Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία από το αεροδρόμιο, οι ακυρώσεις πτήσεων που αφορούν αφίξεις και αναχωρήσεις από και προς χώρες της περιοχής αναμένεται να φτάσουν τις 37 μέσα στο 24ωρο.

Ποιοι προορισμοί επηρεάζονται

Οι ακυρώσεις αφορούν πτήσεις προς και από αρκετές χώρες της Μέσης Ανατολής, μεταξύ των οποίων:

• Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
• Ιράκ
• Ιράν
• Ισραήλ
• Κατάρ
• Κουβέιτ
• Μπαχρέιν
• Συρία

Σε αρκετές από αυτές τις χώρες ο εναέριος χώρος παραμένει κλειστός για λόγους ασφαλείας, γεγονός που καθιστά αδύνατη την εκτέλεση πολλών διεθνών δρομολογίων.

Ακυρώσεις προς Ντουμπάι και Τελ Αβίβ

Σύμφωνα με τον πίνακα αναχωρήσεων του αεροδρομίου, ακυρωμένες εμφανίζονται πτήσεις προς το Ντουμπάι, ενώ ματαιώθηκαν και δρομολόγια προς το Τελ Αβίβ, τα οποία υπό κανονικές συνθήκες θα πραγματοποιούνταν τις πρωινές ώρες.

Οι ακυρώσεις προς το Τελ Αβίβ αναμένεται να παραμείνουν σε ισχύ τουλάχιστον έως τις 9 Μαρτίου, ενώ για το Ντουμπάι ισχύουν μέχρι και αύριο.

Παράλληλα, πτήσεις προς το Άμπου Ντάμπι έχουν ματαιωθεί έως το Σάββατο.

Ματαιωμένα δρομολόγια και προς άλλες πόλεις της περιοχής

Στον κατάλογο των ακυρώσεων περιλαμβάνεται επίσης πτήση προς τη Χάιφα, η οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στις 11:25.

Την ίδια στιγμή, συνεχίζονται οι ακυρώσεις δρομολογίων προς:

• Βαγδάτη
• Βηρυτός

Επίσης επηρεάζονται πτήσεις προς το Ριάντ και τη Τζέντα, παρότι ο εναέριος χώρος της Σαουδικής Αραβίαςπαραμένει ανοικτός.

Αβεβαιότητα για τις επόμενες ημέρες

Οι αεροπορικές εταιρείες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στην περιοχή, ενώ οι ταξιδιώτες καλούνται να ελέγχουν συνεχώς την κατάσταση των πτήσεών τους.

Καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται, δεν αποκλείεται να υπάρξουν νέες ακυρώσεις ή τροποποιήσεις δρομολογίων τις επόμενες ημέρες.

Ειδικότερα, στο πλαίσιο στοχευμένων ελέγχων για την αποτροπή εξαγωγής ναρκωτικών ουσιών, εντοπίστηκε η κατηγορούμενη στον αερολιμένα, η οποία θα αναχωρούσε από τη χώρα προς το Ηνωμένο Βασίλειο.

Από τον έλεγχο που πραγματοποιήθηκε στις αποσκευές της, κατελήφθη να έχει αποκρύψει, σε νάιλον συσκευασίες, 24 κιλά και 500 γραμμάρια ακατέργαστης κάνναβης υδροπονικής καλλιέργειας (skunk).

Επιπλέον, βρέθηκαν και κατασχέθηκαν 2 κινητά τηλέφωνα. Η συλληφθείσα οδηγείται στην αρμόδια εισαγγελική Αρχή.

Ειδικότερα, όπως ανακοινώθηκε από την ΕΛΑΣ, στο πλαίσιο στοχευμένων ελέγχων για την αποτροπή εισαγωγής ναρκωτικών ουσιών στην Ελλάδα, μέσω αεροπορικών οδών, καθώς και από την αξιοποίηση πληροφοριών, λοιπών αστυνομικών ενεργειών και δημιουργία «προφίλ» (profiling), ταυτοποιήθηκε ο 25χρονος και διακριβώθηκε η εγκληματική του δράση.

Πιο αναλυτικά, ο 25χρονος προερχόμενος από χώρα του εξωτερικού, κατελήφθη από αστυνομικούς του Τμήματος Δίωξης Ναρκωτικών Αερολιμένα Αθηνών, στο χώρο αφίξεων του αεροδρομίου, να έχει αποκρύψει εντός της αποσκευής του και να κατέχει με σκοπό την περαιτέρω διακίνηση 36 συσκευασίες οι οποίες περιείχαν 18.600 γραμμάρια ακατέργαστης κάνναβης υδροπονικής καλλιέργειας (skunk).

Επιπλέον, βρέθηκε και κατασχέθηκε ένα κινητό τηλέφωνο.

Ο 25χρονος, με τη δικογραφία που σχηματίσθηκε σε βάρος του για παράβαση της νομοθεσίας για τα ναρκωτικά, οδηγήθηκε στον αρμόδιο Εισαγγελέα.

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Θάνος Πλεύρης, ο οποίος περιέγραψε την κατάσταση ως «επιχείρηση μαζικής εισβολής στην Ευρώπη», ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο τους τόνους της συζήτησης.

Ο υπουργός Εξωτερικών, που βρέθηκε στο κοινοβούλιο προκειμένου να απαντήσει και ως συνταγματολόγος στις αιχμές του Ευάγγελου Βενιζέλου, υποστήριξε πως η τροπολογία είναι προσωρινή, στοχευμένη και απολύτως αναγκαία, επιμένοντας πως είναι συμβατή με το Σύνταγμα, το διεθνές και το ευρωπαϊκό δίκαιο. Όπως υπογράμμισε, υπάρχει σύγχυση γύρω από το θέμα, διευκρινίζοντας πως «δεν τίθεται κανένα απολύτως ζήτημα νομιμότητας ή αντισυνταγματικότητας».

«Τρέφω μεγάλο σεβασμό για τον κ. Βενιζέλο, όμως υπάρχει μια σχετική σύγχυση. Άλλο το εάν συντρέχουν προϋποθέσεις κινδύνου για τον τόπο και άλλο το εάν θα πρέπει να ενεργοποιηθεί ο ευρωπαϊκός μηχανισμός και εάν αυτό σημαίνει κατάστασης πολιορκίας», είπε, χαρακτηρίζοντας ως «απολύτως υπερβολικά» τα περί ενεργοποίησης της κατάστασης πολιορκίας. Πρόσθεσε ακόμη, πως «είναι αδιανόητο» να αναφέρεται πως η κυβέρνηση εφαρμόζει το νόμο περί καταστάσεως πολιορκίας.

Επί της ουσίας της ρύθμισης ανέφερε πως η αύξηση των ροών αγγίζει το 350% και πως υπάρχει αδυναμία διαχείρισης. «Δεν μπορούμε να υποδεχθούμε τα εκατομμύρια των ανθρώπων που βρίσκονται εκτός εστίας. Υπάρχουν πεπερασμένοι πόροι», είπε και πρόσθεσε ότι δεν χρήζουν ανθρωπιστικής βοήθειας κατά τα 2/3. 

«Η Ελλάδα δεν μπορεί να επωμιστεί το δυσανάλογο βάρος, πρέπει να σταλεί ένα μήνυμα στους διακινητές να σταματήσουν να εκμεταλλεύονται τον  ανθρώπινο πόνο», είπε. Σε ότι αφορά στις σχέσεις με τη Λιβύη ανέφερε πως η Ελλάδα οφείλει να έχει καλές σχέσεις με τη διπλωματική οδό να είναι δύσκολη. Εκτίμησε πάντως, πως υπάρχει περιθώριο για κοινή κατανόηση. «Δεν υπάρχουν ανοιχτά σύνορα, αλλά ελεγχόμενα, πρώτιστο μας μέλημα είναι η ασφάλεια των Ελλήνων», κατέληξε ο Γιώργος Γεραπετρίτης. 

Πλεύρης: Ο δρόμος για τους λαθρομετανάστες είναι φυλακή ή έξοδος

Με το μήνυμα ότι η κυβέρνηση θα λάβει όλα τα μέτρα ώστε να προστατευθεί από την εισβολή που δέχεται αυτή την ώρα η χώρα, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης προειδοποίησε ότι η Ελλάδα σκληραίνει τη στάση της απέναντι στους «λαθροεισβολείς» και πλέον «ο δρόμος από δω και πέρα θα είναι ή φυλακή ή έξοδος».

Στο πλαίσιο της υποστήριξης της τροπολογίας για το άσυλο, ο κ. Πλεύρης ενημέρωσε την εθνική αντιπροσωπεία ότι επίκειται η κατάθεση νομοσχεδίου το οποίο θα προβλέπει ότι για όσους απορριφθεί το αίτημα ασύλου και επιμένουν να μην αποχωρούν από τη χώρα και να παραμένουν θα φυλακίζονται.

Είπε χαρακτηριστικά ότι οι πρόσφυγες, που το δικαιούνται θα παίρνουν άσυλο, οι «λαθρομετανάστες» όμως θα οδηγούνται στην φυλακή ή στην έξοδο από την χώρα. Εξήγησε δε, ότι με βάση τις προϋποθέσεις που θέτει η κυβέρνηση άσυλο λαμβάνει το 52% των αιτούντων, το υπόλοιπο όμως 48% θα πρέπει να φύγει.

Περιγράφοντας τη δραματική κατάσταση που βιώνει αυτή τη στιγμή η χώρα και ιδίως η Κρήτη, είπε ότι «αυτό που γίνεται από την Βόρεια Αφρική και την Λιβύη είναι μια επιχείρηση εισβολής μεταναστών στην Ευρώπη» και δίνοντας συγκεκριμένα στοιχεία είπε ότι το 2024 συνολικά είχαμε από τις συγκεκριμένες περιοχές 4.000 αφίξεις, ενώ μόνο τις τελευταίες ημέρες έρχονται βάρκες με 1.000 άτομα.

«Η ελληνική πολιτεία οφείλει να προστατέψει το κράτος και την πατρίδα μας»

«Η ελληνική πολιτεία οφείλει να προστατέψει το κράτος και την επικράτεια της πατρίδας μας. Σε καμία περίπτωση δεν θα δεχθούμε την μαζική εισβολή που επιχειρείται. Επιχειρείται είτε λόγω αδυναμίας της Λιβύης να ελέγξει τις ροές είτε για άλλους λόγους που οφείλουμε να ερευνήσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά και ανακοίνωσε ότι μόνο στα εδάφη της Λιβύης βρίσκονται τρία εκατομμύρια μετανάστες που ψάχνουν τρόπο να φτάσουν την Ευρώπη.

