Μιλώντας στο 2ο διήμερο συνέδριο που διοργανώνει ο επιστημονικός σύνδεσμος δικηγόρων «Οι Ποινικολόγιοι», ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης εστίασε αρχικά στο άρθρο 43 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, επισημαίνοντας ότι «ο αρμόδιος εισαγγελέας ανασύρει τη δικογραφία από το αρχείο μόνον όταν αναφαίνονται νέα πραγματικά περιστατικά ή στοιχεία ή γίνεται επίκληση αυτών, τα οποία δικαιολογούν, κατά την κρίση του, την επανεξέταση της υπόθεσης».

Όπως τόνισε, «το κρίσιμο ρήμα στη διάταξη αυτή είναι το “αναφαίνονται”». «Δεν χρειάζεται να έχουν αποδειχθεί, ίσως ούτε καν πιθανολογηθεί. Και ο καλύτερος χώρος για να αναφανεί κάτι είναι το ποινικό ακροατήριο, εν προκειμένω το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Βενιζέλος στάθηκε, ωστόσο, ιδίως στο ζήτημα της εξαίρεσης του ανώτατου εισαγγελικού λειτουργού, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόστηκαν οι σχετικές διατάξεις του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.

«Πιο πολύ με προβλημάτισε το πώς ο ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός της χώρας αντιλαμβάνεται και εφαρμόζει τα άρθρα 14 και επόμενα του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας για τους λόγους εξαίρεσης και για την υποχρέωση δήλωσης αποχής των δικαστικών προσώπων», σημείωσε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, «το άρθρο 14 του ΚΠΔ προβλέπει ρητά στους λόγους αποκλεισμού την προηγούμενη εμπλοκή στην ίδια υπόθεση». Στο σημείο αυτό έθεσε το ερώτημα: «Η ιδιότητα του εποπτεύοντος την ΕΥΠ εισαγγελικού λειτουργού, ο οποίος έχει εκδώσει διατάξεις άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών, δεν εμπίπτει σε αυτό το άρθρο;».

Παράλληλα, επικαλέστηκε και το άρθρο 23 ΚΠΔ, το οποίο, όπως είπε, προβλέπει υποχρέωση δήλωσης αποχής όταν συντρέχουν λόγοι ευπρέπειας. «Δεν συντρέχουν εδώ λόγοι ευπρέπειας; Δεν είναι δυσχερές το ζήτημα αυτό; Είναι τόσο προφανής η ερμηνεία;», διερωτήθηκε.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος υποστήριξε, ακόμη, ότι το ζήτημα θα έπρεπε να είχε τεθεί θεσμικά ενώπιον του αρμόδιου δικαστικού συμβουλίου. «Δεν έπρεπε να τεθεί από τον ίδιο τον εισαγγελικό λειτουργό ενώπιον του αρμόδιου δικαστικού συμβουλίου ως δυσχερές ζήτημα, ώστε να έχουμε βούλευμα του Συμβουλίου του Αρείου Πάγου; Δεν έπρεπε να εισαχθεί το ζήτημα αυτό στο Συμβούλιο του Αρείου Πάγου από τον αναπληρωτή του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου;», ανέφερε.

«Ο παραβάτης των θεμελιωδών δικαιωμάτων είναι πάντα ο δικαστής»

Η ομιλία του Ευάγγελου Βενιζέλου εστίασε, γενικότερα, στη σχέση ποινικού δικαίου, Συντάγματος και κράτους δικαίου. Επί τη βάσει αυτού του τριπτύχου, επισήμανε ότι «το ποινικό δίκαιο και το ποινικό οικονομικό δίκαιο είναι το πεδίο στο οποίο δοκιμάζεται το συνταγματικό δίκαιο», υπογραμμίζοντας ότι «το Σύνταγμα έχει αξία όταν κατοχυρώνει τη φιλελεύθερη αντιπροσωπευτική δημοκρατία, δηλαδή τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου ταυτόχρονα».

Στο ίδιο πλαίσιο, σημείωσε ότι «ο καθένας θα έπρεπε να φοβάται να παραβιάζει, ως μικρό μέρος της κοινής γνώμης, το κράτος δικαίου, διότι ποτέ δεν ξέρει πότε ο ίδιος, ως κατηγορούμενος, θα χρειαστεί να περιβληθεί με τις εγγυήσεις του κράτους δικαίου».

Ο κ. Βενιζέλος ανέδειξε, ακόμη, τη σημασία της συνεργασίας δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών, δικηγορικού σώματος και ακαδημαϊκής κοινότητας ως «εμπροσθοφυλακής», σημειώνοντας ότι, διαφορετικά, «είμαστε αιχμάλωτοι της χειρότερης εκδοχής του λαϊκισμού, που είναι ο δικαστικός λαϊκισμός», ιδίως όταν αυτός εκδηλώνεται «με τη γενναιοδωρία της νομολογίας μέσω της επεκτατικής εφαρμογής».

Παράλληλα, στάθηκε στην ανάγκη αντίστασης στον ποινικό λαϊκισμό και στην υποχρέωση να εξηγείται και στην κοινή γνώμη ότι δεσμεύεται από τον σεβασμό του κράτους δικαίου. Όπως ανέφερε, αυτό δεν ισχύει μόνο στις «σκληρές υποθέσεις», αλλά και στην καθημερινότητα των ποινικών ακροατηρίων και της ποινικής προδικασίας.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε, επίσης, στον κρίσιμο ρόλο του δικαστή στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, επισημαίνοντας ότι «ο παραβάτης των θεμελιωδών δικαιωμάτων, προκειμένου να αχθούμε σε διεθνή έλεγχο, είναι πάντα ο δικαστής, ο οποίος με την ερμηνεία του μπορεί να θεραπεύσει σφάλματα του νομοθέτη ή της διοίκησης. Αν δεν το κάνει ή τα επαυξήσει, οδηγεί τη χώρα σε διεθνή δικαστικό έλεγχο, σε διαπίστωση παραβίασης και σε καταδίκη από το Στρασβούργο».

Ολόκληρη η ομιλία του Ευάγγελου Βενιζέλου

«Θα μου επιτρέψετε τώρα να κλείσω με την άδειά σας σε ένα περιβάλλον αμιγώς νομικό και σε έναν χώρο πανεπιστημιακό, αναφερόμενος σε ένα ζήτημα το οποίο είναι επίκαιρο και το οποίο με απασχόλησε πάρα πολύ και το οποίο πρέπει να πω ότι με στεναχώρησε και με ταλάνισε προσωπικά πάρα πολύ. Αναφέρομαι στην πρόσφατη διάταξη του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου με την οποία δεν ανασύρθηκε από το αρχείο η δικογραφία για τις υποκλοπές, όπως αυτή είχε διαμορφωθεί και είχε τεθεί στο αρχείο με προηγούμενη διάταξη του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου και μετά από προκαταρκτική εξέταση που διενήργησε επίτιμος πλέον αντεισαγγελέας που Αρείου Πάγου, που θα τιμήσει το συνέδριο με τη συμμετοχή του.

Ξέρετε καλύτερα από μένα την κρίσιμη διάταξη του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας που δεν είναι τόσο γραμματοπαγής όσο ο Ποινικός Κώδικας, αλλά πάντως βρισκόμαστε μέσα στο πλαίσιο των εγγυήσεων που προσφέρει η τυποποίηση του ποινικού φαινομένου με τις δικονομικές συμπαραδηλώσεις της.
Κατά το άρθρο 43, λοιπόν του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, «Ο αρμόδιος εισαγγελέας ανασύρει τη δικογραφία από το αρχείο μόνο όταν αναφαίνονται νέα πραγματικά περιστατικά ή στοιχεία ή γίνεται επίκληση αυτών τα οποία δικαιολογούν κατά την κρίση του την επανεξέταση της υπόθεσης. Στην περίπτωση αυτή καλεί τον μηνυόμενο ή αυτόν σε βάρος του οποίου διενεργήθηκε προκαταρκτική εξέταση για παροχή εξηγήσεων.»

Το κρίσιμο ρήμα στη διάταξη αυτή είναι «αναφαίνονται». Δεν χρειάζεται να έχουν προφανώς αποδειχθεί. Ίσως δεν χρειάζεται καν να έχουν πιθανολογηθεί. Αρκεί να έχουν αναφανεί.

Και ποιος είναι ο καταλληλότερος χώρος να αναφανεί ένα νέο στοιχείο; Ο χώρος του ποινικού ακροατηρίου. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη εγγύηση αλλά και μεγαλύτερη δοκιμασία από τη δημοσιότητα και τη δυναμική του ποινικού ακροατηρίου. Είναι ευτελές ή ανεπαρκές το ποινικό ακροατήριο του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών το οποίο μπορεί να επιβάλλει αθροιστικά ποινές φυλάκισης 126 ετών και συνολική ποινή προς έκτιση 8 ετών; Όχι βεβαίως.

