Παναγιώτης Δρίβας

Η κίνηση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο αυξημένης επιφυλακής στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, καθώς ο ανώτατος συμμαχικός διοικητής Ευρώπης διέταξε την αναβάθμιση του βαθμού ετοιμότητας έναντι πιθανών βαλλιστικών απειλών, σε μια περίοδο κατά την οποία η ένταση στη Μέση Ανατολή έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο επιθέσεων με πυραύλους ή drones μεγάλης εμβέλειας.

Στρατιωτικές αναλύσεις επισημαίνουν ότι τμήματα της Ελλάδας, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας βρίσκονται θεωρητικά εντός της εμβέλειας βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, όπως οι Sejjil και Khorramshahr.

Η Βουλγαρία μέλος του ΝΑΤΟ διαθέτει κοινές βουλγαρο-αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, όπου οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν πρόσβαση και πραγματοποιούν εκπαιδεύσεις.

Οι κυριότερες τοποθεσίες:

• Πεδίο Εκπαίδευσης Novo Selo (Novo Selo Range): Στην επαρχία Sliven, αποτελεί μία από τις κύριες εγκαταστάσεις όπου εκπαιδεύονται αμερικανικά στρατεύματα, με υποδομές για ασκήσεις με πραγματικά πυρά.
• Αεροπορική Βάση Bezmer (Bezmer Air Base): Κοντά στο Yambol, η οποία χρησιμοποιείται από την αμερικανική Πολεμική Αεροπορία.
• Αεροπορική Βάση Graf Ignatievo (Graf Ignatievo Air Base): Κοντά στο Plovdiv, η οποία επίσης χρησιμοποιείται από κοινού.
• Κέντρο Logistics Aitos (Aitos Logistics Center): Στην επαρχία Burgas, στρατηγικής σημασίας κοντά στη Μαύρη Θάλασσα. 

Στο πλαίσιο αυτό, η αντιβαλλιστική «ομπρέλα» που μπορεί να δημιουργηθεί από ελληνικά συστήματα Patriot αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την προστασία κρίσιμων υποδομών στη βουλγαρική επικράτεια.

Στο επίκεντρο βρίσκεται κυρίως η περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, όπου βρίσκονται τα σημαντικά λιμάνια του Μπουργκάς και της Βάρνας, αλλά και ενεργειακές εγκαταστάσεις που συνδέονται με την εκμετάλλευση φυσικού αερίου. Παράλληλα, η Βουλγαρία αποτελεί κρίσιμο κόμβο μεταφοράς ενέργειας, καθώς στο δίκτυό της καταλήγουν αγωγοί φυσικού αερίου από τον νότο και την ανατολή, ενώ η μεταφορά στρατιωτικού υλικού και δυνάμεων του ΝΑΤΟ μέσω της Αλεξανδρούπολης προς τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία έχει ενισχυθεί σημαντικά από το 2022.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα και η Ρουμανία αποτελούν τις δύο μοναδικές χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης που διαθέτουν συστήματα Patriot, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στις επιχειρησιακές δυνατότητες της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας.

Οι ελληνικές συστοιχίες, πέρα από την προστασία του εθνικού εναέριου χώρου και των μεγάλων αστικών κέντρων, συμβάλλουν ήδη στην άμυνα συμμαχικών δυνάμεων στην περιοχή της Σούδας, ενώ ελληνική πυροβολαρχία βρίσκεται ανεπτυγμένη και στη Σαουδική Αραβία.

Η νέα αποστολή ενισχύει, συνεπώς, την εικόνα της Ελλάδας ως πυλώνα ασφάλειας για τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, η ενεργή συμμετοχή σε συμμαχικές αποστολές υψηλής τεχνολογίας αυξάνει το στρατηγικό αποτύπωμα της χώρας και ενισχύει τη διαπραγματευτική της θέση στο περιφερειακό γεωπολιτικό περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων των ισορροπιών με την Τουρκία, καθώς αναδεικνύει τον ρόλο της Αθήνας ως κρίσιμου παρόχου ασφάλειας και σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή.