Υποστηρίζοντας την τροπολογία για το άσυλο, ο αρμόδιος υπουργός, ανέφερε ότι ακολουθεί το πλαίσιο της ρύθμισης που είχε θεσπιστεί το 2020 όταν υπήρξε η υβριδική απειλή στα σύνορα του Έβρου και προσέθεσε ότι έρχεται σε συννενόηση με την ΕΕ, όπως και κείνη η διάταξη, η οποία είχε λάβει το πράσινο φως της ευρωπαϊκής επιτροπής και των αρμόδιων δικαστηρίων.

«Δεν υπάρχει αλτρουισμός ούτε ανθρωπισμός στις ΜΚΟ που βγάζουν λεφτά από το μεταναστευτικό»

Σε απάντηση δε προς τα κόμματα που ζητούν την απόσυρσή της τα κάλεσε να δείξουν τον ψευτοανθρωπισμό τους στις δήθεν ΜΚΟ των εκατομμυρίων ευρώ, που αρμέγουν τα ταμεία της ΕΕ και την ίδια ώρα κατηγορούν τα στελέχη του Λιμενικού Σώματος.

«Δεν υπάρχει αλτρουισμός ούτε ανθρωπισμός στις ΜΚΟ που βγάζουν λεφτά από το μεταναστευτικό», είπε απευθυνόμενος προς τα αριστερά κόμματα.

Σφοδρές αντιδράσεις της αντιπολίτευσης

«Παρών» στην τροπολογία για το μεταναστευτικό θα πει το ΠΑΣΟΚ στην ονομαστική ψηφοφορία που ζήτησε το ΚΚΕ με τον Νίκο Ανδρουλάκη να επισημαίνει πως λύση θα αποτελούσε η επιτάχυνση των διαδικασιών απόρριψης ασύλου και επαναπατρισμός των μεταναστών στις χώρες τους. 

Παρεμβαίνοντας στη συζήτηση της τροπολογίας στη Βουλή ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ζήτησε σοβαρές και όχι επικοινωνιακού χαρακτήρα πρωτοβουλίες και επέμεινε πως διαχρονική θέση του κόμματος είναι ότι «δεν μπορεί κανένας να κάνει υβριδικό πόλεμο με την Ελλάδα και να μας εκβιάζει», είπε και επεσήμανε πως «τα σύνορα δεν είναι μπάτε σκύλοι αλέστε». 

Απαντώντας σε όσα είπε ο Θάνος Πλεύρης για την τροπολογία που στηρίζεται στο μοντέλο του Έβρου και χαρακτήρισε αντισυνταγματική ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ο Νίκος Ανδρουλάκης είπε ότι πρόκειται για διαφορετικές περιπτώσεις. 

Παράλληλα επιτέθηκε με σφοδρότητα στην κυβέρνηση για συνεχείς ήττες στην εξωτερική πολιτική. «Πως γίνεται η Τουρκία να τα πηγαίνει καλά και με την Ανατολική και με τη Δυτική Λιβύη και εσείς να τα έχετε σπάσει και με τους δύο;», διερωτήθηκε.  

Η τροπολογία πυροδοτεί θυελλώδεις αντιδράσεις με κόμματα της αντιπολίτευσης να ζητούν την απόσυρσή της.

Για «ανατριχιαστική διολίσθηση σε καθεστώς θεσμοποίησης του ρατσισμού», έκανε λόγο η Ζωή Κωνσταντοπούλου υποστηρίζοντας ότι οι κυβερνητικές ρυθμίσεις θυμίζουν Όρμπαν και Τραμπ. «Κλειστά σύνορα έχουν τα απολυταρχικά καθεστώτα», είπε και έθεσε προ των ευθυνών τους, τους βουλευτές που θα τη στηρίξουν με την ψήφο τους.

Με το αίτημα υποβολής ένστασης αντισυνταγματικότητας συμφώνησε ο ΣΥΡΙΖΑ με τον Γιώργο Ψυχογιό να τη χαρακτηρίζει απαράδεκτη και εγκληματική, ζητώντας παράλληλα την απόσυρσή της.

Την απόσυρση της ρύθμισης ζήτησαν ΚΚΕ και Νέα Αριστερά. «Είναι αυθαίρετη και ντροπιαστική η αναστολή αίτησης χορήγησης ασύλου σε ξεριζωμένους», σχολίασε από το ΚΚΕ η Διαμάντω Μανωλάκου και προανήγγειλε αίτημα ονομαστικής ψηφοφορίας σε περίπτωση που η κυβέρνηση δεν αποσύρει τη διάταξη, προκειμένου «ο καθένας να αναλάβει τις ευθύνες του απέναντι στην απανθρωπιά».

Η Σία Αναγνωστοπούλου από τη Νέα Αριστερά χαρακτήρισε τη ρύθμιση επαίσχυντη και ντροπιαστική.

Αιχμές Βενιζέλου για τη συνταγματικότητα των μέτρων για τη μετανάστευση

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, με μια εκτενή ανάρτηση στο Facebook κάνει κριτική στα νέα μέτρα της κυβέρνησης για το μεταναστευτικό, εστιάζοντας στη νομική τους βάση και τις συνταγματικές προεκτάσεις.

Ο συνταγματολόγος και πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ σημειώνει ότι το άρθρο 15 ΕΣΔΑ είναι αντίστοιχο του άρθρου 48 του ελληνικού Συντάγματος για την κατάσταση πολιορκίας, δηλαδή για την επιβολή στρατιωτικού νόμου.

«Αν συντρέχουν όντως οι προϋποθέσεις του άρθρου 15 παρ.1 της ΕΣΔΑ, στην εθνική συνταγματική τάξη θα μπορούσαν να εφαρμοστούν οι προβλέψεις του άρθρου 48 Συντ. , δηλαδή να τεθεί σε εφαρμογή σε ολόκληρη την επικράτεια ή τμήμα της ο νόμος περί καταστάσεως πολιορκίας», αναφέρει σε ανάρτησή του στο Facebook, και συνεχίζει: «Προφανώς αυτό είναι άτοπο. Τουλάχιστον έτσι ελπίζω».

Τονίζει, δε, ότι «αντιλαμβάνομαι την ένταση του προβλήματος των μεταναστευτικών ροών από τη Λιβύη και ευρύτερα από την Β. Αφρική. Σε παρόμοιες συνθήκες πίεσης έχει βρεθεί η χώρα πολλές φορές τα προηγούμενα χρόνια. Ελήφθησαν μέτρα, άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο αποτελεσματικά, πάντοτε όμως εντός του πλαισίου του Συντάγματος που είναι αδιαχώριστο από την ΕΣΔΑ και υπό τον διεθνή δικαστικό έλεγχο του ΕΔΔΑ. Εκκρεμούν μάλιστα στο Στρασβούργο υποθέσεις σχετικές με αντιμετώπιση μεταναστευτικών ροών στις οποίες έχουν τεθεί και ζητήματα σχετικά με το άρθρο 15 ΕΣΔΑ».

Καταλήγει, δε, λέγοντας ότι «η εύκολη και ανεπίγνωστη επίκληση αυτής της διάταξης της ΕΣΔΑ θέτει ζήτημα υψίστης σημασίας για την υπόσταση του κράτους δικαίου στη χώρα μας και τον σεβασμό θεμελιωδών υποχρεώσεων της κατά το διεθνές δίκαιο. Το λιγότερο που πρέπει να γίνει αμέσως είναι η ανάκληση αυτής της αιτιολογικής σκέψης – δήλωσης από την τροπολογία, πέραν προφανώς των άλλων νομικών προβλημάτων που αυτή θέτει».

Αναλυτικά, στην ανάρτησή του ο Ε. Βενιζέλος γράφει:

Η κυβέρνηση επικαλείται το άρθρο 15 ΕΣΔΑ, δηλαδή το αντίστοιχο του άρθρου 48 Συντ. για την εφαρμογή του νόμου περί καταστάσεως πολιορκίας!
Στην αιτιολογική έκθεση (Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης) της τροπολογίας που κατέθεσαν οι συναρμόδιοι υπουργοί για τη μεταχείριση των εισερχόμενων στη χώρα «παράνομα με οποιοδήποτε πλωτό μέσο που προέρχεται από την Βόρεια Αφρική», περιλαμβάνεται η ακόλουθη δήλωση :
«Συντρέχουν [ δε] οι προϋποθέσεις του άρθρου 15 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, σύμφωνα με το οποίο τα συμβαλλόμενα κράτη, σε περίπτωση δημοσίου κινδύνου που απειλεί τη ζωή του έθνους, μπορούν να λάβουν μέτρα ακόμη και κατά παράβαση των υποχρεώσεων που προβλέπονται στη Σύμβαση, στο απαιτούμενο από την κατάσταση απολύτως αναγκαίο όριο.»
Ας δούμε τι σημαίνει αυτό.
Το άρθρο 15 της ΕΣΔΑ, αντίστοιχο του άρθρου 48 του ελληνικού Συντάγματος για την κατάσταση πολιορκίας ( στρατιωτικός νόμος ), έχει ως εξής :
«Άρθρο 15
Παρέκκλιση σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης

1. Εν περιπτώσει πολέμου ή ετέρου δημοσίου κινδύνου απειλούντος την ζωήν του έθνους, έκαστον υψηλόν συμβαλλόμενον μέρος δύναται να λάβη μέτρα κατά παράβασιν των υπό της παρούσης Συμβάσεως προβλεπομένων υποχρεώσεων, εν τω απαιτουμένω υπό της καταστάσεως απολύτως αναγκαίω ορίω και υπό τον όρον όπως τα μέτρα ταύτα μη αντιτίθενται εις τας άλλας υποχρεώσεις τας απορρεούσας εκ του διεθνούς δικαίου.
2. Η προηγουμένη διάταξις ουδεμίαν επιτρέπει παράβασιν του άρθρου 2, ειμή δια την περίπτωσιν θανάτου συνεπεία κανονικών πολεμικών πράξεων, ή των άρθρων 3, 4 (παράγ. 1) και 7.
3. Τα ασκούντα το δικαίωμα τούτο της παραβάσεως υψηλά συμβαλλόμενα μέρη τηρούν τον Γενικόν Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης πλήρως ενήμερον των ληφθέντων μέτρων ως και των αιτίων τα οποία τα προεκάλεσαν. Οφείλουν ωσαύτως να πληροφορήσωσι τον Γενικόν Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης περί της ημερομηνίας κατά την οποία τα μέτρα ταύτα έπαυσαν ισχύοντα και αι διατάξεις της Συμβάσεως ετέθησαν εκ νέου εν πλήρει ισχύϊ.»

