναντι στις κρίσεις που υπάρχουν και σε αυτές που έρχονται.

Για να παραμείνουμε πυλώνας ειρήνης, ασφάλειας και ανάπτυξης σε ένα ολοένα και πιο ασταθές περιβάλλον.

Αυτό σημαίνει να επανακαθορίσουμε τόσο τους στόχους μας, όσο και τις σαφείς κόκκινες γραμμές, σε όλους τους κρίσιμους τομείς της εξωτερικής και αμυντικής μας πολιτικής.

Και αυτό αφορά και την αμυντική μας συνεργασία με τις ΗΠΑ.

Και το λέω ξεκάθαρα:

Κόκκινη γραμμή πρέπει να είναι η μη χρήση των στρατιωτικών μας εγκαταστάσεων για επιχειρήσεις που μπορούν να θέσουν τη χώρα μας σε άμεσο κίνδυνο.      

Και επειδή γνωρίζω ότι θα σηκώσει συζήτηση η ξεκάθαρη αυτή μου τοποθέτηση :

Καλώ οποιονδήποτε Έλληνα πατριώτη και δημοκράτη να αναρωτηθεί αν θεωρεί ότι ευνοεί τα ελληνικά συμφέροντα και την ασφάλεια του ελληνικού λαού, το να δίνουμε σήμερα λευκή επιταγή στον Τραμπ.

Και αυτό το λέω εγώ, ο Έλληνας Πρωθυπουργός που στη θητεία του αναβάθμισε τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.

Αλλά δούλεψα και δουλέψαμε για σχέσεις σε αμοιβαία επωφελή βάση, χωρίς λευκές επιταγές.

Δυστυχώς, όμως, η σημερινή κυβέρνηση περιόρισε πολύ τα περιθώρια διαπραγμάτευσης της Ελλάδας.

Όπως γράφω και στην Ιθάκη, για χρόνια η αμερικανική ηγεσία ζητούσε από την Κυβέρνησή μας την ανανέωση της Σούδας σε πενταετή αντί για ετήσια βάση.

Ποτέ δεν καταλήξαμε, διότι δεν εξασφαλίσαμε για την Ελλάδα, τα ανταλλάγματα που δικαιούται.

Ο κος Μητσοτάκης, όμως, μέσα σε δύο χρόνια έδωσε όχι μόνο τη Σούδα αλλά και άλλες πέντε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης.

Όχι για πέντε χρόνια αλλά επ’ αόριστο και χωρίς κανένα αντάλλαγμα για την Ελλάδα.

Τα είχαμε πει τότε, αλλά δεν υπήρξε κανένας δισταγμός.

Και ποιο ήταν το όφελος τη χώρας μας από αυτές τις γενναιόδωρες παραχωρήσεις ;

H ακύρωση του αγωγού Eastmed,

η πώληση των F16 στην Τουρκία,

η χλιαρή αμερικανική αντίδραση στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο,

και καμία αμερικανική αντίδραση όταν το Oruc Reis και τουρκικά πολεμικά έφταναν έξω από τη Ρόδο και το Καστελόριζο,

όπως και καμία αμερικανική αντίδραση στην ακύρωση από την Τουρκία του ηλεκτρικού καλωδίου στην Κάσο.

Φίλες και φίλοι

Συντρόφισσες και σύντροφοι

Ο πόλεμος είναι για τους πολλούς τραγωδία, αλλά για λίγους, ελάχιστους, είναι ευκαιρία.

Το ξέρουμε όλοι αυτό από την ίδια μας την πείρα τα τελευταία χρόνια όπου η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει παραδώσει τη χώρα στα καρτελ και ιδιαίτερα σε αυτά της ενέργειας.

Όπου ο πόλεμος της Ουκρανίας τους έδωσε την ευκαιρία για μια πρωτοφανή κερδοσκοπική επέλαση. 

Βασισμένη στην αφαίμαξη εκατομμυρίων νοικοκυριών.  

Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί και αμείλικτοι.

 Το ρεύμα στην Ελλάδα είναι 11% ακριβότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Ακόμα κι αυτή όμως είναι μια παραπλανητική εικόνα, αν συνυπολογίσουμε την αγοραστική δύναμη των Ελλήνων.

 Τότε, με βάση τα δεδομένα της Eurostat, θα δούμε ότι το πραγματικό κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος για τους καταναλωτές στην Ελλάδα είναι 40% ακριβότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Είμαστε η 4η ακριβότερη χώρα μεταξύ των 27 της Ε.Ε.

Κι αυτό δεν είναι «επίτευγμα» μόνο του Πούτιν ή του Ζελένσκι.

Είναι κυρίως κατόρθωμα του κυρίου Μητσοτάκη.

Ο οποίος έχει βαρύτατες ευθύνες για την παράδοση της ΔΕΗ στη συμμαχία των καρτέλ και την κερδοσκοπία.

Για τη βίαιη απολιγνιτοποίηση, καταστροφική  τόσο για την ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας, όσο και για τη Δυτική Μακεδονία.

Και για την παράδοση βέβαια της περιοχής σας στην αδιαφορία, τον οικονομικό μαρασμό, το κοινωνικό αδιέξοδο.

Αυτές οι πολιτικές προδιαγράφουν το θολό μέλλον της περιοχής σας και της χώρας, αν ο πόλεμος συνεχιστεί.

Και αν δεν αντισταθούμε στη κυβέρνηση Μητσοτάκη και στις αντικοινωνικές πρακτικές της, ένα νέο κύμα ακρίβειας απειλεί την Ελλάδα.

Και κυρίως τα πιο ευάλωτα κοινωνικά στρώματα.

Ο πόλεμος πιέζει ήδη προς τα πάνω τις τιμές του πετρελαίου, και οι προβλέψεις για το πού θα φτάσουν μόνο αισιόδοξες δεν είναι.

Και αν δεν ληφθούν μέτρα η σκιά του θα πέσει στα σούπερ μάρκετ και στα είδη άμεσης ανάγκη για τα νοικοκυριά.

Δεν μπορούμε, λοιπόν, να περιμένουμε με σταυρωμένα χέρια το «μοιραίο».

Η προάσπιση της πατρίδας και του ελληνισμού δεν απαιτεί μόνο την απαραίτητη αμυντική ασπίδα.  

Απαιτεί και τη δημιουργία μιας ενεργειακής ασπίδας.

Που είναι ασπίδα για την οικονομία, την παραγωγή, τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις.

Και ασπίδα κατά της ακρίβειας.

Με ριζική αλλαγή του ρόλου της ΔΕΗ, από συμμέτοχο και συνένοχο της κερδοσκοπίας, σε σύμμαχο της κοινωνίας και των νοικοκυριών.

Όπως επί διακυβέρνησής μας, που η τιμή του ρεύματος δεν αυξήθηκε ούτε κατά ένα ευρώ επι τεσσεράμισι ολόκληρα χρόνια.

Αλλά και με την άμεση λειτουργία της μονάδας Πτολεμαΐδα 5, που πληροί όλες τις σύγχρονες προδιαγραφές, όχι με εισαγόμενο φυσικό αέριο, αλλά με τα λιγνιτικά αποθέματα της περιοχής.

Και επιτρέψτε μου στο σημείο αυτό ένα σχόλιο:

Που είναι το Σχέδιο για τη Δίκαιη Μετάβαση, που επεξεργαστήκαμε με την ΕΕ;

Πώς αξιοποιούνται οι πόροι που προορίζονταν για την περιοχή σας;

Τι απέγινε η στήριξη των ενεργειακών κοινοτήτων;  

Πού βρίσκονται τα μέτρα που το Σχέδιο προέβλεπε για τις επενδύσεις και το αύριο στη Δυτική Μακεδονία. Για να μη γίνει η περιοχή σας έρημη χώρα;

Για μια Μετάβαση, με δυο λόγια, με κοινωνικό πρόσημο;

Την ξέρετε την απάντηση.

Ο κύριος Μητσοτάκης, εξυπηρετώντας μεγάλα συμφέροντα, έσπευσε να κλείσει βίαια τους λιγνίτες το 2021, ενώ το Σχέδιο προέβλεπε ότι αυτό θα γινόταν το 2028, αφού πρωτίστως είχαν ληφθεί μια σειρά από μέτρα.

Έσπευσε όμως να πετάξει στον κάλαθο των αχρήστων κάθε πρόβλεψη και δέσμευση με κοινωνικό πρόσημο.  

Εξαγγελίες του αέρα για δίκαιη μετάβαση και μετά από πέντε χρόνια μόνο το 8% από το σχετικό κονδύλι έχει εκταμιευτεί.

Για όλη τη χώρα μάλιστα.

Αυτή είναι η ζοφερή πραγματικότητα.

Η ενεργειακή ασπίδα απαιτεί επίσης μια δέσμη μέτρων, που μπορούν να θεμελιώσουν ένα καθεστώς ενεργειακής ασφάλειας και να αλλάξουν τη ζωή τη δική σας αλλά και εκατομμυρίων Ελλήνων.

Απαιτεί συγκεκριμένα βήματα προς την ενεργειακή δημοκρατία.

Το Ινστιτούτο μας έχει αναλάβει, επεξεργάζεται και θα ανακοινώσει σύντομα έναν επιστημονικά άρτιο και κοινωνικά δίκαιο οδικό χάρτη.

Ο πόλεμος όμως δεν περιμένει.

Η κερδοσκοπία δεν περιμένει.

Οι ανάγκες δεν περιμένουν.

Γι’ αυτό σήμερα, από δω από την Κοζάνη, θέλω να ανακοινώσω κάποιες σημαντικές προτάσεις για τέσσερα μέτρα άμεσης ανάγκης, αλλά και προοπτικής.

Που εντάσσεται σε ένα ενιαίο όραμα για την εγκαθίδρυση της ενεργειακής δημοκρατίας όχι μόνο στη Δυτική Μακεδονία αλλά σε ολόκληρη τη χώρα.

Πρώτον: Δωρεάν ενέργεια για τη Δυτική Μακεδονία. 

Προτείνουμε ένα εγγυημένο πακέτο για 20 χρόνια, δωρεάν ενέργειας για κάθε νοικοκυριό στις περιοχές απολιγνιτοποίησης μέσα από φωτοβολταϊκά πάρκα κοινοτικής ιδιοκτησίας και μέσα από εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό.

Παράλληλα, εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας σε κοινοτικό επίπεδο, ώστε η δωρεάν ενέργεια να είναι σταθερή και αξιόπιστη.

Επίσης, την ένταξη κάθε νοικοκυριού σε συνθήκες ενεργειακής φτώχειας στις περιοχές απολιγνιτοποίησης, σε σχήματα συλλογικής αυτοπαραγωγής, με πλήρη κάλυψη του κόστους συμμετοχής από δημόσιους πόρους.

Και τέλος, την απόδοση όλων των εκτάσεων που αποδεσμεύονται από τον λιγνίτη σε νέους αγρότες για καλλιέργεια.

Δεύτερον: Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο αναβάθμισης των ενεργειακών Κοινοτήτων.

 Σήμερα, σχεδόν το 20% των Ελλήνων δεν μπορεί να ζεστάνει το σπίτι του. Το 40-45% ζει με ληξιπρόθεσμους λογαριασμούς. Και η απάντηση δεν είναι τα επιδόματα αλλά η αλλαγή ενεργειακής δομής.

Προτείνουμε εθνικό στρατηγικό σχέδιο, στα πρότυπα χωρών όπως η Ολλανδία, που θα φέρει τις ενεργειακές κοινότητες στο 15% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας την επόμενη πενταετία, με 200.000 πολίτες να συμμετέχουν ενεργά και τουλάχιστον 50.000 ευάλωτα νοικοκυριά να μπουν σε σχήματα συλλογικής αυτοπαραγωγής.

Με δέσμευση τουλάχιστον 10% του νέου ηλεκτρικού χώρου ανά Περιφέρεια για ενεργειακές κοινότητες ευρείας βάσης.

Αυτό σημαίνει: μείωση 40-70% ετησίως στον λογαριασμό ρεύματος κάθε νοικοκυριού που συμμετέχει.

Τέλος προβλέπουμε την απλοποίηση της αδειοδότησης, με σύσταση ενιαίας υπηρεσίας για τις ενεργειακές κοινότητες, ώστε να τελειώσει η γραφειοκρατική ομηρία.

Τρίτον: Φθηνή ενέργεια στους δήμους.

