Tο βιβλίο ξετυλίγει ένα περίπλοκο κουβάρι που ενώνει τη Wall Street της Νέας Υόρκης με την καρδιά της Αθήνας. Στο επίκεντρο της πλοκής βρίσκεται ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Καταπολέμησης της Διαφθοράς (EACA), ένας νεοσύστατος οργανισμός της ΕΕ με έδρα την Αθήνα.

Ο Εκτελεστικός Διευθυντής του, ο Δημήτρης Λαρδάς, καλείται να διαχειριστεί σύνθετες υποθέσεις οικονομικών σκανδάλων, πολιτικού χρηματισμού, ξεπλύματος μαύρου χρήματος και διεθνών δικτύων επιρροής. Παράλληλα, μια έντονη ερωτική σχέση αναπτύσσεται ανάμεσα στον ίδιο και μια σύμβουλό του, τη Νίνα Φέργκινσον, μια δυναμική Ελληνοαμερικανίδα χρηματοοικονομική αναλύτρια, της οποίας το παρελθόν κρύβει επικίνδυνα μυστικά.

Καθώς οι έρευνες αποκαλύπτουν μηχανισμούς διαφθοράς που διαπερνούν σύνορα και θεσμούς, οι προσωπικές σχέσεις μπλέκονται με τη διεθνή κατασκοπεία, τα οικονομικά συμφέροντα και τις μυστικές υπηρεσίες. Όταν μια δολοφονία συγκλονίζει τον οργανισμό, αποδεικνύεται ότι, τελικά, τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται.

Με γρήγορη πλοκή, συνεχείς ανατροπές και με βαθιά γνώση των μηχανισμών της δημόσιας διοίκησης, της οικονομίας και των διεθνών σχέσεων, ο Δημήτρης Μάρδας συνθέτει ένα μυθιστόρημα που συνδυάζει την πολιτική ίντριγκα, το αστυνομικό μυστήριο και το ερωτικό πάθος. Ένα έργο που φωτίζει τις σκοτεινές διαδρομές της διαφθοράς, ενώ ταυτόχρονα κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι την τελευταία σελίδα.

Συμμετοχή στο 54ο Φεστιβάλ Βιβλίου της Αθήνας.

• Τίτλος μυθιστορήματος: Έρωτας και Θάνατος στη σκιά της Διαφθοράς
• Συγγραφέας: Δημήτρης Μάρδας (Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ, π. Αν. Υπουργός Οικονομικών και Υφ/γός Εξωτερικών)
• Κατηγορία: Πολιτικό – Αστυνομικό Θρίλερ

(Εκδόσεις Μπαρμπουνάκης, Παραγγελίες: https://www.barbounakis.com/product/erotas-kai-thanatos-sti-skia-tis-diafthoras/ )

Στη συζήτηση συμμετείχαν η ιστορικός Μαρία Ευθυμίου, ο καθηγητής του London Business School Ηλίας Παπαϊωάννου και ο πρώην υπουργός και ομότιμος καθηγητής Οικονομικών Παναγιώτης Ρουμελιώτης, ενώ τον συντονισμό έχει η δημοσιογράφος Δώρα Αναγνωστοπούλου.

Ανάμεσα στους παρευρισκόμενους ήταν ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, οι πρώην πρωθυπουργοί Αντώνης Σαμαράς και Κώστας Καραμανλής, ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης  Ευάγγελος Βενιζέλος, οι υπουργοί Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας,  Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος, Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας και Ψηφιακής διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου.

Παρόντες από τον πολιτικό κόσμο επίσης οι: Μαρία Δαμανάκη, Νίκος Χριστοδουλάκης, Γιώργος Αλογοσκούφης,  Χρήστος Σταϊκούρας,  Γιάννης Πλακιωτάκης,  Γιάννης Οικονόμου,  Στέλιος Πέτσας,  Μιλένα Αποστολάκη,  Ζέτα Μακρή,  Λευτέρης Αυγενάκης,  Ευάγγελος Αποστολάκης,  Όλγα Γεροβασίλη,  Χρήστος Παπουτσής,  Μιλτιάδης Παπαϊωάννου, Γιώργος Αλογοσκούφης, Γιάννης Οικονόμου,  Ευάγγελος Αποστολάκης, Λευτέρης Αυγενάκης, Τάσος Γιαννίτσης.

Το «παρών» έδωσαν επίσης σημαντικές προσωπικότητες από τον επιχειρηματικό, ακαδημαϊκό και πολιτιστικό χώρο, μεταξύ των οποίων η Μαριάννα Λάτση, ο μητροπολίτης Νέας Ιωνίας Γαβριήλ, ο Κώστας και η Μαρίνα Λαλιώτη, ο Γιώργος και η Άννα Νταλάρα, ο Άγγελος Φιλιππίδης κ.α.

Το νέο τετ α τετ Σαμαρά – Καραμανλή

Οι ομιλητές δεν είχαν ακόμη πάρει θέση όταν τα περισσότερα βλέμματα είχαν ήδη στραφεί στην πρώτη σειρά. Εκεί όπου, έναν μήνα μετά την κοινή τους παρουσία στην εκδήλωση της 26ης Μαΐου, και πάλι για ένα βιβλίο, Κώστας Καραμανλής και Αντώνης Σαμαράς συναντήθηκαν ξανά δημοσίως, σε μια συγκυρία που εξακολουθεί να τροφοδοτεί συζητήσεις για τις επόμενες κινήσεις του Μεσσήνιου πολιτικού. Η εικόνα είχε το δικό της ενδιαφέρον.