Σύμφωνα με τη σύνοψη από τη Γραμματεία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της νομολογίας ως προς τις προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 15 ΕΣΔΑ, ισχύουν τα εξής:
«Το άρθρο 15 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου παρέχει στις κυβερνήσεις των κρατών-μελών της Σύμβασης, υπό εξαιρετικές συνθήκες, τη δυνατότητα να παρεκκλίνουν, κατά τρόπο προσωρινό, περιορισμένο και υπό εποπτεία, από την υποχρέωσή τους να διασφαλίζουν ορισμένα δικαιώματα και ελευθερίες που κατοχυρώνονται από τη Σύμβαση. Η χρήση της διάταξης αυτής διέπεται από τις εξής διαδικαστικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις:

• επίκληση του δικαιώματος παρέκκλισης μπορεί να γίνει μόνο σε καιρό πολέμου ή άλλης έκτακτης δημόσιας ανάγκης που απειλεί τη ζωή του έθνους·
• ένα κράτος μπορεί να λάβει μέτρα παρέκκλισης από τις υποχρεώσεις του δυνάμει της Σύμβασης μόνο στον βαθμό που απαιτείται απολύτως από τις ανάγκες της κατάστασης·
• οποιαδήποτε παρέκκλιση δεν μπορεί να είναι ασύμβατη με άλλες διεθνείς υποχρεώσεις του κράτους·
• ορισμένα δικαιώματα της Σύμβασης δεν επιδέχονται καμία απολύτως παρέκκλιση: το άρθρο 15 § 2 απαγορεύει οποιαδήποτε παρέκκλιση όσον αφορά το δικαίωμα στη ζωή (πλην των νομίμων πράξεων πολέμου), την απαγόρευση βασανιστηρίων και απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας, την απαγόρευση της δουλείας και της καταναγκαστικής εργασίας, καθώς και την αρχή «καμία ποινή χωρίς νόμο». Αντίστοιχα, δεν επιτρέπεται παρέκκλιση από:
  – το άρθρο 1 του Πρωτοκόλλου αριθ. 6 (κατάργηση της θανατικής ποινής εν καιρώ ειρήνης),
  – το άρθρο 1 του Πρωτοκόλλου αριθ. 13 (κατάργηση της θανατικής ποινής υπό οποιεσδήποτε συνθήκες),
  – το άρθρο 4 του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 (δικαίωμα να μη δικάζεται ή τιμωρείται κάποιος δύο φορές για το ίδιο αδίκημα).
• τέλος, σε διαδικαστικό επίπεδο, το κράτος που κάνει χρήση του δικαιώματος παρέκκλισης οφείλει να ενημερώνει πλήρως τον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης».

Στην προκειμένη περίπτωση αν συντρέχουν όντως οι προϋποθέσεις του άρθρου 15 παρ.1 της ΕΣΔΑ, στην εθνική συνταγματική τάξη θα μπορούσαν να εφαρμοστούν οι προβλέψεις του άρθρου 48 Συντ. , δηλαδή να τεθεί σε εφαρμογή σε ολόκληρη την επικράτεια ή τμήμα της ο νόμος περί καταστάσεως πολιορκίας ! Προφανώς αυτό είναι άτοπο. Τουλάχιστον έτσι ελπίζω.

Αντιλαμβάνομαι την ένταση του προβλήματος των μεταναστευτικών ροών από τη Λιβύη και ευρύτερα από την Β. Αφρική. Σε παρόμοιες συνθήκες πίεσης έχει βρεθεί η χώρα πολλές φορές τα προηγούμενα χρόνια. Ελήφθησαν μέτρα, άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο αποτελεσματικά, πάντοτε όμως εντός του πλαισίου του Συντάγματος που είναι αδιαχώριστο από την ΕΣΔΑ και υπό τον διεθνή δικαστικό έλεγχο του ΕΔΔΑ. Εκκρεμούν μάλιστα στο Στρασβούργο υποθέσεις σχετικές με αντιμετώπιση μεταναστευτικών ροών στις οποίες έχουν τεθεί και ζητήματα σχετικά με το άρθρο 15 ΕΣΔΑ.

Η εύκολη και ανεπίγνωστη επίκληση αυτής της διάταξης της ΕΣΔΑ θέτει ζήτημα υψίστης σημασίας για την υπόσταση του κράτους δικαίου στη χώρα μας και τον σεβασμό θεμελιωδών υποχρεώσεων της κατά το διεθνές δίκαιο. Το λιγότερο που πρέπει να γίνει αμέσως είναι η ανάκληση αυτής της αιτιολογικής σκέψης – δήλωσης από την τροπολογία, πέραν προφανώς των άλλων νομικών προβλημάτων που αυτή θέτει.

«Έχουμε ρήγμα ως προς την ασφάλεια. Έχουμε διαφορετική αίσθηση απειλής σε σχέση με τη Ρωσία», δήλωσε ο κ. Βενιζέλος, τονίζοντας όμως ότι το κρισιμότερο είναι πως το ζήτημα της ευρωπαϊκής ασφάλειας δεν απασχολεί τις ΗΠΑ. «Ο Τραμπ λέει ότι για εκείνον η Ρωσία δεν είναι απειλή και δεν θα επωμιστεί το κόστος της ευρωπαϊκής άμυνας και σε αυτό έχει δίκιο, αλλά ό,τι και να κάνει η Ευρώπη, πυρηνική δύναμη δεν μπορεί να γίνει, γιατί η πυρηνική ομπρέλα ανάσχεσης είναι αμερικανική», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Αναφερόμενος στην Ελλάδα, ο ομότιμος καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης είπε ότι τα πάντα είναι προσανατολισμένα στον τουρκικό κίνδυνο, οπότε το γεγονός ότι διασπάται διεθνώς η αίσθηση ασφάλειας αποτελεί μικρότερη απειλή για μας.

Επεσήμανε, μάλιστα, ότι εδώ και 50 χρόνια διευθετούμε τη σχέση μας με την Τουρκία με διμερές κριτήριο, άρα, αν τώρα τοποθετηθούμε για πρώτη φορά διαφορετικά απέναντι στην Άγκυρα, με κριτήριο τί γίνεται στη Δύση, θα έχουμε νέο πλαίσιο αναφοράς, στο οποίο δεν έχουμε μεγάλη εμπειρία.

Κάνοντας μια ανασκόπηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, θύμισε ότι στα 23 χρόνια διακυβέρνησης του Ερντογάν, είχαμε τριβές αλλά όχι κάποιο μεγάλο επεισόδιο, και σχολίασε ότι «δεν χρειάζεται να δοκιμάσουμε ποια είναι τα αντανακλαστικά Τραμπ σε ένα επεισόδιο», σημειώνοντας ότι για τις ΗΠΑ είμαστε ένα μικρό περιφερειακό ζήτημα σε σχέση με την αλλαγή του παγκόσμιου τοπίου γεωπολιτικά και ιδεολογικά.

Ο κ. Βενιζέλος χαρακτήρισε την Τουρκία μεγάλη χώρα, με ανάλογο στρατό και άλλη αίσθηση θανατηφόρου κινδύνου, αφού αποδέχεται τη συμμετοχή της σε επιχειρήσεις που μπορεί να έχουν αποτέλεσμα τον θάνατο προσωπικού και κατέληξε ότι εμείς πρέπει να έχουμε συνολικό σχέδιο για το πώς θα την αντιμετωπίσουμε.

Τέλος, σε ερώτηση που το έθεσε ο Αθανάσιος Έλλις, Αρχισυντάκτης της αγγλόφωνης έκδοσης της Καθημερινής, για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, είπε ότι πρέπει να δούμε το πολιτικό σχέδιο, καθώς έχουμε ένα σύνθετο πρότζεκτ από χρηματοοικονομική, τεχνική και διεθνοπολιτική άποψη, για το οποίο απαιτείται συνεργασία.

Ο πρώην υπουργός επισημαίνει ότι η επίμαχη προσέγγιση υπονομεύει θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου και την προβλεπόμενη από το Σύνταγμα κοινοβουλευτική διαδικασία για την απόδοση ευθυνών σε μέλη της κυβέρνησης. Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται ο Χρήστος Τριαντόπουλος, κυβερνητικό στέλεχος που ελέγχεται για παράνομες πράξεις στο πλαίσιο της διαχείρισης του πολύνεκρου δυστυχήματος στα Τέμπη.

Κατά τον κ. Βενιζέλο, «η καταστρατήγηση είναι μια πολύ ευγενική έκφραση» – εννοεί την καταστρατήγηση του Συνάγματος.  Και αναλύει με καταλυτικό τρόπο τα όσα προβλέπονται, αλλά και τα όσα δεν θα πρέπει να γίνουν στην υπόθεση αυτή.

Καταλογίζει δε στον κ. Αλιβιζάτο «συνταγματικό λαϊκισμό» και στηλιτεύει τη στάση του με ένα εξόχως καταλυτικό επιχείρημα, στα όρια του νομικού και όχι μόνο, διασυρμού:   

Ολόκληρο το άρθρο του Ευάγγελου Βενιζέλου

Ο κ. Νίκος Αλιβιζάτος παρουσίασε στην «Καθημερινή» της Κυριακής 30.3.2025 τους λόγους που τον οδήγησαν σε μια ερμηνευτική πρόταση για το άρθρο 86 Συντάγματος, την οποία υιοθέτησε η κυβερνητική πλειοψηφία στην υπόθεση Τριαντόπουλου. Το πρακτικό αποτέλεσμα το είδαμε. Η πλειοψηφία της Βουλής αποδέχθηκε, υπό την πίεση της κοινής γνώμης, την πρόταση κατηγορίας που κατέθεσε το ΠΑΣΟΚ μετά τη διαβίβαση της δικογραφίας από την Εισαγγελία στη Βουλή. Η κατηγορία αφορά το «επικουρικό» πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος για την παρέμβαση στον χώρο του τραγικού συμβάντος και όχι τον θάνατο 57 προσώπων. Κατόπιν αυτού, συγκροτήθηκε κοινοβουλευτική επιτροπή προκειμένου να διενεργήσει προκαταρκτική εξέταση συλλέγοντας αποδεικτικό υλικό ώστε να συντάξει αιτιολογημένο πόρισμα επί τη βάσει του οποίου η Ολομέλεια της Βουλής να αποφασίσει αν θα ασκήσει ή όχι ποινική δίωξη ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου.

