Αλλά ακόμα και στην περίπτωση που ο Πούτιν κατορθώσει να συμπεριλάβει σε μία τέτοια συμφωνία και την σταδιακή άρση κάποιων κυρώσεων, το άνοιγμα της ρωσικής στρόφιγγας θα καθυστερήσει πολύ.

Τούτων δοθέντων, η Ευρώπη εισέρχεται σε μία μακρά περίοδο εξάρτησης από το αμερικανικό LNG (με ελάχιστες εναλλακτικές πηγές και κυρίως το αζέρικο φυσικό αέριο μέσω Τουρκίας) και κατ’ επέκταση αποκτούν μεγάλη αξία οι εσωτερικές (ευρωπαϊκές) διασυνδέσεις και ιδιαίτερα ο σχεδιαζόμενος “κάθετος διάδρομος” από το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης προς την Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουκρανία με διακλαδώσεις προς τα δυτικά Βαλκάνια και την ανατολική Ευρώπη.

Μένει να ξεπεραστούν οι αγκυλώσεις των Βρυξελλών και να χρηματοδοτηθούν έργα υποδομής από λιγότερο αναπτυγμένες χώρες της περιοχής και η επιμονή κάποιων –όπως ο Όρμπαν- να κρατούν ισορροπίες με τη Μόσχα.

Σε κυβερνητικούς και επιχειρηματικούς κύκλους στην Αθήνα ωριμάζει, σύμφωνα με αρκετές ενδείξεις, η ιδέα ότι στρατηγικά ο “κάθετος διάδρομος” δεν πρέπει να παραμείνει μόνο ένας ενεργειακός δίαυλος αλλά να αποκτήσει πρόσθετα χαρακτηριστικά. Για παράδειγμα, να κατασκευασθεί παράλληλα σε αυτόν και ένας σιδηροδρομικός- εμπορικός άξονας που να συνδέει την Αλεξανδρούπολη (και εμμέσως, μέσω Εγνατίας οδού, και την Θεσσαλονίκη) με την ανατολική Ευρώπη.

Ένα τέτοιο σχέδιο θα δημιουργούσε πολλαπλά οφέλη για την Ελλάδα:

πρώτον, οικονομικά, αφού η πύλη της Αλεξανδρούπολης δεν θα είναι μόνο σταθμός μεταφόρτωσης φυσικού αερίου αλλά και μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές εισόδους στην Ευρώπη,

δεύτερον, γεωπολιτικά, καθώς προοπτικά θα μπορούσε να διευκολύνει το εμπόριο που τώρα περιορίζεται μόνο από τις θαλάσσιες οδού μέσω των Στενών, κάτι που θα προκαλούσε μερική απεξάρτηση από μία διαδρομή που τώρα ελέγχει κατά μείζονα λόγο η Τουρκία.

Η σκέψη -που αναπτύσσεται- έχει στρατηγική αξία και πρέπει να είναι το επόμενο βήμα από την κυβέρνηση και την όποια επόμενη. Θα εκτοξεύσει τον ρόλο της χώρας στην ευρύτερη περιοχή, είτε αυτόνομα είτε στον ανταγωνισμό με την Τουρκία.

Κάτι τέτοιο, βεβαίως, προϋποθέτει νέα εθνική στρατηγική και στο πλαίσιο αυτής την επιστροφή της Ελλάδας στον βαλκανικό της περίγυρο, αυτόν που, δυστυχώς, τα τελευταία αρκετά χρόνια εγκατέλλειψε.

Παράδειγμα είναι η πρόσφατη συμφωνία της HELLENiQ ENERGY με την κυβέρνηση της Βόρειας Μακεδονίας για την ενεργοποίηση ενός παλιού αγωγού μήκους 213 χλμ., που συνδέει τη Θεσσαλονίκη με τα Σκόπια και δεν χρησιμοποιείται από το 2013. Πρόκειται να μεταφέρει πετρελαιοειδή προϊόντα (κυρίως diesel) και πιθανόν και άλλα καύσιμα από το διυλιστήριο της Θεσσαλονίκης προς τη Βόρεια Μακεδονία στην εγκατάσταση της ΟΚΤΑ.

Και σε ένα τέτοιο πλαίσιο η κυβέρνηση οφείλει να υπερβεί τα στερεότυπα που διατρέχουν την δεξιά εκλογική της βάση και να χειραφετηθεί επιτέλους απέναντι σε εκείνους (δικοί της βουλευτές και υπουργοί) που κραύγαζαν κατά της Συμφωνίας των Πρεσπών. Θα ήταν τολμηρή αλλά λογική και στρατηγική κίνηση ακόμα και μία επίσκεψη του πρωθυπουργού στα Σκόπια: αφενός για να υπενθυμίσει τις ρήτρες της συμφωνίας που παραβιάζει το κυβερνητικό υπερδεξιό VMRO, αφετέρου για να επισημάνει ότι οι μεγάλες αποφάσεις για την περιοχή πρέπει να περνάνε από την Αθήνα.

Είναι, άραγε, λογικό όταν κρατάς (σωστά) ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας και συνεργασίας με τον εξ ανατολών αναθεωρητή γείτονα που σε απειλεί να υποβαθμίζεις την αξία της οικονομικής και γεωπολιτικής παρουσίας σου στα βόρεια σύνορά σου (με γείτονες που δεν σε απειλούν αλλά μπορούν να εξαρτώνται οικονομικά και ενεργειακά από εσένα) για να μην στενοχωρήσεις εκλογικά εθνικιστικά ακροατήρια;

Για να συμβεί αυτό, βεβαίως, προϋποθέτει και την σχετική αυτοκριτική εκ μέρους της κυβέρνησης αλλά και την υπέρβαση των γνωστών συνδρόμων. Αλλά έτσι δεν οικοδομούνται οι στρατηγικές και δεν αυξάνει το γεωπολιτικό αποτύπωμα μιας χώρας;

Ο κ. Γεραπετρίτης ανέφερε ότι η συγκεκριμένη σύνοδος είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό forum, το οποίο αφορά στο μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων, στο μέλλον της ίδιας της Ευρώπης και προσέθεσε:

«Η Ελλάδα, πάντοτε πρωτοπόρος στην πρόοδο της ενταξιακής πορείας των Δυτικών Βαλκανίων, σήμερα περισσότερο από ποτέ, βρίσκεται στην αιχμή των πρωτοβουλιών. Τα Δυτικά Βαλκάνια, τα οποία βρίσκονται αυτή τη στιγμή στον διάδρομο προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα πρέπει να επιταχύνουν. Όπως και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της, έτσι ώστε τα Δυτικά Βαλκάνια να καταστούν ένας τόπος ειρήνης και ευημερίας. Και για να γίνει αυτό, ο μόνος βέβαιος δρόμος είναι η ευρωπαϊκή οικογένεια. Πρόκειται για μια αδήριτη ανάγκη, η οποία εμφανίζεται σήμερα με τις τόσες προκλήσεις, με μεγάλα κύματα από οικουμενικά προβλήματα, τα οποία μας χτυπούν. Με τους εθνικισμούς, οι οποίοι αναπτύσσονται. Ο δρόμος προς την ευρωπαϊκή οικογένεια θα πρέπει να επιταχυνθεί. Και η Ελλάδα θα μεριμνήσει προς την κατεύθυνση αυτή με σειρά πρωτοβουλιών της».