Είναι ευτελές και ανεπαρκές να υπάρχει μια απόφαση με ενσωματωμένα τα πρακτικά που προσφέρει ένα corpus 1.600 σελίδων, όπου δεν μιλάει απλά ο δικαστής στο τέλος ούτε ο εισαγγελέας προτείνοντας, αλλά μιλούν τα γεγονότα που καταγράφονται και τα οποία συγκροτούν από μόνα τους έναν νέο πληρέστερο φάκελο δικογραφίας; Δεν έχουν αναφανεί στο ακροατήριο του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου νέα πραγματικά περιστατικά ή στοιχεία και δεν γίνεται επίκληση αυτών από έχοντες έννομο συμφέρον οι οποίοι μπορούν να είναι εγκαλούντες;

λλά πιο πολύ από όλα πρέπει να σας πω ότι με προβλημάτισε ο τρόπος με τον οποίο ο ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός της χώρας, αντιλαμβάνεται και εφαρμόζει τα άρθρα 14 και επόμενα του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας για τους λόγους αποκλεισμού καταρχάς, για τους λόγους εξαίρεσης και για την υποχρέωση δήλωσης αποχής των δικαστικών προσώπων.

Το άρθρο 14 του ΚΠΔ προβλέπει ρητά στους λόγους αποκλεισμού την προηγούμενη εμπλοκή στην ίδια δίκη, στην ίδια υπόθεση. Η ιδιότητα του εποπτεύοντος στην ΕΥΠ εισαγγελικού λειτουργού που έχει εκδώσει διατάξεις άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών δεν εμπίπτει στο άρθρο το 14;
Προβλέπεται ρητά ο αποκλεισμός αυτού που έχει καταθέσει ως μάρτυρας ενώπιον δικαστικού οργάνου, αλλά η εξεταστική επιτροπή της Βουλής ενώπιον της οποίας ο κ. Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κλήθηκε και κατέθεσε ως μάρτυρας έχει ρητά κατά τον Κανονισμό της Βουλής τις αρμοδιότητες του Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών. Είναι οιονεί δικαστικό όργανο.

Να δεχθώ ότι μπορεί να προβληθεί η αντίθετη τυπολατρική ερμηνεία του άρθρου 14 ΚΠΔ η οποία καταδικάζεται ως αντίληψη από την πάγια νομολογία που ΕΔΔΑ, που καταγγέλλει συνεχώς την τυπολατρική ερμηνεία των δικονομικών διατάξεων.

Με το άρθρο 15 ΚΠΔ στους λόγους εξαίρεσης προσθέτει σε αυτά του άρθρου 14 για τους λόγους αποκλεισμού, τις υπόνοιες μεροληψίας. Είναι βαρύ να δεχθούμε ότι μπορεί να υπάρχουν υπόνοιες μεροληψίας; Το συνομολογώ. Μπορεί να δεχθούμε ότι είναι βαρύ να πεις ότι υπάρχουν υπόνοιες μεροληψίας.
Το άρθρο 23 το οποίο προβλέπει τη δήλωση αποχής, προσθέτει στους τυποποιημένους λόγους του άρθρου 14 και στις υπόνοιες μεροληψίας του άρθρου 15 την υποχρέωση δήλωσης αποχής όταν συντρέχουν λόγοι ευπρεπείας. Δεν συντρέχουν στην προκειμένη περίπτωση οι λόγοι ευπρεπείας του άρθρου 23;

Δεν είναι δυσχερές το ζήτημα αυτό; Είναι τόσο προφανής η ερμηνεία; Το ζήτημα αυτό δεν έπρεπε να τεθεί από τον ίδιο τον Εισαγγελικό λειτουργό, ενώπιον του αρμοδίου Δικαστικού Συμβουλίου ως δυσχερές ώστε να έχουμε βούλευμα του Συμβουλίου του Αρείου Πάγου; Δεν έπρεπε να έχει εισαχθεί το ζήτημα αυτό στο Συμβούλιο του Αρείου Πάγου από τον αναπληρωτή του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου; Αυτό προβλέπει ρητά ο ΚΠΔ.

Και αν δεν υπάρχουν όλα αυτά, πως δικαιολογείται η αντίθεση προς την πρακτική; Πρακτική της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου είναι ότι ο Εισαγγελέας αυτοπροσώπως και χωρίς προκαταρκτική εξέταση και χωρίς ανάθεση σε έναν από τους πολλούς πλέον αντιεισαγγελείς του Αρείου Πάγου τους προερχόμενους όλους αποκλειστικά από την ισταμένη δικαιοσύνη, αποφαίνεται μόνος του να μην γίνει κατηγορία; Μπορεί να δώσει εντολή άσκησης δίωξης. Αλλά να γίνει όλη αυτή η διαδικασία, η προβλεπόμενη στο άρθρο 43 του ΚΠΔ, χωρίς να μεσολαβήσει αντιεισαγγελέας ο οποίος θα χειριστεί τον φάκελο; Γιατί όχι όπως έγινε στην προηγούμενη φάση που παρενεβλήθη αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου.

Δεν θα αναφερθώ στα πραγματολογικά σφάλματα που έχουν εντοπιστεί, σε σχέση με τη λειτουργία του διαδικτύου και σε σχέση με τον τρόπο με τον οποίο αποθηκεύεται στο αρχείο η ηλεκτρονική αλληλογραφία. Αλλά με έχουν εντυπωσιάσει οι αυθαίρετες λογικές συνεπαγωγές: Ότι δεν μπορεί να συντρέξει περίπτωση κατασκοπίας στην περίπτωση Σπίρτζη διότι δεν μπορούν να υπάρξουν στο κινητό τηλέφωνο στοιχεία τα οποία να είναι απόρρητα και συνδεόμενα με την εθνική ασφάλεια, που περιλαμβάνει βέβαια και τη δημόσια ασφάλεια, την αρμοδιότητα δηλαδή του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη. Αλλά και το συμπέρασμα ότι αν παρακολουθείτε μια δημόσια persona ή ένας καλλιτέχνης συνιστά επιχείρημα ότι δεν μπορούμε να έχουμε κατασκοπία για τους υπολοίπους! Δηλαδή για τον Αρχηγό του ΓΕΕΘΑ, για τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας και για άλλα στελέχη των ενόπλων δυνάμεων.

Και βεβαίως, η contradictio in terminis. Προφανώς δεν έχουν αποδειχθεί πλήρως στο ακροατήριο του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου αυτά που το Δικαστήριο με σύμφωνη πρόταση του Εισαγγελέα της Έδρας ζήτησε να διερευνηθούν σε επίπεδο προκαταρκτικής εξέτασης. Αλλά για αυτό υπάρχει η ποινική προδικασία. Και για αυτό υπάρχει η γυνή του Καίσαρα, η οποία δεν αρκεί να είναι τιμία, πρέπει και να φαίνεται τιμία.

Άρα η δοκιμασία του κράτους δικαίου είναι συνεχής. Η δοκιμασία του κράτους δικαίου είναι πολυεπίπεδη. Αφορά την εκτελεστική εξουσία, τη νομοθετική εξουσία, τη διοίκηση, την κοινωνία, όπως είπα στην αρχή της ομιλίας μου, αλλά αφορά πρωτίστως την ίδια τη δικαστική εξουσία, τους δικαστικούς και εισαγγελικούς λειτουργούς που πρέπει να λειτουργούν υπερβαίνοντας τον εαυτό τους και τις αντιλήψεις τους, όχι κατά τη γενική συνείδησή τους, την πολιτική, τη θρησκευτική, αλλά κατά τη δικανικά διαμορφωμένη συνείδησή τους. Αυτή που αιτιολογείται, που πείθει, και που σέβεται εις βάθος και κατ’ ουσίαν τις εγγυήσεις του κράτους δικαίου».

Με αιχμή ζητήματα όπως το πελατειακό κράτος, η διαχείριση της οικονομικής κρίσης και οι παρεμβάσεις στη λειτουργία των θεσμών, το άρθρο αναδεικνύει –κατά τον συγγραφέα– σοβαρές αντιφάσεις και κινδύνους για τη δημοκρατική ομαλότητα.

Όλο το άρθρο

Πολιτικά ανιστόρητη και θεσμικά επιπόλαιη αντίδραση

Η πολιτική αμηχανία στην οποία έχει περιέλθει ο Πρωθυπουργός φοβούμαι ότι τον οδηγεί σε πολιτική επιχειρηματολογία επιδεικτικά ανιστόρητη, σε θεσμικά ατοπήματα και σε περαιτέρω ευτελισμό του Συντάγματος και της διαδικασίας αναθεώρησής του.

Η επιδεικτικά ανιστόρητη επιχειρηματολογία του αφορά το περιβόητο ζήτημα του ρουσφετιού μέσω των βουλευτών και της συγκρότησης πελατειακών δικτύων. Η θέση του κ. Μητσοτάκη είναι: «ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω» κατά των βουλευτών της ΝΔ, η άρση της ασυλίας των οποίων ζητείται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. «Αναμάρτητος» δεν είναι κατά τον κ. Μητσοτάκη ούτε ο βουλευτής της αντιπολίτευσης που ασκεί κριτική ούτε ο πολίτης που παρακολουθεί και αξιολογεί τα συμβαίνοντα. Αυτή, μας λέει, είναι η πρακτική των διακοσίων ετών λειτουργίας του ελληνικού κράτους, επέτειο που προφανώς θέλει να εορτάσει ως πρωθυπουργός το 2030.