Οι πράξεις της καταστρατήγησης

Σύμφωνα με την προσέγγιση Αλιβιζάτου που έσπευσαν να υιοθετήσουν ο κ. Χρ. Τριαντόπουλος και κυρίως ο ίδιος ο κ. Κυρ. Μητσοτάκης, η επιτροπή δεν άσκησε τα καθήκοντά της, αγνοήθηκαν οι ενστάσεις της αντιπολίτευσης, ο κ. Τριαντόπουλος, αντί να εμφανιστεί για παροχή εξηγήσεων ή έστω να απαντήσει με υπόμνημα επί της ουσίας στην πρόταση κατηγορίας, απέστειλε μια ολιγόλογη δήλωση για την αθωότητά του και την επιθυμία του να κριθεί από την «τακτική Δικαιοσύνη», ασκώντας το δικαίωμα σιωπής. Τώρα η πλειοψηφία της επιτροπής θα καταθέσει πόρισμα στο οποίο θα προτείνει την άσκηση ποινικής δίωξης κατά ενός προσώπου που η ίδια αυτή πλειοψηφία θεωρεί προδήλως αθώο. Κατά την ίδια λογική και η πλειοψηφία της Βουλής θα ψηφίσει με τουλάχιστον 151 ψήφους την άσκηση ποινικής δίωξης.

Διατύπωσα  («Το Βήμα της Κυριακής», 23.3.2025)  τη θέση ότι πρόκειται για καταστρατήγηση του Συντάγματος, ότι περιγράφεται ο τύπος και παραβιάζεται η ουσία της παρ. 3 του άρθρου 86 Σ. Η καταστρατήγηση είναι μια πολύ ευγενική έκφραση. Αυτό που συμβαίνει είναι η ακόλουθη αλληλουχία νομικών πράξεων στις οποίες προβαίνει – επικαλούμενη την άποψη Αλιβιζάτου – η κυβερνητική πλειοψηφία:

• Πρώτον, ασκεί ποινική δίωξη κατά προσώπου την αθωότητα του οποίου αποδέχεται και υπερασπίζεται αλλά για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας τον καθιστά κατηγορούμενο, ομολογώντας ότι  τελεί  το έγκλημα της κατάχρησης εξουσίας.
• Δεύτερον, διακηρύσσει ότι αυτό το κάνει για να κριθεί η αθωότητα στο στάδιο της προδικασίας από τον ανακριτή και το συμβούλιο του Ειδικού Δικαστηρίου, αποκρύπτοντας ότι αν η κυβερνητική πλειοψηφία ήθελε να επιληφθεί αμέσως δικαστικό και όχι κοινοβουλευτικό όργανο, μπορούσε να συγκροτήσει το τριμελές γνωμοδοτικό συμβούλιο εισαγγελέων που προβλέπεται στο άρθρο  5 παρ. 2 ν. 3126/2003, το οποίο επιλαμβάνεται πριν η Ολομέλεια της Βουλής αποφασίσει τη συγκρότηση  επιτροπής προκαταρκτικής εξέτασης.
• Τρίτον, περιορίζει την άσκηση δίωξης κατά υπουργού για τη «διαμόρφωση του χώρου» του συμβάντος μόνο στον κ. Τριαντόπουλο και μόνο για το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος. Είναι ως προς αυτό προδήλως εσφαλμένη η άποψη του κ. Αλιβιζάτου ότι μπορεί  να επεκταθεί η δίωξη από τον αρεοπαγίτη ανακριτή και ως προς τον ποινικό χαρακτηρισμό των πράξεων και ως προς τον κύκλο των τυχόν εμπλεκόμενων υπουργών. Επικαλείται το άρθρο 10 παρ. 4 του ν. 3126/2003, που ορίζει ότι «ο ανακριτής έχει το δικαίωμα και οφείλει να επεκτείνει τη δίωξη και κατά των συμμετόχων που δεν αναφέρονται στην Απόφαση της Βουλής για τη δίωξη.» Συμμέτοχοι όμως είναι αυτοί που αναφέρονται στο εδάφιο δ της παρ. 4 του άρθρου 86 Σ, δηλαδή τα πρόσωπα που δεν είχαν την υπουργική ιδιότητα, γιατί κατηγορία κατά των υπουργών μπορεί να διατυπώσει μόνη η Βουλή (άρθρο 86 παρ.1 Σ). Αν ο αρεοπαγίτης ανακριτής απευθυνθεί ξανά στη Βουλή ζητώντας διεύρυνση της ποινικής δίωξης ως προς τον χαρακτηρισμό των αδικημάτων ή τον κύκλο των υπουργών, είναι προφανές ότι η πολιτική εντύπωση δεν θα είναι καθόλου φιλική για την κυβερνητική πλειοψηφία.

Παραδόξως ο κ. Αλιβιζάτος σιωπά ως προς το μείζον. Ενώ με την αναθεώρηση του 2019 καταργήθηκε ο χρονικός περιορισμός για την άσκηση της αρμοδιότητας της Βουλής να κατηγορεί τους υπουργούς μέχρι το πέρας της δεύτερης τακτικής συνόδου της βουλευτικής περιόδου που ακολουθεί την τέλεση της πράξης, ο εκτελεστικός νόμος 3126/2003 όλα αυτά τα χρόνια δεν τροποποιήθηκε και εξακολουθεί να προβλέπει στην παρ. 2 του άρθρου 3 ότι: «Το αξιόποινο των πράξεων των Υπουργών, που αναφέρονται στο άρθρο 1 παρ. 1, εξαλείφεται με το πέρας της δεύτερης τακτικής συνόδου της βουλευτικής περιόδου που αρχίζει μετά την τέλεση της αξιόποινης πράξης, εάν ως τότε η Βουλή δεν έχει αποφασίσει να ασκήσει ποινική δίωξη κατά του Υπουργού, σύμφωνα με όσα ορίζονται στο νόμο αυτόν.»

Προκειμένου να αποφευχθεί οποιοδήποτε ερμηνευτικό πρόβλημα πρότεινα στην υπόθεση των Τεμπών η Βουλή να κάνει ό,τι πρέπει μέχρι το τέλος της τρέχουσας δεύτερης συνόδου που μπορεί να παραταθεί μέχρι την παραμονή της πρώτης Δευτέρας του Οκτωβρίου. Η θέση όσων αντιμετωπίζουν με άνεση αυτή την περίεργη αδράνεια του νομοθέτη τα τελευταία έξι χρόνια είναι πως η Δικαιοσύνη θα θεωρήσει ότι η αναθεώρηση του Συντάγματος συμπαρασύρει και τον σχετικό ουσιαστικό ποινικό νόμο.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε τώρα  ότι θα καταθέσει τροπολογία για την κατάργηση της παρ. 2 του άρθρου 3 ν. 3126/2003 αναδρομικά από την αναθεώρηση του 2019. Όμως έτσι το ερμηνευτικό πρόβλημα της αναδρομικότητας δυσμενέστερου  ποινικού νόμου εντείνεται. Ακόμη και αν η διάταξη αυτή είχε καταστεί αντισυνταγματική μετά το 2019 ο παραμερισμός της μέσω του δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας συναντά το όριο του άρθρου 7 Σ. ως προς την αναδρομικότητα. Πολύ περισσότερο τώρα που αυτό γίνεται με ρητή διάταξη έξι χρόνια αργότερα. Αν χρειάζεται ρητή κατάργηση, αυτή έπρεπε να γίνει το 2019.

Το ερμηνευτικό πρόβλημα

Φτάνουμε έτσι στον πυρήνα του ερμηνευτικού προβλήματος που θέτει ο κ. Αλιβιζάτος. Ο τίτλος του άρθρου του είναι εύγλωττος. «Το Σύνταγμα δεν είναι Πολιτική Δικονομία».  Ευτυχώς για το κράτος δικαίου και το θεμελιώδες δικαίωμα στην  προσωπική ασφάλεια, υπάρχουν θέματα στα οποία «Το Σύνταγμα είναι Ποινική Δικονομία και ουσιαστικό Ποινικό Δίκαιο».

Η θέση του κ. Αλιβιζάτου είναι ότι το Σύνταγμα μπορεί και πρέπει να ερμηνεύεται τελολογικά και όχι γραμματικά. Ποιος υποστηρίζει στην εποχή μας τη γραμματική ερμηνεία του Συντάγματος; Κανείς και πάντως όχι εγώ που προτείνω ως βασική έννοια το «επαυξημένο Σύνταγμα» όπως προκύπτει στο πλαίσιο της συνύπαρξης της εθνικής, της ενωσιακής και της διεθνούς έννομης τάξης μέσα από την ερμηνεία του Συντάγματος σε εναρμόνιση με την ΕΣΔΑ και το Δίκαιο της ΕΕ ώστε να διασφαλίζεται η μείζων προστασία της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Όμως όλες οι διατάξεις του Συντάγματος δεν είναι ίδιες και πριν πάμε στη συζήτηση για τις μεθόδους ερμηνείας πρέπει να καταστήσουμε σαφές ότι ισχύουν επιτακτικοί κανόνες ερμηνείας του Συντάγματος. Αυτοί εκκινούν από την αναγωγή στην οργανωτική βάση του πολιτεύματος που διέπει τις επιμέρους δέσμες συνταγματικών διατάξεων. Η αναγωγή στη δημοκρατική, την αντιπροσωπευτική και την κοινοβουλευτική αρχή είναι κανόνας ερμηνείας των διατάξεων του οργανωτικού μέρους. Η αναγωγή στις αρχές του κράτους δικαίου, της αναλογικότητας και της διαφύλαξης της αποτελεσματικότητας της παρεχόμενης προστασίας είναι κανόνας ερμηνείας των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η αναγωγή στις αυστηρές δικονομικές εγγυήσεις της προσωπικής ελευθερίας και ασφάλειας και στον γραμματοπαγή χαρακτήρα του ποινικού δικαίου που είναι αυστηρά τυποποιημένο (Nullum crimen, nulla poena sine lege ) είναι επιτακτικός  κανόνας ερμηνείας των συνταγματικών διατάξεων ποινικού περιεχομένου όπως τα άρθρα  6, 7, 8, 19  αλλά και το άρθρο 86.