Αναφερόμενος στο μεταναστευτικό πρόβλημα ο κ. Γεραπετρίτης είπε ότι έγινε συζήτηση για τη μετανάστευση, για τις προκλήσεις ασφαλείας, «οι οποίες υπάρχουν και είναι πολλαπλές».

Όπως είπε δεν είναι μόνο η φυσική ασφάλεια, αλλά ακόμη και οι υβριδικές απειλές.

«Υπάρχει η επισιτιστική κρίση, η κλιματική κρίση, οι κρίσεις υγείας, οι οποίες ενδημούν. Αυτή την στιγμή βρισκόμαστε σε μια εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση πολλαπλών προκλήσεων. Όλα αυτά ήταν αντικείμενο της συζήτησής μας. Εκείνο, το οποίο διαπιστώνουμε καθημερινά, είναι ότι οι κρίσεις καθίστανται από εθνικές ή περιφερειακές περισσότερο οικουμενικές και τα προβλήματα από τοπικά ή περιφερειακά καθίστανται πάντοτε γεωπολιτικά. Η μετεξέλιξη αυτή δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη συνθετότητα στις διακρατικές σχέσεις. Η μόνη λύση, η οποία θα διεύρυνε το καθεστώς ευημερίας στην περιοχή, ένα μεγαλύτερο μέρισμα για τους πολλούς, μια μεγαλύτερη σύγκλιση μεταξύ των λαών και των κρατών, θα ήταν η ενοποίηση, η πορεία των Δυτικών Βαλκανίων προς την ευρωπαϊκή οικογένεια. Μοιραζόμαστε κοινές προκλήσεις, έχουμε μεγάλα κοινά προβλήματα και θα πρέπει να τα διαχειριστούμε από κοινού», επισήμανε ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών.

Τέλος, αναφερόμενος στο Ουκρανικό είπε ότι αυτό βρίσκεται πάντοτε στην ατζέντα κάθε συζήτησης, «και τούτο διότι αλλάζει τον τρόπο, με τον οποίο σκεπτόμαστε στην Ευρώπη».

Προσέθεσε ότι είναι αυτονόητο ότι “από τη στιγμή που έχουν αλλάξει τα δεδομένα με την επίθεση στα σύνορα της Ευρώπης, μέσα στην ίδια την Ευρώπη, με την επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο σκεπτόμαστε”.

Πρώτα απ’ όλα -είπε ο κ.Γεραπετρίτης – η Ευρώπη μετεξελίσσεται από έναν οικονομικό και πολιτικό πυλώνα σε έναν γεωπολιτικό πυλώνα.

«Και αυτό σημαίνει μεγαλύτερες συνέργειες. Σημαίνει μεγαλύτερες επενδύσεις στην ευρωπαϊκή άμυνα και κυρίως ένα διαφορετικό όραμα για μια στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Η στρατηγική αυτή αυτονομία περιλαμβάνει και την κατά το δυνατό ενθάρρυνση των κρατών που βρίσκονται στον προθάλαμο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να έχουν το σθένος εκείνο, την ανθεκτικότητα, έτσι ώστε να μπορούν να αντιμετωπίζουν τυχόν προκλήσεις, παρεμβάσεις από ξένα κράτη, τα οποία επιθυμούν να τα φέρουν σε διαφορετικά μονοπάτια», κατέληξε.

Η πρόταση για αλλαγή των κανόνων ένταξης βρίσκεται σε αρχικό στάδιο και απαιτεί έγκριση από όλα τα υφιστάμενα κράτη-μέλη, σύμφωνα με τρεις Ευρωπαίους διπλωμάτες και έναν αξιωματούχο της ΕΕ που γνωρίζουν τις συζητήσεις. Η ιδέα είναι ότι τα νέα μέλη θα αποκτούν πλήρη δικαιώματα όταν η ΕΕ ολοκληρώσει μεταρρυθμίσεις που θα δυσκολεύουν τη χρήση βέτο από μεμονωμένες χώρες.

Πρόκειται για την τελευταία πρωτοβουλία φιλοευρωπαϊκών κυβερνήσεων όπως της Αυστρίας και της Σουηδίας, ώστε να αναζωογονηθεί η διαδικασία διεύρυνσης που σήμερα μπλοκάρεται από τη Βουδαπέστη και άλλες πρωτεύουσες, λόγω φόβων για αυξημένο ανταγωνισμό στις τοπικές αγορές ή κινδύνους ασφαλείας.

Η ΕΕ έχει θέσει τη διεύρυνση ως στρατηγική προτεραιότητα ενόψει της επεκτατικής ατζέντας του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, ωστόσο η προοπτική αύξησης των μελών από 27 σε έως και 30 την επόμενη δεκαετία αναδεικνύει εσωτερικές διαφωνίες.

Το ζήτημα του βέτο και οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις

«Τα μελλοντικά μέλη πρέπει να παραιτηθούν από το δικαίωμα βέτο μέχρι να εφαρμοστούν βασικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις, όπως η καθιέρωση της ειδικής πλειοψηφίας στους περισσότερους τομείς πολιτικής», δήλωσε ο Άντον Χόφραϊτερ, πρόεδρος της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στη γερμανική Βουλή. «Η διεύρυνση δεν πρέπει να καθυστερεί λόγω μπλοκαρίσματος από μεμονωμένα κράτη-μέλη».

Η πρωτοβουλία αυτή θα επέτρεπε σε χώρες όπως η Ουκρανία, η Μολδαβία και το Μαυροβούνιο, που βρίσκονται σε τροχιά ένταξης, να απολαμβάνουν πολλά οφέλη χωρίς όμως το δικαίωμα βέτο — εργαλείο που τα κράτη-μέλη θεωρούν κρίσιμο για την προστασία των εθνικών τους συμφερόντων.

Σύμφωνα με τους ίδιους διπλωμάτες και αξιωματούχους, η λογική της πρότασης είναι ότι η ένταξη νέων χωρών χωρίς δικαίωμα βέτο, τουλάχιστον στην αρχή, θα επιτρέψει πιο ευέλικτους όρους συμμετοχής χωρίς την ανάγκη αναθεώρησης των βασικών συνθηκών της ΕΕ, κάτι που πολλές κυβερνήσεις απορρίπτουν.

Μέχρι σήμερα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες υποστήριζαν ότι προηγείται συνταγματική αναθεώρηση πριν την ένταξη νέων μελών όπως η Ουκρανία, λόγω του κινδύνου αδιεξόδων στις αποφάσεις. Οι προσπάθειες κατάργησης του βέτο ακόμη και για τα υπάρχοντα μέλη έχουν προσκρούσει σε σθεναρή αντίσταση όχι μόνο από την Ουγγαρία αλλά και από τη Γαλλία και την Ολλανδία.

Το σχέδιο για ένταξη χωρίς πλήρη δικαιώματα ψήφου θα «διασφαλίσει ότι θα παραμείνουμε λειτουργικοί ακόμη και με μια διευρυμένη ΕΕ», τόνισε ο Χόφραϊτερ. «Από τις συνομιλίες μου με εκπροσώπους των Δυτικών Βαλκανίων λαμβάνω σαφή μηνύματα ότι αυτή η προσέγγιση θεωρείται εποικοδομητική και εφαρμόσιμη».