Με υποχρεωτική σύσταση ενεργειακής κοινότητας σε κάθε δήμο άνω των 10.000 κατοίκων· μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο του REPowerEU, που η κυβέρνηση προσποιείται ότι δεν υπάρχει.

Στόχος: Κάλυψη τουλάχιστον 15% των ενεργειακών αναγκών δημοτικών υποδομών μέσα στην επόμενη πενταετία. Φθηνότερη ύδρευση και άρδευση.

Αλλά και κάτι ακόμα: Θέσπιση, σε κάθε δήμο, δομή στήριξης για την ενεργειακή φτώχεια, ειδικής υπηρεσίας που θα εντάσσει ευάλωτα νοικοκυριά σε ενεργειακές κοινότητες, θα βοηθά στην ενεργειακή αναβάθμιση σπιτιών, θα φροντίζει ώστε κανείς να μην μένει στο κρύο.

Τέταρτον : Ρήτρα ανταπόδοσης από τις μεγάλες επενδύσεις.

Η κυβέρνηση σχεδιάζει το Giga Data Center στη Δυτική Μακεδονία. Ένα γιγάντιο υπολογιστικό κέντρο. Μια ενεργοβόρος επένδυση 2,3 δισεκατομμυρίων ευρώ, στον χώρο του Αγίου Δημητρίου.

Πρώτα από όλα η ενέργεια που θα απαιτηθεί θα πρέπει να παράγεται εξολοκλήρου από τους κατασκευαστές και όχι να απορροφά τη δική σας ενέργεια.

Επίσης, με βάση την αρχή της ανταποδοτικότητας στα νοικοκυριά των περιοχών που θα φιλοξενήσουν αυτές τις υποδομές θα πρέπει να προβλεφθεί η παροχή δωρεάν της βασικής τους ενέργειας.

Και τέλος η θερμότητα που θα παράγεται στα συστήματα ψύξης να αξιοποιηθεί για να τροφοδοτήσει τα δίκτυα τηλεθέρμανσης της περιοχής.

Δωρεάν βασική ενέργεια στα νοικοκυριά των περιοχών που φιλοξενούν αυτές τις υποδομές.

Φίλες και φίλοι,

Η Δυτική Μακεδονία μπορεί να γίνει η πρωτεύουσα της ενεργειακής δημοκρατίας στην Ελλάδα. Η ζωντανή απόδειξη ότι η μετάβαση δεν σημαίνει αποκλεισμό, αλλά συμμετοχή.

Και δεν χρειάζεται να φανταστούμε πώς γίνεται· αρκεί να κοιτάξουμε γύρω μας.

Η Ισπανία θέσπισε εθνικό πλαίσιο για τις ενεργειακές κοινότητες, με δημόσια χρηματοδότηση και εξασφαλισμένη πρόσβαση στις δημοπρασίες ανανεώσιμης ενέργειας.

Η Πολωνία κινητοποίησε 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ για οικονομική αναδιάρθρωση και νέες θέσεις εργασίας στις ανθρακικές περιοχές της.

Η Ολλανδία στηρίζει ενεργειακούς συνεταιρισμούς με επιδοτήσεις εκκίνησης και ρυθμιστικές απλοποιήσεις, και βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες με τις περισσότερες ενεργειακές κοινότητες στην Ευρώπη.

Το θεσμικό πλαίσιο υπάρχει. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες το προβλέπουν. Οι τεχνολογίες είναι ώριμες. Οι πόροι διαθέσιμοι. Οι πολίτες έτοιμοι.

Αυτό που λείπει είναι ένα: η πολιτική βούληση.

Μέσα σε δύσκολους καιρούς, σε μεγάλες φορτούνες για τη χώρα αποδείξαμε ένα πράγμα.

¨Ότι κάθε στιγμή, σε κάθε δυσκολία όσο μεγάλη κι αν ήταν, η έγνοια και η βούλησή μας ήταν το δημόσιο συμφέρον, όχι τα συμφέροντα των λίγων αλλά των πολλών.

Το πατριωτικό συμφέρον.

Έτσι πορευτήκαμε και έτσι συνεχίζουμε.

Με μεγαλύτερη πείρα, με αίσθηση της ευθύνης για το λαό και τη πατρίδα και πάνω από όλα με εντιμότητα.

 Με την ανάγκη για έναν νέο πατριωτισμό.

Ηθικό και κοινωνικό, ως προς την Πολιτεία που θέλουμε.

Διεκδικητικό και βασισμένο στο διεθνές δίκαιο, ως προς τα εθνικά μας συμφέροντα.

Έτσι θα πορευτούμε και στα νέα μας ταξίδια σε φουρτουνιασμένες θάλασσες.

Μαζί με σας, τους ανήσυχους πολίτες, τους δημοκρατικούς και προοδευτικούς πολίτες, συνταξιδιώτες.

Γιατί και θέλουμε και μπορούμε.

Να μην αποδεχτούμε τον πόλεμο ως φυσικό φαινόμενο.

Την κερδοσκοπία και την άγρια εκμετάλλευση ως κανόνα της ζωής μας.

Τη φτώχεια και την εγκατάλειψη ως το «γραφτό» και τη «μοίρα» μας.

Και θέλουμε και μπορούμε:

Να ονειρευτούμε μια άλλη Ελλάδα.

Να σχεδιάσουμε μια άλλη Ελλάδα.

Να ενωθούμε για μια άλλη Ελλάδα.

Να αγωνιστούμε για μια άλλη Ελλάδα.

Και να νικήσουμε.

Σας ευχαριστώ

Η εκδήλωση λαμβάνει χώρα στη Στέγη Ποντιακού Πολιτισμού, όπου για το ιστορικό και το πολιτικό αποτύπωμα του βιβλίου θα συζητήσουν οι: Σωκράτης Βατάλης (Πολιτικός Μηχανικός), Ευγενία Γάκη (Εκπαιδευτικός), Θόδωρος Καρυπίδης (Πρώην Περιφερειάρχης – Δημοσιογράφος), Θέμης Μουμουλίδης (Σκηνοθέτης-συγγραφέας) και Στέφανος Μπαλταγιάννης (Διευθυντής ΕΣΥ). Στη συνέχεια θα ακολουθήσει ομιλία του Αλέξη Τσίπρα.

Την παρουσίαση και στον συντονισμό της εκδήλωσης κάνει η Γεωργία Λοτσοπούλου.

Η Αθηναϊδα Νέγκα του ζήτησε να μοιραστεί με τους τηλεθεατές αναμνήσεις από τα Χριστούγεννα της παιδικής του ηλικίας, να αποκαλύψει ποιό είναι το αγαπημένο του βιβλίο αλλά και πώς θα νιώσει αν κάποιο από τα παιδιά του θελήσει να ασχοληθεί με την πολιτική.

Το Μέγαρο Μαξίμου προκαλεί δέος. Πως ήταν για εσάς την πρώτη φορά που μπήκατε εδώ; Δεν ήσασταν Πρωθυπουργός.

Ναι, δεν θα έπρεπε να προκαλεί δέος. Και η προσπάθεια την οποία έχουμε κάνει με τον χώρο αυτόν, ο οποίος δεν είναι και τόσο μεγάλος -εδώ βρισκόμαστε στον χώρο υποδοχής-, είναι να είναι όσο το δυνατόν πιο ανοιχτός και φιλόξενος. Προσπαθώ συνήθως, όταν βλέπω σχολεία τα οποία περνούν απ’ έξω στα πλαίσια των εκπαιδευτικών επισκέψεων που κάνουν, ιδίως τα σχολεία της επαρχίας που έρχονται στην Αθήνα, όποτε έχω τη δυνατότητα να προσκαλώ τα παιδιά να μπαίνουν μέσα στο κτήριο, να το βλέπουν, να καταλαβαίνουν που παίρνονται οι σημαντικές αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή τους. Αλλά η αλήθεια είναι ότι κι εγώ πρώτη φορά μπήκα στο Μέγαρο Μαξίμου το 1990 -ήμουν 22 ετών- όταν ο πατέρας μου έγινε Πρωθυπουργός. Τότε δεν φανταζόμουν, για να σας είμαι ειλικρινής, ότι θα επέστρεφα σε αυτό το γραφείο με άλλη ιδιότητα.

Θυμάστε εκείνη την ημέρα που μπήκατε πρώτη φορά στο Μέγαρο Μαξίμου και τι σας είπε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης;

Κοιτάξτε, ήταν μία δύσκολη εποχή. Θέλω να σας θυμίσω -θα θυμούνται ίσως οι παλαιότεροι- ότι ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης έγινε Πρωθυπουργός μετά από τρεις απανωτές εκλογικές αναμετρήσεις, με έναν εκλογικό νόμο της απλής αναλογικής τότε, με 151 βουλευτές, έχοντας φτάσει στο 47%. Νομίζω ότι υπήρχε μία αίσθηση μεγάλης ανακούφισης από τον ίδιο, αλλά και από όσους είχαν κοπιάσει για να γίνει αυτό.

Αλλά, βέβαια, επειδή η πραγματικότητα και η καθημερινότητα της πολιτικής είναι αμείλικτη -το θυμάμαι κι εγώ πολύ καλά- πολύς χρόνος να απολαύσει κανείς τη στιγμή δεν υπάρχει. Αλλά συχνά προσπαθώ να παίρνω λίγο χρόνο με το να κάθομαι μόνος μου στο γραφείο, να συνειδητοποιώ το βάρος της ευθύνης αλλά και τη μοναδικότητα της στιγμής.

Ανά πάσα χρονική στιγμή η χώρα έχει έναν Πρωθυπουργό -κάποια στιγμή ελπίζω να έχει και μία Πρωθυπουργό, να δούμε κάποια στιγμή και την πρώτη γυναίκα Πρωθυπουργό- και αυτό νομίζω ότι βάζει τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση: να αναλογίζεται κανείς τη σημασία του αξιώματος, την ευθύνη την οποία αναλαμβάνει και το γεγονός ότι ανά πάσα στιγμή αναμετριέται με τις προσδοκίες εκατομμυρίων πολιτών, ασχέτως αν αυτοί σε έχουν ή δεν σε έχουν ψηφίσει.

Δύσκολες μέρες για έναν Πρωθυπουργό, τι σημαίνει αυτό για την οικογένειά του; Θα σας ρωτήσω πώς το βιώσατε ως γιος και ως Πρωθυπουργός, που φέρνει το πρόβλημα ενδεχομένως στο σπίτι. Δεν ξέρω αν το πηγαίνετε στο σπίτι το πρόβλημα ή αν το κρατάτε μέσα σας.

Ο πατέρας μου ήταν πολύ καλός στο να κρατάει τα προβλήματα της πολιτικής μακριά από το σπίτι. Βέβαια, μιλάμε για άλλες εποχές. Νομίζω ότι σήμερα οι πολιτικοί και οι οικογένειές τους είναι πολύ πιο εκτεθειμένοι στη δημοσιότητα, στην καλή αλλά πρωτίστως και στην κακή δημοσιότητα. Και η πρώτη μου ευθύνη είναι να προστατεύσω την οικογένειά μου, τη γυναίκα μου, τα τρία μου παιδιά, από αυτήν την υπερβολική έκθεση και από τα συχνά κακοπροαίρετα σχόλια, τα οποία θα γίνονται. Διότι ο πολιτικός, εν προκειμένω ο Πρωθυπουργός, απολαμβάνει και τα θετικά αυτής της επιλογής την οποία κάνει, η οικογένεια συνήθως έχει να διαχειριστεί πρωτίστως τα αρνητικά.

Διότι η απόφαση αυτή, της ενασχόλησης με την πολιτική, είναι μεν μια προσωπική απόφαση, που την παίρνει το πρόσωπο που πολιτεύεται, όμως, δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη στήριξη της οικογένειας.

Ναι, επτά χρόνια στο Μέγαρο Μαξίμου. Τα παιδιά σας είναι μεγάλα, αλλά κάποια χρόνια χάσατε. Δεν ξέρω αν τα χάσατε πραγματικά, κάνω μία υπόθεση, δεν ήσασταν ίσως ο τυπικός μπαμπάς, που επιστρέφει κάποια στιγμή το απόγευμα στο σπίτι και βλέπει τα παιδιά του ή συζητά ή έχει τη δυνατότητα να ταξιδέψουν μαζί, να τα δει εκεί που είναι και σπουδάζουν. Σας λείπει αυτό το κομμάτι;

Στις 10 Ιανουαρίου συμπληρώνονται δέκα χρόνια από τότε που εκλέχθηκα Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας. Νομίζω ότι εκείνο το βράδυ άλλαξε για τα καλά και η δική μου ζωή και η ζωή της Μαρέβας, αλλά και της Σοφίας, του Κωνσταντίνου και της Δάφνης. Ήταν μία εκλογή ελαφρώς αναπάντεχη τότε, ενδεχομένως και για εμάς. Όμως γνωρίζαμε από εκείνη τη στιγμή ότι οι ζωές μας δεν θα ήταν πια ίδιες. Και για αυτό πήραμε αυτή την απόφαση συλλογικά, αναλογιζόμενοι και τις αρνητικές επιπτώσεις που θα είχε στην οικογενειακή μας ζωή.