Η οικονομική κρίση ως ιστορική τομή

Διαπιστώνω για μια ακόμη φορά ότι ο επί επτά ήδη χρόνια Πρωθυπουργός θεωρεί ότι ηγείται της κυβέρνησης και πολιτικά της χώρας από το 2019 συνεχίζοντας ό,τι ίσχυε από το 1830 χωρίς να έχει αλλάξει κάτι λόγω της εμπειρίας των δέκα ετών της οικονομικής κρίσης. Αν ο κ. Μητσοτάκης είχε αναλάβει το προσωπικό πολιτικό κόστος να κόψει την περίοδο της οικονομικής κρίσης 60 δισεκατομμύρια από συντάξεις, μισθούς και παροχές με δύο αλλεπάλληλους νόμους για να σωθεί η οικονομία και η δημοκρατία, θα κατανοούσε ίσως καλύτερα και θα σεβόταν το προνόμιο της τύχης που του έλαχε να μπορεί να μοιράσει 60 δισεκατομμύρια λόγω πανδημίας ή ενεργειακής κρίσης. Θεωρεί όμως ότι το 2019 ανέλαβε να κυβερνήσει μια χώρα που μπορούσε να συνεχίσει τις πρακτικές και τις συνήθειες της όπως αυτές υπήρχαν πριν την κρίση και την εμπειρία των μνημονίων.

Φοβούμαι ότι αυτή η αντίληψη του βρίσκεται στον πυρήνα του τρόπου με τον οποίο διαχειρίστηκε μια μεγάλη πια περίοδο κατά τη διάρκεια της οποίας μπορούσαν (λόγω της δραματικής υποχώρησης της περιόδου της κρίσης και των μεγάλων χρηματοδοτικών δυνατοτήτων) και έπρεπε (κοινωνικά πρωτίστως) να γίνουν πάρα πολλά για την ουσιαστική αποκατάσταση της κανονικότητας και της ανταγωνιστικότητας της χώρας, την άρση αδικιών και τον περιορισμό ανισοτήτων, τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής, την ενίσχυση του κύρους των θεσμών και την αποτελεσματική λειτουργία του κράτους. Αντί για αυτά έγιναν, στα πιο κρίσιμα πεδία, τα ακριβώς αντίθετα σαν να πηγαίνουμε από το 2009 προς τα πίσω και όχι από το 2019 προς τα εμπρός. Και τώρα έχουμε βρεθεί σε κατάσταση εσωτερικής αποσύνθεσης υπό συνθήκες επικίνδυνης διεθνούς ρευστότητας.

Η πρόταση του κ. Μητσοτάκη για την αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής είναι να επιβεβαιωθεί, το 2027 υποτίθεται, η εντολή να συνεχίσει το έργο του αυτός που κυβερνά και αποφασίζει μόνος και έχει την πλήρη ατομική ευθύνη για αυτά. Η δε ιστορική ευθύνη είναι πολύ πιο σημαντική και από την πολιτική και από τη νομική ευθύνη.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Θεσμικά η προσέγγισή του είναι ακόμη πιο προβληματική. Απευθύνεται στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, αυτός ως Πρωθυπουργός – συνήγορος των κατηγορούμενων βουλευτών του ζητώντας μετά την άρση όλων των βουλευτικών ασυλιών, να ασκηθούν το ταχύτερο διώξεις για όσους υπάρχουν στοιχεία ώστε να υπάρξει διαχωρισμός των υπολοίπων. Είναι όμως προφανές από τα δημοσιευθέντα στα μέσα ενημέρωσης διαβιβαστικά έγγραφα και στοιχεία της δικογραφίας, ότι ποινικές διώξεις θα ασκηθούν πολλές και θα καταστήσουν και επισήμως τη δεδηλωμένη πλειοψηφία του στη Βουλή, δεδηλωμένη πλειοψηφία κατηγορουμένων. Οι κατηγορούμενοι έχουν βεβαίως όλα τα συναφή δικαιώματα και περιβάλλονται από το τεκμήριο αθωότητας που ο ίδιος ο Πρωθυπουργός αμφισβήτησε σήμερα πολιτικά θεωρώντας κρίσιμο γεγονός την άσκηση ποινικής δίωξης και όχι την αμετάκλητη καταδίκη ή αθώωση.

Δείχνει συνεπώς βαθιά ενοχλημένος από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για τη διαβίβαση των δικογραφιών και απαιτεί από αυτήν να κινηθεί ταχύτατα μη αντιλαμβανόμενος ότι είμαστε ακόμη στα στοιχεία του 2021 και ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα χειριστεί την υπόθεση ενώπιον της Ελληνικής Δικαιοσύνης σε όλα τα στάδια.

Πώς θα εφαρμοστεί τώρα το άρθρο 86;

Υπάρχουν όμως και οι κατηγορούμενοι υπουργοί για τους οποίους η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αποδέχθηκε (ερμηνεύοντας έτσι το άρθρο 29 του Κανονισμού που τη διέπει) την αρμοδιότητα της Βουλής κατά το άρθρο 86. Είδαμε πώς χειρίστηκε η ΝΔ στη Βουλή, με απόφαση και εντολή του ίδιου του κ. Μητσοτάκη, τις δικογραφίες για τον κ. Αυγενάκη και τον κ. Βορίδη (κάθε περίπτωση είναι βεβαίως χωριστή). Θα δούμε πώς θα χειριστεί και τώρα το άρθρο 86, την αναθεώρηση του οποίου έχει ήδη εξαγγείλει! Για αυτό επαναλαμβάνω ότι η εφαρμογή του Συντάγματος προηγείται της αναθεώρησής του, αν αυτή θέλει να είναι αξιόπιστη ως πρόθεση και ως διαδικασία.

Η αναθεώρηση ως κουβάς

Φάνηκε δυστυχώς και από τη νέα πρωθυπουργική δήλωση ότι αντιλαμβάνεται την αναθεώρηση ως ένα κουβά στον οποίο πετά από κοινού επιπόλαιες αναθεωρητικές ιδέες και απόβλητα της συνταγματικής παραβατικότητας.

Τώρα βρέθηκε η συνταγή για την καταπολέμηση των πελατειακών σχέσεων. Βουλευτές που αναλαμβάνουν υπουργικά καθήκοντα θα αναπληρώνονται από τον επιλαχόντα για όσο χρόνο ασκούν κυβερνητικά καθήκοντα. Μετά θα επανέρχονται στη Βουλή και ο αναπληρωτής θα επιστρέφει σπίτι του. Μας είπε λοιπόν ο Κυρ. Μητσοτάκης ότι ο υπουργός που δεν θα είναι προσωρινά βουλευτής αλλά θα μπορεί να επανέλθει ανά πάσα στιγμή στη Βουλή και κυρίως θα θέλει να επανεκλεγεί βουλευτής, δεν θα έχει λόγο να εξυπηρετεί τους εκλογείς του, να εφάπτεται με αυτούς και να συντηρεί τη σχέση του μαζί τους όσο είναι υπουργός, αλλά θα αφήνει το πεδίο αυτό ελεύθερο στον αναπληρωτή του και αντίπαλό του στις επόμενες εκλογές! Προσβάλλει δηλαδή βάναυσα τη νοημοσύνη των πολιτών!

Δεν θα σχολιάσω το γεγονός ότι την τωρινή «θεσμικά καινοτομική» πρότασή του ο κ. Μητσοτάκης την είχε ρητά και κατηγορηματικά απορρίψει ως αντίθετη με τη λογική του κοινοβουλευτικού συστήματος διακυβέρνησης μόλις στις 22.10.2025 σε συνέντευξη του προς τον δημοσιογράφο Άρη Πορτοσάλτε. Όπως και την πρόταση για εισαγωγή εκλογικού συστήματος μονοεδρικών περιφερειών. Ας δεχθώ ότι σκέφτηκε «ωριμότερα» υπό την πίεση των πολιτικών εξελίξεων και προκειμένου να κατασκευαστεί ένας κάποιος θεσμικού χαρακτήρα αντιπερισπασμός. Η σχέση του με τους θεσμούς είναι δυστυχώς αμιγώς εργαλειακή.

Και πάλι όμως απαιτείται αναθεώρηση του Συντάγματος για να ισχύσει αυτό που είπε και που αντιγράφει το γνωστό γαλλικό μοντέλο που έχει διαμορφώσει τη συμπαθή και ταλαιπωρημένη ομάδα των αναπληρωτών βουλευτών στο πλαίσιο ενός πολιτεύματος ημιπροεδρικού και όχι κοινοβουλευτικού όπως το δικό μας. Ακόμη δε και αν βρεθεί στην επόμενη Βουλή αυξημένη πλειοψηφία 180 βουλευτών πρόθυμη να υιοθετήσει το υποκριτικό σχήμα της προσωρινής αναπλήρωσης, αυτό μπορεί να ισχύσει για τους βουλευτές της μεθεπόμενης Βουλής, αυτής που αναδεικνύεται μετά την αναθεώρηση, σύμφωνα με τη νομολογία του ΕΔΔΑ (απόφαση Λυκουρέζος κατά Ελλάδας). Στη Γαλλία πάντως η υποχρέωση προσωρινής αναπλήρωσης στη βουλευτική του ιδιότητα, αφορά πρώτον και καλύτερο τον πρωθυπουργό (βλ. και απόφαση του γαλλικού ΣτΕ της 18.10.2024). Τα δε καλύτερα ρουσφέτια είναι τα πολύ μεγάλα που στην Ελλάδα θέλουν προσωπική και συγκεντρωμένη εξουσία αυτού που αποφασίζει, δηλαδή πρωθυπουργικού επιπέδου. Ρουσφέτια, είτε προς άτομα είτε προς κοινωνικές ομάδες γιατί το ανώτερο στάδιο του ρουσφετιού είναι ο λαϊκισμός και οι επιδοματικές πολιτικές και το ανώτερο στάδιο του πελατειακού κράτους είναι το «επιτελικό» κράτος.