Οι αντιδράσεις για τους patriot στην Κάρπαθο και η αποστολή στην Ερυθρά Θάλασσα

Από την άλλη πλευρά η ανάπτυξη συστοιχίας Patriot στην Κάρπαθο προκάλεσε άμεση αντίδραση της Άγκυρας, η οποία επανέφερε τη γνωστή ρητορική περί «αποστρατιωτικοποίησης» των νησιών του Αιγαίου. Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε ότι η κίνηση της Αθήνας παραβιάζει το καθεστώς που, σύμφωνα με την τουρκική ερμηνεία, διέπει τα Δωδεκάνησα και προειδοποίησε ότι «δεν θα επιτρέψει τετελεσμένα γεγονότα». Η Άγκυρα χαρακτήρισε τις ελληνικές ανακοινώσεις «απερίσκεπτες και άκαιρες», επιχειρώντας να συνδέσει την ανάπτυξη των συστημάτων με την ευρύτερη αντιπαράθεση στο Αιγαίο.

Η ελληνική απάντηση ήταν άμεση και κατηγορηματική. Διπλωματικές πηγές στην Αθήνα απέρριψαν τις τουρκικές αιτιάσεις ως «ανυπόστατες» και επανέλαβαν ότι η αμυντική διάταξη της χώρας είναι κυριαρχικό δικαίωμα και δεν τίθεται υπό διαπραγμάτευση.

Στρατιωτικοί αναλυτές σημειώνουν ότι η εγκατάσταση Patriot στην Κάρπαθο έχει πρωτίστως επιχειρησιακή στόχευση: δημιουργεί έναν κρίσιμο κόμβο αντιβαλλιστικής προστασίας στο τρίγωνο Κρήτης – Κύπρου – Ανατολικής Μεσογείου, περιορίζοντας τα χρονικά περιθώρια αντίδρασης σε περίπτωση επίθεσης με πυραύλους ή drones από την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Ωστόσο, στο επίπεδο της γεωπολιτικής ισορροπίας, η κίνηση ενισχύει και τη θέση της Ελλάδας στο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών, καθώς αποτυπώνει την επιχειρησιακή δυνατότητα της Αθήνας να καλύπτει αεράμυνα σε ένα μεγάλο τμήμα της Ανατολικής Μεσογείου.

Την ίδια στιγμή, στο στρατηγικό επίπεδο εξετάζεται και η πιθανότητα συμμετοχής της Ελλάδας σε πολυεθνικές αποστολές για τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα, σε συνεργασία με χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα αποτελούσε σαφώς βαθύτερη εμπλοκή της Αθήνας στη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας που διαμορφώνεται γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία αλλά και την κρίση στη Μέση Ανατολή.

Αν και οι αποστολές αυτές παρουσιάζονται ως επιχειρήσεις προστασίας εμπορικών και ενεργειακών γραμμών, πρακτικά εντάσσονται στη στρατηγική του ΝΑΤΟ για τον έλεγχο κρίσιμων θαλάσσιων οδών και την αποτροπή επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές.

Για την Ελλάδα, η συμμετοχή σε τέτοιες αποστολές έχει διττή διάσταση. Από τη μία πλευρά ενισχύει τον ρόλο της χώρας ως πυλώνα ασφάλειας από την Ανατολική Μεσόγειο έως τη Μαύρη Θάλασσα, κάτι που αναβαθμίζει τη γεωπολιτική της αξία εντός του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. Από την άλλη, όμως, συνεπάγεται μεγαλύτερη έκθεση σε ένα περιβάλλον πολλαπλών κρίσεων, όπου τα μέτωπα της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής τείνουν να αλληλοσυνδέονται στρατηγικά.

Η κριτική για την εμπλοκή

Στον δημόσιο διάλογο, πάντως, δεν λείπουν και οι επικριτικές φωνές για την ανάπτυξη των συστημάτων Patriot στην Κάρπαθο και τη συνολικότερη συνδρομή της Ελλάδας σε συμμαχικές αποστολές.