Πιστεύω ότι δεν έχασα πολλά από τις σημαντικές στιγμές των παιδιών μου. Κάπου υπήρχε και ένα καλό, ότι τα δύο μεγάλα μου παιδιά ήταν ήδη αρκετά μεγάλα όταν άλλαξα ρυθμούς στην πολιτική μου ενασχόληση.

Και πάντα πιστεύω ότι και εγώ και η Μαρέβα προτεραιοποιούσαμε τις στιγμές των παιδιών μας. Προσπαθούσαμε, όταν ήταν μικρά, στο σχολείο, να μην χάνουμε σχολική γιορτή, να μην χάνουμε σχολικούς αγώνες, να τα πηγαίνουμε στο σχολείο όποτε είχαμε αυτή τη δυνατότητα. Οπότε νομίζω ότι ήμαστε ως οικογένεια αρκετά χορτασμένοι από όμορφες οικογενειακές στιγμές.

Και τώρα, όποτε μπορούμε -τα Χριστούγεννα είναι κατ’ εξοχήν μία οικογενειακή γιορτή-, δεν είναι εύκολο να βρεθούμε και οι πέντε μας μαζί, διότι και τα τρία παιδιά είναι στο εξωτερικό, εκτιμούμε όμως εκείνες τις στιγμές που θα μπορέσουμε να βρεθούμε μαζί στο σπίτι, να «κλέψουμε» κάποιες μέρες για να πάμε κάπου, όπου μπορούμε, μαζί.

Είναι ιδιαίτερες στιγμές αυτές και προφανώς τις εκτιμούμε γιατί δεν είναι πολλές. Οπότε φροντίζουμε να τις αξιοποιούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Χριστούγεννα στην οικογένεια Μητσοτάκη. Δεν ξέρω αν θυμάστε ιστορίες από την οικογένεια του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και ιστορίες από την οικογένεια του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Θα μείνω περισσότερο στις δεύτερες, γιατί νομίζω ότι όταν κάποιος κάνει τη δική του οικογένεια οι υπόλοιπες μνήμες πια, θα έλεγα, σε ένα βαθμό και λογικό είναι να ξεθωριάζουν. Θυμάμαι πολύ καλά τα πρώτα Χριστούγεννα με τη Σοφία, με την πρώτη μας κόρη, όταν είχε γεννηθεί, έξι μηνών ήταν τότε, γεννήθηκε Ιούνιο, τα Χριστούγεννα του ’97, να φοράει ένα ωραίο πράσινο βελούδινο φόρεμα και να ανοίγει τα πρώτα της δώρα.

Το καλό είναι ότι έχουμε και υλικό βιντεοσκοπικό και καθόμαστε και τα χαζεύουμε -έχω ψηφιοποιήσει όλα τα βίντεο, τα οποία τραβούσα εκείνη την εποχή ως χαζομπαμπάς. Και νομίζω ότι καθώς προχωρά ο χρόνος διανθίζονται οι μνήμες, προστίθενται παιδιά, εμπειρίες, ταξίδια.

Θυμάμαι ένα μεγάλο ταξίδι που είχαμε κάνει οικογενειακώς τις ημέρες των Χριστουγέννων -ήταν το 2010, νομίζω- είχαμε καταφέρει να φτάσουμε μέχρι τη νότια Παταγονία, ένα ταξίδι το οποίο σχεδιάζαμε πάρα πολύ καιρό.

Και νομίζω ότι πράγματι αυτό το οποίο λένε, ότι οι εμπειρίες τελικά μπορεί να έχουν μεγαλύτερη αξία από τα υλικά αγαθά, ακριβώς αυτές οι στιγμές, οι μνήμες, οι φωτογραφίες, τις οποίες συχνά αναπολούμε, μας κάνουν να συνδεόμαστε ακόμα περισσότερο με τους ανθρώπους που αγαπάμε πολύ.

Οπότε οι γιορτές των Χριστουγέννων είναι μία ευκαιρία να αναπολήσουμε, θα έλεγα, αυτές τις όμορφες αναμνήσεις και να «χτίζουμε» κάθε χρόνο τις καινούριες μας εμπειρίες.

Είχατε δύο πολύ αγαπημένους γονείς, πρότυπο οικογένειας. Εγώ θα σας ρωτήσω τι χαρακτηριστικά προσωπικότητας έχετε πάρει από τη Μαρίκα και ποια από τον Κωνσταντίνο, γιατί ήταν δύο διαφορετικές προσωπικότητες. Εκείνη εκρηκτική, εκφραστική και συναισθηματική, ενώ ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ένας άνθρωπος ιδιαίτερα ψύχραιμος.

Δίκιο έχετε, ήταν αρκετά διαφορετικές προσωπικότητες, με τον τρόπο τους όμως, ένα πολύ δεμένο και αγαπημένο ζευγάρι.

Πιστεύω ότι έχω πάρει και τον συναισθηματισμό της μητέρας μου, άσχετα αν μερικές φορές μπορεί να μην το δείχνω τόσο πολύ, αλλά σίγουρα αυτό το οποίο αποκαλείτε «την ψυχραιμία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη», θα έλεγα ότι η ψυχραιμία είναι ένα χαρακτηριστικό το οποίο απαιτείται να έχεις όταν αναλαμβάνεις αυτή την πολύ σημαντική ευθύνη του να είσαι Πρωθυπουργός. Δεν έχεις άλλη επιλογή, διότι ασχέτως της πίεσης που αισθάνεσαι και είναι πολλές οι στιγμές που αισθανόμαστε μεγάλη πίεση, οφείλεις να τιθασεύσεις εκείνη τη στιγμή τα συναισθήματά σου.

Ξέρω πολύ καλά, από εμπειρία, ότι τις περισσότερες φορές που έχω αντιδράσει συναισθηματικά το έχω μετανιώσει, οπότε αναπολώ πάντα στη μνήμη μου, τις στιγμές που μπορεί να θέλω να «υπακούσω» στην παρόρμηση της στιγμής, ότι μάλλον δεν είναι η καλύτερη συμβουλή αυτή.
Και βέβαια, εάν εγώ δεν είμαι ψύχραιμος τότε πώς θα εκπέμψω ψυχραιμία στην υπόλοιπη ομάδα; Ειδικά όταν διαχειριζόμαστε κρίσεις ή πολύ δύσκολες στιγμές.

Αγαπημένο σας βιβλίο του 2025;

Αγαπημένο βιβλίο του 2025, το βιβλίο το οποίο διαβάζω τώρα. Έχει πολύ ενδιαφέρον. Είναι το βιβλίο το οποίο πήρε το φετινό Booker Prize. Λέγεται «Flesh», «Σάρκα». Στα αγγλικά το διαβάζω, δεν έχει ακόμα μεταφραστεί. Έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον.

Και δεν μπορώ να μην ευλογήσω τα γένια μου αν δεν διαφημίσω το βιβλίο του Αλέξη Πατέλη, «Η Μεγάλη  Επιστροφή», το οποίο περιγράφει μέσα από την, θα έλεγα, πολύ διεισδυτική ματιά ενός ανθρώπου που ήταν δίπλα μου τα τελευταία πέντε χρόνια, αυτή τη μεγάλη προσπάθεια ανάταξης της αξιοπιστίας και της διεθνούς εικόνας της Ελλάδος.

Αν ένα από τα παιδιά σας θέλει να μπλέξει με την πολιτική, τι θα πείτε; Θα σας έρθει ταμπλάς ή θα χαρείτε;

Νομίζω ότι θα πρέπει να κάνουμε κάποιες πολύ σοβαρές συζητήσεις. Αλλά νομίζω ότι όλοι οι γονείς, και εγώ και η Μαρέβα, θέλουμε τα παιδιά μας να είναι ευτυχισμένα και να κάνουν κάτι το οποίο να είναι δημιουργικό και ουσιαστικό.

Και βέβαια, να πούμε και κάτι: ότι η ενασχόληση με την πολιτική δεν είναι ο μόνος τρόπος να προσφέρεις. Υπάρχουν πολλοί άλλοι τρόποι να προσφέρεις στα κοινά, δεν είναι υποχρεωτικό ότι πρέπει κάποιος να πολιτεύεται. Πάρα πολλοί άνθρωποι επιλέγουν έναν σκοπό, συμπληρωματικό στην κύρια ενασχόλησή τους, και αφιερώνουν πολύ χρόνο, πολύ κόπο και πολλή προσπάθεια και ενίοτε και χρήμα στα ενδιαφέροντά τους, τα οποία όμως με κάποιο τρόπο βοηθούν την κοινωνία: από κυρίες και κυρίους που μπορεί να μαγειρεύουν σε ένα συσσίτιο απόρων, μέχρι ανθρώπους που ασχολούνται ενεργά με την κοινωνία των πολιτών και επιλέγουν, παραδείγματος χάρη, να προσφέρουν μέσω του εθελοντισμού.

Και αυτό είναι μία ευρύτερη ενασχόληση με τα κοινά. Μας λέει ότι τελικά δεν μπορεί να τα περιμένουμε όλα από το κράτος αλλά κάπως κι εμείς ας κοιτάξουμε τι μπορούμε να κάνουμε και να βοηθήσουμε τους συνανθρώπους μας.

Αλλά ένας κανόνας είναι απαράβατος και ισχύει κι όταν, θα έλεγα, επιλέγω ανθρώπους για την πολιτική: πρέπει να έχουν κάνει κάτι πριν μπουν στην πολιτική. Πρέπει να έχουν «κολλήσει ένσημα». Πρέπει να έχουν δουλέψει.

Δεν θεωρώ ότι το να μπεις στην πολιτική στα 25 σου, ας πούμε, και να μην έχεις καταλάβει τι σημαίνει να έχεις αφεντικό, τι σημαίνει να χτυπάς κάρτα, να πηγαίνεις στο γραφείο σου νωρίς, να έχεις παραδοτέα, να βγάζεις τα προς το ζην, να ιδρώνεις τη φανέλα, για να το πω πολύ απλά, με το να ξεκινήσεις χαμηλά σε μία δουλειά και να προσπαθήσεις να ανέβεις, θεωρώ ότι αυτή η εμπειρία είναι απολύτως απαραίτητη για όποιον θέλει να ασχοληθεί με τα κοινά.

Το ίδιο προφανώς ισχύει και για τα παιδιά μου, αν ποτέ κάποιο ή κάποια επιλέξει να ασχοληθεί με την πολιτική.

Πρόκειται για τον τρίτο τόμο της σειράς «Απλά μαθήματα ιστορίας», που βασίζεται στα μαθήματα Ιστορίας που δίδασκε ο κ. Γεωργιάδης στην «Ελληνική Αγωγή».

Το βιβλίο καταγράφει την εντυπωσιακή πορεία της Ρώμης, από τη μυθική της γέννηση έως τη σταδιακή κατάρρευση της δυτικής αυτοκρατορίας και ο κ. Γεωργιάδης τόνισε ότι στόχος του είναι να κάνει την μάθηση ευχάριστη, γιατί «αν την ώρα που μαθαίνεις περνάς καλά, θα συνεχίσεις».

Αναφερόμενος γενικότερα στην ιστορία, επισήμανε ότι είναι η πιο εστιασμένη στο μέλλον επιστήμη, γιατί από τη μελέτη της συμπεριφοράς των ανθρώπων στο παρελθόν, μπορεί κανείς να καταλάβει πώς είναι πιθανόν να συμπεριφερθούν σήμερα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, έννοια κλειδί για την άνοδο της Ρώμης είναι η πειθαρχία, «γιατί κανένα είδος μεγαλείου δεν μπορεί να κατακτηθεί χωρίς πειθαρχία». Σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, επισήμανε ότι «έχουμε θεοποιήσει τη διαμαρτυρία» και αναφέρθηκε στα μπλόκα των αγροτών, οι οποίοι, όπως είπε, λένε ότι δεν θα δουν τον πρωθυπουργό και ζητάνε να καταργηθεί το χρηματιστήριο ενέργειας που είναι ευρωπαϊκός θεσμός.