Όποιος δεν έχει ιστορική μνήμη, αλλά θεωρεί μείζονα αξία την παράταση της εξουσίας του, αναλαμβάνει τον κίνδυνο να οδηγήσει τη χώρα προς το θεσμικό και πολιτικό αδιέξοδο. Οπότε η ευθύνη μεταφέρεται εκεί που εντέλει και πάντα ανήκει, στους πολίτες. –

* Ευάγγελος Βενιζέλος, πρώην αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Ομότιμος καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή ΑΠΘ.

Όπως περιέγραψαν οι Έλληνες, που έφτασαν ανακουφισμένοι, το πρωί έζησαν στιγμές πανικού στο αεροδρόμιο του Ντουμπάι, σε επιχείρηση αναχαίτισης μη επανδρωμένου αεροσκάφους. Χρειάστηκε να περιμένουν 7 ώρες σε ειδικό χώρο του αεροδρομίου, προκειμένου να καταφέρουν να μπουν σε κάποια πτήση…

Τελικά πέταξαν γύρω στις 17.30 και έφτασαν λίγο πριν τις 22.00 στην Αθήνα. Σε άλλη πτήση, τσάρτερ που αναμένεται στις 23.30 βρίσκονται περισσότεροι από 400 Έλληνες…

Επίσης, σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται ακόμα μία πτήση με C-130, με 90 Έλληνες που θα φτάσει αργά το βράδυ στην Αθήνα από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. 

Τονίζει ότι η προσήλωση και η επίκληση του διεθνούς δικαίου αποτελούν βασικό πυλώνα της εξωτερικής πολιτικής για μια χώρα όπως η Ελλάδα, μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, που αντιμετωπίζει σοβαρά ζητήματα εθνικής ασφάλειας.

Το άρθρο του Ευάγγελου Βενιζέλου στην «Καθημερινή»:

Διεθνές δίκαιο ή RealPolitik

Τα διλήμματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής σε μια «απειλητικά υπερκινητική» συγκυρία

Η επίκληση του διεθνούς δικαίου και η δήλωση σεβασμού του είναι μια από τις κρίσιμες παραμέτρους της εξωτερικής πολιτικής μιας μεσαίας δυτικής χώρας, μέλους της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ, όπως η Ελλάδα, που έχει ιδιαίτερο πρόβλημα εθνικής ασφάλειας πέραν του ευρωπαϊκού και του νατοϊκού. Όμως η δήλωση αυτή δεν συνιστά από μόνη της ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική και συνεκτικό δόγμα εθνικής ασφάλειας. Αυτά που συνθέτουν την εθνική ισχύ και διαμορφώνουν τον συσχετισμό των δυνάμεων είναι προφανώς πολύ περισσότερα από το διεθνές δίκαιο.

Η αναγωγή στο διεθνές δίκαιο κατά τον ελληνικό επίσημο και γενικότερα τον δημόσιο λόγο της τελευταίας πεντηκονταετίας που έχει στην αφετηρία της το καταγωγικό τραύμα της Μεταπολίτευσης σε σχέση με την Κύπρο, δεν γίνεται μόνον ή κυρίως  για λόγους ιδεαλιστικούς ή αξιακούς, αλλά επειδή κυριαρχεί η πεποίθηση ότι αυτό προστατεύει το εθνικό συμφέρον: τόσο την εθνική κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, όσο και την πιθανότητα να μεταβληθεί η πραγματική κατάσταση στην Κύπρο και να συμφωνηθεί μια λύση εγγύτερη προς το σχήμα της δικοινοτικής διζωνικής ομοσπονδίας.

Στα ελληνοτουρκικά

Οφείλουμε όμως να είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας. Η επίκληση του διεθνούς δικαίου στις ελληνοτουρκικές σχέσεις κατά την πάγια επίσημη ελληνική θέση οδηγεί στην οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ μέσω διμερούς συμφωνίας ή με συμφωνημένη προσφυγή ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Αυτή όμως η προσέγγιση βρίσκει αντίθετους αυτούς που θεωρούν ότι κατά το διεθνές δίκαιο οι ελληνικές θέσεις για όλα τα θέματα πρέπει να γίνουν δεκτές από την άλλη πλευρά, όλα τα άλλα κράτη και όλους τους διεθνείς οργανισμούς χωρίς να μεσολαβήσει κάποια διεθνής δικαιοδοτική διαδικασία η οποία ενδέχεται να καταλήξει σε απόφαση  που δεν είναι πλήρως ικανοποιητική για τις ελληνικές θέσεις. Περιττεύει να σημειώσω ότι στο μεταξύ το πρόβλημα εθνικής ασφάλειας ως πραγματικό (real) παραμένει και τα εθνικά κυριαρχικά δικαιώματα στις παραπάνω ζώνες εν πολλοίς δεν ασκούνται.

Κατά τη ίδια λογική στο Κυπριακό η κατοχή του βόρειου τμήματος, η παρουσία ισχυρών τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων και Τούρκων εποίκων συνεχίζεται και το νέο πραγματικό δεδομένο φοβούμαι ότι είναι η αλλαγή της κατάστασης στην περιφραγμένη πόλη της Αμμοχώστου, που από διαθέσιμη προς παράδοση στην Κυπριακή Δημοκρατία γίνεται πεδίο επενδυτικού ενδιαφέροντος από την Τουρκία και την τουρκοκυπριακή πλευρά. Βεβαίως η επίκληση του διεθνούς δικαίου έχει αποτρέψει την αναγνώριση της τουρκοκυπριακής «οντότητας» στα Κατεχόμενα, ενώ η ευρωπαϊκή αίσθηση νομιμότητας είναι σημαντική παράμετρος του κεκτημένου που συγκροτεί η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε. και στην Ευρωζώνη. Μια διεπόμενη από το διεθνές δίκαιο διαδικασία ήταν άλλωστε αυτή που οδήγησε στην απόρριψη του σχεδίου Ανάν από την ελληνοκυπριακή πλευρά στο δημοψήφισμα του 2004 και διεπόμενη από το διεθνές δίκαιο ήταν η διαδικασία που οδήγησε στην αποτυχία  του Κραν Μοντανά  (2017), από  το οποίο έχουν ήδη περάσει  σχεδόν εννέα χρόνια ουσιαστικής ακινησίας που δεν θίγει τις πραγματικές (real) καταστάσεις.

Όλη άλλωστε η σχολή σκέψης που εκτιμά ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ του εθνικού συμφέροντος και οι υφιστάμενες πραγματικές καταστάσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό είναι προτιμότερες από διεθνείς συμφωνίες ή διεθνείς δικαστικές αποφάσεις που θα είναι ίσως σε κάποια σημεία διαφορετικές από την πλήρη αποδοχή των ελληνικών και ελληνοκυπριακών θέσεων και προτιμήσεων, ακόμη και των ενδιάθετων, είναι μια σχολή σκέψης «Realpolitik». Μπορεί όμως να εμφανίζεται και ως σχολή σκέψης με απόλυτη προσήλωση στο διεθνές δίκαιο: έχουν διαμορφωθεί πραγματικές καταστάσεις επειδή η άλλη πλευρά παραβίασε και παραβιάζει το διεθνές δίκαιο (με την εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή στην Κύπρο, με την προβολή μονομερών παράνομων διεκδικήσεων ή έστω ισχυρισμών στις ελληνοτουρκικές σχέσεις). Ας παραμείνουν, λέει αυτή η άποψη, αυτές οι πραγματικές καταστάσεις έως ότου η άλλη πλευρά αποκαταστήσει την προσβολή του διεθνούς δικαίου πιεζόμενη από τον διεθνή συσχετισμό δυνάμεων. Άρα η προσδοκία και η επιδίωξη είναι ένας διεθνής συσχετισμός δυνάμεων ως πραγματική (real) κατάσταση που θα οδηγήσει στην πλήρη  εφαρμογή της δικής μας αντίληψης για το διεθνές δίκαιο.

Παρανοήσεις

Η παρεξήγηση έχει ως αφετηρία τη διαδεδομένη πεποίθηση, πρώτον, ότι η άλλη πλευρά δεν επικαλείται το διεθνές δίκαιο και δεν δηλώνει τον σεβασμό της σε αυτό και, δεύτερον, ότι η διεθνής κοινότητα σύσσωμη, παρά τις κολοσσιαίες συγκρούσεις που υπάρχουν και τις ανακατατάξεις που συντελούνται στο εσωτερικό της, αποδέχεται ως αναμφισβήτητα ισχύον  διεθνές δίκαιο αυτό που εμείς αντιλαμβανόμαστε ως διεθνές δίκαιο. Αλλά και, τρίτον, ότι οι δικές μας εθνικές προτεραιότητες είναι πάντα διεθνώς σημαντικές και προέχουσες παρά τα τόσα ανοικτά μέτωπα, τις καινοφανείς εξελίξεις και την ανατροπή όλων των αυτονόητων.

Το διεθνές δίκαιο δεν είναι κατά το κανονιστικό  του  περιεχόμενο αντιληπτό με τον ίδιο τρόπο από όλους. Με την επίκλησή του μπορεί να προβάλλονται διαμετρικά αντίθετοι ισχυρισμοί, όπως άλλωστε συμβαίνει σε όλα τα πεδία του δικαίου. Υπάρχουν, επιπλέον, θεμελιώδη  ζητήματα σχετικά με τη φύση του διεθνούς δικαίου, ζητήματα που αφορούν τη βαθύτερη σχέση του με την εθνική κυριαρχία και τον συσχετισμό των δυνάμεων, ζητήματα κατά κυριολεξία φιλοσοφίας και επιστημολογίας του δικαίου, που κατά την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής πλήθους διεθνών υποκειμένων άνισων μεταξύ τους και μέσα στη συνεχή ροή της διεθνούς πολιτικής, οικονομικής και στρατιωτικής συγκυρίας είτε αποσιωπούνται είτε τίθενται κατά τρόπο ωμό.