Αυτές οι διατάξεις του Συντάγματος δεν ερμηνεύονται όπως οι διατάξεις που αφορούν την κατάθεση τροπολογιών στη Βουλή ή τον ρόλο του ΠτΔ στον διορισμό του πρωθυπουργού ή τη διάλυση της Βουλής. Η δε ερμηνεία του Συντάγματος στο πεδίο πρωτίστως των ποινικών διατάξεων ελέγχεται όχι μόνο από τα εθνικά δικαστήρια αλλά και από το ΕΔΔΑ  και από το ΔΕΕ και μάλιστα πολύ αυστηρά.

Το προηγούμενο της Novartis

Το 2018, με μια ερμηνεία «τελολογική» – παρόμοια με αυτήν που προτείνει  τώρα  ο κ. Αλιβιζάτος και ακολουθεί η πλειοψηφία της ΝΔ  – της  ποινικής διάταξης της  παρ. 1  του άρθρου 86 Σ. , η τότε πλειοψηφία ΣΥΡΙΖΑ / ΑΝΕΛ επιχείρησε να επιβάλει τη διάκριση των υπουργικών αδικημάτων σε φερόμενα ότι τελέστηκαν αφενός «κατά την άσκηση των καθηκόντων» και αφετέρου  «επ´ ευκαιρία της άσκησης των καθηκόντων». Έτσι οργανώθηκε δικονομικά η σκευωρία Novartis με το αφήγημα ότι για όσο γίνεται περισσότερα θέματα οι υπουργοί πρέπει να άγονται κατευθείαν στην τακτική ποινική δικαιοσύνη (κατά προτίμηση με κουκουλοφόρους μάρτυρες).

Η ερμηνεία του άρθρου 86 – όπως και κάθε συνταγματικής διάταξης – δεν μπορεί να είναι ανιστόρητη. Η ποινική ευθύνη των υπουργών λειτουργεί συνήθως ως ποινική ευθύνη της αντιπολίτευσης για όσα έκανε ως προηγούμενη κυβέρνηση. Σπανίως μια κυβερνητική πλειοψηφία, αναγκάζεται να παραπέμψει στελέχη της στο Ειδικό Δικαστήριο υπό την πίεση της κοινής γνώμης. Πριν λίγους μήνες, αυτό δεν έγινε για την σύμβαση 717 και τον κ. Κ. Αχ. Καραμανλή. Ακόμη συνεχίζεται η κύρια ανάκριση για τα Τέμπη και δεν γνωρίζουμε αν θα διαβιβαστούν άλλες δικογραφίες στη Βουλή. Οφείλουμε να θυμόμαστε τι έγινε το 1989 με τον Ανδρέα Παπανδρέου και αργότερα με τις υποθέσεις Βατοπαιδίου, Παπακωνσταντίνου, Παππά, Παπαγγελόπουλου. Κυρίως πώς φτάσαμε στην ευρεία συναινετική αναθεώρηση του 2001 συνολικά και όχι μόνο του άρθρου 86. Αφετηρία ήταν η απόφαση του ΠΑΣΟΚ το 1995 να αναστείλει τις διώξεις κατά του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη για τις υποθέσεις των υποκλοπών και της ΑΓΕΤ προκειμένου να περάσουμε σε μια άλλη εποχή πολιτικού πολιτισμού. Το 2001 το  αναθεωρημένο άρθρο 86 υπερψηφίστηκε από τους 268 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ. Ο εκτελεστικός νόμος  (ν. 3126/2003)  υπερψηφίστηκε και από τους βουλευτές του ΚΚΕ και του Συνασπισμού. Αυτό δεν είναι έργο δικό μου ως γενικού εισηγητή, ούτε του τότε Πρωθυπουργού Κ. Σημίτη, αλλά όλης της τότε Βουλής.

Η ευρύτατη αυτή πλειοψηφία θέλησε να απαιτείται απόλυτη πλειοψηφία 151/300 βουλευτών γιατί είναι αντιφατικό για τον καταλογισμό ποινικής ευθύνης να αρκεί πλειοψηφία μικρότερη αυτής που απαιτείται για τον καταλογισμό πολιτικής ευθύνης. Έκρινε επίσης ότι η εκκαθάριση των υποθέσεων μέχρι το τέλος της δεύτερης συνόδου της βουλευτικής περιόδου που έπεται των πράξεων είναι χρόνος επαρκής. Για τον λόγο αυτό αποφασίστηκε να κατοχυρωθεί η ρύθμιση στο Σύνταγμα. Υπήρξαν διάσημοι νομικοί που το 1989 υποστήριζαν  ότι μπορεί να παραταθεί η παραγραφή (δηλαδή ουσιαστικός ποινικός νόμος) με νόμο αναδρομικής ισχύος ώστε να παραπεμφθεί με άνεση ο Ανδρέας Παπανδρέου. Ήταν και αυτή μια «τελολογική» προσέγγιση μέσα στο κλίμα της εποχής. Μόλις, άλλωστε, το 2019 αναθεωρήθηκε το άρθρο 86 από Βουλή με πλειοψηφία της ΝΔ, συνεπώς όποιες αλλαγές θεωρούσε  αναγκαίες είχε  τη δυνατότητα να τις προωθήσει σε ανύποπτο χρόνο. Εδώ όμως «ξέχασε» να τροποποιήσει  τον εκτελεστικό νόμο.

Εντός ή εκτός κλίματος

Ο κ. Αλιβιζάτος θεωρεί εντέλει ότι κακώς προβλέπεται κοινοβουλευτικό στάδιο στη διαδικασία της ποινικής ευθύνης των υπουργών, ότι η τάση κατάργησης της κοινοβουλευτικής διαδικασίας κυριαρχούσε διεθνώς πριν το 2001 και ότι η επιχειρηματολογία μου στην αναθεώρηση του 2001 ήταν «εκτός κλίματος». Αυτός προφανώς θέλει να είναι πάντα «εντός κλίματος». Αυτή είναι δυστυχώς η καρδιά του συνταγματικού λαϊκισμού, της δήθεν αντιθετικιστικής «ηθικοπολιτικής» ερμηνείας του συντάγματος που αναζητά τη σύμπλευσή της με τη συγκυρία και το κλίμα κατά της πολιτικής και των πολιτικών «ελίτ». Παραθέτει μάλιστα  ένα απόσπασμα από αγόρευσή μου του 2001 που ίσως είναι  χρήσιμο να το διαβάσουν όσοι ενδιαφέρονται για την υπεράσπιση της φιλελεύθερης δημοκρατίας.

Την ίδια με εμένα επιχειρηματολογία διατύπωσε και τεκμηρίωσε με εξαιρετικό τρόπο ο Ιωάννης Σαρμάς μόλις την προηγούμενη Κυριακή («Ποιον προστατεύει το άρθρο 86 του συντάγματος;», «Το Βήμα της Κυριακής» 30.3.2025). Ως προς τις διεθνείς τάσεις, παραπέμπω στη σχετική έκθεση της Επιτροπής Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης στην οποία είχα τη χαρά να ορίσω το 2013 ως μέλος τον κ. Αλιβιζάτο. Όταν σε κάποιο σεμινάριο εισέλθουμε στην αξιολόγηση των συγκριτικών δεδομένων θα δούμε ότι η Ελλάδα κινείται σε ένα από τα κύρια ρεύματα που ισχύουν στον δυτικό κόσμο. Σημειώνω ενδεικτικά ότι στη Γαλλία το Ειδικό Δικαστήριο (Cour de justice de la République) αποτελείται από έξι βουλευτές, έξι γερουσιαστές και τρεις ανώτατους δικαστές. Αυτοί δικάζουν τελικά, δεν διενεργούν μια απλή προκαταρκτική εξέταση όπως εδώ.

Το ευρύτερο, βεβαίως, πρόβλημα είναι ο δεδηλωμένος συμφυρμός που αποδέχεται ο κ. Αλιβιζάτος μεταξύ ισχύοντος συντάγματος (de constitutione lata) και ενός μελλοντικού καλύτερου συντάγματος όπως αυτό θα θέλαμε να είναι (de constitutione ferenta).

Θεωρεί ότι μπορούμε να ερμηνεύουμε το ισχύον Σύνταγμα ωσάν να προβλέπει αυτό που θεωρούμε ορθότερο να προέβλεπε. Ευτυχώς αυτό δεν γίνεται δεκτό από την επιστήμη και την νομολογία.

Σύμφωνα πληροφορίες, ο Ευάγγελος Βενιζέλος είναι το φαβορί για την υποψηφιότητα αυτή τη στιγμή, ενώ η Κατερίνα Σακελλαροπούλου, μπορεί να βρίσκεται ακόμα στο μυαλό του πρωθυπουργό ως συναινετικό πρόσωπο που δύσκολα δεν θα ψηφίσει το ΠΑΣΟΚ, ωστόσο θεωρείται το αουτσάιντερ.

Θυμίζουμε πως αναμένονται εξελίξεις την ερχόμενη Τετάρτη (17/01) όταν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα ενημερώσει την Κατερίνα Σακελλαροπούλου για την τελική του απόφαση σχετικά με την υποψηφιότητα για Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Η συνάντηση των δύο θα πραγματοποιηθεί το πρωί στο Προεδρικό Μέγαρο και αναμένεται να ρίξει φως στις πολιτικές εξελίξεις γύρω από την επιλογή του νέου ή της νέας Προέδρου.

Αρχίζει έτσι μία περίοδος κρίσεων και επεισοδίων στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις, όλη μας η προσοχή, όλο μας το διπλωματικό κεφάλαιο στρέφεται στο Κυπριακό και στα Ελληνοτουρκικά, η ατζέντα μας είναι πολύ μικρή και πολύ βαριά. Αυτό πολλές φορές μας εμποδίζει να δούμε την ευρύτερη εικόνα και να αντιμετωπίσουμε τα ζητήματα με όλες τις παραμέτρους οι οποίες είναι κρίσιμες για την ίδια μας τη υπόσταση και την προοπτική μας, αλλά δεν έχουμε πόλεμο, δεν έχουμε μείζονα επεισόδια, πλην των ανά δεκαετία σημαντικών Ελληνοτουρκικών επεισοδίων τα οποία όμως σταματούν στη δεκαετία του 1990. Έχουμε ένα επεισόδιο το 1976, ένα επεισόδιο το 1987, ένα επεισόδιο το 1996, αλλά μετά αρχίζει η 23ετής πλέον περίοδος Ερντογάν η οποία δεν «εισφέρει», το λέω αυτό εντός εισαγωγικών, ένα νέο επεισόδιο, αλλά ταυτόχρονα έχουμε μία διολίσθηση στον κατάλογο των λεγομένων μονομερών τουρκικών διεκδικήσεων.»