Υπογράμμισε, εξάλλου, ότι η πολιτική του συμπεριφορά έχει επηρεαστεί από τη γνώση της Ιστορίας, γιατί πιστεύει ότι «τις νίκες της παίρνουν οι ομάδες, όχι οι μονάδες» και ότι «δεν είναι ένδειξη αδυναμίας να πειθαρχείς στον αρχηγό, αλλά ένδειξη ισχύος».

Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων πριν από την εκδήλωση, τόνισε ότι «όσα διαβάσατε ότι δήθεν απεντάχθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης είναι παραμύθια. Δεν έχουμε χάσει από το Ταμείο Ανάκαμψης ούτε ένα ευρώ». Πρόσθεσε πως «στο τέλος του Ιουνίου του ‘26 θα έχουμε παραδώσει όλα μας τα έργα, και εδώ στη Θεσσαλονίκη, θα έχουμε μεταξύ πολλών άλλων σπουδαίων έργων, το Κέντρο Ανοσοθεραπείας».

Μεταξύ όσων παρακολούθησαν την εκδήλωση ήταν, και ο διευθύνων σύμβουλος της Pfizer, ‘Αλμπερτ Μπουρλά, στον οποίο ο κ. Γεωργιάδης έκανε ιδιαίτερη αναφορά, επισημαίνοντας ότι η επιτυχή του πορεία από τη Θεσσαλονίκη στη κορυφή του κόσμου είναι πηγή υπερηφάνειας για όλους.

Το «παρών» στην εκδήλωση έδωσαν οι υφυπουργοί Μακεδονίας-Θράκης, Κώστας Γκιουλέκας, Ανάπτυξης, Σταύρος Καλαφάτης, Παιδείας, Νικόλαος Παπαϊωάννου, οι βουλευτές της ΝΔ, Θεόδωρος Καράογλου, Δημήτρης Κούβελας, Στράτος Σιμόπουλος, Γιώργος Γιωργαντάς, Διαμαντής Γκολιδάκης, ο συντονιστής του γραφείου του πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, Γιάννης Παπαγεωργίου, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης, ο αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης, Κώστας Γιουτίκας, ο πρύτανης του ΑΠΘ, Κυριάκος Αναστασιάδης.

Στην ομιλία του, με τίτλο «το “μετέωρο βήμα” του Ανθρώπου και της Ανθρωπότητας μπροστά στο κρίσιμο ζήτημα της πρόσφορης χρήσης των σύγχρονων μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης», ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός και Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών επισήμανε, μεταξύ άλλων, πως «ουδείς νομιμοποιείται να υποτιμήσει, και πολύ περισσότερο να παραβλέψει, τις ενδεχόμενες αρνητικές επιπτώσεις των επιδόσεων της Τεχνητής Νοημοσύνης αν εκτιμηθούν εσφαλμένως τα όρια των δυνατοτήτων της και, προεχόντως, αν η χρήση των οιονεί “παντοδύναμων” μέσων της αποβεί εις βάρος του Ανθρώπου και της Ανθρωπότητας σε πλανητικό επίπεδο, και δη σε καίριους τομείς όπως η Οικονομία καθώς και η Γεωπολιτική και η Γεωστρατηγική συνύπαρξη και συνδημιουργία μεταξύ Κρατών».

Ολόκληρη η ομιλία του Προκόπη Παυλόπουλου

«Εισαγωγή

Με την νέα αυτή μελέτη του, ήδη πολυγραφότατου από πλευράς όγκου αλλά και ποιότητας, Καθηγητή και πρώην Υπουργού κ. Παναγιώτη Ρουμελιώτη, η οποία έχει τον τίτλο «Τεχνητή Νοημοσύνη: Ο Αγώνας ΗΠΑ – Κίνας για την Πρωτοκαθεδρία» (εκδ. Παπαζήση, 2025), αναδεικνύονται, συνδυαστικώς, αφενός η πολυπρισματικότητα και το πολυδιάστατο της επιστημονικής αλλά και της πολιτικής του κατάρτισης και σκέψης. Και, αφετέρου, η πληρότητα και η διορατικότητά του ως ολοκληρωμένου ερευνητή και αναλυτή στο πεδίο της προσέγγισης της επιρροής της, ραγδαίως εξελισσόμενης, τεχνολογίας της Τεχνητής Νοημοσύνης επί των εν γένει γεωοικονομικών, γεωπολιτικών και γεωστρατηγικών συσχετισμών ανά τον κόσμο, κυρίως δε μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας και με στόχο καθεμιάς τους να κατακτήσει την εν προκειμένω «πρωτοκαθεδρία». Η κατά τ’ ανωτέρω θεματική και προσέγγιση αποκτούν σήμερα τόσο μεγαλύτερη σημασία, όσο ναι μεν ουδείς νομιμοποιείται να παραβλέψει τις τεράστιες, ευεργετικές για τον Άνθρωπο και την Ανθρωπότητα, δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης, ιδίως μάλιστα καθ’ ο μέτρο εξελίσσεται με γεωμετρική πρόοδο κατ’ εξοχήν στην εποχή του Κβαντικού Υπολογιστή αλλά και των ανυπολόγιστων ακόμη τεχνολογικών προοπτικών του. Πλην όμως ουδείς νομιμοποιείται να υποτιμήσει, και πολύ περισσότερο να παραβλέψει, τις ενδεχόμενες αρνητικές επιπτώσεις των επιδόσεων της Τεχνητής Νοημοσύνης αν εκτιμηθούν εσφαλμένως τα όρια των δυνατοτήτων της και, προεχόντως, αν η χρήση των οιονεί «παντοδύναμων» μέσων της αποβεί εις βάρος του Ανθρώπου και της Ανθρωπότητας σε πλανητικό επίπεδο, και δη σε καίριους τομείς όπως η Οικονομία καθώς και η Γεωπολιτική και η Γεωστρατηγική συνύπαρξη και συνδημιουργία μεταξύ Κρατών, και κατά κύριο λόγο μεταξύ δυνάμεων της εμβέλειας των ΗΠΑ και της Κίνας. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι σήμερα κάτι παραπάνω από ορατό – κατά μείζονα λόγο εκ του ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη το 2023 αντιπροσώπευσε μόνο το 7% (189 δισ. δολάρια) των τεχνολογιών αιχμής, ενώ για το 2033 προβλέπεται ότι το ποσοστό αυτό θα φθάσει ή και θα ξεπεράσει το 29% (4,77 τρισ. δολάρια)- αν αναλογισθεί κανείς ότι από την μία πλευρά η μη ενδεδειγμένη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε αυτό το επίπεδο είναι πιθανό να θέσει -αν δεν το έχει κάνει ήδη- σε μεγάλο κίνδυνο τόσο την παγκόσμια κοινωνική συνοχή μεταξύ Λαών και Κρατών όσο και την ίδια την παγκόσμια Ειρήνη. Και, από την άλλη πλευρά, το Διεθνές Δίκαιο, άλλοτε «οχυρό» της Διεθνούς Νομιμότητας, τελεί υπό καθεστώς υπαρξιακής διακινδύνευσης λόγω της καταλυτικής αποδυνάμωσής του εξαιτίας της φύσης της Οικονομικής Παγκοσμιοποίησης και της εντεύθεν σταδιακής εδραίωσης, επίσης σε πλανητικό επίπεδο, μίας μορφής «επικυριαρχίας» του «οικονομικού» επί του «θεσμικού».

Ι. Η φύση και τα όρια των σύγχρονων μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο κ. Ρουμελιώτης δίνει, ευθύς εξ αρχής, με τεκμηριωμένο τρόπο το στίγμα της φύσης και των ορίων των μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης, ακόμη και των πιο προηγμένων, με βάση την ορθή παραδοχή ότι τα μέσα αυτά δεν είναι σε θέση να υποκαταστήσουν πλήρως τον Άνθρωπο. Και δη τον Άνθρωπο ως homo sentiens, με δεδομένο το ότι τα μέσα της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι επιτρεπτό να έχουν, και πάλι βεβαίως μέχρις ενός ορίου, ως μέτρο σύγκρισης τον homo sapiens.

Α. Το διάνυσμα μεταξύ Νοημοσύνης και Συνείδησης

Πραγματικά, κατά την απολύτως κρατούσα στις Επιστημονικές Κοινότητες θέση και σήμερα -παρά την εμφάνιση και την απροσδιόριστων ακόμη διαστάσεων προοπτική εξέλιξης του Κβαντικού Υπολογιστή, καθώς και των εν δυνάμει σχεδόν απεριόριστων δυνατοτήτων του- γίνεται καθολικώς δεκτό ότι ο Άνθρωπος είναι το πιο «έξυπνο» ον μεταξύ των κάθε είδους όντων στον Πλανήτη, δοθέντος ότι είναι συνδυασμός homo sapiens και homo sentiens, άρα διαθέτει εκτός από Νοημοσύνη και Συνείδηση. Ενώ ακόμη και τα πιο εξελιγμένα Μεγάλα Νευρωνικά Δίκτυα (ΜΝΔ) διαθέτουν μόνο Τεχνητή Νοημοσύνη, οπωσδήποτε υψηλότατου βαθμού, που σε ορισμένες περιπτώσεις φαίνεται να δείχνει ότι είναι έτοιμα για την μεγάλη υπέρβαση προς την Τεχνητή Συνείδηση. Όμως δεν διακρίνεται στον ορίζοντα, και του απώτερου μέλλοντος, η προοπτική δημιουργίας και Τεχνητής Συνείδησης, υπό την ολοκληρωμένη επιστημονικώς σύλληψη της Συνείδησης, που και αυτή παραμένει, κατά μέγιστο βαθμό, ανεξερεύνητη.

1. Συνιστά κοινό τόπο ότι ο Άνθρωπος διατηρεί αναμφισβήτητα την πνευματική υπεροχή του έναντι κάθε άλλου, οιασδήποτε μορφής, όντος στον Πλανήτη επειδή, όπως επισημάνθηκε αμέσως προηγουμένως, είναι συνδυασμός homo sapiens και homo sentiens. Κατ’ ουσία, ο Άνθρωπος διαθέτει αφενός Νοημοσύνη, που του ανοίγει ένα απέραντο πεδίο Γνώσης. Και, αφετέρου, Συνείδηση, που μέσω της δια της Γνώσης -και όχι μόνο- σώρευσης εμπειρίας τον οδηγεί στην ενσυναίσθηση, στην αυτογνωσία και εν τέλει στην αυτεπίγνωση. Τούτο είναι επιστημονικό συμπέρασμα εξαγόμενο δια της συνδρομής πολλών Επιστημών, βεβαίως με την πρόσθετη διευκρίνιση ότι δεν γνωρίζουμε έως τώρα πλήρως πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος του Ανθρώπου -άρα δεν μπορούμε να τον δημιουργήσουμε, αφού συνιστά την πιο πολύπλοκη δομή που υπάρχει στο γνωστό σύμπαν, ένα προϊόν φυσικής εξέλιξης εκατομμυρίων ετών και αποτέλεσμα της συνδυασμένης δράσης των γονιδίων του και των εμπειριών του, ιδίων δε εκείνων οι οποίες διαμορφώνονται στο αρχικό στάδιο της ζωής του- κατ’ εξοχήν κατά την εμφάνιση και την εκκίνηση της διαδικασίας ενεργοποίησης της Συνείδησης. Και τούτο διότι είναι γενικώς αποδεκτό ότι υπάρχει συνέχεια μεταξύ ασυνειδήτου και συνειδητού στο πεδίο μίας γενικότερης σύλληψης της συνολικής οντολογικής υπόστασης της Συνείδησης. Υπό την έννοια ότι στην πράξη ο Άνθρωπος ενεργεί ξεκινώντας από την αφετηρία του ασυνειδήτου και φθάνει στο στάδιο του συνειδητού, οπότε και ολοκληρώνεται η διαδικασία πλήρους διέγερσης της Συνείδησης. Επέκεινα δε η από την πλευρά του εκκίνηση της αντίστοιχης διαδικασίας επιλογής της πράξης ή της παράλειψης ή κάθε άλλης μορφής συμπεριφοράς εκ μέρους του.