Οι δύο πρώην πρωθυπουργοί βρίσκονταν στην ίδια σειρά, χωρίς όμως να κάθονται δίπλα-δίπλα. Ο Κώστας Καραμανλής είχε στο πλευρό του τον Ευάγγελο Βενιζέλο, με τον οποίο συνομίλησε αρκετή ώρα πριν από την έναρξη της παρουσίασης του βιβλίου του Μιχάλη Σάλλα στην Εθνική Πινακοθήκη. Λίγες θέσεις πιο πέρα, σε γειτονικό διάζωμα, ο Αντώνης Σαμαράς πήρε θέση μετά τον Προκόπη Παυλόπουλο και τον Μητροπολίτη Νέας Ιωνίας Γαβριήλ.

Στο πάνελ της παρουσίασης συμμετέχουν ο πρώην πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας ο Δήμαρχος Πειραιά, Γιάννης Μώραλης και ο Περιφερειάρχης Αττικής, Νίκος Χαρδαλιάς.

O Αλέξης Τσίπρας κάθισε δίπλα στον Νίκο Χαρδαλιά με τον οποίο πιάστηκαν να ανταλλάσσουν χαμόγελα, ενώ ο Χάρης Δούκας δίπλα στον Γιάννη Μώραλη.

Το βιβλίο του Λεωνίδα Μακρή περιγράφει τη διαδρομή του Γιάννη Μπουτάρη σε μία προσπάθεια να κατανοηθεί «το σπάνιο φαινόμενο ένας άνθρωπος του επιχειρηματικού κόσμου να εξελιχθεί σε μια από τις πιο αναγνωρίσιμες και αντιφατικές πολιτικές προσωπικότητες της Μεταπολίτευσης, και κυρίως το πώς άσκησε “πολιτική αλλιώς”, μακριά από κομματικές εξαρτήσεις, με μια ολο δική του πολιτική ηθική. Μια ηθική που διαφέρει από τα μεγάλα λόγια και τις ιδεολογικές βεβαιότητες, που ταυτίζεται με την ηθική του ρεαλισμού και την αποδοχή του συμβιβασμού, όταν είναι ο μόνος δρόμος να αποφευχθεί η δημαγωγία».

Ανάμεσα στα πολιτικά πρόσωπα που δίνουν το παρών είναι η Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου, ο Κώστας Ζαχαριάδης, η Όλγα Γεροβασίλη, ο Συμεών Κεδίκογλου, ο αντιδήμαρχος Πειραιά Δημήτρης Καρύδης, ο Αντώνης Σαουλίδης που αποχώρησε πρόσφατα από το κόμμα, ο  Ευάγγελος Αποστολάκης, ο  Γιώργος Βασιλειάδης, η Αθηνά Λινού. 

Στην τοποθέτησή του ο Αλέξης Τσίπρας ανέφερε: «Χαίρομαι που βρίσκομαι σε ένα αυτοδιοικητικό πάνελ. Πρώτα εκλέχτηκα δημοτικός σύμβουλος στον δήμο Αθηναίων με δήμαρχο τον Κακλαμάνη και αρχηγό της αντιπολίτευσης τον Κώστα Σκανδαλίδη.

Με τον Χαρδαλιά γνωρίζομαι από τοτε που ήταν δήμαρχος Βύρωνα και εγώ μηχανικός και έκανε διαγωνισμούς όχι με απευθείας αναθέσεις όπως γίνεται τώρα.

Μας τρολαρουν οι διοργανωτές που έβαλαν εμένα και τον Νίκο αριστερά όπως βλέπετε και τον Χάρη και το Γιάννη δεξιά.

Με τον Γιάννη Μπουτάρη γούσταρες να μιλάς μαζί του και να ακούς τις ιστορίες από την πολύ γεμάτη ζωή που έκανε, πολλές φορές και στα όρια.

Ο Μπουτάρης εκτός από αντισυμβατικός, ήταν και ακομπλεξάριστος. Και το εργαλείο που κινούσε τη δράση του ήταν η επιμονή του στην αλήθεια. Η αλήθεια για τους προσωπικούς του δαίμονες, όπως ο αλκοολισμός και η προσπάθεια να απαλλαγεί από αυτόν.

Δε θα ξεχάσω την επιμονή του να μετατρέψουμε σε φως για τη πόλη, σκιερές πτυχές της ιστορίας της. Την επιμονή του να δουλέψουμε για το μνημείο του ολοκαυτώματος.

Την επιμονή του να συμβάλει στην οικοδόμηση μιας θετικής ατζέντας στη σχέση μας με τη Τουρκία, με την ιδέα του για απευθείας ακτοπλοϊκή σύνδεση της Θεσσαλονίκης με τη Σμύρνη και αξιοποίηση της οικίας του Κεμάλ.

Αναφερόμενος στη συμφωνία των Πρεσπών και τη στήριξη που παρείχε ο Γιάννης Μπουτάρης στη διαπραγμάτευση της κυβέρνησης Τσίπρα, ο πρώην πρωθυπουργός μίλησε για έναν διάλογο που είχαν μεταξύ τους.

“Ρε συ Πρόεδρε είσαι σίγουρος ότι θα το αντέξεις ;
Εδώ οι δικοί μου και κάνουν τις πάπιες.