«Για να πάρουμε τη μεγάλη εικόνα, η Ελλάδα το 1974 είναι μία περιφερειακή χώρα των Βαλκανίων, δυτική βεβαίως, αλλά δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μια χώρα που αναγκάστηκε να φύγει από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ και άρα υπήρχε η μεγάλη εκκρεμότητα να επανέλθει σε αυτό. Τώρα η Ελλάδα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέλος της Ευρωζώνης, παρέμεινε σε αυτήν παρά την κρίση και τη χρεοκοπία, είναι ξανά βεβαίως από το 1980 μέλος του ΝΑΤΟ, με όλα τα προβλήματα που είχε η αποχώρηση και η επάνοδος, έχει επενδύσει πολύ στην Ελληνοαμερικανική στρατηγική σχέση, αλλά έχουμε μπει πια σε μία περίοδο, κατά την οποία δεν αρκεί να λες ότι ανήκω στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ότι ανήκω στο ΝΑΤΟ και ότι έχω μία ισχυρή Ελληνοαμερικανική συνεργασία για να δώσεις απάντηση στα προβλήματά σου. Τα προβλήματα είναι πολύπλοκα, είμαστε υποχρεωμένοι να λάβουμε υπόψη μας και πολλές άλλες παραμέτρους.

Νομίζω ότι η πρώτη παράμετρος στην οποία πρέπει να επενδύσουμε είναι οι εσωτερικές πολιτικές προϋποθέσεις άσκησης της εξωτερικής πολιτικής. Τα προβλήματα ξεκινούν εδώ, στο εσωτερικό του ελληνικού πολιτικού συστήματος και στο εσωτερικό του Ελληνοκυπριακού πολιτικού συστήματος. Δεν υπάρχει λύση για το Κυπριακό αν δεν συμφωνήσει η Ελληνοκυπριακή κοινωνία και το Ελληνοκυπριακό πολιτικό σύστημα και δεν μπορούμε να πάρουμε μεγάλες πρωτοβουλίες σε κανένα θέμα, εμείς ως Ελληνική Δημοκρατία, εάν δεν έχουμε εσωτερικές προϋποθέσεις.»

«Η πολιτική μας τα 50 χρόνια της Μεταπολίτευσης είναι ευκρινής, σταθερή και συναινετική»

«Η πολιτική μας τα 50 αυτά χρόνια είναι μία πολιτική ευκρινής, σταθερή και αρκετά συναινετική, αλλά στις γενικές της γραμμές. Έχω πει πολλές φορές στο παρελθόν ότι αυτή η πολιτική συγκροτήθηκε σταδιακά από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Ανδρέα Παπανδρέου. Ο ένας αποτελεί στην πραγματικότητα τη συνέχεια του άλλου. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και ο Κώστας Σημίτης προσθέτουν πολύ σημαντικές παραμέτρους, αλλά ο άξονας έχει διαμορφωθεί. Αυτός ο άξονας είναι σταθερός αλλά δεν είναι πλήρης, ούτε η δήλωση ότι πιστεύουμε στην ισχύ του Διεθνούς Δικαίου συνιστά εθνική στρατηγική, είναι μία από τις παραμέτρους, αλλά δεν είναι μία ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική. Άρα πρέπει τώρα να δούμε πώς μπορούμε να τοποθετήσουμε όλα αυτά τα προβλήματα στα νέα συμφραζόμενα, τα οποία είναι ασαφή, διότι δεν ξέρουμε πώς θα διαμορφωθεί η Δύση ως στρατηγική οντότητα, μετά την εκλογή Τραμπ, δεν ξέρουμε τι θα γίνει με το ίδιο το ΝΑΤΟ. Δεν ξέρουμε αν θα αντέξει στις πιέσεις αυτές η αμήχανη και υπνοβατούσα Ευρώπη ως πολιτική οντότητα, η οποία διέρχεται και μία κρίση ηγεσίας και πρέπει να δούμε πια πώς διαμορφώνεται ο ρόλος της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή, άρα χρειαζόμαστε μία τουρκολογική ανάλυση πολύ πιο σύνθετη και πολύ πιο απαιτητική από αυτήν που περιορίζεται μόνον στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό.»

«Το σχέδιο Ανάν άφησε πίσω του ένα κεκτημένο που είναι η αναγνώριση της αυτοδιάθεσης περί δημοψηφίσματος»

Για το Κυπριακό τα πράγματα είναι επίμονα, δυστυχώς σταθερά, εξακολουθούμε να έχουμε την κατοχή του βορείου τμήματος, την παρουσία των ενόπλων δυνάμεων της Τουρκίας και τους εποίκους, αλλά από την άλλη μεριά έχουμε ένα κεκτημένο το οποίο δεν το έχουμε ίσως συνειδητοποιήσει όσο πρέπει. Το σχέδιο Ανάν που απερρίφθη πανηγυρικά άφησε πίσω του ένα κεκτημένο που είναι η αναγνώριση της αυτοδιάθεσης διά δημοψηφίσματος. Άρα οποιαδήποτε λύση έχει σημασία εάν μπορεί να γίνει τελικά αποδεκτή με δημοψήφισμα από τον κυπριακό λαό, από τις δύο κοινότητες, εντέλει και από την Ελληνοκυπριακή κοινότητα. Εάν δεν μπορεί να γίνει αυτό δεν έχουμε λύση, άρα δεν έχουμε στρατηγική. Η στρατηγική μας εξαρτάται από την απάντηση στο ερώτημα εάν μπορούμε να επεξεργαστούμε σχήμα εντός των αποφάσεων του ΟΗΕ και εντός του Διεθνούς Δικαίου και εντός του ευρωπαϊκού κεκτημένου, το οποίο να γίνει δεκτό από την άλλη πλευρά και να γίνει δεκτό σε δημοψήφισμα. Αντιλαμβάνεστε πόσο απαιτητικό είναι αυτό που λέω και πόσο πολύπλοκο.

Στα Ελληνοτουρκικά επίσης, συμφωνώ με τις διακρίσεις που έκανε ο αγαπητός Γιώργος Γεραπετρίτης, διότι πράγματι έχουμε σε αυτή την περίοδο αποφύγει, όπως είπα, τα μείζονα επεισόδια, ιδίως τα 23 χρόνια Ερντογάν, αλλά έχει διευρυνθεί ο κατάλογος των μονομερών τουρκικών διεκδικήσεων. Πρέπει λοιπόν να κάνουμε έναν ισολογισμό τώρα, να δούμε πώς λειτούργησε ο χρόνος, τα 50 αυτά χρόνια. Ο χρόνος λειτούργησε υπέρ ημών ή κατά ημών τα 50 χρόνια στα Ελληνοτουρκικά και στο Κυπριακό; Υπάρχουν προφανή κεκτημένα, σημεία στα οποία ο χρόνος λειτούργησε υπέρ ημών, τα είπα σχεδόν όλα προηγουμένως, αλλά από την άλλη μεριά υπάρχουν και σημεία στα οποία ο χρόνος έχει λειτουργήσει εναντίον ημών.

Άρα αυτό που λέμε πολύ συχνά, «αφήστε τον χρόνο να περάσει, υπάρχει ένα status quo το οποίο δεν θα χειροτερέψει», δεν αληθεύει. Άρα δεν είμαστε αμέριμνοι χρονικά και χωρίς τη χρονική παράμετρο δεν υπάρχει στρατηγική, δεν υπάρχει εξωτερική πολιτική. Αλλά και πριν από την παράμετρο του χρόνου, έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία η παράμετρος της συνείδησης της ιστορίας και της συναίνεσης, αλλά μίας συναίνεσης που πηγαίνει πέρα από τις αυτονόητες γενικολογίες. Αλλιώς, όταν είμαστε γενικόλογοι, έστω και συναινετικοί, είμαστε στην πραγματικότητα αμυντικοί, δηλαδή αποφεύγουμε να διασταυρωθούμε με το πρόβλημα, το αφήνουμε για τον επόμενο και αυτό τελικά έχει ένα κόστος γιατί τώρα πια ο χρόνος κυλά πάρα πολύ γρήγορα, έχει πυκνωθεί ο ιστορικός χρόνος και ως εκ τούτου πρέπει να μιλήσουμε με άλλους, πιο απαιτητικούς όρους.» τόνισε.

«Ποια Τουρκία προτιμάμε;»

Σχολιάζοντας το ποια Τουρκία θα προτιμούσαμε ανέφερε ότι «Θα προτιμούσαμε μία Τουρκία που δεν υπάρχει, ώστε να βρεθούμε εμείς αντιμέτωποι με αυτό που αντιμετωπίζει η Τουρκία στα ανατολικά της σύνορα, τα οποία σημειωτέον, διευθετήθηκαν με τη Συνθήκη της Λωζάνης; Η τύχη της Συρίας ρυθμίστηκε με τη Συνθήκη της Λωζάνης για την οποία εμείς αναφερόμαστε μόνο διμερώς, Ελληνοτουρκικά. Θα προτιμούσαμε λοιπόν να μην υπάρχει αυτή η Τουρκία και να είμαστε εμείς αντιμέτωποι με τα προβλήματα των ανατολικών της συνόρων; Και δεύτερο, και σημαντικότερο, εντέλει τι προτιμούμε; Μία Τουρκία η οποία, παρά τον εξαιρετισμό, παρά τις αποκλίσεις, παρά τις αντιφάσεις, παραμένει Δυτική και ΝΑΤΟϊκή εντέλει, και επενδύει στη σχέση της με τις Ηνωμένες Πολιτείες; Ή μία Τουρκία η οποία κόβει τα δεσμά με τη Δύση και γίνεται ένα κράτος το οποίο διεκδικεί τον περιφερειακό του ρόλο και ένα ρόλο, πάντως, αντι-δυτικό, δεν οριοθετείται από καμία Δυτική στρατηγική και ταυτότητα;

Νομίζω ότι το ερώτημα απαντάται εύκολα. Εμείς προτιμούμε μία Τουρκία, εντέλει εντός δυτικών ορίων, μία Τουρκία η οποία αντιμετωπίζει αυτή τα ανατολικά προβλήματα και παρεμβάλλεται ως ένα πολύ μεγάλο buffer σε σχέση με την Ελλάδα και μία Τουρκία η οποία, εν πάση περιπτώσει, θεωρεί ότι πρέπει να κινείται εντός αυτών των διεθνών οργανισμών που είναι είτε δυτικοί είτε, πάντως, δυτικοκεντρικοί. Γιατί ο ΟΑΣΕ δεν είναι δυτικός αλλά είναι δυτικοκεντρικός. Άρα είχε ένα νόημα αυτό το οποίο έγινε.