2. Η αλήθεια είναι ότι δεν γνωρίζουμε επαρκώς -και είναι άγνωστο το αν και πότε θα φθάσουμε στο επίπεδο μίας τέτοιας γνώσης, με τις επιστημονικές αντιλήψεις να είναι ως προς τούτο αντικρουόμενες- την δομή και τις πηγές του ασυνειδήτου, κατά συνέπεια δε την λειτουργία του μηχανισμού μετάβασης, και κατά κύριο λόγο της ποιοτικής, από το ασυνείδητο στο συνειδητό. Διευκρινίζεται λοιπόν ότι η επαρκής γνώση της δομής και της λειτουργίας της Νοημοσύνης, ως δυναμικού συνόλου γνωστικών δυνατοτήτων που επιτρέπουν στον Άνθρωπο μεταξύ άλλων να μαθαίνει, να κατανοεί και επέκεινα να δημιουργεί θέσεις, απόψεις και αντιλήψεις, έχει επιτρέψει την ανάδυση -και μάλιστα με ολοένα και μεγαλύτερη ένταση- της Τεχνητής Νοημοσύνης. Όλως αντιθέτως, η άκρως ελλιπής, κατά τ’ ανωτέρω, διείσδυση στα arcana του ασυνειδήτου και του συνειδητού, και της μεταξύ τους επικοινωνίας και σύνδεσης, καθιστά αδύνατη έστω και την grosso modo προσέγγιση της προοπτικής δημιουργίας Τεχνητής Συνείδησης. Για τις ανάγκες της παρέμβασής μου αυτής το μόνο στο οποίο μπορούμε να στηριχθούμε είναι μία περιγραφή της Συνείδησης. Επιλέγω δε ως πιο πρόσφατη και πρόσφορη εκείνη του Christof Koch (“The Feeling of Life Itself: Why Consciousness Is Widespread but Can’t Be Computed”, The MIT Press, 2019, σ.1): «Η Συνείδηση είναι εμπειρία…βιωμένη πραγματικότητα. Είναι η αίσθηση της ζωής καθαυτήν.». Πιο αναλυτικά ως Συνείδηση εκλαμβάνεται η ιδιότητα και ικανότητα του νευρικού συστήματος να δημιουργεί ένα σύνολο συναισθημάτων και πεποιθήσεων που οδηγούν στην αυτογνωσία, και για τον εαυτό μας αλλά και για ό,τι μας περιβάλλει. Επιπλέον, το μόνο το οποίο είναι με επαρκή βεβαιότητα επιστημονικώς τεκμηριωμένο συνίσταται στο ότι για την λειτουργία της Συνείδησης καταλυτική είναι η συμβολή των τεράστιου αριθμού νευρώνων που βρίσκονται στο ανθρώπινο σώμα, και κατά βάση στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Είναι δε εντελώς ουτοπικό οποιοδήποτε εγχείρημα αναζήτησης της λύσης αυτού του δήλιου προβλήματος της πεμπτουσίας του ασυνειδήτου και του συνειδητού μέσω της εξέλιξης της Τεχνητής Νοημοσύνης και του κατάλληλου προγραμματισμού στο μέλλον κάποιου εξαιρετικά «έξυπνου» «Μεγάλου Νευρωνικού Δικτύου» (ΜΝΔ), αφού ένας τέτοιος προγραμματισμός προϋποθέτει επαρκή γνώση των συντεταγμένων του προβλήματος προς επίλυση, άρα επαρκή γνώση του μηχανισμού ασυνειδήτου και συνειδητού η οποία, κατά τα προεκτεθέντα, δεν συντρέχει έστω και στοιχειωδώς.

Β. Τα «Μεγάλα Νευρωνικά Δίκτυα» και η λειτουργία της Συνείδησης

Συνακόλουθα, κανένα ΜΝΔ, συμπεριλαμβανομένων των «Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων» (ΜΓΜ), δεν διαθέτει Συνείδηση, έστω και σε αρχικό στάδιο. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι τα προαναφερόμενα ΜΝΔ είναι τόσο προηγμένα ώστε μπορούν να σωρεύουν, μέσω του κατάλληλου και διαρκώς εξελισσόμενου προγραμματισμού, τεράστιο όγκο Γνώσης. Και μέσω αυτής δύνανται, πάντα με τον κατάλληλο προγραμματισμό και αναπρογραμματισμό, να βοηθούν τον Άνθρωπο στην λύση εξαιρετικά δύσκολων προβλημάτων -μεταξύ άλλων κατά την αναζήτηση μεθόδων λήψης αποτελεσματικών και αποδοτικών αποφάσεων- πολλές φορές ύψιστης σημασίας για το μέλλον και την προοπτική κάθε Χώρας αλλά και ολόκληρου του Πλανήτη. Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι στο πεδίο αυτό αξιοποίησης της Τεχνητής Νοημοσύνης και σώρευσης Γνώσης τα ΜΝΔ και τα ΜΓΜ είναι σε θέση, υπό προϋποθέσεις που αφορούν την ραγδαία πρόοδο του προγραμματισμού τους, να υπερβούν, σε πολύ συγκεκριμένους βεβαίως τομείς, ακόμη και τον Άνθρωπο.

1. Ειδικώς στα όσα ακροθιγώς επισημάνθηκαν εισαγωγικώς ως προς την εν προκειμένω δυνατότητα και συμβολή του Κβαντικού Υπολογιστή πρέπει να προστεθούν, επεξηγηματικώς, και τα εξής: Ο Κβαντικός Υπολογιστής, που ακόμη βρίσκεται σε εμβρυακό ουσιαστικώς στάδιο αναφορικά με τις μελλοντικές του αποδόσεις σε μια τεράστια σειρά τεχνολογικών πεδίων, είναι προϊόν της Κβαντικής Τεχνολογίας και οι δυνατότητές του βαίνουν πολύ πέραν της τρέχουσας Τεχνητής Νοημοσύνης. Σε ό,τι δε αφορά την μεταξύ τους τεχνολογική διαφοροποίηση -με την απαραίτητη διευκρίνιση ότι οι ασχολούμενοι με την Κβαντική Τεχνολογία εν γένει δεν προσφεύγουν, τουλάχιστον προς το παρόν, στην Τεχνητή Νοημοσύνη- σε γενικές γραμμές μπορεί να υποστηριχθεί ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη κάνει την «μηχανή» πιο «έξυπνη», ενώ η Κβαντική Τεχνολογία, με πιο απτό παράδειγμα τον ίδιο τον Κβαντικό Υπολογιστή, την κάνει πιο «γρήγορη». Περαιτέρω -και συμπερασματικώς- η ταχύτητα του Κβαντικού Υπολογιστή μπορεί να ενισχύσει σε βαθμό που ουδείς δύναται να διανοηθεί την «εξυπνάδα» των μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης, κάνοντας μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα υπολογισμούς οι οποίοι έως σήμερα απαιτούσαν απείρως περισσότερο χρόνο. Άρα διασφαλίζοντας, μεταξύ άλλων, στα μέσα της Τεχνητής Νοημοσύνης αδιανοήτως μεγαλύτερες δυνατότητες ταχύτατου προγραμματισμού και αναπρογραμματισμού. Κάτι το οποίο μπορεί να συμβάλλει τα μέγιστα και στην διατύπωση προβλέψεων ή και στην εξεύρεση εντελώς νέων δρόμων σε όλο το φάσμα της επιστημονικής έρευνας, με τον ορίζοντα της σταδιακής εξέλιξης να εμφανίζεται ολοένα και πιο ευρύς στο άμεσο και, κυρίως, στο απώτερο μέλλον. Αυτό δε το οποίο καθίσταται μάλλον βέβαιο είναι ότι ο Κβαντικός Υπολογιστής προσδίδει εντελώς άλλες, απροσδιόριστων προοπτικών, δυνατότητες αξιοποίησης της Τεχνολογίας στο ειδικότερο πεδίο της Θεωρίας των Παιγνίων και, κατ’ επέκταση, στις πολυδιάστατες εφαρμογές της. Συμπερασματικώς, σε ό,τι αφορά τα σύγχρονα μέσα της Τεχνητής Νοημοσύνης και τις δυνατότητές τους -άρα και τους εξ αυτών εν δυνάμει κινδύνους- τα πάντα εξαρτώνται από τον προγραμματισμό τους και τις αντίστοιχες στοχεύσεις των προγραμματιστών τους. Κατά τούτο είναι εξαιρετικά επίκαιρη και εύστοχη η ρήση του Καθηγητή κ. Θεοδόση Τάσιου: «Δεν φοβάμαι την Τεχνητή Νοημοσύνη, αρκεί να την “ταΐσουμε” σωστά». Κάτι που, ταυτοχρόνως, παραπέμπει, υπό την ευρεία έννοια βεβαίως, στο γνωστό απόφθεγμα του Nicolas Dàvila για τις αρνητικές παρεμβάσεις της Τεχνολογίας, «ο Θεός δημιουργεί τα εργαλεία και ο διάβολος τις μηχανές».

2. Όμως και παρά το ότι ουδείς νομιμοποιείται, κατά τα προπαρατεθέντα, να αμφισβητήσει τις έως τα όρια του επιστημονικού δέους εξελίξεις κατά την αξιοποίηση του Κβαντικού Υπολογιστή, τίποτα -και με κάθε υπόθεσης και μορφής προβλέψεις- δεν επιτρέπει έστω και την στοιχειώδη υπόνοια ότι ο Κβαντικός Υπολογιστής και οι εφαρμογές του θα καταστήσουν εφικτή την μετάβαση και υπέρβαση της Τεχνολογίας από το στάδιο της Τεχνητής Νοημοσύνης σε εκείνο της Τεχνητής Συνείδησης. Το βέβαιο είναι ότι ο Κβαντικός Υπολογιστής μπορεί να ωθήσει την Τεχνητή Νοημοσύνη πολύ πέραν των υπό τις παρούσες συνθήκες ορίων της, όχι όμως έως το σημείο που θα σήμαινε και την διάβαση του Ρουβίκωνα της Τεχνητής Συνείδησης. Όλα δείχνουν ότι η Κβαντική Τεχνολογία και ο Κβαντικός Υπολογιστής αδυνατούν, εκ φύσεως, να επιτελέσουν μία τέτοια αποστολή. Οπότε και εδώ ισχύει ο κανόνας -διεπιστημονικής ισχύος- «impossibilium nulla obligatio est». Σε ό,τι αφορά τα ακραία όρια των δυνατοτήτων της Τεχνητής Νοημοσύνης μέσα από τον συνδυασμό όλων των μέσων που διαθέτει σήμερα, ας προστεθεί και τούτο: Όπως παρατηρούν οι συγγραφείς του βιβλίου «Η θαυμαστή εποχή της νέας τεχνολογίας» (Erik Brynjolfsson, Andrew McAfee, μετ. Γιώργος Ναθαναήλ, εκδ. Κριτική, Αθήνα, 2016), παρά την σημαντική πρόοδο της Τεχνητής Νοημοσύνης κατά τα τελευταία χρόνια οι ερευνητές που καταπιάνονται με αυτό τον κλάδο δεν έχουν καταφέρει ακόμη να διαψεύσουν το, διατυπωμένο ήδη από την δεκαετία του 1980, περίφημο «παράδοξο του Μόραβεκ», από το όνομα του Hans Moravec, πρωτοπόρου στον τομέα της Ρομποτικής και Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Carnegie Mellon. Κατά το εν λόγω παράδοξο, «είναι σχετικά εύκολο να κάνει κανείς τους υπολογιστές να έχουν ικανοποιητική επίδοση στα τεστ ευφυΐας ή στους αγώνες σκακιού, αλλά δύσκολο έως αδύνατο να καταφέρει να αποκτήσουν τις δεξιότητες παιδιού ενός έτους, όσον αφορά τις αισθητηριακές και κινητικές δεξιότητες» (ιδίως, Hans Moravec, «Mind Children», Harvard University Press, 1990, και «Mere Machine to Transcendent Mind», Oxford University Press, 2000).