Ορισμένοι αναλυτές και πολιτικές δυνάμεις υποστηρίζουν ότι η μετακίνηση της συστοιχίας εξυπηρετεί πρωτίστως την προστασία της αμερικανικής βάσης στη Σούδα, η οποία αποτελεί κρίσιμο κόμβο επιχειρήσεων των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδιαίτερα σε περιόδους έντασης στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με αυτή την κριτική, η Ελλάδα αναλαμβάνει αυξημένες επιχειρησιακές υποχρεώσεις στο πλαίσιο της Συμμαχίας, χωρίς πάντα να είναι σαφές ποιο είναι το άμεσο εθνικό όφελος ή ποιο επίπεδο κινδύνου συνεπάγεται η εμπλοκή σε περιφερειακές κρίσεις. Οι επικριτές επισημαίνουν ότι η ενίσχυση της αντιβαλλιστικής άμυνας γύρω από κρίσιμες νατοϊκές υποδομές μπορεί να καταστήσει τη χώρα μέρος ενός ευρύτερου πλέγματος στρατιωτικών στόχων σε περίπτωση κλιμάκωσης.

Οι σχέσεις με την Τεχεράνη και οι ασύμμετρες απειλές

Στο ίδιο πλαίσιο διατυπώνεται και μια ευρύτερη ανησυχία για το ενδεχόμενο η αυξημένη στρατιωτική δραστηριότητα της Ελλάδας στο πλευρό των συμμάχων να εκληφθεί από την Τεχεράνη ως έμμεση εμπλοκή στην αντιπαράθεση με το Ιράν.

Ορισμένοι αναλυτές προειδοποιούν ότι μια τέτοια αντίληψη θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις διμερείς σχέσεις, οι οποίες παραδοσιακά διατηρούσαν έναν σχετικά χαμηλό βαθμό έντασης σε σύγκριση με άλλες χώρες της Δύσης.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η ενεργότερη συμμετοχή σε επιχειρησιακές αποστολές που σχετίζονται με την αντιβαλλιστική άμυνα ή την προστασία συμμαχικών υποδομών ενδέχεται να αυξήσει την έκθεση της χώρας σε ασύμμετρες απειλές. Σε αυτές περιλαμβάνονται υβριδικές ενέργειες, κυβερνοεπιθέσεις ή ακόμη και ενδεχόμενες επιθέσεις μέσω δικτύων που δρουν εκτός συμβατικού στρατιωτικού πλαισίου.

Κυβερνητικές πηγές, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα λειτουργεί αποκλειστικά στο πλαίσιο των συμμαχικών της υποχρεώσεων και της διεθνούς νομιμότητας, επισημαίνοντας ότι τα μέτρα που λαμβάνονται έχουν πρωτίστως αμυντικό χαρακτήρα και αποσκοπούν στην προστασία κρίσιμων υποδομών και της περιφερειακής σταθερότητας.

Η περίπτωση Σάντσεθ

Στο εσωτερικό της χώρας διατυπώνεται και ένα ακόμη ερώτημα: θα μπορούσε η Αθήνα να ακολουθήσει το παράδειγμα του πρωθυπουργού της Ισπανίας, Pedro Sánchez, ο οποίος αρνήθηκε τη συνδρομή στις ΗΠΑ τασσόμενος ευθαρσώς κατά του πολέμου;

Η συζήτηση αυτή συνδέεται με το κατά πόσο η Ελλάδα θα μπορούσε να αρνηθεί τη συμμετοχή ή τη συνδρομή σε επιχειρήσεις που σχετίζονται με τις επιθέσεις των ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν και του Λιβάνου.

Τυπικά, στο πλαίσιο του NATO, κάθε κράτος-μέλος διατηρεί την κυριαρχική ευχέρεια να αποφασίζει το επίπεδο συμμετοχής του σε επιχειρήσεις ή αποστολές. Δεν υπάρχει αυτοματισμός υποχρεωτικής στρατιωτικής εμπλοκής, εκτός από την περίπτωση ενεργοποίησης του Άρθρου 5 περί συλλογικής άμυνας. Ωστόσο, στην πράξη οι πολιτικές και στρατηγικές δεσμεύσεις εντός της Συμμαχίας, αλλά και οι διμερείς σχέσεις με βασικούς εταίρους, περιορίζουν τα περιθώρια πλήρους αποστασιοποίησης.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, η γεωγραφική θέση, οι κρίσιμες υποδομές –όπως η Σούδα– και ο ρόλος της χώρας ως κόμβου μεταφοράς δυνάμεων προς την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή καθιστούν ιδιαίτερα δύσκολη μια επιλογή πλήρους ουδετερότητας.