Όπως σημειώνει ο ίδιος, αν απαιτηθεί πρώτα μεταρρύθμιση λειτουργίας πριν την ένταξη νέων χωρών, τότε υπάρχει κίνδυνος «η διεύρυνση να μπλοκάρεται εμμέσως».

Απογοήτευση στις υποψήφιες χώρες για το αργό άνοιγμα

Η πίεση αυτή συμπίπτει με την αυξανόμενη απογοήτευση σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και των Δυτικών Βαλκανίων που έχουν προχωρήσει σε εκτεταμένες εσωτερικές μεταρρυθμίσεις αλλά δεν βλέπουν πρόοδο στην ένταξή τους. Για παράδειγμα, οι διαπραγματεύσεις του Μαυροβουνίου ξεκίνησαν το 2012.

«Η τελευταία χώρα που μπήκε στην ΕΕ ήταν η Κροατία, πριν από περισσότερο από δέκα χρόνια — ενώ στο μεταξύ το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε», δήλωσε ο πρόεδρος του Μαυροβουνίου Γιάκοβ Μιλάτοβιτς. «Γι’ αυτό πιστεύω πως τώρα είναι ώρα να αναζωογονηθεί η διαδικασία αλλά και η ιδέα της ΕΕ ως πόλου έλξης».

Ανάλογες ανησυχίες εξέφρασε ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ουκρανίας Tαράς Κατσκά, ζητώντας «δημιουργικές» λύσεις για να ξεμπλοκάρει η διεύρυνση. Η υποψηφιότητα της Ουκρανίας παραμένει παγωμένη λόγω βέτο από την Ουγγαρία.

«Η αναμονή δεν είναι επιλογή», δήλωσε ο Κατσκά. «Χρειάζεται λύση εδώ και τώρα. Αυτό είναι κρίσιμο τόσο για την Ουκρανία όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση… Όπως η Ρωσία δοκιμάζει την ευρωπαϊκή ασφάλεια με drones, έτσι δοκιμάζει και την ενότητα της Ένωσης».

Σύνοδος κορυφής, εσωτερικές αντιστάσεις και γεωπολιτική διάσταση

Παρότι η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει θέσει τη διεύρυνση στο επίκεντρο της στρατηγικής ατζέντας — προβάλλοντας ως στόχο την ένταξη Ουκρανίας και Μολδαβίας έως το 2030 — τα κράτη-μέλη αντιστέκονται στην επίσπευση των διαδικασιών.

Πρόσφατα, οι χώρες της ΕΕ απέρριψαν πρωτοβουλία του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Aντόνιο Κόστα, όπως αποκάλυψε το Politico, για επιτάχυνση της διεύρυνσης.

Tην Τετάρτη στο Λονδίνο οι ηγέτες των Δυτικών Βαλκανίων — Αλβανίας, Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, Κοσσυφοπεδίου, Μαυροβουνίου, Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας — θα συναντηθούν με Ευρωπαίους ομολόγους στο πλαίσιο της «Διαδικασίας του Βερολίνου», που στοχεύει στην ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας ως προθάλαμο διεύρυνσης.

Kαθώς πλησιάζει η αξιολόγηση της Κομισιόν για τις διαπραγματεύσεις διεύρυνσης με τις υποψήφιες χώρες (enlargement package), ένας εκ των Ευρωπαίων διπλωματών πρότεινε ότι θα μπορούσε να επιταχυνθεί η διαδικασία προχωρώντας τις διαπραγματεύσεις χωρίς κάθε φορά τυπική έγκριση όλων των 27 κρατών-μελών. Αυτό θα απέτρεπε επίσης τη δυνατότητα βέτο από τον Όρμπαν σε κάθε στάδιο.

Bασικό στοιχείο του πακέτου διεύρυνσης θα αποτελέσει επίσης πρόταση για εσωτερικές μεταρρυθμίσεις στην ΕΕ ώστε να προετοιμαστεί για νέα μέλη.

Aξίζει να σημειωθεί πως προσχέδιο συμπερασμάτων για τη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες δεν περιλαμβάνει αναφορά στη διεύρυνση — προκαλώντας αντιδράσεις στις φιλοδιευρυτικές χώρες.

“Αγώνας δρόμου” για γεωπολιτική επιρροή

Η ένταξη στην ΕΕ προβάλλεται συχνά ως βασικό γεωπολιτικό όπλο απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα. «Όταν εξετάζουμε σήμερα τη διεύρυνση είναι σαφές ότι πρέπει να γίνουμε πιο γρήγοροι, λιγότερο γραφειοκρατικοί και πιο αποτελεσματικοί», ανέφερε στο Politico η υπουργός Ευρώπης της Αυστρίας Kλαούντια Πλάκολμ. «Αν δεν ανεβάσουμε ρυθμούς, θα χάσουμε έδαφος έναντι τρίτων που ήδη περιμένουν να πάρουν τη θέση μας».

Tο ζήτημα της ένταξης κυριάρχησε στις πρόσφατες εκλογές στη Μολδαβία, όπου επικράτησε η φιλοευρωπαία πρόεδρος Μαϊα Σάντου. Η ευρωπαϊκή προοπτική ήταν κινητήριος μοχλός για τους Ουκρανούς ήδη από τις διαδηλώσεις του Μαϊντάν το 2014 κατά της ρωσικής κυριαρχίας.

“Οι Ουκρανοί δίνουν καθημερινά μάχη εδώ και τριάμισι χρόνια ώστε να κρατήσουν τη Ρωσία εκτός Ευρώπης”, ανέφερε γραπτώς στο Politico η επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ Mάρτα Kος. “Στη Μολδαβία καθοριστικός ήταν ο παράγοντας αξιοπιστίας της ευρωπαϊκής προοπτικής… Είμαι πεπεισμένη ότι τα κράτη-μέλη δεν θα διακινδυνεύσουν αυτό το επίτευγμα”.

Tην ίδια ώρα πάντως, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντιμετωπίζουν αυξανόμενη στήριξη ακροδεξιών κομμάτων στα εθνικά τους ακροατήρια κι έτσι δεν φαίνεται να βιάζονται να ανοίξουν τον δρόμο προς μία ΕΕ 30 κρατών ή παραπάνω.

Kατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου τον Ιούλιο, ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς άφησε να εννοηθεί πως δεν αναμένει ένταξη της Ουκρανίας εντός του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού (2034). Όπως είπε τότε, “η ένταξη μάλλον δεν θα έχει άμεσο αντίκτυπο στη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική προοπτική της Ένωσης”.

Τα περιφερειακά γραφεία του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ ανέλαβαν να προωθήσουν την ιδέα, σύμφωνα με έναν από τους ανθρώπους. Δεν είναι σαφές εάν έχουν επιτευχθεί συμφωνίες ως αποτέλεσμα των συνομιλιών.

Ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να σχολιάσει. Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ δεν σχολίασε αμέσως. Το υπουργείο Εξωτερικών της Σερβίας επίσης δεν απάντησε όταν ερωτήθηκε την Τετάρτη.