ΙΙ. Η διακινδύνευση, λόγω υπέρβασης των ορίων της Τεχνητής Νοημοσύνης και μη ενδεδειγμένης χρήσης των μέσων της, στα κρίσιμα πεδία της Γεωοικονομίας, της Γεωπολιτικής και της Γεωστρατηγικής

Ακριβώς λοιπόν στην προεκτεθείσα βάση των παραδοχών του σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη, ο κ. Παναγιώτης Ρουμελιώτης αναλύει, φυσικά μεταξύ άλλων, στην νέα μελέτη του τις πτυχές μιας εμφανούς αλλά και υποδόριας διακινδύνευσης, η οποία εκπορεύεται τόσο από την υπέρβαση των ορίων της Τεχνητής Νοημοσύνης όσο και από την μη ενδεδειγμένη χρήση των μέσων της στα κρίσιμα πεδία της Γεωοικονομίας, της Γεωπολιτικής και της Γεωστρατηγικής. Η επιλογή των πεδίων τούτων από τον συγγραφέα είναι πλήρως δικαιολογημένη, αφού οι σε αυτά παρεμβάσεις λόγω της διαστρέβλωσης του προγραμματισμού και, επομένως, της λειτουργίας των σύγχρονων μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να θέσει σε μέγιστο κίνδυνο -αν τούτο δεν έχει ήδη αρχίσει να συντελείται- την ίδια την εύθραυστη ισορροπία της Παγκόσμιας Οικονομίας καθώς και την Ειρήνη, επίσης παγκοσμίως. Όταν μάλιστα το διακύβευμα ως προς την Ειρήνη δεν εκπορεύεται από τα συμπτώματα μίας αναβίωσης του πάλαι ποτέ Ψυχρού Πολέμου μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αλλά από έναν, εντελώς πρωτόγνωρο στην ιστορία της Ανθρωπότητας, Παγκόσμιο Οικονομικό Πόλεμο, για την φύση του οποίου δεν υπάρχει τουλάχιστον απτή εμπειρία, γεγονός το οποίο καθιστά την παγκόσμια σκηνή ακόμη πιο δυστοπική αφού τούτο οδηγεί και στο συμπέρασμα ότι, όπως ήδη τονίσθηκε ακροθιγώς, δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζομε αν και κατά πόσον ένας τέτοιος Παγκόσμιος Οικονομικός Πόλεμος έχει πια περάσει την αφετηρία εκκίνησής του. Ειδικότερα:

Α. Η Τεχνητή Νοημοσύνη στο πεδίο της Γεωοικονομίας

Αποτελεί πια κοινό τόπο η διαπίστωση ότι τα μέσα της Τεχνητής Νοημοσύνης αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στην πορεία διαμόρφωσης και εξέλιξης ιδίως των σημαντικότερων συνιστωσών της Γεωοικονομίας, κατ’ εξοχήν σε μία εποχή υπερχειλούς Οικονομικής Παγκοσμιοποίησης και, επέκεινα, άκρατου ανταγωνισμού προεχόντως μεταξύ των ισχυρότερων Κρατών διεθνώς, όπως π.χ. μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Το μείζον ζήτημα έγκειται στο πώς τα μέσα της Τεχνητής Νοημοσύνης θα συγκλίνουν στην τόνωση της θετικής πλευράς της πορείας της Γεωοικονομίας, και όχι στην ανάδυση πολλαπλών και σύνθετων διαβρωτικών φαινομένων. Φαινομένων τα οποία στον βωμό της επικράτησης του οικονομικώς ισχυρότερου βυθίζουν σταδιακώς στο χάος την Παγκόσμια Οικονομία.

1. Είναι π.χ. πρόδηλο ότι τα μέσα της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να επιδράσουν ευεργετικώς στην αύξηση του ΑΕΠ -υπολογίζεται, βασίμως, ότι δια της κατάλληλης χρήσης των μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης έως το 2033 το Παγκόσμιο ΑΕΠ μπορεί να μεγεθυνθεί από 2,6% μέχρι τα 4,4% ή και κατά 7%- ιδίως των ασθενέστερων οικονομικώς Κρατών, μέσω του εξορθολογισμού του παραγωγικού τους μοντέλου προς όφελος της αειφόρου ανάπτυξης και της στήριξης του κοινωνικού ιστού, άρα της κοινωνικής συνοχής εν όλω. Και τούτο είναι ορατό:
α) Πρώτον, στον Πρωτογενή Τομέα, κατά βάση προς την κατεύθυνση της στήριξης της Γεωργίας και της παραγωγής πρώτων υλών με αντίστοιχη εξοικονόμηση πόρων και με αντίστοιχο σεβασμό στην Προστασία του Περιβάλλοντος, υφ’ όλες της τις εκφάνσεις.
β) Δεύτερον, στον Δευτερογενή Τομέα, με έμφαση στην βιομηχανία και την μεταποίηση, και πάλι με αντίστοιχη μείωση του κόστους παραγωγής και με μείωση των αρνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, κατά κύριο δε λόγο στο τόσο κρίσιμο για το μέλλον του Ανθρώπου και της Ανθρωπότητας πεδίο των εκπομπών «Αερίων του Θερμοκηπίου».
γ) Και, τρίτον, στον Τριτογενή Τομέα, ιδίως σε ό,τι αφορά:
γ1) Το εμπόριο, με κύριο στόχο την μείωση του κόστους των προϊόντων και την καταπολέμηση του πληθωρισμού.
γ2) Τις εν γένει υπηρεσίες, με κύριο στόχο την βελτίωση της ποιότητάς τους και την διασφάλιση της πρόσφορης πρόσβασης σε αυτές προς όφελος ολοένα και μεγαλύτερου αριθμού αποδεκτών προς την κατεύθυνση της διευκόλυνσης της κοινωνικής και της οικονομικής δραστηριοποίησής τους.
γ3) Την Δημόσια Διοίκηση, υπό την ευρεία του όρου έννοια, με κύριους στόχους την εμπέδωση της θετικής τους αποδοτικότητας, την πάταξη της γραφειοκρατίας, την εξυπηρέτηση και την προστασία της εμπιστοσύνης των διοικουμένων και την διασφάλιση όσο το δυνατόν πληρέστερης και αποτελεσματικής διαφάνειας.

2. Υπό τ’ ανωτέρω δεδομένα αναδεικνύονται και οι τομείς εκείνοι στον χώρο της Γεωοικονομίας, στο πλαίσιο των οποίων είναι επιτακτική η ανάγκη να επικεντρωθεί ο σχεδιασμός της προσπάθειας χρήσης των μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης κατά τρόπο που μπορεί να συντελέσει στην αποτροπή καίριων μειονεκτημάτων, τα οποία συνάγεται η αλόγιστη χρήση τους. Αναφέρονται, ενδεικτικώς βεβαίως:
α) Πρώτον, ο τομέας της μείωσης των επιπτώσεων της Τεχνολογικής Ανεργίας, ήτοι της μείωσης των απωλειών θέσεων εργασίας λόγω της χρήσης των πλέον εξελιγμένων μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης. Έτσι, ενώ εκτιμάται ότι στο άμεσο μέλλον θα απωλεσθούν περίπου 92 εκ. θέσεις εργασίας ανά τον κόσμο λόγω της χρήσης των μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης, θεωρείται εφικτή –και πάλι δια της χρήσης και του πρόσφορου προγραμματισμού των μέσων Τεχνητής Νοημοσύνης- η παράλληλη δημιουργία 170 εκ. νέων θέσεων εργασίας. Αριθμός ο οποίος δημιουργεί συνθήκες ακόμη και για την ουσιαστική αντιμετώπιση της ανεργίας γενικώς, δια της δημιουργίας συνθηκών κατά το δυνατόν πλήρους απασχόλησης.
β) Δεύτερον, ο τομέας της Προστασίας του Περιβάλλοντος κατά τ’ ανωτέρω: Η ορθολογική χρήση των μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να επιφέρει δραστική μείωση τουλάχιστον του ποσοστού των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα το οποίο οφείλεται αποκλειστικώς στην ίδια την χρήση των μέσων τούτων και που φθάνει το 3,9%.
γ) Και, τρίτον, ο τομέας των οικονομικών ανισοτήτων. Και τούτο διότι η προμνημονευόμενη χρήση των μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης για την ενίσχυση π.χ. του ΑΕΠ κάθε Κράτους οδηγεί σε πρόδηλες μορφές άκρατου ανταγωνισμού τόσο εντός κάθε Κράτους όσο και μεταξύ Κρατών διεθνώς. Γεγονός το οποίο έχει δραματικές επιπτώσεις από την μία πλευρά μεταξύ των μελών κάθε κοινωνικού συνόλου, που συνιστά εν δυνάμει κίνδυνο ακόμη και ρήξης του κοινωνικού ιστού με τις εντεύθεν συνέπειες. Και, από την άλλη πλευρά, μεταξύ Κρατών, ορισμένα από τα οποία οδηγούνται σε τέτοιο σημείο περιθωριοποίησης παγκοσμίως ώστε, κατ’ ουσία, πλήττεται η ίδια η υπόσταση της lato sensu Κυριαρχίας τους.

Β. Η Τεχνητή Νοημοσύνη στο πεδίο της Γεωπολιτικής και της Γεωστρατηγικής

Η εντυπωσιακή εξέλιξη των μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης στον, ευρύτερο, αμυντικό τομέα έχει επιφέρει -και θα επιφέρει πολύ περισσότερο στο μέλλον- αντιστοίχως ραγδαίες εξελίξεις στο πεδίο της Γεωπολιτικής και της Γεωστρατηγικής, με δεδομένο το γεγονός ότι τα ως άνω δύο πεδία δεν είναι επιτρεπτό να εξετάζονται εντελώς αυτοτελώς. Πολλώ μάλλον όταν η εξέλιξη του ενός έχει ευθείες συνέπειες στην δομή και λειτουργία του άλλου υπό συνθήκες αμφίδρομης επιρροής. Για παράδειγμα, η Γεωστρατηγική στηρίζεται κατά μέγιστο μέρος της στην Γεωπολιτική, ενώ η Γεωπολιτική διαμορφώνεται επίσης κατά το μέγιστο μέρος της στην βάση των διαθέσιμων κάθε φορά δεδομένων και προοπτικών της Γεωστρατηγικής.

1. Μία μορφή αυτής της αμφίδρομης επιρροής στον αμυντικό τομέα αναδύεται μέσα από την συνδρομή των μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης στις με ολοένα και εντεινόμενο ρυθμό οβιδιακές μεταμορφώσεις των οπλικών συστημάτων εν γένει.
α) Έτσι παράγονται πλέον, και με γεωμετρική σχεδόν πρόοδο, οπλικά συστήματα αυτόνομης δράσης- τα οποία στο μέλλον μπορούν να ενσωματώσουν ακόμη περισσότερα πυρηνικά και βιολογικά στοιχεία- αδιανόητης έως σήμερα καταστροφικής δύναμης, τόσο σε επίπεδο ανθρώπινων θυμάτων όσο και σε επίπεδο ζωτικών για την ειρηνική διαβίωση του κοινωνικού συνόλου υποδομών. Επιπροσθέτως, τα ως άνω οπλικά συστήματα αυτόνομης δράσης δημιουργούν διαρκώς πιο επικίνδυνες απειλές στο μέτρο που, ακριβώς επειδή το κόστος παραγωγής τους μέσω της Τεχνολογίας μειώνεται σταδιακώς, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και από ισχυρές οικονομικώς τρομοκρατικές οργανώσεις, καθιστώντας τις προαναφερόμενες απειλές πολλαπλώς και πολυπρισματικώς ασύμμετρες, κατ’ εξοχήν δια της οδού των πολύμορφων κυβερνοεπιθέσεων.
β) Από την άλλη πλευρά τα κατά τ’ ανωτέρω οπλικά συστήματα προσφέρουν, ανάλογα με την χρήση τους, και διόλου ευκαταφρόνητες δυνατότητες αποτροπής, πρωτίστως μέσω των κατάλληλων προειδοποιήσεων και των αποτελεσματικών μεθόδων αναχαίτισης επιθέσεων που μπορούν να προκαλέσουν συντριπτικά πλήγματα στον επιτιθέμενο. Όμως είναι προφανές ότι η χωρίς κανόνες λειτουργία των οπλικών αυτών συστημάτων διαμορφώνει, εκ των πραγμάτων, ένα τέτοιο ατέρμονο σπιράλ ανταγωνισμού παραγωγής και χρήσης τους είτε για επίθεση είτε για αποτροπή ώστε, εν τέλει, οι επιθέσεις εκδηλώνονται με ολοένα και πιο καταστροφικές μεθόδους τις οποίες είναι από δυσχερές έως αδύνατο να αντιμετωπίσει αποτελεσματικώς η αποτροπή. Το αποτέλεσμα είναι ο πόλεμος να κερδίζει διαρκώς έδαφος και, αντιθέτως, η προοπτική της Ειρήνης παγκοσμίως να υποχωρεί, όπως άλλωστε καταδεικνύει, δυστυχώς, με ενάργεια η πορεία των ταραγμένων καιρών μας. Μία πορεία που, επίσης δυστυχώς, τεκμηριώνει ότι οι όποιες τραγικές εμπειρίες του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου υποτιμώνται αενάως και οδηγούν στην κατάσταση μίας ανήκεστης, επιμηθεϊκής κοπής, λήθης.