Το διεθνές δίκαιο αναγνωρίζει την κρατική κυριαρχία αλλά και την περιορίζει. Αυτό είναι το γενετικό του πρόβλημα γιατί το συνδέει με την κυριαρχία που εμφανίζεται ίση για όλα τα κράτη ως νομικό μέγεθος αλλά είναι προκλητικά άνιση και ασύμμετρη ως πραγματικό μέγεθος. Η αντίληψη περί κυριαρχίας στην Ευρώπη, μεταξύ των κρατών μελών της Ε.Ε. και του Συμβουλίου της Ευρώπης, που μετέχουν στο σχέδιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, μεταφέρουν ουσιώδεις αρμοδιότητες στην ΕΕ, αποδέχονται την ισχύ όχι μόνο του εθνικού Συντάγματος, αλλά και της ΕΣΔΑ και του ενωσιακού δικαίου και τον δικαστικό έλεγχο όχι μόνο από τα εθνικά δικαστήρια αλλά και από το ΕΔΔΑ και τη ΔΕΕ, είναι ριζικά διαφορετική από την αντίληψη περί κυριαρχίας που επικρατεί στις ΗΠΑ, όχι μόνο στη διοίκηση Τραμπ που όλα τα οδηγεί στα απώτερα σημεία. Είναι προφανώς ριζικά διαφορετική από την αντίληψη περί κυριαρχίας που επικρατεί στην Κίνα και στη Ρωσία. Αντίληψη περί κυριαρχίας σημαίνει και αντίληψη περί διεθνούς δικαίου, περί Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, περί Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, περί ΟΗΕ και Συμβουλίου Ασφαλείας. Οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα, μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, δεν έχουν, για παράδειγμα, αναγνωρίσει τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Τη Διεθνή Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας ( UNCLOS) δεν την έχει υπογράψει η Τουρκία, αλλά ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ισραήλ.

Η αμερικανική αντίληψη

Η υπέροχη του αμερικανικού Συντάγματος κατά την αμερικανική λογική είναι αναμφισβήτητη, η ευρωπαϊκή συζήτηση περί πολλαπλότητας των έννομων τάξεων δεν είναι καν κατανοητή στις ΗΠΑ. Αντιθέτως η «εξωεδαφικότητα» της αμερικανικής δικαιοδοσίας είναι σοβαρό κεφάλαιο της αμερικανικής νομικής συζήτησης. Η σύλληψη του Μαδούρο και οι εις βάρος του κατηγορίες θα κριθούν από το αμερικανικό δικαστικό σύστημα και τελικά, αν κάνει χρήση των ένδικων μέσων, από το Ανώτατο Δικαστήριο. Όχι από τον πρόεδρο που διέταξε τη στρατιωτική επιχείρηση για την εκτέλεση δικαστικού εντάλματος κατά ξένου πολίτη στο έδαφος άλλης χώρας,  χωρίς αυτός να αναγνωρίζεται ως νόμιμος αρχηγός κράτους που έχει ασυλία. Αυτή είναι η αμερικανική αντίληψη περί διεθνούς δικαίου. Περιττεύει να θυμίσω τη ρωσική αντίληψη ή πολλά άλλα παραδείγματα παλιά και πρόσφατα.

Συνεπώς για μια χώρα όπως η Ελλάδα η επίκληση και ο καθολικός σεβασμός του διεθνούς δικαίου είναι σημαντική παράμετρος της εξωτερικής πολιτικής της, που έχει ως αποστολή την υπεράσπιση του εθνικού συμφέροντος σε έναν κόσμο που δεν λειτουργεί ως αίθουσα ενός οικουμενικού δικαστηρίου που κρίνει τα πάντα κατά το διεθνές δίκαιο, αλλά λειτουργεί περίπλοκα, αντιφατικά, ασύμμετρα, συγκυριακά, γράφοντας και σβήνοντας διαρκώς την Ιστορία, που έτσι δεν μας διδάσκει αυτά που πρέπει και τείνει να επαναλαμβάνεται όχι ως φάρσα αλλά ως τραγωδία.

Στο ερώτημα συνεπώς αν η ελληνική εξωτερική πολιτική μπορεί να συνδυάσει τη  «Realpolitik» και τον σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, θα έδινα την απάντηση ότι η ελληνική εξωτερική πολιτική πρέπει πρωτίστως να έχει συνείδηση της Ιστορίας, που εμπεριέχει και την ιστορική γεωγραφία. Έχοντας συνείδηση της Ιστορίας μπορεί να τοποθετεί στην οικεία θέση το κεκτημένο της διεθνούς νομιμότητας και του δυτικού νομικού πολιτισμού με τις αξίες και τα αυτονόητά του, αλλά προφανώς και όλες τις παραμέτρους της εθνικής ισχύος και την πλήρη εικόνα του διεθνούς συσχετισμού και της δυναμικής του με αίσθηση της πραγματικότητας επί του πεδίου ( awareness of the situation ). Άσκηση εξαιρετικά δύσκολη, η διεξαγωγή της οποίας προϋποθέτει ότι ως κράτος και ως πολιτικό σύστημα αλλά και ως κοινωνία των πολιτών  μπορούμε, συζητώντας και  συναινώντας με σοβαρότητα στα ουσιώδη,  χωρίς μικρότητες  και χωρίς εθελοτυφλία, να εκφράσουμε το έθνος ως ιστορικό υποκείμενο μέσα σε μια διεθνή  συγκυρία απειλητικά υπερκινητική.

Η βλάβη αφορά τα κεντρικά συστήματα ραδιοσυχνοτήτων της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η ασφαλής επικοινωνία των πληρωμάτων με τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας. Ως συνέπεια, δεκάδες πτήσεις καθηλώθηκαν στην πίστα, ενώ σημειώνονται αναβολές και ακυρώσεις τόσο σε αναχωρήσεις όσο και σε αφίξεις.

Ιδιαίτερα επιβαρυμένη είναι η κατάσταση λόγω της αυξημένης επιβατικής κίνησης της ημέρας, κυρίως στις αφίξεις. Σύμφωνα με πληροφορίες από τις αεροπορικές εταιρείες, βρίσκονται σε εξέλιξη επιχειρησιακές προσπάθειες για τον επαναπρογραμματισμό των πτήσεων. Ωστόσο, η αδυναμία εκτέλεσης αναχωρήσεων από μεγάλα αεροδρόμια της χώρας –όπως Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Ηράκλειο– επηρεάζει τόσο τα δρομολόγια εσωτερικού όσο και τις πτήσεις από το εξωτερικό που ήταν προγραμματισμένες για επιστροφή εκδρομέων.

Παράλληλα, γίνονται εκτροπές πτήσεων που βρίσκονταν καθ’ οδόν προς ελληνικά αεροδρόμια, με τα αεροσκάφη να κατευθύνονται σε εναλλακτικούς προορισμούς, καθώς η κατάσταση στον εναέριο χώρο παραμένει ρευστή.

Στους χώρους αναχωρήσεων επικρατεί έντονος συνωστισμός, με επιβάτες να κάνουν λόγο για μεγάλες ουρές, πολύωρη αναμονή και έλλειψη σαφούς ενημέρωσης. Την ίδια ώρα, τεχνικοί και αρμόδιες υπηρεσίες εργάζονται για την αποκατάσταση της βλάβης, ενώ η ΥΠΑ βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με παρόχους τηλεπικοινωνιών. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει δοθεί επίσημο χρονοδιάγραμμα για την πλήρη αποκατάσταση του προβλήματος.

Οι επιβάτες καλούνται να επικοινωνούν με τις αεροπορικές εταιρείες πριν την άφιξή τους στα αεροδρόμια, προκειμένου να ενημερώνονται για τυχόν αλλαγές στα δρομολόγια, καθώς η κατάσταση παραμένει ρευστή.

«Η μεγάλη εικόνα είναι η ρευστοποίηση των στερεοτύπων μας, αυτά που ξέραμε δεν υπάρχουν, ο κόσμος δεν είναι ο μονοπολικός με μια υπερδύναμη, τις ΗΠΑ, όπως είχε διαμορφωθεί μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης, του υπαρκτού σοσιαλισμού. Δεν λειτουργούν πια οι διεθνείς θεσμοί και το Διεθνές Δίκαιο, δεν υπάρχουν τα αυτονόητα» σχολίασε αρχικά ο κ. Βενιζέλος, μιλώντας στην ΕΡΤ, εκφράζοντας την άποψη ότι «στη Γάζα εμφανίζεται μια διευθέτηση ως οριστική αλλά είναι προσωρινή».

«Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν αναδέχεται την ηγεσία της Δύσης παρά μόνο αν τα κράτη-μέλη της Δύσης αποδεχτούν τους όρους του» συνέχισε ο κ. Βενιζέλος εκτιμώντας ότι «η Δύση ως στρατηγική οντότητα δοκιμάζεται σκληρά» και ότι «αυτό σημαίνει ότι κλονίζεται το σύστημα της ευρωπαϊκής ασφάλειας». 