Τον Μάιο, το Ανώτατο Δικαστήριο επέτρεψε στην κυβέρνηση Τραμπ να αφαιρέσει το προσωρινό νομικό καθεστώς από έως και μισό εκατομμύριο άτομα από την Κούβα, την Αϊτή, τη Νικαράγουα και τη Βενεζουέλα. Η αμερικανική κυβέρνηση αναζητά πιθανούς προορισμούς για τους μετανάστες από αυτές τις χώρες που ενδέχεται να απελαθούν ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το αμερικανικό οικονομικό πρακτορείο ειδήσεων.

Η εφημερίδα Wall Street Journal ανέφερε τον Απρίλιο ότι οι ΗΠΑ είχαν διερευνήσει ρυθμίσεις για την αποστολή των απελαθέντων σε άλλες χώρες των Βαλκανίων, συμπεριλαμβανομένης της Μολδαβίας και του Κοσσυφοπεδίου, καθώς και σε άλλες περιοχές του κόσμου.

Ωστόσο, η Σερβία, η οποία δεν είχε αναφερθεί στο παρελθόν ως πιθανός προορισμός για τους απελαθέντες από τις ΗΠΑ, είναι αξιοσημείωτη για την οικογένεια Τραμπ για έναν άλλο λόγο.

Η πρωτεύουσα της είναι η τοποθεσία όπου θα κατασκευαστεί το Trump Tower Belgrade, το οποίο σχεδιάστηκε από μια επενδυτική εταιρεία που συνιδρύθηκε από τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του προέδρου.

Η Trump Organization σύναψε συμφωνία για την παραχώρηση της άδειας χρήσης του εμπορικού σήματος της για το έργο. Ο Τραμπ παρέδωσε τον έλεγχο της Trump Organization στους δύο μεγαλύτερους γιους του, τον Έρικ Τραμπ και τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ. Ο Τραμπ Τζούνιορ επιβλέπει επίσης τα περιουσιακά στοιχεία του πατέρα του μέσω ενός καταπιστεύματος.

Ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς είναι ένθερμος υποστηρικτής του Τραμπ. Ήταν από τους πρώτους ηγέτες που τον συνεχάρησαν για τη νίκη του, σε μια τηλεφωνική κλήση στην οποία παρέστη και ο Έλον Μασκ.

Ο μεγαλύτερος γιος του Τραμπ έχει επισκεφθεί επανειλημμένα τη Σερβία και ο ειδικός απεσταλμένος του, Ρίτσαρντ Γκρένελ, τιμήθηκε με την υψηλότερη πολιτική διάκριση της Σερβίας.

Στην τελευταία του επίσκεψη στα τέλη Απριλίου, ο Τραμπ Τζούνιορ δείπνησε με τον Βούτσιτς κατά τη διάρκεια περιοδείας του στις πρωτεύουσες της Ανατολικής Ευρώπης με στόχο τον εντοπισμό επιχειρηματικών ευκαιριών, υπό την ιδιότητά του ως εκτελεστικού αντιπροέδρου της Trump Organization.

Τον Μάιο, ο Βούτσιτς ήλπιζε να συναντηθεί με τον Τραμπ στη Φλόριντα, αλλά αρρώστησε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στις ΗΠΑ και αναγκάστηκε να το διακόψει. Λίγες μέρες αργότερα, παρέστη στην παρέλαση της 9ης Μαΐου για την Ημέρα της Νίκης στη Μόσχα, παρά τις προειδοποιήσεις αξιωματούχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι ρυθμίσεις για την υποδοχή απελαθέντων μεταναστών δεν είναι χωρίς προηγούμενο στην περιοχή. Μια παρόμοια συμφωνία συνήφθη μεταξύ της Ιταλίας και της Αλβανίας, αφού η πρωθυπουργός Τζιόρτζια Μελόνι έπεισε τη βαλκανική χώρα να φιλοξενήσει κέντρα μεταναστών για άτομα που συνελήφθησαν ενώ προσπαθούσαν να περάσουν από τη θάλασσα από την Αφρική στην Ευρώπη. Η Ιταλία καλύπτει το κόστος των κέντρων. Ωστόσο, η συμφωνία έχει αντιμετωπίσει πρακτικά εμπόδια και τις δικές της μάχες στα ιταλικά δικαστήρια.

Οι τελευταίες συνομιλίες με τις βαλκανικές χώρες πραγματοποιούνται σε μια περίοδο που η αυστηρή πολιτική των ΗΠΑ για τη μετανάστευση αμφισβητείται στα δικαστήρια. Περισσότεροι από 200 μετανάστες, κυρίως από τη Βενεζουέλα, απελάθηκαν σε φυλακές στο Ελ Σαλβαδόρ.

Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, η κυβέρνηση Τραμπ επικαλέστηκε έναν νόμο που είχε χρησιμοποιηθεί μόνο σε περιόδους πολέμου και ο οποίος επιτρέπει στον πρόεδρο να παρακάμψει τους ομοσπονδιακούς κανόνες μετανάστευσης για να απελάσει «εχθρούς αλλοδαπούς» σε περιπτώσεις όπου μια ξένη χώρα έχει απειλήσει με «εισβολή ή επιθετική εισβολή».

Η Πρόεδρος τόνισε ότι «η ολοκλήρωση αυτή παραμένει πάγια στρατηγική προτεραιότητα της Ελλάδας που, από τη Σύνοδο Κορυφής της Θεσσαλονίκης του 2003 ως και σήμερα, συμμετέχει ενεργά και έμπρακτα και διαδραματίζει ηγετικό ρόλο στο ζήτημα» και πρόσθεσε ότι «είμαστε απόλυτα πεπεισμένοι ότι το μέλλον ολόκληρης της Βαλκανικής Χερσονήσου βρίσκεται σε μια ασφαλή και ενωμένη Ευρώπη, όπως καταδεικνύεται και από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία».

Υποστήριξε, επίσης, ότι «σε αυτή την ασταθή περίοδο που διανύουμε, κατά την οποία αμφισβητούνται τα ίδια τα θεμέλια της διεθνούς έννομης τάξης, καθίσταται πλέον πιο σημαντική από ποτέ η διατήρηση μια ενιαίας και συνεπούς στάσης όσον αφορά τον πλήρη σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου».

Ειδικότερα, σημείωσε ότι «με την εισβολή στην Ουκρανία έχει τραβηχτεί μια ξεκάθαρη γραμμή μεταξύ εκείνων που παραβιάζουν τη διεθνή νομιμότητα, επιζητώντας να επιβάλουν την αναθεωρητική πολιτική στους γείτονές τους με τη βία, και εκείνων που την υπερασπίζονται. Πρόκειται για ένα κρίσιμο χρονικό διάστημα για την Ευρώπη και τους εταίρους μας». Όπως υποστήριξε: «Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να παραμείνουμε σε εγρήγορση και ως προς τη συμπεριφορά της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και ευρύτερα. Είναι αναγκαίο να σταλεί σαφές μήνυμα κυρίως από εμάς, ως κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, ότι η συνέχιση παράνομων ενεργειών και η επακόλουθη απειλή αποσταθεροποίησης της περιοχής δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές».