Του απάντησα ότι δεν αξίζει να είμαι σε αυτή τη θέση και να μη το τολμήσω.
Και τότε σα να έλαμψε το πρόσωπό του.
Προχώρα ρε κι εγώ θα το στηρίξω όσο μπορώ.”

Κλείνοντας ο Αλέξης Τσίπρας τόνισε ότι “λείπουν σήμερα από το πολιτικό μας σύστημα σε όλο του το εύρος άνθρωποι σαν τον Γιάννη Μπουτάρη. Αφοσιωμένοι στο λαό και την αλήθεια, ξένοι σε κάθε ιδέα και πρακτική διαχωρισμών και αυταρχισμού, ικανοί να πείσουν με την ειλικρίνεια και την εντιμότητά τους την πλειοψηφία που θέλει ένα καλύτερο μέλλον”».

«Βασική προτεραιότητα της εκπαιδευτικής πολιτικής είναι η καλλιέργεια της αγάπης για το διάβασμα, καθώς το βιβλίο ανοίγει ορίζοντες, ενισχύει τη φαντασία και καλλιεργεί τη σκέψη των παιδιών, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διαμόρφωση ενεργών και σκεπτόμενων πολιτών», τόνισε η Σοφία Ζαχαράκη. 

Η κα Ζαχαράκη, η οποία συμμετείχε εξ αποστάσεως σε εκδήλωση του 1ου δημοτικού σχολείου Βριλησσίων, υπογράμμισε ότι στόχος του υπουργείου είναι να φέρει το βιβλίο πιο κοντά στους μαθητές και τις μαθήτριες, ενισχύοντας τη δημιουργικότητα, τη φαντασία και τη χαρά της ανάγνωσης.

Σύμφωνα με το υπουργείο, η συμμετοχή των μαθητών και μαθητριών αναδεικνύει τη σημασία της επαφής με το βιβλίο από τις πρώτες σχολικές ηλικίες, καθώς και τον καθοριστικό ρόλο της φιλαναγνωσίας στη διαμόρφωση της προσωπικότητας των παιδιών.

Από πλευράς υπουργείου, υπενθυμίστηκε ότι προχωρά η συγκρότηση ενός ενιαίου δικτύου σχολικών βιβλιοθηκών σε όλη τη χώρα, με στόχο την ουσιαστική ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και την αναβάθμιση των μορφωτικών υποδομών του δημόσιου σχολείου.

Στο πλαίσιο αυτό, δημιουργούνται νέες σχολικές βιβλιοθήκες κάθε χρόνο, αναβαθμίζονται οι υφιστάμενες και ενισχύονται περισσότερες από 8.000 σχολικές μονάδες με συλλογές βιβλίων, θεμελιώνοντας για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο εθνικό πλαίσιο για τις σχολικές βιβλιοθήκες. Παράλληλα, δρομολογείται η ψηφιακή διασύνδεση των σχολικών βιβλιοθηκών με την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρύτερη και ισότιμη πρόσβαση των μαθητών και μαθητριών σε εκπαιδευτικό και πολιτιστικό υλικό.

Ταυτόχρονα, το υπουργείο ενισχύει τις σχολικές βιβλιοθήκες με βιβλιοθηκονόμους, ενώ προβλέπεται ο εμπλουτισμός των σχολικών βιβλιοθηκών με έως και 2.000 νέους τίτλους βιβλίων και σύγχρονο υλικό, ενισχύοντας τόσο τις νέες όσο και τις ήδη υπάρχουσες δομές.

Στόχος των παρεμβάσεων, σύμφωνα με το υπουργείο, είναι η μετατροπή των σχολικών βιβλιοθηκών «σε ζωντανούς, φιλόξενους και δημιουργικούς χώρους μάθησης, όπου η πρόσβαση στη γνώση και στα σύγχρονα εργαλεία εκπαίδευσης θα είναι ισότιμη για όλους τους μαθητές».

Το νέο θεσμικό πλαίσιο υλοποιείται μέσω του προγράμματος «Ενίσχυση και Εμπλουτισμός των Σχολικών Βιβλιοθηκών» του ΕΣΠΑ 2021-2027, συνολικού προϋπολογισμού 60 εκατομμυρίων ευρώ, και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία και ενίσχυση συλλογών βιβλίων, τη στελέχωση με εξειδικευμένο προσωπικό, καθώς και τη λειτουργία ενός Εθνικού Δικτύου Σχολικών Βιβλιοθηκών με τη συμμετοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Επίσης, ιδιαίτερη έμφαση στη λογοτεχνία έχει δοθεί και στα νέα προγράμματα σπουδών.

Τέλος, το Υπουργείο Παιδείας, μέσω του ΙΤΥΕ «Διόφαντος», έχει αποστείλει ολοκληρωμένα λογοτεχνικά βιβλία (έντυπα και ψηφιακά) σε όλες τις βαθμίδες, από το Δημοτικό έως το Λύκειο. Τα βιβλία αυτά διανέμονται δωρεάν και διδάσκονται παράλληλα με το σχολικό εγχειρίδιο, με στόχο την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και της κριτικής σκέψης.  ϋπολογισμού 60 εκατομμυρίων ευρώ, και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία και ενίσχυση συλλογών βιβλίων, τη στελέχωση με εξειδικευμένο προσωπικό, καθώς και τη λειτουργία ενός Εθνικού Δικτύου Σχολικών Βιβλιοθηκών με τη συμμετοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Επίσης, ιδιαίτερη έμφαση στη λογοτεχνία έχει δοθεί και στα νέα προγράμματα σπουδών.