Στο πλαίσιο αυτό, κατά τον κ. Βενιζέλο, «η δήλωση “πιστεύω στο διεθνές δίκαιο, το σέβομαι και ζητώ την εφαρμογή του” δεν συνιστά μια ολοκληρωμένη αποτελεσματική εθνική στρατηγική. Ούτε η σκέψη “είμαι στην Ε.Ε. και η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη μού αρκεί ως θώρακας”».

Ερωτηθείς για τα ελληνοτουρκικά, εκτίμησε ότι «δεν θα ήταν προτεραιότητα για την Τουρκία» να δημιουργήσει μια κρίση με την Ελλάδα. «Από όλες τις μεθόδους προσέγγισης, ο απευθείας διάλογος με την Τουρκία είναι η καλύτερη μέθοδος, η πιο ασφαλής», συμπλήρωσε σε άλλο σημείο της συνέντευξης.

Αναφερθείς στην επόμενη εκδήλωση του «Κύκλου Ιδεών», ο κ. Βενιζέλος σημείωσε «οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν ένα πολυεπίπεδο αδιέξοδο: η κοινωνία δεν πιστεύει ότι λειτουργούν οι θεσμοί, εκφράζει μια δυσαρέσκεια για το επίπεδο της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, τη λειτουργία της Δικαιοσύνης, του Κοινοβουλίου και των Ανεξαρτήτων Αρχών, καταγράφεται κρίση πολιτικής συμμετοχής και αντιπροσώπευσης, δεν υπάρχει διάθεση συμμετοχής στο πολιτικό γίγνεσθαι, δεν αναγνωρίζεται ότι είναι σοβαρός και παραγωγικός ο ρόλος των κομμάτων και του πολιτικού συστήματος».

Ερωτηθείς για τον Αλέξη Τσίπρα και το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου κόμματος από τον πρώην πρωθυπουργό, ο κ. Βενιζέλος απάντησε λέγοντας ότι «ο καθένας έχει τη δυνατότητα σε μια δημοκρατία να φιλοδοξεί, να διεκδικεί, να ελπίζει, ενδεχομένως και να φαντασιώνεται. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η χώρα θα καταστεί κυβερνήσιμη και θα υπερβεί τα αδιέξοδά της με τον τρόπο αυτό. Το μεγάλο μας πρόβλημα είναι ότι η χώρα έχει καταστεί μη διακυβερνήσιμη».

Οσον αφορά το ζήτημα του Αγνώστου Στρατιώτη, σχολίασε οτι «δεν υπάρχει Ελληνας και Ελληνίδα που να μην θέλει τον σεβασμό του Μνημείου, που να μην ενοχλείται όταν τα εθνικά σύμβολα αμφισβητούνται».

«Αλλά από εκεί και πέρα, αυτό δεν σημαίνει ότι εντός του προαυλίου της Βουλής, θα επιβάλεις έλεγχο από τις Ενοπλες Δυνάμεις, ή ότι θα θέσεις ένα μέρος της κεντρικής πλατείας της χώρας υπό στρατιωτικό έλεγχο», συμπλήρωσε.

Σκιαγραφώντας ευρύτερα το πολιτικό σκηνικό, ο ίδιος παρατήρησε ότι «είμαστε σε ένα κλίμα καχυποψίας και αμφισβήτησης, ενώ από το 2019 βρισκόμαστε σε κανονικότητα». 

Ερωτηθείς για την κατάσταση στην αντιπολίτευση, σημείωσε ότι το ΠΑΣΟΚ βρέθηκε ιστορικά δικαίως στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης. «Το ΠΑΣΟΚ έχει ένα πλεονέκτημα και ένα προνόμιο θεσμικό. Χρειάζεται μια μεγαλύτερη τρυφερότητα απέναντι στο ΠΑΣΟΚ για το βάρος που έχει σηκώσει και για τον τρόπο που χειρίζεται τα πράγματα με όσο γίνεται μεγαλύτερη σοβαρότητα […] Πρέπει όλα αυτά τα συλλογικά υποκείμενα να επιβιώνουν, να υπάρχουν. Το ΠΑΣΟΚ είναι το κατ’ εξοχήν χρήσιμο συλλογικό υποκείμενο που έχει ανάγκη η χώρα». 

«Πρόταση κυβέρνησης δεν έχει κανείς. Εχουμε προοπτική εκλογών για καταγραφή δυνάμεων. Επομένως, θεμιτά το ΠΑΣΟΚ λέει ότι σε αυτές τις εκλογές θέλει να καταγραφεί καλύτερα», εξήγησε.

Οταν του ζητήθηκε να σχολιάσει τις φήμες ότι θα τεθεί επικεφαλής του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ, ο κ. Βενιζέλος αναρωτήθηκε ρητορικά «εσείς τι λέτε;», διαβεβαιώνοντας ότι ισχύουν όλα όσα έχει πει για το πέρασμά του στη «μεταπολιτική». «Δεν μπορεί κανείς να σκέφτεται ότι εγώ θα αποδεχτώ μια μείωση της δυνατότητάς μου να παρεμβαίνω προσπαθώντας να βοηθήσω τον τόπο, με μια ευρεία οπτική γωνία», συμπλήρωσε.

Τέλος, για το ζήτημα των Τεμπών, σημείωσε: «Δυστυχώς απομειώθηκε το θεσμικό κύρος της Δικαιοσύνης, γι’ αυτό φταίει πρωτίστως η κυβέρνηση η οποία παίρνει ενεργό μέρος στη δημόσια συζήτηση σαν να είναι αντίδικο μέρος ή σαν να είναι εκπρόσωπος της Δικαιοσύνης, ενώ δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο και θα έπρεπε να σιωπά και να κινείται θεσμικά. Και από την άλλη μεριά, λυπάμαι που το λέω, αλλά η Δικαιοσύνη σε πάρα πολύ υψηλό επίπεδο, έδωσε την εντύπωση ότι διατυπώνει μια γνώμη που εναρμονίζεται με την αρχική βούληση της κυβέρνησης και όταν διαγράφεται η γνωστή καμπύλη και η βούληση της κυβέρνηση αλλάζει ριζικά, τότε και η Δικαιοσύνη προσαρμόζεται με κάποιον τρόπο».

Η εικόνα από το πρωί στο Ελευθέριος Βενιζέλος ήταν νεύρα, ταλαιπωρία και μεγάλες ουρές. Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ, οι καθυστερήσεις αναμένεται να αυξηθούν κατά τη διάρκεια της ημέρας καθώς όλο αυτό θα πηγαίνει αλυσιδωτά.

Χθες, αργά το απόγευμα οι καθυστερήσεις έφταναν και τις δύο ώρες για πτήσεις τόσο εσωτερικού όσο και εξωτερικού. Το πρόβλημα ξεκίνησε από την Πέμπτη το πρωί και όπως φαίνεται οι καθυστερήσεις θα συνεχιστούν.

Σημειώνεται, ότι αυτό που ζητούν οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας είναι συνάντηση με το υπουργείο.

Δήμας: Ένας ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας μπορεί να παίρνει και πάνω από €120.000 ετησίως

Στο ζήτημα των καθυστερήσεων στις πτήσεις αλλά και στις αμοιβές των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας αναφέρθηκε ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, σημειώνοντας ότι στόχος της κυβέρνησης είναι η αναβάθμιση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) και η δημιουργία μιας σύγχρονης δομής με μεγαλύτερη ευελιξία.

Ο κ. Δήμας παραδέχτηκε ότι το «Ελευθέριος Βενιζέλος» αντιμετωπίζει προβλήματα καθυστερήσεων, τόνισε ωστόσο ότι σε άλλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια οι καθυστερήσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες.  Παράλληλα, ο υπουργός σημείωσε ότι η συνεργασία με τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας είναι καλή, υπενθυμίζοντας ότι τους τελευταίους μήνες πέρασαν σημαντικές ρυθμίσεις που αφορούν μεταξύ άλλων την αυτοτελή φορολόγηση όταν χάνουν την ειδικότητά τους λίγο πριν τη σύνταξη, την υπερεργασία αλλά και την ωριαία αποζημίωση για εκπαιδευτικούς σκοπούς.

Τόνισε μάλιστα ότι οι απολαβές των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας είναι ιδιαίτερα υψηλές για τα ελληνικά δεδομένα: «Ένας ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας με σημαντική εμπειρία μπορεί να παίρνει και πάνω από 120.000 ευρώ ετησίως (σ.σ. μεικτές αποδοχές). Είναι απολαβές που προφανώς φορολογούνται και που δικαιούνται σύμφωνα με τον κανονισμό, ωστόσο φαίνεται πως ζητούν και επιπλέον απολαβές».

Όπως εξήγησε, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή υλοποιείται σχέδιο δράσης 364 σημείων και 7 πυλώνων, με τακτικές εκθέσεις προόδου ανά έξι εβδομάδες. Ένας από τους πυλώνες αφορά τη μετατροπή της ΥΠΑ σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, προκειμένου να αποκτήσει μεγαλύτερη διοικητική αυτονομία. «Σήμερα η ΥΠΑ είναι αυτοτελής υπηρεσία που υπάγεται απευθείας στον υπουργό. Αυτό σημαίνει ότι για ζητήματα ακόμη και της καθημερινότητας, όπως η καθαριότητα ή η συντήρηση, απαιτείται υπουργική υπογραφή. Αυτά πλέον σταματούν να υπάρχουν», ανέφερε.