Αναφερόμενη στην επίσκεψή της στην Σόφια επισήμανε ότι επιβεβαιώνει το άριστο επίπεδο της διμερούς συνεργασίας των δύο χωρών και επανέλαβε ότι οι σχέσεις Ελλάδας – Βουλγαρίας είναι εξαιρετικές, έχουν σταθερές βάσεις και εδράζονται, μεταξύ άλλων, στο κοινό μας όραμα για ένα μέλλον ασφάλειας, ειρήνης και ευημερίας για τις χώρες μας, καθώς και για την ευρύτερη περιοχή. «Είμαστε γείτονες, εταίροι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, και με τη συμμετοχή μας στους ευρωατλαντικούς θεσμούς αποτελούμε πυλώνα σταθερότητας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Επιπλέον, η Ελλάδα υπήρξε πάντοτε υποστηρικτική στις προσπάθειες της Βουλγαρίας για ένταξη στη ζώνη του ευρώ, στο σύστημα Schengen και στον ΟΟΣΑ» σημείωσε.

Υπενθύμισε, επίσης, ότι η πρόσφατη συμπλήρωση των 140 ετών από τη σύναψη διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μας καταδεικνύει το βάθος και ταυτόχρονα υπαγορεύει τη δυναμική τους. Οι σχέσεις αυτές αντανακλούν τους σημαντικούς ιστορικούς, πολιτικούς και πολιτισμικούς μας δεσμούς, καθώς και τη φιλία που συνδέει τους λαούς μας. «Μας φέρνουν κοντά τα κοινά στοιχεία του λαϊκού μας πολιτισμού, σε μια ιστορική περίοδο που ανάγεται ως τα βυζαντινά χρόνια: το άρωμα της ορθόδοξης παράδοσης που αποπνέουν οι εκκλησίες και τα μοναστήρια του τόπου σας, το ενδιαφέρον για τη νεοελληνική λογοτεχνία, όπως προκύπτει από την απόδοση στα βουλγαρικά πολλών έργων ποιητών και πεζογράφων μας από διακεκριμένους μεταφραστές, σαν τον Στέφαν Γκέτσεφ, τον Γκεόργκι Κούφοβ, τον Μαρίν Ζέτσεφ, τη Ζντράβκα Μιχαήλοβα και τη Καλίνα Γκαρέλοβα, η μεγάλη ανταπόκριση που έχουν στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό νεότεροι Βούλγαροι συγγραφείς, όπως ο Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ, ένας από τους πιο τολμηρούς λογοτέχνες της Ευρώπης, ο Μίροσλαβ Πένκοφ που μεταπλάθει δημιουργικά την αφηγηματική παράδοση της πατρίδας του, η Κάπκα Κασαμπόβα που κατέγραψε ήθη, έθιμα, λαογραφία των Βουλγάρων και των γειτόνων τους, θέλοντας να τονίσει πόσο ίδιοι είμαστε όλοι στη χαρά και στον πόνο» συμπλήρωσε.

Καταλήγοντας, υποστήριξε ότι η συνέχιση της προσπάθειας εμβάθυνσης και διεύρυνσης της στρατηγικής εταιρικής σχέσης αποτελεί κοινή μας επιδίωξη και χαρακτήρισε ιδιαίτερης σημασίας τον τομέα της οικονομικής ανάπτυξης, όπου η Βουλγαρία αποτελεί, τις τελευταίες δεκαετίες, σημαντικότατο εμπορικό εταίρο της Ελλάδας και ελκυστικό και προσοδοφόρο επενδυτικό προορισμό εξωστρεφών ελληνικών επιχειρήσεων.

Σε προχωρημένο στάδιο φαίνεται να βρίσκονται οι συνομιλίες της ΔΕΗ σχετικά με εξαγορές εταιρειών των δυτικών Βαλκανίων που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή ενέργειας στα Δυτικά Βαλκάνια.

Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς αναφορικά με πρόσφατα δημοσιεύματα περί επικείμενης απόκτησης του 70% της Enel Romania και την υπογραφή σχετικού μνημονίου κατανόησης (MoU) της ΔΕΗ με τον όμιλο Enel η εταιρεία αναφέρει: «Σύμφωνα με το Στρατηγικό της Πλάνο στο πλαίσιο της Αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου το 2021 και όπως άλλωστε αναφέρθηκε στην ανακοίνωση των οικονομικών αποτελεσμάτων έκτοτε, η ΔΕΗ διερευνά ενεργά ευκαιρίες οργανικής ανάπτυξης και εξαγορών στην Ελλάδα και σε αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης».

«Στο πλαίσιο αυτό, η ΔΕΗ εξετάζει επιλεγμένες πιθανές περιπτώσεις εξαγορών σε Ρουμανία και Βουλγαρία, χωρίς όμως να υπάρχει προς το παρόν κάποια συμφωνία ή η υπογραφή σχετικού μνημονίου κατανόησης. Η ΔΕΗ θα προχωρήσει σε σχετικές ανακοινώσεις στον κατάλληλο χρόνο», καταλήγει η ανακοίνωση της ΔΕΗ.

Δικαίωμα ψήφου έχουν 6.501.689 ψηφοφόροι. Το προεδρικό αξίωμα διεκδικούν οχτώ υποψήφιοι κομμάτων και πολιτικών συνδυασμών. Φαβορί για την νίκη θεωρείται ο νυν πρόεδρος της Δημοκρατίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος, σύμφωνα με όλες τις δημοσκοπήσεις των προηγούμενων ημερών, θα εξασφαλίσει την εκλογή του από τον πρώτο γύρο λαμβάνοντας ποσοστό μεγαλύτερο του 50% των ψήφων.

Στις εκλογές για την βουλή επίσης αναμένεται να επικρατήσει το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) του Βούτσιτς αποκτώντας αυτοδυναμία, ενώ στην δεύτερη θέση οι δημοσκοπήσεις φέρουν τον συνασπισμό των αποκαλούμενων ευρωπαϊστών «Ενωμένοι για την νίκη», τον οποίο συνθέτουν κόμματα της κεντροδεξιάς και της κεντροαριστεράς και του οποίου ηγείται η Μαρινίκα Τέπιτς.

Για τον δήμο του Βελιγραδίου είναι αμφίβολο αν το κόμμα του Βούτσιτς θα συνεχίσει να ασκεί την εξουσία αφού, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, απειλείται σοβαρά από τους οικολόγους και τον συνασπισμό των ευρωπαϊστών.

Από νωρίς το πρωί παρατηρείται μεγάλη προσέλευση στις κάλπες σε πόλεις της νοτιοδυτικής Σερβίας, όπου ψηφίζουν οι Σέρβοι του Κοσόβου. Η Πρίστινα δεν επέτρεψε την λειτουργία εκλογικών τμημάτων στο Κόσοβο και έτσι οι Σέρβοι του Κοσόβου μεταβαίνουν οργανωμένα με λεωφορεία σε εκλογικά τμήματα της Σερβίας για να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα.

Οι κάλπες θα κλείσουν στις 8:00 το βράδυ και δύο ώρες αργότερα αναμένονται τα πρώτα ενδεικτικά αποτελέσματα.

Συνέντευξη στον Σπύρο Σιδέρη

Ο Μίσα Τζούρκοβιτς είναι διδάκτορας στην Πολιτική Φιλοσοφία και επικεφαλής (διευθυντής) του Ινστιτούτου Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Βελιγράδι, από το 2016. Το Ινστιτούτο είναι ένα από τα πιο ενεργά και σεβαστά ινστιτούτα διεθνών σχέσεων στα Βαλκάνια.