Έτσι, ακόμη και αν η Αθήνα επιδιώξει να περιορίσει την άμεση επιχειρησιακή συμμετοχή της, η στρατηγική της ένταξη στη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας σημαίνει ότι παραμένει, de facto, μέρος του ευρύτερου πλαισίου αποτροπής και στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή.

Ο κολυμβητής Νταβίντ Ποποβίτσι (Ρουμανία) και ο αστέρας του ΝΒΑ Νίκολα Γιόκιτς (Σερβία) ολοκλήρωσαν την πρώτη τριάδα, ενώ την τέταρτη θέση μοιράστηκαν ο Βούλγαρος αρσιβαρίστας Κάρλος Νασάρ και ο Σέρβος αστέρας του τένις Νόβακ Τζόκοβιτς.

Στην παραδοσιακή ψηφοφορία συμμετείχαν οι εθνικοί φορείς των χωρών των Βαλκανίων: BTA (Βουλγαρία), Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (Ελλάδα), AGERPRES (Ρουμανία), Anadolu Agency (Τουρκία), TANJUG (Σερβία), MINA (Μαυροβούνιο), MIA (Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας), HINA (Κροατία), FENA (Βοσνία-Ερζεγοβίνη), KNA (Κύπρος), ATA (Αλβανία) και KosovaPress (Κόσοβο).

Ο Τεντόγλου που αναδείχθηκε το 2024 Ολυμπιονίκης, παγκόσμιος πρωταθλητής κλειστού στίβου και πρωταθλητής Ευρώπης στο άλμα εις μήκος συγκέντρωσε 61 βαθμούς. Υπό τις οδηγίες του Βούλγαρου προπονητή Γιώργου Πομάσκι, ο Τεντόγλου είναι ο πρώτος Έλληνας αθλητής εδώ και 15 χρόνια που τερματίζει πρώτος στη ψηφοφορία. Τελευταία φορά ήταν ο Βασίλης Σπανούλης το 2009.

Ο Τεντόγλου απουσίαζε από την τελετή καθώς προετοιμάζεται σκληρά στην Ελλάδα για την έναρξη της χειμερινής σεζόν στο τέλος του μήνα και ο γενικός διευθυντής του BTA Κιρίλ Βάλτσεφ απένειμε το βραβείο στον γενικό διευθυντή του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), Αιμίλιο Περδικάρη.

Τη δεύτερη θέση με μόλις 2 βαθμούς λιγότερους πήρε ο Ολυμπιονίκης και πρωταθλητής Ευρώπης στα 200μ ελεύθερο, αλλά και χάλκινος Ολυμπιονίκης στα 100μ ελεύθερο στο Παρίσι 2024, Ποποβίτσι. Το βραβείο παρέλαβε εκ μέρους του η Σύμβουλος στη Ρουμανική Πρεσβεία στη Σόφια Ζενόβια Πόπα.

Τρίτος με 56 βαθμούς ήταν ο Γιόκιτς, ο οποίος αναδείχθηκε πολυτιμότερος παίκτης του NBA και βοήθησε τη Σερβία να κατακτήσει το χάλκινο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού. Το βραβείο απονεμήθηκε στον επιτετραμμένο της Σερβίας στη Βουλγαρία Ζαρίτσα Αβράμοβιτς-Ζίβκοβιτς.

Οι Νασάρ και Τζόκοβιτς είχαν από 47 βαθμούς.

Ο Βούλγαρος αρσιβαρίστας Νασάρ κυριάρχησε στην κατηγορία των 89 κιλών κατά τη διάρκεια της σεζόν και εκτός από τον τίτλο στους Αγώνες του Παρισιού, έγινε παγκόσμιος και ευρωπαϊκός πρωταθλητής, ενώ σημείωσε παγκόσμια ρεκόρ στο αρασέ, στο ζετέ και στο γενικό. Ο Νασάρ ανακηρύχθηκε επίσης ο καλύτερος αρσιβαρίστας της χρονιάς στον κόσμο.

Ο Βούλγαρος δεν μπόρεσε να παραστεί στην τελετή λόγω οδοντικού προβλήματος, αλλά συμμετείχε μέσω βίντεο.