Οι περιορισμοί στο «Ελ. Βενιζέλος»

Όλα ξεκίνησαν όταν οι ελεγκτές δήλωσαν ότι «επιστρέφουν» στο κανονικό όριο δυναμικότητας του αεροδρομίου, το οποίο, όπως υποστηρίζουν, είχε ξεπεραστεί σημαντικά τους καλοκαιρινούς μήνες. Έτσι, για τον Οκτώβριο θα εξυπηρετούνται 23 αφίξεις ανά ώρα αντί για 31 που είχαν δεσμευτεί, και 33 αναχωρήσεις αντί για 36. Την Παρασκευή ο αριθμός αφίξεων μειώθηκε σε 28 ανά ώρα, έναντι 36 το καλοκαίρι.

Εν τω μεταξύ σύμφωνα με χθεσινή ανακοίνωση της Aegean, η χωρητικότητα των αφίξεων περιορίστηκε κατά 25%, προκαλώντας καθυστερήσεις 30–40 λεπτών, οι οποίες αυξήθηκαν στη διάρκεια της ημέρας.

Πέραν των προβλημάτων των καθυστερήσεων που έχουν ήδη δημιουργηθεί, περισσότερα προβλήματα αναμένεται να προσθέσει η εξαγγελθείσα απεργία της 1ης Οκτωβρίου με τις δύο εγχώριες αεροπορικές εταιρείες, Aegean και Sky Express να έχουν προαναγγείλει ευελιξία όσον αφορά στα δρομολόγια προς τους ταξιδιώτες, εφόσον δεν κηρυχθεί παράνομη η απεργία.

Σύνδεση με το νομοσχέδιο για την ΥΠΑ

Η απόφαση των ελεγκτών συμπίπτει με τη δημόσια διαβούλευση του υπουργείου Μεταφορών για τον διοικητικό μετασχηματισμό της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας. Φαίνεται ότι το όλο ζήτημα έχει να κάνει και με τις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου αλλά και το σύνηθες θέμα των υπερωριών και των πρόσθετων αποδοχών δεδομένου ότι όλη αυτή την περίοδο οι ελεγκτές καλούνται να διαχειριστούν πολύ μεγαλύτερο όγκο πτήσεων στο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας το οποίο συνεχίζει κάθε μήνα να κινείται αυξητικά. 

Σύμφωνα με την Καθημερινή, το σχέδιο νόμου δεν προβλέπει αυτοτελή, διοικητικά και οικονομικά ανεξάρτητη υπηρεσία αεροναυτιλίας, κάτι που ζητούν οι ελεγκτές ώστε να διαχειρίζονται απευθείας τα τέλη κυκλοφορίας που εισπράττει η ΥΠΑ από τον Eurocontrol. Το ποσό αυτό εκτιμάται σε περίπου 220 εκατ. ευρώ για το 2024, με μεγάλο μέρος του να κατευθύνεται σε υπερωρίες και επιδόματα των ελεγκτών. Σύμφωνα με πηγές της αγοράς που επικαλείται η εφημερίδα , οι ελεγκτές φέρονται να ζητούν την παγίωση αυτών των μπόνους στις τακτικές απολαβές τους.

Οι ίδιοι εντάσσονται ήδη στην κλίμακα των υψηλά αμειβόμενων δημοσίων υπαλλήλων, με ετήσιες αποδοχές που φτάνουν έως και 125.000 ευρώ, κάτι που επεσήμανε και ο αρμόδιος υπουργός σε συνέντευξή του.

«Όποιοι παριστάνουν τον Κρέοντα ως προς την ( εκ ) ταφή των νεκρών, ας σκεφτούν το ταχύτερο ότι όλα τελούνται στο πλαίσιο μιας τραγωδίας η οποία δεν τελειώνει αν δεν επέλθει κάθαρση» αναφέρει σε ανάρτηση στα social media ο κ. Βενιζέλος.

Οι ίδιες πηγές απάντησαν στις αιχμές Βενιζέλου περί «κραυγαλέας παραβίασης του Συντάγματος και του Κανονισμού της Βουλής» από την ηγεσία της ΝΔ, υποστηρίζοντας ότι η κοινοβουλευτική διαδικασία τηρήθηκε πλήρως, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής.

Παράλληλα, χαρακτήρισαν την τοποθέτηση Βενιζέλου υπερβολική και πολιτικά υποβολιμαία.

Ειδικότερα, κυβερνητικές πηγές αναφέρουν τα εξής σημεία απαντώντας στις αιτιάσεις του κ. Βενιζέλου:

«1. Σύμφωνα με το άρθρο 67 του Συντάγματος, η Βουλή δεν μπορεί να αποφασίσει χωρίς την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων μελών, η οποία ωστόσο δεν μπορεί να είναι μικρότερη από το ένα τέταρτο του συνόλου των βουλευτών. Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται η παρουσία τουλάχιστον 75 βουλευτών. Δεδομένου ότι δεν προβλέπεται άλλη σχετική διάταξη περί απαρτίας, η απαιτούμενη απαρτία για τη λήψη απόφασης είναι 75 βουλευτές, χωρίς καμία εξαίρεση στο Σύνταγμα.

2. Ως προς την αναγκαία πλειοψηφία για τη λήψη απόφασης της Βουλής, το Σύνταγμα αφενός προβλέπει τον κανόνα του άρθρου 67 του Συντάγματος (απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων μελών που όμως ποτέ δεν μπορεί να είναι μικρότερη από το ένα τέταρτο του όλου αριθμού των βουλευτών), ως προς τον οποίο όμως κανόνα υφίστανται εξαιρέσεις με ειδικές συνταγματικές διατάξεις, όπως αυτή του άρθρου 86 παρ. 3 που απαιτεί την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών για τη σύσταση της ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης (άρα 151 θετικές ψήφους).

Πρόκειται για ειδική πλειοψηφία που θεσπίζει απόκλιση από τον κανόνα του άρθρου 67 του Συντάγματος, όχι ως προς τον απαιτούμενο αριθμό παρόντων βουλευτών για τη λήψη απόφασης, αλλά ως προς την απαιτούμενη πλειοψηφία για την υπερψήφιση της πρότασης. Τυχόν αντίθετη ερμηνεία καταλήγει να συγχέει, και μάλιστα ερμηνευτικά, χωρίς σχετικό έρεισμα στο Σύνταγμα, τον απαιτούμενο αριθμό παρόντων βουλευτών με την απαιτούμενη πλειοψηφία για τη λήψη απόφασης, καταλήγοντας να απαιτεί έως και 200 παρόντες βουλευτές για τη λήψη απόφασης (στις περιπτώσεις που απαιτείται κατά το Σύνταγμα η ειδική αυξημένη πλειοψηφία των δύο τρίτων του όλου αριθμού των βουλευτών).

3. Ως προς τη διαπίστωση του απαιτούμενου κατά το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής αριθμού βουλευτών για τη διεξαγωγή ψηφοφορίας και τη λήψη απόφασης, ρητώς ο Κανονισμός της Βουλής προβλέπει τη σχετική αρμοδιότητα του Προεδρεύοντος (άρθρο 69 παρ. 4). Από τη στιγμή που αυτό το ζήτημα έχει κριθεί, δεν υφίσταται το οποιοδήποτε ζήτημα προτάσεων που εκκρεμούν για να τεθούν σε ψηφοφορία.

4. Τα τελευταία χρόνια, η κοινοβουλευτική πρακτική κατά την εφαρμογή του άρθρου 70Α του Κανονισμού της Βουλής αναγνωρίζει αυξημένες δυνατότητες συμμετοχής βουλευτή στην ψηφοφορία με επιστολική ψήφο, των οποίων πάντως έχει κάνει χρήση σε μικρότερο βαθμό η Νέα Δημοκρατία σε σχέση με τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης. Σε 57 περιπτώσεις ονομαστικών ψηφοφοριών κατά τις δύο πρώτες συνόδους της τρέχουσας βουλευτικής περιόδου το ποσοστό των βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας που ψήφισαν με επιστολική ψήφο ανήλθε σε 22%, έναντι 42% του ΠΑΣΟΚ, 47% του ΣΥΡΙΖΑ, 34% της Ελληνικής Λύσης, 55% της Νέας Αριστεράς και 27% της Νίκης (ενώ το αντίστοιχο ποσοστό του ΚΚΕ ανήλθε σε 16% και της Πλεύσης Ελευθερίας σε 13%). Η σχετική κριτική πρέπει να λαμβάνει πάντως υπόψη αυτά τα πραγματικά δεδομένα.

5. Σε κάθε περίπτωση, και ανεξαρτήτως της όποιας επιχειρηματολογίας ως προς την αναγκαία απαρτία και πλειοψηφία, είναι σαφές ότι η καταληκτική αναφορά της ανάρτησης σε δήθεν κρίση εσωτερικής εμπιστοσύνης που καθίσταται κρίση νομιμοποίησης δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα της σύγχρονης ελληνικής δημοκρατίας».

Παράλληλα, έκανε λόγο για «πολλαπλό ευτελισμό των θεσμών», εκφράζοντας έντονη ανησυχία για τη θεσμική λειτουργία του Κοινοβουλίου.