Έχουν προσκληθεί εξέχοντες επιστήμονες όπως οι Michael Freeden, Wolfram Kaiser, Michail Delyagin, Horacio Cherutti Guldberg, Claus Offe, Misha Glenny, Philippe Schmitter, Birgul Demirtas.

Παραδοσιακοί διεθνείς εταίροι είναι το Hanns Seidel Stiftung, το Konrad Adenauer Stiftung, το Gorchakov Fund και το Yunus Emre Institute. Είναι επίσης συγγραφέας 16 βιβλίων και 9 συλλογών άρθρων.

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΜΙΣΑ ΤΖΟΥΡΚΟΒΙΤΣ

–Γιατί επιλέξατε να επικεντρωθείτε στην Τουρκία και τις σχέσεις της με τα Βαλκάνια και όχι με χώρες που είναι μεγαλύτερες σε μέγεθος και έχουν μεγαλύτερο γεωστρατηγικό ενδιαφέρον σε παγκόσμια κλίμακα, όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσική Ομοσπονδία και η Κίνα;

Οι ΗΠΑ και η Ρωσία αποτελούν φυσικά πολύ σημαντικό αντικείμενο της έρευνάς μας, ιδίως λόγω του ρόλου τους στη γιουγκοσλαβική κρίση από τα τέλη της δεκαετίας του ’80. Ωστόσο, η Τουρκία από το 2009 και την ομιλία του Νταβούτογλου στο Σαράγεβο όπου ανακοίνωσε τα σχέδια για την “επιστροφή” της στα Βαλκάνια και από τότε τα θέματα της μπήκαν πραγματικά σε συνδυασμένη κίνηση για να εξαπλώσει την επιρροή της στις βαλκανικές χώρες.

Για τους Σέρβους της Σερβίας και της Σερβικής Δημοκρατίας(σ.σ. Β.Ε) ήταν πολύ σημαντικό κίνητρο να ξεκινήσουν κάποια έρευνα για το τι πραγματικά συμβαίνει στο εσωτερικό της ίδιας της Τουρκίας και ποιοι είναι οι στόχοι και τα μέσα της εξωτερικής της πολιτικής.

Ο καθηγητής Ντάρκο Τάνσκοβιτς ήδη το 2010 δημοσίευσε ένα βιβλίο για τον νεοοθωμανισμό, και εγώ οργάνωσα το 2012 με τον Αλεκσάνταρ Ράκοβιτς ένα μεγάλο συνέδριο και στη συνέχεια δημοσίευσα τα πρακτικά με τίτλο «Τουρκία- Περιφερειακή Δύναμη;» Μεταφράσαμε επίσης στα σερβικά το μανιφέστο του Νταβούτογλου “Στρατηγικό βάθος”.

Η Τουρκία είχε ήδη κάποια εμπλοκή στον πόλεμο στη Βοσνία και το 1999 μια επίθεση κατά της Ο.Δ. της Γιουγκοσλαβίας, η οποία ήταν κατά πολύ αντίστοιχη των αντισερβικών γραμμών, επομένως έπρεπε να είμαστε πολύ πρόωροι και να παρακολουθήσουμε σοβαρά τη νέα εμπλοκή τους.

-Αναζητώντας τα αίτια της διείσδυσης και της επιρροής της Τουρκίας στα Βαλκάνια, πιστεύετε ότι πρόκειται για μια προσπάθεια αναβίωσης ενός νεο-οθωμανισμού ή για την ανάγκη για συνεργασία με αμοιβαία οφέλη σε ένα άκρως ανταγωνιστικό οικονομικό περιβάλλον;

Από το 2009 και το δεύτερο άνοιγμά της προς τα Βαλκάνια, η Τουρκία εργαζόταν σε διάφορα επίπεδα και άλλαζε πολύ συχνά τα μέσα και τις μεθόδους της. Έτσι, υπάρχουν τα πάντα σε αυτό: από οικονομικές επενδύσεις που είναι αναγκαίες για την οικονομία των Βαλκανίων, μέσω γεωπολιτικών και γεωστρατηγικών στόχων, μέχρι καθαρά θρησκευτική βάση, δεδομένου ότι η Diyanet(σ.σ. Διεύθυνση Θρησκευμάτων) παίζει τεράστιο ρόλο στην προσέγγιση της ήπιας ισχύος της. Για παράδειγμα, πρόσφατα το Μαυροβούνιο επέτρεψε στη Diyanet να είναι υπεύθυνη για την επιλογή μουφτή για τη χώρα αυτή.

• Στο βιβλίο που μόλις εξέδωσα, δείξαμε ότι οι επενδύσεις είναι πολύ μικρότερες εδώ από ό,τι στις ευρωπαϊκές χώρες με μεγάλη τουρκική διασπορά.

Έτσι, γενικά πιστεύω ότι η τουρκική προσέγγιση στα Βαλκάνια καθοδηγείται πολύ περισσότερο από τους γεωπολιτικούς της στόχους και από τις ιδέες ότι η Τουρκία θα μπει στις πρώτες δέκα οικονομίες ή στις πρώτες δέκα δυνάμεις στον κόσμο. Οι σχέσεις και οι συγκρούσεις με την Ελλάδα παίζουν πολύ μεγάλο ρόλο σε αυτό.

-Ποιο ήταν το γεγονός που άλλαξε τη στάση της Τουρκίας απέναντι στα Βαλκάνια και γιατί συνέβη αυτό;

Το 2016 και η απόπειρα πραξικοπήματος δρομολόγησαν κάποιες σημαντικές αλλαγές τακτικής. Πολλοί άνθρωποι στα Βαλκάνια εξέφρασαν τη συμπάθεια και τα συλλυπητήριά τους για τους απλούς ανθρώπους στην Τουρκία που πέθαναν αγωνιζόμενοι για τη δημοκρατία ενάντια στον στρατό. Έτσι, ακόμη και οι πρωθυπουργοί της Ελλάδας και της Σερβίας, που πριν από αυτό θεωρούνταν οι μεγαλύτεροι εχθροί, έκαναν τηλεφωνήματα στον Ερντογάν για να εκφράσουν τα συλλυπητήριά τους.

• Έκτοτε, αντικατέστησε τον Νταβούτογλου, άλλαξε το σύνταγμα, έκανε πολύ μεγαλύτερη προσωποποίηση της πολιτικής και ξεκίνησε ένα είδος επίθεσης γοητείας προς τα χριστιανικά κράτη στα Βαλκάνια. Μαζί με κάποιου είδους διπλωματική προσέγγιση προς τη Ρωσία και πιο σύνθετες σχέσεις με τη Δύση. Οι ευρωπαϊκές ενσωματώσεις της Τουρκίας τελείωσαν από τότε de facto.

Όσον αφορά τα Βαλκάνια, η ιδέα ήταν να ξεκινήσει μια πολιτική που θα ήταν λίγο λιγότερο προσανατολισμένη στο Ισλάμ, διμερής και πολύ λιγότερο συνδεδεμένη με τις ευρωατλαντικές ολοκληρώσεις της περιοχής, τις οποίες υποστήριζε σθεναρά νωρίτερα.