«Ο αθλητισμός ήταν πάντα στο βάθρο στην περιοχή μας και γι’ αυτό είναι μεγάλη τιμή για μένα που παρατάσσομαι δίπλα σε αυτά τα μεγάλα ονόματα του αθλητισμού. Είναι ακόμα καλύτερο που είμαστε όλοι Βαλκάνιοι και κοντά ως λαός. Για μένα το 2024 ήταν μεγάλη χαρά, καθώς ήταν η πιο δυνατή μου χρονιά, με τις περισσότερες επιτυχίες, με τα περισσότερα όνειρα εκπληρωμένα, με ψηλό πήχη για το μέλλον και ελπίζω τα επόμενα χρόνια να συνεχίσω στο ίδιο πνεύμα, με τα ίδια αποτελέσματα, καθώς δεν έχω σταματήσει να δουλεύω», είπε ο αρσιβαρίστας.

Ο Ατάνας Λίτκοφ από το προπονητικό του επιτελείο παρέλαβε το βραβείο για λογαριασμό του.

Ο αρχηγός του Παναθηναϊκού, Κώστας Σλούκας (Ελλάδα), κατετάγη όγδοος με 23 βαθμούς, εξαργυρώνοντας την κατάκτηση του τίτλου στη Euroleague και την ανάδειξή του σε MVP του Final Four της διοργάνωσης.

Ένατος με 22 βαθμούς ήταν ο Ολυμπιονίκης στα 200 μέτρα ύπτιο και πρωταθλητής Ευρώπης στα 50 και 100 μέτρα ύπτιο Απόστολος Χρήστου (Ελλάδα).

Σπύρος Σιδέρης

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

1 Ιανουαρίου – Από την ημερομηνία αυτή, οι πολίτες του Κοσσυφοπεδίου άρχισαν να ταξιδεύουν χωρίς βίζα σε χώρες της ΕΕ και του Σένγκεν για διαμονή έως και τρεις μήνες. Το Κοσσυφοπέδιο ήταν η τελευταία από τις έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων των οποίων οι πολίτες χρειάζονταν βίζα για να ταξιδέψουν στην ΕΕ και στη ζώνη Σένγκεν.

10 Ιανουαρίου – Αγρότες και μεταφορείς ξεκίνησαν διαμαρτυρίες στη Ρουμανία κατά των υψηλών τιμών των καυσίμων και της ασφάλισης αστικής ευθύνης έναντι τρίτων, των μέτρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία του περιβάλλοντος και της πίεσης που ασκούν στην εγχώρια αγορά τα εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα από την Ουκρανία. Οι διαμαρτυρίες, που συνοδεύτηκαν από αποκλεισμούς των συνοριακών διαβάσεων, συνεχίστηκαν μέχρι τις αρχές Φεβρουαρίου.

11 Ιανουαρίου – Η Βουλγαρία, η Τουρκία και η Ρουμανία υπέγραψαν στην Κωνσταντινούπολη Μνημόνιο Συνεννόησης για τη δημιουργία μιας Ναυτικής Ομάδας Δράσης κατά των Ναρκών στη Μαύρη Θάλασσα (MSM Black Sea).

19 Ιανουαρίου – Η Τουρκία έστειλε για πρώτη φορά άνθρωπο στο διάστημα. Ο πρώτος αστροναύτης της Τουρκίας, ο Αλπέρ Γκεζεραβτσί, συμμετείχε στην αποστολή Axiom Space. Ο Γκεζεραβτσί και τρεις άλλοι αστροναύτες, ένας Ισπανός, ένας Ιταλός και ένας Σουηδός, έφτασαν στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό στις 20 Ιανουαρίου μετά από μια πτήση 37 ωρών.

23 Ιανουαρίου – Το τουρκικό κοινοβούλιο εγκρίνει την αίτηση της Σουηδίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ.