2. Κάτω από αυτές τις συνθήκες επηρεάζεται αρνητικώς, και δη υπό διαφορετικές εκδοχές και εκφάνσεις, και η Γεωπολιτική εν συνόλω.
α) Και τούτο διότι από την μία πλευρά οι άλλοτε μακροπρόθεσμες στοχεύσεις της, ιδίως εκ μέρους των ισχυρών -π.χ. ΗΠΑ και Κίνας- υποχρεούνται να προσαρμοσθούν αναλόγως πάνω στην προκρούστεια κλίνη της συγκυρίας. Κάτι το οποίο ευνοεί και την καλλιέργεια συνθηκών αναπότρεπτης παγκόσμιας αστάθειας ως προς τους συσχετισμούς κάθε είδους. Και, από την άλλη πλευρά, τα ασθενέστερα οικονομικώς και τεχνολογικώς Κράτη γίνονται περισσότερο ευάλωτα αναφορικά με τις δυνατότητές τους να διαμορφώσουν μία έστω και στοιχειωδώς αυτοδύναμη γραμμή πλεύσης στην παγκόσμια σκηνή, με όλες τις εντεύθεν συνέπειες τόσο για την stricto sensu Κυριαρχία τους όσο και για την αποτελεσματική άσκηση των Κυριαρχικών Δικαιωμάτων τους.
β) Την κατά τα προεκτεθέντα γεωστρατηγική ανισορροπία εντείνει και, εν πολλοίς, αναζωπυρώνει ακαταπαύστως, φυσικά επί τα χείρω, και η «επικυριαρχία» του «οικονομικού» επί του «θεσμικού», για την οποία έγινε λόγος προηγουμένως. Διότι, όπως είναι ευνόητο, τα οικονομικώς ασθενέστερα Κράτη αδυνατούν πια να προβούν, ακόμη και κατ’ επίφαση, στην επιλογή έστω και των υπαρξιακών γι’ αυτά στόχων και, επέκεινα, στην χάραξη μίας κατ’ ελάχιστο αυτοδύναμης και αυτόνομης πορείας διεθνώς. Μέσα δε από την επώδυνη πραγματικότητα επίδειξης ισχύος εκ μέρους των ισχυρών του Πλανήτη έναντι των λιγότερο ισχυρών -και πολύ περισσότερο έναντι των ουσιαστικώς ανίσχυρων- οι μεταξύ τους ανισότητες, κάθε μορφής, διευρύνονται σε τέτοιο βαθμό, ώστε να διαμορφώνουν σταδιακώς ένα αγεφύρωτο χάσμα, μία βαθιά στην πραγματικότητα «τάφρο», πέραν της οποίας εκτείνεται το «γκέτο» των ανίσχυρων και, επομένως, των πλήρως εξαρτημένων από τα αντιμαχόμενα στρατόπεδα ισχυρών Κρατών και Λαών.

Επίλογος

Καταλήγω, αναδεικνύοντας μία ακόμη εμβληματική σειρά παρατηρήσεων και αναλύσεων που ο κ. Παναγιώτης Ρουμελιώτης επιχειρεί στο πλαίσιο της μελέτης του. Πρόκειται για τις παρατηρήσεις και αναλύσεις εκείνες, οι οποίες τεκμηριώνουν την ακόμη πιο δυσοίωνη μελλοντική επιρροή των μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης στο εν γένει παγκόσμιο γίγνεσθαι εξαιτίας της σχεδόν πλήρους έλλειψης διεθνώς συμπεφωνημένων κανόνων δικαίου ως προς την χρήση -και προεχόντως ως προς την κατάδηλη κατάχρηση -των μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης, ιδίως όταν τίθενται σε προφανή διακινδύνευση, και δη σε πλανητικό επίπεδο, η Ειρήνη, η Δικαιοσύνη και η Κοινωνική Δικαιοσύνη, επομένως αυτό τούτο το αξιακό εποικοδόμημα του Ανθρώπου. Ένα εποικοδόμημα, το οποίο συνδέεται αρρήκτως με την ευστάθεια- κατ’ ουσία δε με την υπόσταση -των πυλώνων του Πολιτισμού μας, τουλάχιστον κατά τις στοιχειώδεις εκφάνσεις του. Από την πλευρά μου αρκούμαι να επισημάνω ότι αυτή η δυσοίωνη προοπτική των μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης φέρνει στο φως την πιο καίρια πτυχή της σύγχρονης βαθιάς κρίσης του Διεθνούς Δικαίου. Κρίσης, η οποία οφείλεται κατά κύριο λόγο στην καταλυτική αποδυνάμωση της κανονιστικής ισχύος των ρυθμίσεών του. Και το κατά τ’ ανωτέρω πεδίο των μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης επεξηγεί, με μελαγχολική διαύγεια, ότι η κρίση αυτή είναι δισυπόστατη. Η πρώτη όψη της αντανακλά το φαινόμενο της ολοένα και πιο συχνής θέσπισης κανόνων του Διεθνούς Δικαίου που απομακρύνονται, αναποτρέπτως, από το πρότυπο των leges perfectae και, υπό το πρόσχημα του soft law, προσαρμόζονται στο περιθωριακό κανονιστικώς πρότυπο των leges minus quam perfectae ή ακόμη και των leges imperfectae. Kαι η δεύτερη όψη της αντανακλά το φαινόμενο της εντελώς κατ’ επίφαση λειτουργίας -ή και της de facto ανυπαρξίας- κυρωτικών μηχανισμών, οι οποίοι είναι ανάγκη να ενεργοποιούνται όταν οι ισχύοντες κατά καιρούς ελλιπείς κανόνες του Διεθνούς Δικαίου παραβιάζονται, και μάλιστα πολλές φορές με απροσχημάτιστες προθέσεις και τακτικές. Για να δούμε την σύγχρονη πραγματικότητα κατάματα και να στοχασθούμε τις ευθύνες μας, το Διεθνές Κράτος Δικαίου και, συνακόλουθα, η Διεθνής Νομιμότητα αποδυναμώνονται ή και εξαϋλώνονται κανονιστικώς. Και κάπως έτσι η Ανθρωπότητα σήμερα μπαίνει -αν δεν έχει ήδη μπει- σε μία περίοδο κανονιστικής αναρχίας, η οποία στον χώρο της Τεχνητής Νοημοσύνης προσλαμβάνει την πιο σκοτεινή μορφή της. Όχι βεβαίως διότι τα μέσα της μπορούν να υποκαταστήσουν τον Άνθρωπο, αφού κάτι τέτοιο, όπως ήδη διευκρινίσθηκε αρχικώς, δεν είναι εφικτό. Αλλά διότι -και αυτό είναι ακόμη περισσότερο ενδεικτικό της παρακμιακής πορείας της εποχής μας- ο ίδιος ο Άνθρωπος δεν μπορεί, ή μάλλον δεν τολμά, να τιθασεύσει την χρήση των δημιουργημάτων του, για τα οποία μάλιστα θα μπορούσε και θα έπρεπε να είναι υπερήφανος δια του κατάλληλου προγραμματισμού και χειρισμού τους. Μέσα από αυτές τις, οιονεί αυτοκαταστροφικές, επιλογές του ο Άνθρωπος στις μέρες μας δεν φαίνεται διατεθειμένος και ικανός να αναλάβει το βαρύ φορτίο της μοίρας του, για να αναχθούμε στον «Θάνατο του Εμπεδοκλή» του Friedrich Hölderlin, ή και στον «Εξεγερμένο Άνθρωπο» του Albert Camus.»

Πρόκειται για την παρουσίαση του βιβλίου των Α. Κοτσακά και Χ. Τσιόκα.
Μαθαίνουμε ότι στην εκδήλωση Θα παραβρεθούν κορυφαία πολιτικά πρόσωπα του προοδευτικού χώρου και διακεκριμένοι επιστήμονες.

Φαίνεται ότι θα βγουν ειδήσεις και για τα γεγονότα της περιόδου που περιγράφονται αλλά και για τις διεργασίες που είναι σε εξέλιξη στα κόμματα του προοδευτικού χώρου.

Το βιβλίο παρουσιάζει τις διεργασίες στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ και αργότερα του ΣΥΡΙΖΑ τα τελευταία 50 χρόνια. Είναι μια κριτική θεώρηση των διεργασιών που εξελίχθηκαν στα εσωτερικά των κομμάτων με βάση τις κοινωνικές διεργασίες , αποκαλύπτει πτυχές που διαιρέσαν αλλά και συνέθεσαν τον προοδευτικό χώρο.

Αφήνει έντονα το αποτύπωμα της ανάγκης για τον προοδευτικό χώρο να διδαχθεί από τις διαιρέσεις του χθες και να ενισχυθούν διεργασίες μιας σύγχρονης συνάντησης στη βάση των σύγχρονων αναγκών της κοινωνίας και της παραγωγής.

Στο πάνελ της παρουσίασης που θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Αρης Ραβανός θα ανοίξουν τη συζήτηση οι Γιάννης Δραγασάκης, Λούκα Κατσέλη, Δημήτρης Ρέππας.

Η εκδήλωση θα γίνει στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ στις 22 Νοέμβρη, στις 7 μ.μ.

Ο κ. Καραμανλής είπε για τον συγγραφέα ότι δεν χαρίζεται, ότι γράφει κοφτά, χωρίς περιττά λόγια, με γνώμονα το επαγγελματικό του ήθος και κυρίως τον πατριωτισμό του. «’Ασχετα αν συμφωνεί κανείς μαζί του ή όχι, τον χαρακτηρίζει το θάρρος της γνώμης του και η δυνατή γραφή του», ανέφερε.

Ο πρώην Πρωθυπουργός τόνισε πως θεωρεί τη Θράκη καίριο προμαχώνα του Ελληνισμού και τμήμα της πατρίδας μας με ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα. «Τα αισθήματα και οι αντιλήψεις αυτές έπαιξαν και βαρύνοντα ρόλο στην αποδοχή της τιμητικής πρότασης που μου έγινε από την Συνεταιριστική Ένωση Καπνοπαραγωγών Ελλάδας να με περιλάβει στην ευρύτερη οικογένειά της. Για μένα είναι ξεχωριστό προνόμιο να συμμετέχω στην προσπάθεια για την οικονομική ευρωστία της Θράκης, την στήριξη της αγροτικής παραγωγής, την ανάσχεση των δυσμενών δημογραφικών τάσεων», σημείωσε.

Ο πρώην Πρωθυπουργός είπε επίσης ότι η Θράκη χτυπήθηκε από σοβαρή οικολογική καταστροφή και χάθηκαν ανθρώπινες ζωές, ότι κάηκαν χιλιάδες στρέμματα δασικών εκτάσεων, ότι καταστράφηκαν σπίτια καταστράφηκαν και έγιναν μεγάλες ζημιές σε φυτικό και ζωικό κεφάλαιο.

«Επείγει να φροντίσουμε με εντατικούς ρυθμούς για την ανασυγκρότηση της περιοχής, για τη στήριξη των πληγέντων, για ενίσχυση των υποδομών και της παραγωγικής βάσης. Η ακμή της Θράκης είναι ύψιστη εθνική προτεραιότητα. Βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι για τη χώρα μας και όχι μόνο. Βρίσκεται μεταξύ δύο ηπείρων και δύο θαλασσών. Με τον πόλεμο στην Ουκρανία αναδείχθηκε ακόμη περισσότερο η γεωπολιτική, αλλά και η στρατηγική της αξία. Είναι πολλοί αυτοί που πλέον αντιλαμβάνονται, εντός και εκτός Ελλάδας, τον ευρύτερο ρόλο που μπορεί να παίξει η Θράκη. Ως γέφυρα ειρήνης, ανάπτυξης, ενεργειακής συνεργασίας, αλλά και παροχής ασφάλειας. Η πόλη σας, η Αλεξανδρούπολη, βρίσκεται σε ένα γεωστρατηγικό σταυροδρόμι, το οποίο, μετά την πρόσφατη αναβάθμιση του λιμένα της, έχει προσλάβει ιδιαίτερη αξία. Μεταξύ Καυκάσου, Βαλκανίων και Μέσης Ανατολής, η Ελλάδα διά της Αλεξανδρουπόλεως αναδεικνύεται σε στρατηγικό παίκτη και μπορεί να διεκδικήσει ανάλογα εθνικά ανταλλάγματα», σημείωσε.