Και φυσικά, η αντιμετώπιση των υποδομών του Γκιουλέν στην περιοχή, μείωσε τη γενική τουρκική παρουσία και την ήπια ισχύ.

-Σε ποιο βαθμό η Τουρκία χρησιμοποιεί τον ισλαμισμό για να επηρεάσει τις σχέσεις της με τις βαλκανικές χώρες που είναι μουσουλμανικές, όπως η Αλβανία, το Κοσσυφοπέδιο ή η Βοσνία-Ερζεγοβίνη;

Ήδη από το 2009 ο Νταβούτογλου επέμεινε σε κινήσεις προσέγγισης και των χριστιανικών εθνών και όχι να βασίζει το δρόμο της Τουρκίας μόνο μέσω της λεγόμενης πράσινης εγκάρσιας, δηλαδή των μουσουλμανικών λαών. Οι μουσουλμάνοι είναι μειονότητα στα Βαλκάνια, οπότε είναι σαφές γιατί δεν αρκεί. Έτσι, ιδιαίτερα πολλά επενδύθηκαν εκείνη την εποχή στην ΠΓΔΜ και τώρα Βόρεια Μακεδονία, όπου η Τουρκία επί Γκρούεφσκι απέκτησε μεγάλη επιρροή. Ο στρατός εκπαιδεύτηκε πλήρως από την Τουρκία για παράδειγμα.

Αλλά με τους Σέρβους δεν υπήρξε μεγάλη επιτυχία, η Βουλγαρία είχε επίσης πολύ μεγάλες εφεδρείες κλπ. Δεδομένου ότι η Ελλάδα θεωρείται το μεγαλύτερο πρόβλημα, η Τουρκία προσπαθεί να την περικυκλώσει προσεγγίζοντας τους γείτονές της.

Μετά το 2016 οι σχέσεις με τον Βούτσιτς και τον Ντόντικ άρχισαν να είναι καλύτερες, η Τουρκία απέφυγε τις προηγούμενες ριζοσπαστικές δηλώσεις έναντι του Κοσσυφοπεδίου και της Σέρπσκα, ήρθαν κάποιες επενδύσεις, αλλά ακόμα κατά καιρούς βλέπεις έντονη υποστήριξη του Ερντογάν προς το Σαράγεβο, την Πρίστινα και τα Τίρανα ως τους πρωταρχικούς συμμάχους στην περιοχή. Πρόσφατα ο Ερντογάν δήλωσε ότι θα ξεκινήσει νέα επίθεση για να λάβει περισσότερες αναγνωρίσεις για το καθεστώς της Πρίστινα.

-Μακροπρόθεσμα, ποιο πιστεύετε ότι θα είναι το αποτύπωμα της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων;

Ο τίτλος του εισαγωγικού κεφαλαίου του βιβλίου μου είναι “Έχει πράγματι επιστρέψει η Τουρκία στα Βαλκάνια;”. Η απάντηση είναι σύνθετη και όχι απλή. Όταν βλέπει κανείς ότι η ΤΙΚΑ(Τουρκικός Οργανισμός Συνεργασίας και Συντονισμού) δαπανά το ένα πέμπτο του ετήσιου προϋπολογισμού της για βαλκανικά προγράμματα και κάποια παρόμοια στοιχεία, τότε είναι σαφές ότι τα Βαλκάνια είναι σημαντικά για την προβολή ισχύος της Τουρκίας.

• Από την άλλη πλευρά, αν βάλουμε τα οικονομικά δεδομένα και άλλους δείκτες εξωτερικής πολιτικής σε συγκριτικό πλαίσιο, δεν βλέπουμε ότι τα Βαλκάνια είναι τόσο σημαντικά όσο η Μέση Ανατολή ή το Αζερμπαϊτζάν για παράδειγμα.

Επίσης, συγκρίνοντας τον ρόλο της με άλλες ξένες δυνάμεις, είναι ορατό ότι εξακολουθεί να απέχει πολύ, πολύ από την επιρροή και τον ρόλο τους. Και δεν νομίζω ότι ο ρόλος τηςς θα αυξηθεί πολύ περισσότερο από το σημερινό επίπεδο. Οι Γερμανοί και οι Ευρωπαίοι είναι ιδιαίτερα δυσαρεστημένοι και απρόθυμοι γι’ αυτό.

Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία είναι σοβαρός παράγοντας με σοβαρές φιλοδοξίες και ο πρόσφατος πόλεμος στο Ναγκόρνο Καραμπάχ έδειξε την ικανότητα και την προθυμία της να προβάλλει ακόμη και τις στρατιωτικές της εγκαταστάσεις, όπως τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, εκτός της επικράτειάς της. Η Συρία και το Ιράκ επίσης. Οπότε πρέπει να το παρακολουθήσουμε πολύ προσεκτικά και φυσικά να εμπλακούμε σε όλα εκείνα τα συνεργατικά σχέδια και ιδέες που μπορεί να είναι χρήσιμα για αυτούς και για εμάς.

Ο πρώην Υπατος Εκπρόσωπος της διεθνούς κοινότητας στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ο αυστριακός διπλωμάτης Βαλεντίν Ινζκο (φωτογραφία επάνω από το Reuters/Dado Ruvic), ο οποίος δεν εμφανίστηκε στα μέσα ενημέρωσης από τότε που έφυγε από τη θέση του, έδωσε συνέντευξη σε σλοβενικά μέσα ενημέρωσης.

Ο Ινζκο είπε ότι το «non paper» βρισκόταν στο συρτάρι του για σχεδόν τέσσερα χρόνια, απέκρυψε ωστόσο τον συντάκτη και την πραγματική πρόθεση του εγγράφου.

Τμήμα της συνέντευξης, στην οποία ο Ινζκο προβαίνει σε αυτούς τους ισχυρισμούς, ανέβασε στο προφίλ του στο Twitter ο πρωθυπουργός της Σλοβενίας Γιάνεζ Γιάνσα, για τον οποίο είχε ειπωθεί ότι ήταν ο συντάκτης ή ένας εκ των συντακτών αυτού του εγγράφου, γράφει η σερβική ιστοσελίδα «B92», σύμφωνα με το echedoros-a.gr.

V vednost @strankaSD @StrankaLMS @strankalevica @StrankaSAB #KUL https://t.co/f9VTlp4Mcv

— Janez Janša (@JJansaSDS) January 22, 2022

Τον Απρίλιο του περασμένου έτους, το έγγραφο δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά από τα σλοβενικά μέσα ενημέρωσης, με την υποτιθέμενη συγγραφή του από τον σλοβένο πρωθυπουργό Γιάνεζ Γιάνσα, και την αποστολή του στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, κατά τη διάρκεια της προεδρίας της Σλοβενίας στην ΕΕ.

Καθώς επρόκειτο για ανεπίσημο διπλωματικό έγγραφο, που προοριζόταν να επικοινωνήσει διάφορες απόψεις και πρωτοβουλίες, δεν είχε καν υπογραφή.

Την ύπαρξη αυτού του εγγράφου αρνήθηκαν ο τότε πρωθυπουργός της Σλοβενίας και μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και η υπόθεση, αν κρίνουμε από τις πρόσφατες δηλώσεις του πρώην Υπατου Εκπροσώπου, δεν έχει ακόμη κλείσει.