Τέλος, το Υπουργείο Παιδείας, μέσω του ΙΤΥΕ «Διόφαντος», έχει αποστείλει ολοκληρωμένα λογοτεχνικά βιβλία (έντυπα και ψηφιακά) σε όλες τις βαθμίδες, από το Δημοτικό έως το Λύκειο. Τα βιβλία αυτά διανέμονται δωρεάν και διδάσκονται παράλληλα με το σχολικό εγχειρίδιο, με στόχο την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και της κριτικής σκέψης.

Νίκος Γιαννόπουλος

Οι ιστορικές έρευνες όμως, ακόμα και αν είναι δοσμένες με εξαιρετικά προσιτό ύφος όπως στο βιβλίο του Χαραλαμπίδη στοχεύουν σε κοινό που είναι συνήθως “υποψιασμένο”, γνωρίζει πρόσωπα και πράγματα και θέλει απλώς να εμπλουτίσει τις γνώσεις του.

Οταν όμως η λογοτεχνία της μυθοπλασίας συνδυάζεται με την ιστορική απόδειξη και τεκμηρίωση, τότε το αποτέλεσμα μπορεί να ενδιαφέρει το σύνολο του κοινού. Ισως έτσι να εξηγείται γιατί το βιβλίο “Επί σκοπώ πλουτισμού” της Ελισάβετ Χρονοπούλου (που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις) έχει γίνει τις τελευταίες ημέρες talk of the town και viral στα social media.

Η Χρονοπούλου, άνθρωπος και παράγοντας του ελληνικού σινεμά, είχε μία ιδέα εξαιρετική. Να σκαρώσει ένα μυθιστόρημα με φανταστικούς ήρωες και φανταστικά γεγονότα το οποίο όμως θα βασιζόταν σ’ έναν απολύτως αληθινό ιστορικό πλαίσιο.

Μελετώντας σχολαστικά, όπως φαίνεται, τα αρχεία του του Ειδικού Δικαστηρίου Δοσιλόγων Αθηνών της περιόδου 1945-49, η συγγραφέας δημιούργησε μία ιστορία αρκούντως πειστική, χαρακτηριστική και ακριβής με κεντρικό κάδρο το φαινόμενο του δωσιλογισμού στην Αθήνα στα χρόνια της κατοχής.

Το βιβλίο όμως πηγαίνει πολύ βαθιά, στην ανθρώπινη ψυχοσύνθεση ξεπερνώντας τα ιστορικά πλαίσια του θέματος. Δεν υπάρχουν, για τη Χρονοπούλου, απόλυτα κακοί και απόλυτα καλοί ήρωες, υπάρχουν άνθρωποι που έζησαν, έδρασαν και πέθαναν σ’ ένα συγκεκριμένο πολιτικό και ιστορικό περιβάλλον μέσα στο οποίο διαμόρφωσαν και τις επιλογές της ζωής τους. Αυτές ακριβώς οι επιλογές επηρεάζουν τις ζωές άλλων ανθρώπων ακόμα και 80 χρόνια μετά. 

Η συγγραφέας δεν κρίνει αλλά κατορθώνει να μας δώσει την άποψή της για την ιστορική περίοδο κατά την οποία εκτυλίσσονται τα περισσότερα γεγονότα της ιστορίας της. Υπαινικτικά και κάτω από τις γραμμές ενός λόγου που ρέει άνετα, ανεμπόδιστα.

Η συγκίνηση σ’ αυτό το εξαιρετικό έργο, δεν κραυγάζει, δεν επιδιώκεται άκομψα. Αφήνεται να “ξετυλιχτεί” μέσα από τις περιπέτειες των ηρώων της ιστορίας οι οποίοι ζουν υπό ακραίες συνθήκες σ’ ένα ακραίο καθεστώς. Οι πράξεις τους αφήνονται γυμνές στο συμπέρασμα του αναγνώστη που ακολουθεί κατά πόδας την ιστορία, σελίδα-σελίδα.

Το βιβλίο λειτουργεί και επιμορφωτικά, το δίχως άλλο. Ακόμα και τίποτα να μην έχει διαβάσει κανείς για το φαινόμενο του δωσιλογισμού στη χώρα, μέσα από την ιστορία του Δημοσθένη αντιλαμβάνεται πλήρως περί τίνος πρόκειται και τι επιδράσεις είχε αυτό στη μεταπολεμική Ελλάδα.

Η Χρονοπούλου βέβαια δεν αφήνει στο σκοτάδι τον άπειρο αναγνώστη. Επεξηγεί, παραπέμπει, φέρνει στο φως αρχεία μετασχηματίζοντάς τα για τις ανάγκες της ιστορίας, δίνει, με λίγα λόγια, ένα πλήρες πλάνο στο οποίο ο καθένας μπορεί να κινηθεί για να εκτιμήσει την κατάσταση και τα γεγονότα.

Ολα αυτά με μία γλώσσα απλή, καθημερινή, με κοφτές, μικρές προτάσεις που όμως διαμορφώνει εικόνες τόσο πλούσιες, σαν να βλέπει κανείς μία ταινία που εκτυλίσσεται μπροστά του. Αλλωστε, όπως είπαμε, η συγγραφέας είναι άνθρωπος του σινεμά και της εικόνας, που μπορεί, ακόμα και με τις λέξεις, να φιλοτεχνεί κινηματογραφικά πλάνα με μεγάλη άνεση.