28 Ιανουαρίου – Για πρώτη φορά, ένας Αλβανός γίνεται πρωθυπουργός της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας. Ο Ταλάτ Τζαφέρι έγινε επικεφαλής της υπηρεσιακής κυβέρνησης, η οποία σύμφωνα με το νόμο στη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας πρέπει να κυβερνήσει τη χώρα για 100 ημέρες πριν από τις εκλογές.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ

1 Φεβρουαρίου – Η κυβέρνηση του Κοσσυφοπεδίου, το οποίο ανακήρυξε την ανεξαρτησία του από τη Σερβία το 2008, απαγόρευσε στις τράπεζες και σε άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στις περιοχές που κατοικούνται από Σέρβους να χρησιμοποιούν το σερβικό δηνάριο στις τοπικές συναλλαγές από την 1η Φεβρουαρίου. Το Κοσσυφοπέδιο υιοθέτησε το ευρώ ως επίσημο νόμισμά του το 2002, αν και δεν είναι μέλος της ζώνης του ευρώ. Το μέτρο προκάλεσε διαμαρτυρίες μεταξύ του σερβικού πληθυσμού στο βόρειο Κοσσυφοπέδιο.

6 Φεβρουαρίου – Πραγματοποιήθηκε η ιδρυτική συνεδρίαση του νέου σερβικού κοινοβουλίου μετά τις πρόωρες βουλευτικές και τοπικές επαναληπτικές εκλογές της 17ης Δεκεμβρίου 2023, τις οποίες κέρδισε ο κυβερνών συνασπισμός του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος. Τις εβδομάδες που ακολούθησαν την ψηφοφορία, ο συνασπισμός της αντιπολίτευσης «Σερβία κατά της βίας» αμφισβήτησε τα αποτελέσματα και διοργάνωσε διαδηλώσεις με αίτημα την ακύρωση των εκλογών.

14 Φεβρουαρίου – Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έφτασε στην Αίγυπτο για την πρώτη του επίσημη επίσκεψη ως πρόεδρος μετά από μια παρατεταμένη βαθιά εμπλοκή στις διμερείς σχέσεις.

16 Φεβρουαρίου – Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν φτάνει στην Αλβανία για την πρώτη του επίσκεψη.

ΜΑΡΤΙΟΣ

4 Μαρτίου – Άνοιξε μια τακτική αεροπορική βάση του ΝΑΤΟ στην Κούτσοβα, στη νότια Αλβανία. Η αεροπορική βάση εξυπηρετεί εθνικές και στρατηγικές επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ στα Δυτικά Βαλκάνια.

12 Μαρτίου – Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εγκρίνει την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, αλλά δεν ορίζει ημερομηνία έναρξης.

13 Μαρτίου – Πεθαίνει σε ηλικία 78 ετών ο Βούλγαρος Πατριάρχης και Μητροπολίτης Σόφιας Νεόφυτος.

29 Μαρτίου– Μετά την κατάρρευση του κυβερνητικού συνασπισμού στη Βουλγαρία, σύμφωνα με το άρθρο 98 του Συντάγματος, ο Πρόεδρος διόρισε τον Πρόεδρο της Εθνικής Ελεγκτικής Υπηρεσίας, Ντιμίταρ Γκλάβτσεφ, ως υποψήφιο υπηρεσιακό πρωθυπουργό.

31 Μαρτίου – Η Ρουμανία και η Βουλγαρία εντάσσονται στον χώρο Σένγκεν με τα εναέρια και θαλάσσια σύνορά τους.

31 Μαρτίου – Διεξάγονται τοπικές εκλογές στην Τουρκία, οι οποίες σηματοδοτούν την πρώτη εκλογική ήττα του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) της Τουρκίας σε εθνικό επίπεδο από την άνοδό του στην εξουσία το 2002.

ΑΠΡΙΛΙΟΣ

9 Απριλίου– Ορκίζεται ο Ντιμίταρ Γκλάβτσεφ ως υπηρεσιακός Πρωθυπουργός της Βουλγαρίας και προκηρύσσονται πρόωρες εκλογές για τις 9 Ιουνίου.  

17 Απριλίου – Κοινοβουλευτικές εκλογές στην Κροατία. Τις εκλογές κέρδισε η κυβερνώσα Κροατική Δημοκρατική Ένωση (HDZ), η οποία σχημάτισε κυβέρνηση συνασπισμού με το κόμμα Κίνημα της Πατρίδας.

24 Απριλίου – Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εγκρίνει το Σχέδιο Ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια, το οποίο διαθέτει 6 δισεκατομμύρια ευρώ στην περιοχή – 2 δισεκατομμύρια ευρώ σε επιχορηγήσεις και 4 δισεκατομμύρια ευρώ σε δάνεια με ευνοϊκούς όρους για την περίοδο 2024-2027.