Το έγγραφο επανέρχεται στη δημοσιότητα για να καταγραφούν οι εντυπώσεις από τα άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη, σημειώνει το σερβικό δημοσίευμα.

Έπειτα από εβδομάδες συζητήσεων, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν πως η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Βόρεια Μακεδονία, το Κόσοβο και η Αλβανία έχουν θέση στον μεγαλύτερο στον κόσμο εμπορικό συνασπισμό, αν εκπληρώσουν τα κριτήρια σε τομείς που εκτείνονται από τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος έως τα οικονομικά.

Όμως με τη “διαδικασία διεύρυνσης” μπλοκαρισμένη λόγω διαφόρων διαφωνιών στις Βρυξέλλες και με την απροθυμία των Σέρβων πολιτικών ηγετών να αναγνωρίσουν την ανεξαρτησία που ανακήρυξε το Κόσοβο το 2008, πολλοί στα Βαλκάνια αισθάνονται πως η διακήρυξη της ΕΕ είναι μια κενή δήλωση.

“Η ΕΕ επαναβεβαιώνει την αδιαμφισβήτητη υποστήριξή της στην ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων”, αναφέρει η τελική διακήρυξη της συνόδου κορυφής. “Η ΕΕ επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή της στη διαδικασία διεύρυνσης”, αναφέρει, αν και οι ηγέτες επέμειναν πως η Ένωση εστιάζει σε “αξιόπιστες μεταρρυθμίσεις από εταίρους, και δίκαιες και σθεναρές προϋποθέσεις και στην αρχή της αυτοτέλειας”.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αποκάλεσε τις βαλκανικές χώρες “οικογένεια”, ενώ ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υιοθέτησε συμβιβαστικό τόνο, λέγοντας πως τα Βαλκάνια είναι “στην καρδιά της Ευρώπης” και αξίζουν έναν δρόμο προς την ένταξη στην ΕΕ.

Βόρειες χώρες όπως η Δανία, η Γαλλία και η Ολλανδία φοβούνται μια επανάληψη της εσπευσμένης ένταξης της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας το 2007 και την κακή διαχείριση της μετανάστευσης Ανατολικοευρωπαίων εργαζομένων στη Βρετανία που έστρεψε πολλούς Βρετανούς εναντίον της ΕΕ. Η Βουλγαρία τάσσεται κατά της ένταξης της Βόρειας Μακεδονίας, που είναι ήδη μέλος του ΝΑΤΟ, λόγω μιας γλωσσικής διένεξης.

Η ΕΕ είναι μακράν ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής και εμπορικός εταίρος των έξι χωρών που αναδύθηκαν από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και τους εθνοτικούς πολέμους της δεκαετίας του 1990.

Όμως μια προσπάθεια της προεδρεύουσας της ΕΕ Σλοβενίας να θέσει ως ημερομηνία στόχο για την ένταξη των έξι βαλκανικών χωρών το 2030 απέτυχε και η Ένωση απέτυχε επίσης να τηρήσει χειροπιαστές υποσχέσεις για τους πολίτες, όπως τα ταξίδια χωρίς βίζα για το Κόσοβο.

Η Γερμανίδα καγκελάριος Άγγελα Μέρκελ και ο Ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε δήλωσαν πως ο ορισμός μιας καταληκτικής προθεσμίας για την ένταξη ‘πάει πολύ’ για ορισμένες χώρες της ΕΕ. “Δεν πιστεύω πραγματικά στον ορισμό ημερομηνιών. Πιστεύω στην τήρηση των υποσχέσεών μας: εφόσον οι προϋποθέσεις τηρηθούν, η ένταξη μπορεί να λάβει χώρα”, δήλωσε η Μέρκελ στους δημοσιογράφους.

Η διεύρυνση της ΕΕ από 27 σε 33 μέλη θα περιέπλεκε τη λήψη αποφάσεων και θα απαιτούσε εσωτερική μεταρρύθμιση της ΕΕ που λίγες χώρες θα ήθελαν να ξεκινήσουν, κάτι το οποίο παραδέχθηκαν, σε δηλώσεις τους προς τους δημοσιογράφους, ο Μακρόν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ.

Ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς στο μεταξύ παραδέχθηκε πιο δημόσια απ΄ό,τι συνήθως πως η χώρα του δεν θα μπορέσει να ενταχθεί στην ΕΕ εκτός εάν επιλύσει εκκρεμή θέματα με το Κόσοβο.

“Χωρίς επίλυση θεμάτων με την Πρίστινα, η Σερβία δεν θα μπορέσει να ενταχθεί στην ΕΕ”, δήλωσε μετά τη σύνοδο κορυφής.

Ο πρωθυπουργός του Κοσόβου Άλμπιν Κούρτι εξέφρασε την απογοήτευσή του για την ΕΕ, σημειώνοντας πως πέντε χώρες εξακολουθούν να μην αναγνωρίζουν την ανεξαρτησία του Κοσόβου. Αυτό συμβαίνει κατά κύριο λόγο λόγω του φόβου ενθάρρυνσης αυτονομιστικών κινημάτων στο εσωτερικό, όπως στην Καταλονία της Ισπανίας.

“Υποστηρίζω την έλλειψη φόβου στην πλευρά της ΕΕ και την έλλειψη πικρίας στην πλευρά των Βαλκανίων”, πρόσθεσε.

Έπειτα από ένα δείπνο χθες στο Κάστρο Μπερντό κοντά στην πρωτεύουσα Λουμπλιάνα που εστίασε στη στρατηγική της ΕΕ απέναντι στην Κίνα, στο Αφγανιστάν και στις Ηνωμένες Πολιτείες, αρκετοί ηγέτες της ΕΕ δήλωσαν πως η εξωτερική πολιτική πρέπει να ξεκινήσει στο εσωτερικό στα Βαλκάνια.

“Είναι η πίσω αυλή μας”, δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Λετονός πρωθυπουργός Κρισγιάνις Καρίνς, άποψη που συμμερίστηκε επίσης ο Αυστριακός καγκελάριος Σεμπάστιαν Κουρτς.

“Αν η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προσφέρει σε αυτή την περιοχή μια πραγματική προοπτική, θα πρέπει να γνωρίζουμε πως άλλες υπερδυνάμεις –η Κίνα, η Ρωσία ή η Τουρκία– θα παίξουν έναν μεγαλύτερο ρόλο εκεί. Η περιοχή ανήκει στην Ευρώπη γεωγραφικά, και χρειάζεται μια ευρωπαϊκή προοπτική”, είπε ο Κουρτς.

Η Κίνα αποτελεί μόνο περίπου το 8% του διεθνούς εμπορίου των Βαλκανίων, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, σε σύγκριση με σχεδόν 70% με την ΕΕ, αλλά έχει δώσει χρήματα για υποδομές σε τεράστια κλίμακα σε μια περιοχή που στερείται οδικών και σιδηροδρομικών συνδέσεων.

Η Ρωσία, η οποία προσπαθεί να εκμεταλλευθεί τους ιστορικούς δεσμούς της στην περιοχή προκειμένου να προκαλέσει την ανάμιξη της ΕΕ και των ΗΠΑ, αντιτίθεται στην ένταξη των βαλκανικών κρατών στην ΕΕ.