Στο βιβλίο συμπεριλαμβάνεται και ένα εξαιρετικά κατατοπιστικό επίμετρο του Μενέλαου Χαραλαμπίδη. Ο ιστορικός εντάσσει έτσι τη μυθοπλασία της Χρονοπούλου στο ιστορικό της πλαίσιο και το κάνει με τρόπο απέριττο και αριστοτεχνικό χωρίς να “κλέβει” το λογοτεχνικό κλέος της συγγραφέα.

Το κυριότερο: Τόσο η Χρονοπούλου, με το δικό της τρόπο, όσο και ο Χαραλαμπίδης, αναδεικνύουν το γεγονός-τομή που καθόρισε την ιστορία της μεταπολεμικής Ελλάδας. Η Αντίσταση στον κατακτητή όχι μόνο δεν δικαιώθηκε, όχι μόνο δεν τιμήθηκε, αλλά ποινικοποιήθηκε ανηλεώς στα χρόνια αμέσως μετά την Κατοχή. Αντιθέτως όσοι συνεργάστηκαν με τον εχθρό, με ελάχιστες εξαιρέσεις, απέκτησαν εν ριπή οφθαλμού το στάτους του νοικοκύρη και έπαιξαν το δικό τους ρόλο στα πολιτικά και οικονομικά δρώμενα.

Αυτή η τεράστια αντίφαση, αυτό το ιστορικό παράδοξο, ο αναγνώστης, ακόμα και ο λιγότερο προσεκτικός σίγουρα θα το εντοπίσει μέσα στις γραμμές αυτού του σπουδαίου βιβλίου.

Αλλωστε, τα βιβλία για ένα λόγο υπάρχουν. Και ο λόγος ύπαρξης του συγκεκριμένου βιβλίου είναι να ξύσει το συγκεκριμένο κομμάτι της ιστορικής μνήμης μέχρι να δουν το φως του ήλιου (και της γνώσης) όλες οι διαστάσεις της αλήθειας.

Και σε τι τάιμινγκ ε; Μόλις μερικές ημέρες μετά την αποκάλυψη των φωτογραφιών της εκτέλεσης των 200 κομμουνιστών της Καισαριανής που “αποκάλυψε” το ψυχικό μεγαλείο των αντιστασιακών λίγο πριν τραβηχθεί η σκανδάλη των ναζί εκτελεστών. 

Για το ιστορικό και το πολιτικό αποτύπωμα του βιβλίου θα συζητήσουν οι: Βασίλης Αϊβαλής (Επικεφαλής παράταξης Δ. Πατρέων, πρώην Πρόεδρος ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας), Θεώνη Κουφονικολάκου (Συνήγορος του Παιδιού, Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω), Γιώργος Παππάς (Πρόεδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Βορειοδυτικής Πελοποννήσου και Δυτικής Ελλάδας), Γιώργος Σιακαντάρης (Συγγραφέας και Δρ. Κοινωνιολογίας), Αιμίλιος Χειλάκης (Ηθοποιός)

Στη συνέχεια θα ακολουθήσει ομιλία του Αλέξη Τσίπρα

Παρουσίαση – Συντονισμός:

Λίνα Μπάστα

Διευθύντρια Ενημέρωσης Ionian TV – Δημοσιογράφος

Για το πολιτικό αποτύπωμα του βιβλίου θα συζητήσουν οι: Ιωάννα Λαλιώτου, Καθηγήτρια Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Αντώνης Λιάκος Ιστορικός – Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών,  Ευγενία Φωτονιάτα, Συντονίστρια του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα, Δρ. Οικονομικής Επιστήμης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και ο Γιώργος Χουλιαράκης, Δρ. Οικονομολόγος, Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών (2015-2019).

Την παρουσίαση και τον συντονισμό της συζήτησης θα έχουν οι δημοσιογράφοι Μαρία Νικόλτσιου και Αντώνης Αντζολέτος.

Στη συνέχεια θα ακολουθήσει ομιλία του Αλέξη Τσίπρα. 

Απόστολος Χονδρόπουλος

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης επικαλέστηκε Καρλ Μαρξ όσον αφορά την ιστορία που “επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη φορά σαν φάρσα”, Γκράουτσο Μαρξ ο οποίος είχε απαντήσει δηκτικά για ένα βιβλίο ότι «από τη στιγμή που το παρέλαβα στα χέρια μου δεν έχω σταματήσει να γελάω, ελπίζω κάποια στιγμή να το διαβάσω», αλλά και “Χόγκουαρντς“, την μυθιστορηματική σχολή μαγείας που εμπνεύστηκε η Τζ. Κ.  Ρόουλινγκ.

Όπως τόνισε κληθείς να σχολιάσει και τα περί εκδοτικής επιτυχίας μεγέθους Χάρι Πότερ, το κοινό φαίνεται να δείχνει ένα αυξημένο ενδιαφέρον στους μαθητευόμενους μάγους, υπάρχει, όμως, μια πολύ μεγάλη διαφορά. Στην περίπτωση του Χάρι Πότερ η εκπαίδευση ήταν δωρεάν, εμάς, η εκπαίδευση μας στοίχισε τουλάχιστον 120 δισ. ευρώ.