ΜΑΪΟΣ

2 Μαΐου – Το σερβικό κοινοβούλιο εγκρίνει τη νέα κυβέρνηση της χώρας με πρωθυπουργό τον Μίλος Βούτσεβιτς.

2 Μαΐου – Η Τουρκία αναστέλλει όλες τις εμπορικές συναλλαγές με το Ισραήλ, οι οποίες υπολογίζονται σε περίπου 7 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, και γίνεται ο πρώτος βασικός εμπορικός εταίρος του εβραϊκού κράτους που διακόπτει τις εξαγωγές και τις εισαγωγές λόγω της στρατιωτικής εκστρατείας στη Γάζα.

7 Μαΐου – Ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ έφτασε για επίσκεψη στη Σερβία, μία από τις τρεις χώρες που συμπεριέλαβε στην πρώτη του ευρωπαϊκή περιοδεία εδώ και πέντε χρόνια.

8 Μαΐου – Διεξάγονται βουλευτικές εκλογές και δεύτερος γύρος προεδρικών εκλογών στη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας. Το κεντροδεξιό κόμμα VMRO-DPMNE λαμβάνει τις περισσότερες ψήφους στις βουλευτικές εκλογές και η υποψήφιά του, η Γκορντάνα Σιλιάνοβσκα-Ντάφκοβα, κερδίζει τις προεδρικές εκλογές και γίνεται η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της χώρας.

23 Μαΐου – Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ψηφίζει την καθιέρωση Διεθνούς Ημέρας Μνήμης για τη Γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

ΙΟΥΝΙΟΣ

5 Ιουνίου – Η Σλοβενία και η Παλαιστίνη συνάπτουν διπλωματικές σχέσεις, μια ημέρα αφότου η Σλοβενία γίνεται το 147ο κράτος μέλος του ΟΗΕ που αναγνωρίζει την Παλαιστίνη.

9 Ιουνίου– Διεξάγονται πρόωρες βουλευτικές εκλογές στη Βουλγαρία, οι έκτες σε τρία χρόνια. Το GERB του Μπόικο Μπορίσοφ έρχεται πρώτο. Μετά τις αποτυχημένες προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης προκηρύσσονται νέες πρόωρες εκλογές στις 27 Οκτωβρίου.

23 Ιουνίου – Το Κοινοβούλιο της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας εγκρίνει την κυβέρνηση συνασπισμού του κεντροδεξιού VMRO-DPMNE, του συνασπισμού των αλβανικών κομμάτων VLEN και του κινήματος ZNAM με πρωθυπουργό τον Χριστιάν Μίτσκοσκι.

ΙΟΥΛΙΟΣ

1 Ιουλίου – Οι διοικητές των ναυτικών δυνάμεων της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και της Τουρκίας ξεκινούν επίσημα κοινή επιχείρηση στην Κωνσταντινούπολη για την απομάκρυνση ναρκών από τη Μαύρη Θάλασσα.

1 Ιουλίου – Τίθεται σε ισχύ η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Σερβίας και της Κίνας.

12 Ιουλίου – Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ποντγκόριτσα αθωώνει όλους τους κατηγορούμενους στην υπόθεση του λεγόμενου «πραξικοπήματος», οι οποίοι κατηγορούνταν για απόπειρα βίαιης ανατροπής της κυβέρνησης του Μαυροβουνίου την ημέρα των εκλογών του 2016, την παραμονή της ένταξης του Μαυροβουνίου στο ΝΑΤΟ.

16 Ιουλίου – Η σερβική κυβέρνηση επέτρεψε την επανέναρξη των εργασιών σε ένα αμφιλεγόμενο έργο εξόρυξης λιθίου της αυστραλιανής εταιρείας Rio Tinto, γεγονός που οδήγησε σε σειρά διαμαρτυριών.

19 Ιουλίου – Η Σερβία και η ΕΕ υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης με το οποίο εγκαινιάζεται στρατηγική εταιρική σχέση για τις βιώσιμες πρώτες ύλες, τις αλυσίδες αξίας των μπαταριών και τα ηλεκτρικά οχήματα.