Αναλυτικά, ο Ευάγγελος Βενιζέλος σημειώνει:

“Η κοινοβουλευτική πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας την περίοδο 2008 -2009 αποχώρησε τρεις φορές (δύο για την υπόθεση Βατοπεδίου και μία για την υπόθεση Παυλίδη) από συνεδριάσεις της Βουλής που είχαν ως αντικείμενο προτάσεις για τη συγκρότηση ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης κατά το άρθρο 86 παρ.3 εδ. β Συντ. Και τις τρεις φορές ο έλεγχος της διαδικασίας περιήλθε στους παρόντες βουλευτές της αντιπολίτευσης και δεν διεξήχθη μυστική ψηφοφορία επειδή δεν ήταν παρόντες τουλάχιστον 151 βουλευτές, όση δηλαδή είναι η αναγκαία κατά το Σύνταγμα πλειοψηφία. Οι προτάσεις για συγκρότηση επιτροπής προκαταρκτικής εξέτασης δεν απορρίφθηκαν αλλά παρέμειναν εκκρεμείς. Ο τότε Πρόεδρος της Βουλής αείμνηστος Δημήτρης Σιούφας, παρών ο ίδιος στην έδρα, αποδέχθηκε τη θέση της αντιπολίτευσης σεβόμενος το άρθρο 67 του Κανονισμού της Βουλής.

Η σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας, δηλαδή η ηγεσία της, στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν ήθελε να ακολουθήσει το κατά τη δική της έκφραση “μοντέλο Τριαντόπουλου / Καραμανλή”, δηλαδή τη συγκρότηση επιτροπής προκαταρκτικής εξέτασης που με συνοπτική διαδικασία παρέπεμψε, για την υπόθεση των Τεμπών, τους κατηγορούμενους υπουργούς στον ανακριτή και το δικαστικό συμβούλιο του Ειδικού Δικαστηρίου, έστω για το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος.

Δεν ήθελε ούτε να αποχωρήσει κατά το προηγούμενο της περιόδου 2008-2009 αφήνοντας τις προτάσεις συγκρότησης προκαταρκτικής επιτροπής σε εκκρεμότητα, φοβούμενη την ενδεχόμενη επαναφορά τους σε αυτήν ή στην επόμενη βουλευτική περίοδο.

Δεν ήθελε ούτε να αφήσει τους βουλευτές της να μετάσχουν αυτοπροσώπως και κατά συνείδηση στη μυστική ψηφοφορία φοβούμενη τον αριθμό των διαρροών οι οποίες θα μπορούσαν να θέσουν σε αμφισβήτηση τη συνοχή της.

Ενώπιον αυτού του αδιεξόδου η ηγεσία του κυβερνώντος κόμματος επέλεξε όχι απλώς την κραυγαλέα παραβίαση του Συντάγματος και του Κανονισμού της Βουλής αλλά τον  πολλαπλό  ευτελισμό των θεσμών:

Πρώτον, απαγόρευσε στους βουλευτές της να μετάσχουν αυτοπροσώπως και κατά συνείδηση στη μυστική ψηφοφορία και  τους έθεσε υπό ασφυκτικό έλεγχο ευτελίζοντας τον θεσμικό ρόλο του βουλευτή της συμπολίτευσης.

Δεύτερον, παραβίασε σωρηδόν τη διάταξη του άρθρου 70 Α Κανονισμού της Βουλής που προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής βουλευτή στην ψηφοφορία με επιστολική ψήφο μόνο όταν μετέχει σε αποστολή της κυβέρνησης ή της Βουλής στο εξωτερικό ή συντρέχει κατάσταση εγκυμοσύνης ή  λοχείας ή όταν ισχύουν περιορισμοί λόγω πανδημίας. Ευτέλισε κατά τον τρόπο αυτό την πρόβλεψη περί επιστολικής ψήφου.

Τρίτον, προσπάθησε να κατασκευάσει τεχνητά τις προϋποθέσεις που πρέπει να συντρέχουν για την έγκυρη λήψη απόφασης από τη Βουλή, θεωρώντας ότι αυτές συνίστανται στην ύπαρξη απαρτίας τουλάχιστον 75 βουλευτών κατά το άρθρο 67 Συντ. Όμως το άρθρο 67 Συντ. δεν προβλέπει απαρτία για τη συνεδρίαση της Βουλής  αλλά ελάχιστο απαιτούμενο αριθμό ψήφων για την λήψη απόφασης, όταν από άλλη ειδικότερη συνταγματική διάταξη δεν προβλέπεται μεγαλύτερος αριθμός, δηλαδή αυξημένη πλειοψηφία επί του όλου αριθμού των βουλευτών. Τέτοια διάταξη, ειδικότερη του άρθρου 67 Συντ.,  είναι το άρθρο 86 παρ.3 που απαιτεί απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών (151/300) . Παρά όμως την προσπάθεια,  τελικά στην ψηφοφορία μετείχαν μόνο 83 βουλευτές, άρα δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις έγκυρης λήψης απόφασης για την οποία απαιτούνται τουλάχιστον 151 και όχι τουλάχιστον 75 βουλευτές. Κατέστη  κατά τον τρόπο αυτό άκυρη η  ψηφοφορία και ανακριβής  η  συναγωγή του αποτελέσματος ότι οι προτάσεις για τη συγκρότηση επιτροπής διενέργειας προκαταρκτικής εξέτασης δήθεν  απορρίφθηκαν. Οι προτάσεις παραμένουν εκκρεμείς έως ότου τεθούν σε ψηφοφορία σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής.

Τέταρτον, έφερε τον Πρόεδρο της Βουλής σε εξαιρετικά δύσκολη θέση και τον οδήγησε σε επιδεικτική απουσία από την όλη διαδικασία την ευθύνη της οποίας έχει θεσμικά. Κατ´ ακολουθία οδήγησε  τον προεδρεύοντα αντιπρόεδρο και πρώην υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης σε ωμή  παραβίαση του άρθρου 67 παρ.7 του Κανονισμού της Βουλής καθώς αρνήθηκε να θέσει σε ψηφοφορία την αντίρρηση που διατύπωσε το ΠΑΣΟΚ και υποστήριξε σύσσωμη η αντιπολίτευση, στην εκ μέρους του απόρριψη της πρότασης για αναβολή της ψηφοφορίας. Αυτό δε με την παιδαριώδη αιτιολογία ότι στην αίθουσα υπήρχαν 90 βουλευτές οι οποίοι  το επόμενο λεπτό δεν υπήρχαν γιατί η αντιπολίτευση αποχώρησε διαμαρτυρόμενη! Επιπλέον στα Πρακτικά της Βουλής και στο οπτικοακουστικό υλικό της συνεδρίασης καταγράφηκε σωρεία παραβιάσεων των διατάξεων του άρθρου 73  Κανονισμού της Βουλής που διέπουν τη διεξαγωγή μυστικής ψηφοφορίας. Το πλήγμα στο κύρος του Προεδρείου της Βουλής είναι δυστυχώς μεγάλο.

Αναρωτιέμαι, ποιος λόγος υπήρχε να συντελεστεί αυτός ο ακραίος διασυρμός του Κοινοβουλίου; Η κυβερνητική πλειοψηφία θα μπορούσε να μετάσχει κανονικά στην ψηφοφορία και οι προτάσεις να μη συγκεντρώσουν 151 θετικές ψήφους και να απορριφθούν έστω με κάποιες διαρροές ψήφων βουλευτών της συμπολίτευσης. Το θεσμικό και πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση θα ήταν πολύ μικρότερο από το κόστος της εικόνας ευτελισμού των θεσμών που καταγράφτηκε χθες. Η κυβερνητική πλειοψηφία θα μπορούσε επίσης- ακραίο και οριακό  σενάριο-  να δηλώσει ότι απέχει από την ψηφοφορία με τους βουλευτές της να αρνούνται να μετάσχουν στη μυστική ψηφοφορία αλλά να παραμένουν παρόντες στη συνεδρίαση ώστε να έχουν τη δυνατότητα λήψης των διαδικαστικού χαρακτήρα αποφάσεων χωρίς να παραβιάζεται όλη αυτή η δέσμη διατάξεων του Συντάγματος και του Κανονισμού. Θα παραβιαζόταν βεβαίως η θεμελιώδης εγγύηση της κατά συνείδηση ψήφου του βουλευτή και μάλιστα σε μια παρόμοια δικαστικού χαρακτήρα διαδικασία στην οποία οι βουλευτές δεν επιτρέπεται να άγονται και να φέρονται υπό συνθήκες σιδηράς κομματικής πειθαρχίας.

Αν όλο αυτό είναι επίδειξη απόλυτης αδιαφορίας για το συνταγματικό πλαίσιο λειτουργίας της Βουλής, η κατάσταση είναι θεσμικά ολισθηρή. Αν όλο αυτό είναι αποτέλεσμα πολιτικού φόβου για τη συνοχή της πλειοψηφίας, το υφέρπον πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται με τέτοιες μεθοδεύσεις υψηλού πολιτικού κόστους. Αν η μετακίνηση  από το “μοντέλο Τριαντόπουλου / Καραμανλή” στο χθεσινό μοντέλο, σημαίνει ότι τώρα δεν υπάρχει πλέον ούτε η στοιχειώδης άνεση να δηλώνεται εμπιστοσύνη στον “φυσικό δικαστή” του Ειδικού Δικαστηρίου, τότε τα πράγματα μπορεί να έχουν βάθος μη ορατό ακόμη  δια γυμνού οφθαλμού.

Κοινός παρονομαστής φαίνεται να είναι η κρίση εσωτερικής εμπιστοσύνης και αυτοπεποίθησης παρά τα επιφαινόμενα. Μια τέτοια κρίση καθίσταται όμως σχεδόν αυτόματα κρίση νομιμοποίησης. – “.