Το εν λόγω βαρύ και “αχρείαστο” κόστος που η ΝΔ καταλογίζει στην διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ θεωρώντας μάλιστα ως ένδειξη “πολύ μεγάλης αλαζονείας” το γεγονός ότι δεν υπάρχει γι’ αυτό “μία συγγνώμη” στις πάνω από 750 σελίδες του βιβλίου, συνιστά και την ουσία της κυβερνητικής απάντησης στο rebranding του πρώην πρωθυπουργού. Σε ένα εγχείρημα που ανεξαρτήτως απάντησης που δίνει κάθε γαλάζιο στέλεχος στο ερώτημα εάν θα διαβάσει ή όχι την “Ιθάκη”,  σίγουρα δεν αφήνει αδιάφορο το Μέγαρο Μαξίμου, καθώς άπαντες πλέον προεξοφλούν ότι το επόμενο βήμα του κ. Τσίπρα θα είναι η δημιουργία νέου πολιτικού φορέα. Και όταν συμβεί αυτό “η αντιπαράθεση από τα παλιά” είναι βέβαιο ότι θα κορυφωθεί.

Το Μέγαρο Μαξίμου πάντως επαναφέρει ήδη στο προσκήνιο και το δικό του  αφήγημα για το καταστροφικό πρώτο εξάμηνο του 2015, το δημοψήφισμα και τον κίνδυνο που διέτρεξε η χώρα να βρεθεί εκτός ευρώ, τις κλειστές τράπεζες, τις ουρές στα ΑΤΜ, αλλά και εν γένει τους 30 νέους φόρους που έβαλε ο ΣΥΡΙΖΑ σε αντιδιαστολή με τους 83 φόρους που έχει μειώσει ή καταργήσει από το 2019 η σημερινή κυβέρνηση.

Πέραν της οικονομικής παραμέτρου, το Μαξίμου θέτει και “ηθικά” ζητήματα που “δεν πρέπει να ξεχάσουμε”, όπως “τα παρα-υπουργεία δικαιοσύνης, οι αμετάκλητα καταδικασμένοι υπουργοί, κάποιοι που αποφυλακίστηκαν και στη συνέχεια διέπραξαν πολύ σοβαρά εγκλήματα, λόγω όλων αυτών των φωτογραφικών διατάξεων”, όπως υποστήριξε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. 

Το κυβερνητικό επιτελείο δεν άφησε όμως ασχολίαστες και τις επικριτικές αναφορές του κ. Τσίπρα σε στελέχη και συνεργάτες του εκείνης της περιόδου.

“Όταν είσαι καπετάνιος ενός πλοίου, του οποίου το πλήρωμα επέλεξες εσύ και το ρίχνεις στα βράχια -και εδώ το πλοίο είναι μια χώρα- δεν είναι και τόσο έντιμο να τα φορτώνεις όλα στον υποπλοίαρχο, στο υπόλοιπο πλήρωμα, στους μούτσους και εσύ να είσαι άμοιρος ευθυνών”, ανέφερε ο κ. Μαρινάκης, ενώ αρκετά κυβερνητικά στελέχη επισήμαναν ουσιαστική παραδοχή αδυναμίας του πρώην πρωθυπουργού στην επιλογή τότε συνεργατών του.

Δεδομένων των σφοδρών αντιδράσεων που ήδη εκδηλώνονται από στελέχη της Αριστεράς στα οποία αναφέρεται ο πρώην πρωθυπουργός, κυβερνητικά  στελέχη όπως ο Άδωνις Γεωργιάδης, προβλέπουν σκηνικό “εμφυλίου” στους κόλπους της Αριστεράς από το οποίο εκτιμούν ότι θα ευνοηθεί τελικά η σημερινή κυβέρνηση και η ΝΔ ως μοναδική αξιόπιστη πολιτική δύναμη διακυβέρνησης και σταθερότητας. “Κοινώς, όλοι για τον Μητσοτάκη δουλεύουν”, το περιέγραψε πολύ χαρακτηριστικά ο υπουργός Υγείας.

“Δεν μας αφορά το τι θα κάνει η Αριστερά και τα κόμματα που εντάσσονται σε αυτήν. Ας τα λύσουν μόνοι τους – η κοινωνία περιμένει αποτέλεσμα, γι’ αυτό θα αξιολογηθούμε”, τονίζει από την δική του πλευρά το Μέγαρο Μαξίμου, επιμένοντας ότι το 2019 και το 2023 ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν κέρδισε τον Τσίπρα αλλά την εμπιστοσύνη των πολιτών και όταν είσαι εν ενεργεία πρωθυπουργός την κερδίζεις ξανά με το αποτέλεσμά σου. 

“Οι πολίτες στην κάλπη ζυγίζουν τα θετικά και τα αρνητικά. Ο στόχος μας είναι, όσο πηγαίνουμε στις εκλογές του 2027, τα θετικά να είναι όλο και περισσότερα”, επανέλαβε χθες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

Το στίγμα του κυβερνητικού σχεδιασμού ως το τέλος του έτους αναμένεται να δοθεί από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου που προγραμματίζεται τελικά για μεθαύριο Πέμπτη.

Ήδη χθες, κατά τη συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Τασούλα επικεντρώθηκε στην οικονομία και στα μέτρα στήριξης της κοινωνίας που ξεκίνησαν να υλοποιούνται με την καταβολή των 250 ευρώ στους συνταξιούχους, καθώς και στην αναβάθμιση της γεωπολιτικής θέσης της χώρας, με αφορμή τις πρόσφατες σημαντικές συμφωνίες στην ενέργεια.

Ο Τσίπρας εξηγεί ότι παρουσίασε στον Ρώσο πρόεδρο τις δυσκολίες των διαπραγματεύσεων και τα αδιέξοδα με τους εταίρους, αναζητώντας – όπως παραδέχεται – μια καθαρή απάντηση για το αν και πώς η Ρωσία θα στήριζε την Ελλάδα, έστω με μια συμβολική αγορά 200-300 εκατ. ευρώ σε έντοκα γραμμάτια του Δημοσίου.