Για την μειονότητα

Και συνέχισε: «Τον τελευταίο καιρό, γνωστοί κύκλοι επιχειρούν, με την ευκαιρία της επανέναρξης του ελληνοτουρκικού διαλόγου, να επαναφέρουν ζήτημα αναγνώρισης της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης ως τουρκικής. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι εδώ υπάρχουν τρεις εθνοτικές ομάδες και το μέλος της κάθε μιας απ’ αυτές μπορεί να επικαλείται την εθνοτική του καταγωγή, τουρκική, πομακική ή ρομά, στο πλαίσιο του ατομικού αυτοπροσδιορισμού. Αλλά δεν μπορεί κανείς σκόπιμα και εκ του πονηρού να συγχέει Συνθήκες που αφορούν τα σύνολα, όπως η Συνθήκη της Λωζάνης, με Συνθήκες και πρόνοιες που αφορούν τα άτομα και τα ατομικά δικαιώματα. Απεναντίας, εδώ έχει συμβεί κάτι αξιοθαύμαστο. Οι χριστιανοί και οι μουσουλμάνοι κάτοικοι της περιοχής έχετε αποτελέσει πρότυπο ανοικτής δημοκρατικής κοινωνίας και ειρηνικής συνύπαρξης. Και κανένα τρίτο κράτος δεν πρέπει να διανοείται ότι, στο πλαίσιο των καλώς νοούμενων διακρατικών σχέσεων, μπορεί να έχει λόγο στις εσωτερικές μας υποθέσεις και να προβάλλει απαιτήσεις. Και, βεβαίως, είναι λάθος να πιστεύει κανείς ότι μπορεί να συνδέσει την εθνοτική καταγωγή με ζητήματα αλυτρωτισμού».

Ο Κώστας Καραμανλής συμπλήρωσε πως ασφαλώς και πρέπει να επιδιώκουμε την ειρήνη και τη συνεργασία με την Τουρκία.

«Είναι μια χώρα που η γεωγραφία ορίζει πως πρέπει να ζούμε μαζί της ως γείτονες. Είναι θετικό όταν το κλίμα στις μεταξύ μας σχέσεις, από έντονα συγκρουσιακό, κινείται στην κατεύθυνση της ύφεσης. Και, ασφαλώς, πρέπει να εξαντλήσουμε την όποια ευκαιρία παρουσιαστεί για επίλυση της διαφοράς μας για την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας. Η Ελλάδα έχει αποδείξει, εδώ και πολλά χρόνια, την ειλικρίνεια και την ετοιμότητά της για ειρηνική επίλυση της διαφοράς αυτής, στη βάση πάντα του Διεθνούς Δικαίου. Όμως, για οτιδήποτε άλλο από όσα θέτει η Τουρκία, τα πράγματα είναι λυμένα, ξεκάθαρα και διευθετημένα από Διεθνείς Συνθήκες, το Διεθνές Δίκαιο και τις σχετικές ρυθμίσεις διεθνών οργανισμών και δεν μπορούν να τεθούν υπό διαπραγμάτευση ή δικαστική αίρεση», τόνισε.

Και υπογράμμισε: «Θα πρέπει, συνεπώς, όταν προσερχόμαστε στον όποιο διάλογο με την Τουρκία, να είμαστε πρώτα από όλα εμείς ξεκάθαροι ως προς το τι συζητάμε και ποια πράγματα μπορούμε να διαπραγματευτούμε. Ακούω ότι έχει και η Τουρκία δικαιώματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Κανένας δεν αρνήθηκε τα δικαιώματα της Τουρκίας. Τα δικαιώματα εκείνα, όμως, που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο και από τις Διεθνείς Συνθήκες και όχι αυτά που διεκδικεί η ίδια με τις θεωρίες περί γκρίζων ζωνών και τις φιλοδοξίες της περί Γαλάζιας Πατρίδας ή συνόρων της καρδιάς της. Η ειρήνη δεν εξαγοράζεται με παραχώρηση κυριαρχίας. Ούτε με ασαφείς διατυπώσεις που επιδέχονται ποικίλες ερμηνείες, ικανές να ενθαρρύνουν την Τουρκία – ή οποιονδήποτε σύμμαχο, εταίρο ή τρίτο – να νομίσει ότι, με αντίτιμο την μείωση της έντασης, είμαστε πρόθυμοι να ενδώσουμε σε αξιώσεις ή πιέσεις εις βάρος της εθνικής μας κυριαρχίας και αξιοπρέπειας ή κυριαρχικών δικαιωμάτων. Ούτε, βέβαια, του αυτονόητου δικαιώματος άμυνας και αποτροπής για κάθε σπιθαμή ελληνικού εδάφους».

Ο κ. Καραμανλής πρόσθεσε πως δεν χωρά καμιά έκπτωση σε ζητήματα εθνικής κυριαρχίας και εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

«Γκρίζες ρυθμίσεις, οι οποίες έχουν ως στόχο, με αυθαίρετη ερμηνεία των συνομιλητών μας, να παγώσουν ή να αναστείλουν την άσκηση της εθνικής μας κυριαρχίας στο Αιγαίο, τη Θράκη και την Κύπρο, εκεί που κρίνεται το στρατηγικό βάθος του Ελληνισμού, δεν μπορούν να γίνουν ανεκτές. Πολύ δε περισσότερο εάν ο στόχος τρίτων είναι η συνδιαχείριση του αρχιπελάγους του Αιγαίου. Εμείς οι Έλληνες επιζητούμε την ειρήνη και τις σχέσεις καλής γειτονίας με όλους τους γείτονές μας, αλλά πάντοτε είμαστε σε επιφυλακή για να διακρίνουμε τυχόν κινδύνους που ελλοχεύουν εις βάρος των εθνικών μας συμφερόντων. Είναι χρέος όλων μας να ορθώσουμε ενιαίο εθνικό μέτωπο για να αποκρούσουμε τυχόν απαιτήσεις που θα οδηγήσουν στην διχοτόμηση του Αιγαίου και στην εγκατάλειψη της Κύπρου», υπογράμμισε.

Έπειτα, κάθε λαός εικονογραφεί όπως νιώθει τα Θεία. Το ίδιο δικαίωμα που έχουν οι βορειοευρωπαίοι και οι Αμερικανοί να βλέπουν τον μεσανατολίτη Ιησού ξανθό και γαλανομάτη, έχουν και οι Ιάπωνες να βλέπουν μια Παναγία πιο οικεία, με παραδοσιακό φόρεμα.

Στην ερώτησή του ο Κ. Βελόπουλος γράφει ότι: «Όπως έχει αναφέρει η Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων, η απεικόνιση της Παναγίας, ως γκέισας ή Ινδιάνας κλπ στο βιβλίο Θρησκευτικών της Γ’ τάξης του Δημοτικού απηχεί μεθοδεύσεις συγκεκριμένων κύκλων, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη η παιδαγωγική επιστήμη και η Ορθόδοξη Θεολογία, όσον αφορά στην υποχρεωτική, σύμφωνα με το Σύνταγμα, εκπαίδευση των νέων παιδιών για τα θέματα της Ορθόδοξης Πίστης. Το ανωτέρω βιβλίο Θρησκευτικών, κρίθηκε ακατάλληλο από το Συμβούλιο της Επικρατείας με τις υπ’ αρ. 1749/2019 & 1750/2019 Αποφάσεις του, ως μη νόμιμο, μη θεολογικό και μη παιδαγωγικό. Παρ’ όλα αυτά, έχοντας υποστεί κάποιες μη επουσιώδεις επεμβάσεις, δόθηκε προς χρήση εκ νέου το ανωτέρω βιβλίο στους μαθητές, παρά το ότι το κρίθηκε απορριπτέο, τόσο από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος, όσο και από το ΣτΕ».

«Οι βοηθοί του είπαν ότι μιλούσε για το στήθος της Ιβάνκα Τραμπ, για τα οπίσθια της και για το πώς θα ήταν να κάνει σεξ μαζί της, σχόλια που κάποτε οδήγησαν τον Τζον Κέλι να υπενθυμίσει στον πρόεδρο ότι η Ιβάνκα ήταν κόρη του», γράφει ο Τέιλορ.

«Στη συνέχεια, ο Κέλι μου διηγήθηκε εκ νέου αυτή την ιστορία με εμφανή απέχεια. Ο Τραμπ, είπε, ήταν ‘ένας πολύ, πολύ κακός άνθρωπος’», πρόσθεσε.

Ο εκπρόσωπος του Τραμπ επικοινώνησε με τον Κέλι για να σχολιάσει, ο οποίος ήταν προσωπάρχης του Λευκού Οίκου από το 2017 έως το 2019, έχει επικοινωνήσει για σχόλιο.

Η σεξιστική συμπεριφορά του Τραμπ φέρεται να είχε αποδέκτες πολλές γυναίκες μέσα στον Λευκό Οίκο. «Υπάρχουν ακόμη αρκετές γυναίκες από τη διοίκηση Τραμπ που δεν έχουν μιλήσει για την άνιση μεταχείριση που αντιμετώπισαν στη διοίκηση στην καλύτερη περίπτωση και τον απόλυτο σεξισμό που βίωσαν στα χέρια του Ντόναλντ Τραμπ στη χειρότερη», δήλωσε ο Τέιλορ στο Newsweek.

«Απροκάλυπτος σεξισμός» από τον Τραμπ

Στο βιβλίο του, ο Τέιλορ περιγράφει τον «απροκάλυπτο σεξισμό» του Τραμπ απέναντι στις γυναίκες της κυβέρνησής του, από βοηθούς μέχρι γραμματείς του υπουργικού συμβουλίου. Μάλιστα, ο Τέιλορ έγινε μάρτυρας ακραίας συμπεριφοράς του πρώην Αμερικανού προέδρου απέναντι στην Κίρστεν Νίλσεν, η οποία ήταν υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας από το 2017 έως το 2019.

«Όταν ήμασταν μαζί του, η Κίρστεν έκανε ό,τι μπορούσε για να αγνοήσει την ανάρμοστη συμπεριφορά του προέδρου», γράφει ο Τέιλορ στο βιβλίο του. «Την αποκαλούσε “γλυκιά μου” και “αγάπη μου” και σχολίαζε το μακιγιάζ και τα ρούχα της».

Μετά από ένα χοντροκομμένο σχόλιο του Τραμπ, θυμάται τη Νίλσεν να του ψιθυρίζει: «Πιστέψτε με, αυτό δεν είναι ένα υγιές περιβάλλον εργασίας για τις γυναίκες». Το Newsweek επικοινώνησε με τη Νίλσεν προκειμένου να σχολιάσει.

Από την πλευρά της, η Κελιάν Κόνγουεϊ, ανώτερη Σύμβουλος στον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, από το 2017 έως το 2020, φέρεται κάποτε να τον είχε χαρακτηρίσει «μισογύνη τραμπούκο», μετά από συνάντηση κατά την οποία είχε «βρίσει» αρκετές γυναίκες επικεφαλής.

Ο Τραμπ είχε ξεσπάσει κατά της Νίλσεν και άλλων στελεχών του Οίκου σχετικά με τα σύνορα κατά τη διάρκεια εκείνης της συνάντησης τον Μάρτιο του 2019, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το περιστατικό.

Βέβαια, πηγή από το γραφείο της Κόνγουεϊ αρνήθηκε ότι έκανε το σχόλιο. «Αυτό είναι ψέμα», δήλωσε η πηγή στο Newsweek. «Παρά την προσπάθειά της να λάβει τα 15 λεπτά φήμης, ο Μάιλς Τέιλορ θα έπρεπε να παραμείνει “Ανώνυμος”».

Ο Τέιλορ, πάντως, υπενθύμισε ένα άλλο περιστατικό: Κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ νόμιζε ότι είδε έξω τη Σάρα Χάκαμπι Σάντερς, τότε εκπρόσωπο Τύπου του Λευκού Οίκου. Ωστόσο, αποδείχθηκε ότι ήταν ένας από τους προσωπικούς του βοηθούς, όχι η Σάντερς. «Ουπς», απάντησε ο Τραμπ, σύμφωνα με τον Τέιλορ. «Ήμουν έτοιμος να πω: “Σάρα, έχεις χάσει πολύ βάρος!”».