Από εκεί και πέρα, εμείς θα αντιμετωπίσουμε την κρίση στη Μέση Ανατολή και τον πόλεμο στην Ουκρανία υπό το πρίσμα του Κυπριακού και των Ελληνοτουρκικών σχέσεων ή με ευρύτερα κριτήρια; Ο κατάλογος των δικών μας θεμάτων εξωτερικής πολιτικής έχει δύο items, έχει δύο θέματα, Ελληνοτουρκικά και Κυπριακό. Της Τουρκίας έχει πάρα πολλά και δεν είναι το κρισιμότερο θέμα ασφάλειας που αντιμετωπίζει η Τουρκία, τα Ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό. Ενώ για εμάς είναι το μόνο θέμα ασφάλειας.

Η θέση του για τις αμυντικές δαπάνες των κρατών μελών του ΝΑΤΟ

«Ο Πρόεδρος Τραμπ, με οξύ τρόπο, θέτει το ζήτημα των αμυντικών δαπανών. Οι αμυντικές δαπάνες είναι εθνικές, αθροίζονται ως δαπάνες του ΝΑΤΟ. Εμείς λέμε καλύπτουμε το 2% του ΑΕΠ, το υπερκαλύπτουμε το 2%, οι δικές μας αμυντικές δαπάνες όμως, είναι αμυντικές δαπάνες έναντι της τουρκικής απειλής. Το ΝΑΤΟ μιλάει για δαπάνες οι οποίες είναι προσανατολισμένες σε μία ρωσική απειλή, η οποία έχει ανανεωθεί, σε μία απειλή η οποία μπορεί να είναι ασύμμετρη, μπορεί να είναι η απειλή μίας τρομοκρατίας η οποία είναι πολυμορφική, πάντως είναι μία άλλη αντίληψη. Εμείς αποκλίνουμε εδώ, διότι έχουμε μία προτεραιότητα η οποία είναι δική μας, δεν είναι ούτε δυτική, ούτε ΝΑΤΟϊκή, εδώ είναι η μοναξιά μας η στρατηγική και αυτό πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη. Αυτά λοιπόν πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να τα συζητήσουμε, διότι έχουμε επαναπαυθεί σε ορισμένα αυτονόητα, σε ορισμένα στερεότυπα, τα οποία έχουν κυριαρχήσει την πεντηκονταετία αυτή. Αυτά μας πήγαν αρκετά καλά, έχουμε ένα κεκτημένο της περιόδου της Μεταπολίτευσης, αλλά αυτά δεν μπορούν να μας πάνε παραπάνω, δεν μπορούμε να κάνουμε το βήμα το οποίο απαιτείται.»

«Στο Αιγαίο έχουμε 6 μίλια και η Τουρκία και εμείς, στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν όλοι 12 και εμείς 6, άρα υπάρχει θέμα»

Όπως τόνισε «Υπάρχει ένα ακόμη πιο σημαντικό θέμα, τα νησιά έχουν πλήρεις ζώνες, έχουν πλήρη κυριαρχία θαλάσσια, δηλαδή χωρικά ύδατα; Έχουν τις ζώνες τους, της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ; Θα δούμε το πόση επήρεια, αυτό θα το πει τελικά το δικαστήριο, αλλά επί της αρχής τα έχουν αυτά; Τα έχουν. Μπορούμε να υποχωρήσουμε από αυτή τη θέση; Σε καμία περίπτωση. Άρα ο κατάλογος είναι πιο πολύπλοκος από ό,τι φαίνεται. Όμως όλο αυτό το σκηνικό είναι ένα από τα πολλά κεφάλαια της διεθνούς κατάστασης, της περιφερειακής κατάστασης και θα έλεγα ότι δεν μπορεί να εστιάζουμε μόνο σε αυτά, παρότι αυτά είναι για εμάς τα ζωτικά. Άρα εάν θέλουμε να έχουμε μία θέση η οποία βγάζει νόημα και είναι πράγματι η θέση μίας χώρας ευρωπαϊκής, ΝΑΤΟϊκής, φιλοαμερικανικής, δυτικής, πρέπει όλα αυτά να τα εντάσσουμε στα συμφραζόμενα.

Τα συμφραζόμενα είναι πολύπλοκα, ασαφή και επικίνδυνα και το κυρίως θέμα μας είναι επίσης πιο πολύπλοκο από ό,τι νομίζουμε διά γυμνού οφθαλμού και επειδή δεν καταλαβαίνουμε ίσως τις λεπτομέρειες, τοποθετούμαστε ρητορικά, συναισθηματικά και ανολοκλήρωτα, ατελώς. Διότι όταν συνθηματολογείς και συντάσσεσαι πίσω από μία δήλωση προθέσεων ρητορική, δεν κάνεις πολιτική. Για να κάνεις πολιτική θέλει ιστορικότητα, γνώση και πατριωτισμό ενεργό και πραγματικό, όχι δηλωτικό και ρητορικό. Πώς τον κατακτάμε αυτόν τον πατριωτισμό; Με πραγματική συναίνεση, με έναν διάλογο που καταλήγει σε συμπεράσματα πέραν των τετριμμένων τα οποία αποτελούν εντέλει υπεκφυγή ενώπιον της παγκόσμιας πολυπλοκότητας.»

Παυλόπουλος: Η αστοχία του φορολογικού νομοσχεδίου είναι πληγή για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα

«Τι δηλώνει με αυτό το νομοσχέδιο που σήμερα είναι νόμος του κράτους το ελληνικό δημόσιο. Την «πτώχευση» του συστήματος της φορολογίας στην Ελλάδα. Ομολογεί το κράτος την ανικανότητά του να εισπράξει φορολογητέα ύλη. Την αδυναμία του και από πλευράς υπηρεσιών (ανθρώπινου δυναμικού) και από πλευράς δυνατοτήτων σε ό,τι αφορά στην τεχνική του ελέγχου. Καθιστά τους Έλληνες, μιλώ στη συγκεκριμένη περίπτωση τους ελεύθερους επαγγελματίες εξ ορισμού ενόχους ψευδών δηλώσεων και με βάση αυτό το τεκμήριο που δεν ταιριάζει σε κράτος δικαίου αλλά σε αστυνομικό κράτος πραγματικά. Επιχειρεί να εξορθολογήσει ένα φορολογικό σύστημα όπου η φοροδιαφυγή προέρχεται από οποιονδήποτε άλλο εκτός από τους συγκεκριμένους επαγγελματίες. Όχι ότι δεν υπάρχει φοροδιαφυγή. Αλλά να ξέρουμε πού στοχεύουμε όταν προσπαθούμε να επιφέρουμε ισότητα ενώπιον των δημοσίων βαρών», είπε -μεταξύ άλλων- ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος.

Οξύνοντας την κριτική του ο κ. Παυλόπουλος πρόσθεσε: «Πέρα από τις αστοχίες τις συνταγματικές, είναι μία -σας είπα – ομολογία της βασικότερης αστοχίας. Της αστοχίας του φορολογικού συστήματος της Ελλάδας αλλά και κυρίως είναι μία πληγή στην κυριολεξία για το κράτος δικαίου και τον τρόπο που το εκλαμβάνουμε στην Ελλάδα σήμερα. Και νομίζω ότι επειδή είναι πολλά τα μελανά σημάδια για το κράτος δικαίου και κυρίως για τα θεμελιώδη δικαιώματα τα τελευταία χρόνια αυτός ο νόμος και αυτές οι διατάξεις έρχονται να προστεθούν σε αυτή τη μεγάλη σειρά αυτών των ελλειμματικών διατάξεων οι οποίες μόνο ανησυχία μπορούν να γεννούν».

Βενιζέλος: Το βάρος της απόδειξης το έχει η φορολογική διοίκηση, όχι ο φορολογούμενος

Από την πλευρά του ο Ευάγγελος Βενιζέλος στάθηκε και αυτός σε νομολογία του ΣτΕ που όπως είπε έχει συνάφεια με τη φορολόγηση παρότι αφορά την ασφαλιστική αντιμετώπιση.

«Έχει πει η νομολογία του ΣτΕ κάτι πολύ σημαντικό. Ότι η εισαγωγή ενός τεκμηρίου το οποίο είναι μαχητό δεν συνιστά αυτό που συνήθως λένε οι νομικοί, αντιστροφή του βάρους της απόδειξης. Δεν μετατίθεται το βάρος της απόδειξης για την φορολογητέα ύλη από τη φορολογική διοίκηση στον φορολογούμενο. Το βάρος της απόδειξης εξακολουθεί να το φέρει η φορολογική διοίκηση. Το μαχητό τεκμήριο έχει πει η νομολογία το ΣτΕ συνιστά κανόνα εκτίμησης των αποδείξεων εν τέλει από το δικαστή αλλά όχι ριζική αντιστροφή του βάρους της απόδειξης. Εδώ νομίζω ότι θεμελιώνεται με απλό και πρακτικό τρόπο αυτό που ακούσαμε να λέγεται τεκμήριο φορολογικής ειλικρίνειας. Το βάρος της απόδειξης εξακολουθεί να βαραίνει την φορολογική Αρχή. Έστω και αν εισάγονται ειδικότεροι κανόνες», ανέφερε αρχικά ο κ. Βενιζέλος και συμπλήρωσε:

«Έρχεται εδώ ο νομοθέτης του νόμου 5073 του 2023 στο άρθρο 15 παράγραφο 1 και προσκρούει στην κοινή πείρα εισάγοντας κριτήρια τα οποία στην πραγματικότητα συνδέουν το τεκμαρτό εισόδημα του ελεύθερου επαγγελματία και του επιτηδευματία με το εισόδημα του μισθωτού. Και μάλιστα ενός μισθωτού που στην πραγματικότητα τελεί σε συνθήκες εργασιακής ασφάλειας διότι δεν λαμβάνει υπόψιν του τον μισθωτό εκείνο που τελεί υπό συνθήκες ημίγκρίζας εργασίας και ανασφάλειας.