Η απάντηση του Πούτιν, όπως την καταγράφει ο πρώην πρωθυπουργός, ήταν ωμή:
«Θα προτιμούσα να δώσω αυτά τα χρήματα σε ένα ορφανοτροφείο. Αν τα έδινα στην Ελλάδα, θα ήταν σαν να τα πετούσα σε σκουπιδοτενεκέ. Η Ελλάδα είναι χρεοκοπημένη και δεν θα σωθεί με 300 εκατομμύρια. Χρειάζεται 300 δισ., όχι 300 εκατ. Η Ρωσία είναι πλούσια χώρα, αλλά όχι τόσο πλούσια ώστε να ξεπληρώσει το χρέος της Ελλάδας».

Στη συνέχεια, τον προέτρεψε ευθέως: «Να τα βρεις με τη Μέρκελ».

Ο Πούτιν, μετά από μια μικρή παύση, ήταν ακόμη πιο σαφής:
Η Ρωσία επιθυμεί καλή σχέση με την Ελλάδα – και ειδικά με τη νέα τότε κυβέρνηση –, αλλά την ίδια στιγμή, έχει «εξαιρετικές σχέσεις» με τη Γερμανία, με δύο αγωγούς φυσικού αερίου να τη συνδέουν ενεργειακά.

Και κατέληξε με την πιο κομβική φράση της συζήτησης: «Η Ελλάδα ανήκει στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Βρίσκεται στη γερμανική σφαίρα επιρροής».

Ο Τσίπρας θυμάται ότι τον διέκοψε για να επιβεβαιώσει:
– «Εννοείς το ΝΑΤΟ;»
– «Ναι… και την ΕΕ. Η Ελλάδα ανήκει σε μια άλλη σφαίρα επιρροής».

Ο πρώην πρωθυπουργός απάντησε ότι, παρά το δεδομένο των δυτικών συμμαχιών, η Ελλάδα μπορεί να αναπτύξει μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, έχοντας καλές σχέσεις με Δύση, Ανατολή και Παγκόσμιο Νότο.

Η συζήτηση στο τέλος χαλάρωσε και οι δύο άνδρες γύρισαν στην ιστορία του Ψυχρού Πολέμου. Ο Τσίπρας ανέφερε ότι, σύμφωνα με ορισμένες ιστορικές εκδοχές, τα Βαλκάνια μοιράστηκαν σε «σφαίρες επιρροής» μεταξύ Τσόρτσιλ και Στάλιν σε μια… χαρτοπετσέτα το 1944.

Ο Πούτιν χαμογέλασε και τον διόρθωσε: «Όχι σε χαρτοπετσέτα. Σε ένα τσιγαρόχαρτο».

Σε γραπτή δήλωση που εξέδωσε αναφέρει ότι «οι αναφορές στο βιβλίο του πρώην πρωθυπουργού της Ελλάδας Αλέξη Τσίπρα για όσα έγιναν στο Κραν Μοντανά μιλούν από μόνες τους. Είναι άλλη μια διάψευση όσων για τόσο καιρό υιοθετούσαν το τουρκικό αφήγημα».

Στο βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα «Ιθάκη» που δόθηκε σήμερα στην κυκλοφορία γίνεται εκτενής αναφορά στις διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό και ειδικά για όσα έγιναν κατά τη διάρκεια της Συνόδου στο Κραν Μοντανά.

ο πρώην πρωθυπουργός επισημαίνει στο ειδικό κεφάλαιο με τίτλο «Κυπριακό, μια ανάσα από τη λύση», ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είχε αποφασίσει να μην εμπλακεί στις υπόλοιπες εσωτερικές πτυχές του Κυπριακού, παρά μονάχα στη διεθνή πτυχή της ασφάλειας αξιώνοντας την αποχώρηση των στρατευμάτων κατοχής και την άρση του πλαισίου των εγγυητριών δυνάμεων, που αφορούσε Ελλάδα, Τουρκία και Μεγάλη Βρετανία. «Σταθερή και δημόσια διατυπωμένη ελληνική και ελληνοκυπριακή θέση καθ’ όλες τις συνομιλίες ήταν η ανάγκη για άμεση κατάργηση του αναχρονιστικού, μετα-αποικιακού συστήματος εγγυήσεων και αποχώρηση των τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων από το νησί», αναφέρει.

Παράλληλα, μιλώντας για τη διαπραγματευτική τακτική της ελληνικής και ελληνοκυπριακής πλευράς, είπε: «Στις 14 Δεκεμβρίου 2016 στις Βρυξέλλες, πραγματοποιήσαμε με τον Πρόεδρο της Κύπρου και την ομάδα του την πιο ουσιαστική συντονιστική συνάντηση ενόψει της Διάσκεψης που θα ακολουθούσε. Συμφωνήσαμε με ξεκάθαρο τρόπο και χωρίς υπεκφυγές τη διαπραγματευτική μας τακτική και τις κόκκινες γραμμές μας. Μέρος της στρατηγικής μας ήταν ότι εγώ δεν θα συμμετείχα στις διαπραγματεύσεις μέχρις ότου γίνει σαφές ότι υπάρχει ρεαλιστική πιθανότητα θετικής κατάληξης». Προσθέτει ότι ανέμενε με μεγάλη αγωνία τις εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις, ελπίζοντας ότι θα σημειωνόταν πρόοδος και στο θέμα της ασφάλειας και των εγγυήσεων, ούτως ώστε να μεταβεί και ο ίδιος στη Γενεύη.