Αυτό δεν προσκρούει απλώς στην κοινή πείρα (…) προσκρούει στη νομολογία του ΣτΕ, ποια νομολογία όμως. Θέλω να είμαστε σαφείς για να μπορούμε να εμφανίσουμε δικανικά επιχειρήματα. Αυτές οι πολύ σημαντικές αποφάσεις τις οποίες έχουμε όλοι επικαλεστεί και επικαλέστηκε και η επιστημονική υπηρεσία της Βουλής, οι αποφάσεις 1880 και 1889 του 2019 της Ολομέλειας του ΣτΕ δεν αφορούν τη φορολογική νομοθεσία και τη φορολογική συσχέτιση μεταξύ ελεύθερου επαγγελματία και μισθωτού. Αφορούν όμως κάτι απολύτως συναφές που είναι η ασφαλιστική μεταχείριση των δύο αυτών υποκειμένων. 

Πρόκειται για αμφισβήτηση της Συνταγματικότητας της κοινωνικοασφαλιστικής νομοθεσίας και άρα κατέληξε το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο στην κρίση ότι βεβαίως οι ασφαλιστικές εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών μπορούν να καθορίζονται διαφορετικά από τις εισφορές των μισθωτών διότι πρόκειται για δύο διαφορετικές οικονομικές καταστάσεις και για δύο διαφορετικά οικονομικά υποκείμενα στο πλαίσιο που λειτουργεί η οικονομία. Αυτή τη διαφορετική περιγραφή στη νομολογία βεβαίως και μπορούμε να τη μεταφέρουμε στο πεδίο της φορολογικής νομοθεσίας».

Παράλληλα ο κ. Βενιζέλος χαρακτήρισε τη σχέση του με τον Γερμανό πρώην υπουργό Οικονομικών της κυβέρνησης Μέρκελ «μια σχέση ουσιαστική και ειλικρινής», ενώ περιέγραψε τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα που θα είχε ένα ενδεχόμενο Grexit.

«Αρχές Ιουλίου του ’11. Την πρώτη εβδομάδα γίνεται η πρώτη μου ανεπίσημη επίσκεψη στο Βερολίνο, με τον Γιώργο Ζανιά και τον Πέτρο Χριστοδούλου. (…) Κάνουμε τη συνάντηση με τους Γερμανούς βιομηχάνους και στη συνέχεια τη στρατηγική συνάντηση, την καταλυτική με τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, σε ένα γεύμα εργασίας ανεπίσημο, σε ένα μεταμοντέρνο γιαπωνέζικο εστιατόριο. (…) Εκεί στην πραγματικότητα συμφωνούμε με τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, την πορεία προς το δεύτερο πρόγραμμα και την έννοια του χρέους, την έννοια του κουρέματος του χρέους», δήλωσε αρχικά ο κ. Βενιζέλος.

«Το βασικό θέμα ήταν αν εμείς θέλουμε να μείνουμε στο ευρώ και αν μείνουμε αν μπορούμε να αναλάβουμε την ευθύνη με ότι αυτό συνεπάγεται. Δεν υπήρξε απειλή. Υπήρξε η ερώτηση, θέλετε να είστε στην ευρωζώνη. Πρέπει να διορθώσουμε τα προβλήματα του προγράμματος και να πάμε σε ένα άλλο σωστό πρόγραμμα. Με μεγαλύτερο δάνειο, με πληρέστερους όρους, με μεγαλύτερη διάρκεια και κυρίως με κούρεμα του χρέους», συνέχισε.

«Τότε για πρώτη φορά διαπιστώνω πόσο μεγάλη σημασία δίνει ο κ. Σόιμπλε στην ανάγκη να εισαχθούν νομοθετικά οι λεγόμενες ρήτρες συλλογικής δράσης, που σημαίνει ότι όταν εκδίδεται ένα ομόλογο, οι ομολογιούχοι συγκροτούν μια κοινότητα, μια ένωση προσώπων που αποφασίζει κατά πλειοψηφία για την τύχη του ομολόγου και για τη σχέση με τον εκδότη. (…) Παραδόξως εμείς στην ελληνική νομοθεσία, δεν είχαμε ποτέ αυτή την ρήτρα συλλογικής δράσης. Αλλά και άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είχαν τη ρήτρα αυτή έως ότου την εφαρμόσαμε εμείς για πρώτη φορά για να πάμε στο κούρεμα του χρέους. Την εφαρμόσαμε αναδρομικά. Αυτό ήταν η μεγάλη νομική απόφαση και αυτό τώρα πια έχει καταστεί κανόνας υποχρεωτικός για όλα τα κράτη μέλη της Ευρωζώνης».

Για τη συζήτηση περί Grexit στο υπόγειο ξενοδοχείου στην Πολωνία, ο κ. Βενιζέλος ανέφερε μεταξύ άλλων: «Αναζητήσαμε έναν χώρο, μας είπαν οι υπεύθυνοι του ξενοδοχείου ότι μπορούμε να κατέβουμε στο δεύτερο υπόγειο, όπου υπήρχε ένα μπαρ, ένα κλασικό για την πόλη μπαρ, το οποίο ήταν κλειστό. Ήταν σκοτεινά, ανάψαμε ένα φως, άρα υπήρχε μια συνθήκη η οποία ήταν αρκετά απειλητική γιατί υπήρχε ημίφως. Καθίσαμε σε μια γωνιά υπήρχε ένα τραπέζι του μπαρ, ένας μικρός καναπές στον οποίο κάθισαν οι δύο Γερμανοί, ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και ο Γκέρκ Άσμουσεν. Πάντα το σχήμα ήταν ένας συν ένας και από την άλλη μεριά, σε δύο μικρές πολυθρόνες καθίσαμε ο Γιώργος Ζανιάς και εγώ. Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ήταν αρκετά ταχύς και άμεσος, ευθύς, χωρίς προλόγους. «Ας συζητήσουμε την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ», ήταν η χαρακτηριστική φράση. Άρα έθεσε το ζήτημα αμέσως στο τραπέζι και άρχισε ένα γκραν γκινιόλ, το οποίο κράτησε 90 λεπτά. Ο Σόιμπλε με τη βοήθεια του Άσμουσεν μας ανέπτυξε το επιχείρημα πόσο ευνοϊκό θα ήταν για την Ελλάδα να αποχωρήσει προσωρινά υποτίθεται από το ευρώ και όταν ανακάμψει, όταν ξανά αποκτήσει τις προϋποθέσεις συμμετοχής στην ευρωζώνη, το βλέπουμε».

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος περιέγραψε τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα που θα είχε ένα ενδεχόμενο Grexit και την απάντηση που έδωσε στον Σόιμπλε όταν του ανακοίνωσε το σχέδιο της ΕΕ:

«Είχαν προετοιμάσει ένα σχέδιο, ότι δεν χρειάζεται ανησυχία, οι πολίτες θα μπορούν να παίρνουν από το ΑΤΜ ένα μικρό ποσό, 50 ευρώ, κάθε εβδομάδα για τις στοιχειώδεις δαπάνες, θα υπήρχε διακοπή των εμπορικών συναλλαγών και με τη λειτουργία του τραπεζικού συστήματος, αλλά η ΕΕ θα φρόντιζε για την οργάνωση μιας αερογέφυρας για μεταφορά αγαθών που δεν τα βρίσκει κανείς στην ελληνική παραγωγή, για την μεταφορά φαρμάκων, άρα μιλάμε για μια συνθήκη πολεμική. Του απάντησα αμέσως ότι αυτό δεν μπορούμε να το κάνουμε δεκτό γιατί θα είναι τραγικό για την κοινωνική συνοχή, απειλητικό για τη δημοκρατία και το κράτος Δικαίου και επιπτώσεις στην ευρωζώνη που κανείς δεν μπορεί να εκτιμήσει.

Η Ελλάδα θα πήγαινε στην εποχή των Παγετώνων. Τα πλεονεκτήματα μιας εξόδου από το ευρώ είναι χιλιοειπωμένα. Βεβαίως θα είχαμε νομισματική κυριαρχία, θα μπορούσαμε να οργανώσουμε μια σειρά υποτιμήσεων του νέου εθνικού νομίσματος, της νέας δραχμής. Δεν θα χρειαζόταν καν να πάρουμε την πρωτοβουλία υποτιμήσεων, διότι θα πηγαίναμε σε μια διαρκή, καθημερινή περιδίνηση του νέου νομίσματος, δηλαδή σε υποτιμήσεις που θα μας επέβαλε η αγορά. Αυτό θα εξανέμιζε την αξία των καταθέσεων, οι οποίες θα είχαν μετατραπεί από καταθέσεις σε ευρώ σε καταθέσεις σε νέα δραχμή. Θα εξανέμιζε την αξία των ακινήτων, θα άλλαζε την αγορά εργασίας υπό την έννοια της φθήνιας.

Θα έκανε δελεαστικές κάποιες επενδύσεις εντάσεως εργασίας στη χώρα μας, αλλά με ταπεινωτικούς μισθούς, με πολύ μικρή αγοραστική δύναμη, άρα μιλάμε για άλλο επίπεδο οικονομίας, αγοράς, μισθών και άλλο επίπεδο ζωής. Μιλάμε για μια άλλη χώρα. Αυτό δεν μπορούσε να γίνει δεκτό. Ήταν η ανατροπή του εθνικού οράματος και της εθνικής στρατηγικής που μας έβαλε στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μας κράτησε στη Δύση».

Σε ότι αφορά στη συμμετοχή του στο τελευταίο Eurogroup και τη σχέση του με τον Σόιμπλε ο κ. Βενιζέλος σημείωσε: «Ήταν μια σχέση ουσιαστική και ειλικρινής. Στο τελευταίο λοιπόν Eurogroup, στο οποίο μετείχα τον Μάρτιο, μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης στο χρέος και λίγο πριν τις εκλογές, είχαμε μια ιδιωτική συνομιλία, μια προσωπική συνομιλία με τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε στο περιθώριο του Eurogroup και του είπα τότε «σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την ειλικρίνειά σου και γιατί μείνατε πιστός σε όλα όσα συμφωνήσαμε». Μπορεί να συμφωνούσαμε δύσκολα, αλλά αυτά που συμφωνούσαμε τηρούνταν και κυρίως υπήρχε μία ειλικρίνεια στις σχέσεις μας. Και τότε, με το ιδιόρρυθμο αλλά υπαρκτό χιούμορ του, μου απάντησε ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ότι «κοίταξε, δεν σου είπα πολλά ψέματα επειδή συζητούμε μεταξύ μας στα αγγλικά και ως εκ τούτου έχουμε περιορισμένες εκφραστικές δυνατότητες. Εάν μιλούσαμε στα γερμανικά, θα σου είχα πει πάρα πολλά ψέματα».