Συνεχίζοντας την αφήγηση, σημειώνει ότι σε μία προσπάθεια να αναλάβει ενεργότερο ρόλο, προσκάλεσε τον τότε πρωθυπουργό της Τουρκίας Μπιναλί Γιλντιρίμ στην Ελλάδα, όπου διαπίστωσε, ότι παρά το γεγονός ότι επέμενε στις θέσεις της χώρας του άφηνε, όπως λέει ο κ. Τσίπρας, «ένα παράθυρο και για τον ρόλο της Ε.Ε. στο μελλοντικό πλαίσιο ασφάλειας σε μια ομοσπονδιακή Κύπρο» προσθέτοντας ότι οι δύο συμφώνησαν να συναντηθούν στο Κραν Μοντανά «εφόσον θα είχαν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για λύση».

Αλέξης Τσίπρας για τη Διάσκεψη του Κραν Μοντανά

Σε ό,τι αφορά στη Διάσκεψη του Κραν Μοντανά, ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρει ότι η κατάθεση του πλαισίου Γκουτέρες από τον ίδιο τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ αποτέλεσε μια σημαντική επιτυχία της ελληνικής και ελληνοκυπριακής πλευράς και θα μπορούσε να είχε αποτελέσει τη βάση για μια δίκαιη και βιώσιμη λύση. «Ιδιαίτερα, δε, η δήλωση του Γενικού Γραμματέα ότι η Συνθήκη Εγγυήσεων δεν μπορεί να στηριχθεί (unsustainable) και πρέπει να αντικατασταθεί από ένα πλαίσιο επιτήρησης της συμφωνίας λύσης που να βασίζεται στον ΟΗΕ και στο οποίο η Ελλάδα, η Τουρκία και η Βρετανία θα μπορούσαν να έχουν ρόλο», τονίζει.

Προσθέτει ότι «η αδιαλλαξία της τουρκικής πλευράς, ωστόσο, στην τελική φάση των διαπραγματεύσεων, δηλαδή στο δείπνο της 6ης Ιουλίου, να αποδεχτεί ανοιχτά ως βάση συζήτησης αυτό το πλαίσιο, δεν άφησε περιθώρια για τη συμμετοχή μου, όπως και του Τούρκου Πρωθυπουργού, στη Διάσκεψη και ακύρωσε κάθε προοπτική λύσης, οδηγώντας εντέλει τις συνομιλίες σε αποτυχία».

Παράλληλα, ο πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδας λέει ότι η κίνηση του Τσαβούσογλου να παραδώσει μήνυμα στον Γκουτέρες, το οποίο έλεγε ότι η χώρα του θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να συζητήσει την κατάργηση των εγγυήσεων, «δημιούργησε προς στιγμήν θετικές προσδοκίες και μεγάλες ελπίδες» και για αυτό το λόγο εξέφρασε την επιθυμία του να μεταβεί στο Κραν Μοντανά, συναντώντας, όμως τις επιφυλάξεις του τότε Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Αναστασιάδη.

«Τις κρίσιμες ώρες της θετικής αναλαμπής στις διαπραγματεύσεις, όταν μου είχαν μεταφέρει όσα ο Τούρκος ΥΠΕΞ είπε στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ σχετικά με το πλαίσιο των εγγυήσεων, είχα μια σημαντική συζήτηση με τον Νίκο Αναστασιάδη. Του εξέφρασα την επιθυμία μου να μεταβώ στην Ελβετία, όπως είχαμε συμφωνήσει ότι θα πράξω, αν υπάρχει θετική προοπτική. Ωστόσο ο ίδιος ήταν εξαιρετικά επιφυλακτικός. Πίστευε ότι επρόκειτο για μπλόφα της τουρκικής πλευράς και δεν συμμεριζόταν τη δική μου, πολύ συγκρατημένη βέβαια, αισιοδοξία. Ίσως να είχε επηρεαστεί και από την πορεία των διαπραγματεύσεων για την εσωτερική πτυχή, που από ό,τι μου εξήγησε δεν πήγαινε καλά και ήταν απογοητευμένος.

Σε κάθε περίπτωση, η αρνητική στάση του για ενδεχόμενο ταξίδι μου στην Ελβετία δεν άφησε εντέλει το περιθώριο να διερευνήσουμε σε επίπεδο Πρωθυπουργών αν το μήνυμα που είχε δώσει ο Τούρκος ΥΠΕΞ, κατ’ ιδίαν στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ για κατάργηση των εγγυήσεων, είχε βάση ή αποτελούσε μια τουρκική διαπραγματευτική μπλόφα. Λίγες ώρες αργότερα, στο δείπνο της 6ης Ιουλίου, η επίσημη στάση του Τσαβούσογλου ήταν εντελώς διαφορετική από αυτή που μας μετέφερε ο Γκουτέρες. Η αδιαλλαξία της τουρκικής πλευράς να συζητήσει το χρονοδιάγραμμα αποχώρησης των κατοχικών στρατευμάτων και να αποδεχτεί ανοιχτά ως βάση συζήτησης την κατάργηση των εγγυήσεων, οδήγησε τελικά στην αποτυχία της Διάσκεψης», καταλήγει ο κ. Τσίπρας.