20 Ιουλίου – 50ή επέτειος της τουρκικής εισβολής στο νησί της Κύπρου. Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πραγματοποίησαν επισκέψεις στο νησί για να εκφράσουν την υποστήριξή τους στην Κυπριακή Δημοκρατία και τη κατεχόμενη μη αναγνωρισμένη διεθνώς «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» αντίστοιχα.

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

1 Αυγούστου – Οι ΗΠΑ και η Ρωσία πραγματοποιούν στη Άγκυρα τη μεγαλύτερη ανταλλαγή κρατουμένων από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου – 24 κρατούμενοι και δύο παιδιά.

10 Αυγούστου – Δεκάδες χιλιάδες διαδήλωσαν στο Βελιγράδι κατά του έργου εξόρυξης λιθίου της εταιρείας Rio Tinto στη δυτική Σερβία, το οποίο, σύμφωνα με τους διαδηλωτές, θα ρυπαίνει το περιβάλλον, ενώ η κυβέρνηση δήλωσε ότι θα δώσει ώθηση στην οικονομία.

14 Αυγούστου – Ο Παλαιστίνιος πρόεδρος Μαχμούντ Αμπάς επισκέφθηκε την Τουρκία, όπου είχε συνομιλίες με τον Τούρκο ηγέτη Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και εκφώνησε ομιλία στο κοινοβούλιο.

16 Αυγούστου – Ο υπουργός Άμυνας της Κροατίας Ιβάν Άνουσιτς ανακοίνωσε ότι η Κροατία θα επαναφέρει τη στράτευση την 1η Ιανουαρίου 2025, με υποχρεωτική στρατιωτική θητεία διάρκειας δύο μηνών.

29 Αυγούστου – Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν επισκέπτεται τη Σερβία. Κατά την επίσκεψή του υπεγράφησαν διάφορες συμφωνίες αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ, μεταξύ των οποίων συμφωνία για την προμήθεια 12 γαλλικών μαχητικών αεροσκαφών Rafale, συμφωνία για την προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών, όπως το λίθιο, και η ανάπτυξη ενός μη στρατιωτικού πυρηνικού προγράμματος για την κάλυψη των αυξανόμενων ενεργειακών αναγκών της Σερβίας.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ

3 Σεπτεμβρίου – Το ρουμανικό κοινοβούλιο εγκρίνει νόμο που επιτρέπει στη Ρουμανία να δωρίσει στην Ουκρανία ένα αντιπυραυλικό αμυντικό σύστημα Patriot.

13 Σεπτεμβρίου – Η πρόεδρος της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα έφτασε στη Σόφια για επίσκεψη, όπου συναντήθηκε με τον πρόεδρο Ρούμεν Ράντεφ. Αργότερα, ο Βούλγαρος πρέσβης στα Σκόπια κλήθηκε στο Υπουργείο Εξωτερικών για την απουσία της σημαίας του κράτους της Βόρειας Μακεδονίας στη φωτογραφία των δύο προέδρων.

20 Σεπτεμβρίου – Η σερβική κυβέρνηση εγκρίνει την πρόταση για την επαναφορά της στρατιωτικής θητείας στις 75 ημέρες.

25 Σεπτεμβρίου – Σε συνεδρίαση των μόνιμων αντιπροσώπων των κρατών μελών της ΕΕ αποφασίζεται ο διαχωρισμός της Αλβανίας από τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας στην πορεία προς την ένταξη στην ΕΕ.

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ

4 Οκτωβρίου – Είκοσι έξι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από πλημμύρες και κατολισθήσεις σε διάφορους οικισμούς στην κεντρική και νότια Βοσνία. Το χωριό Ντόνια Γιαμπλάνιτσα κατακλύστηκε σχεδόν πλήρως από πέτρες και συντρίμμια από λατομείο σε λόφο πάνω από το χωριό μετά από έντονες βροχοπτώσεις.

11 Οκτωβρίου – Η Ιταλία άνοιξε επίσημα τα κέντρα προσωρινής φιλοξενίας μεταναστών που βρίσκονται στην Αλβανία.

14 Οκτωβρίου – Σύνοδος κορυφής για τη 10η επέτειο της Διαδικασίας του Βερολίνου, όπου η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Κοσσυφοπέδιο, η Αλβανία και η Βόρεια Μακεδονία υπέγραψαν νέο σχέδιο για μια κοινή περιφερειακή αγορά, καθώς και νέα συμφωνία κινητικότητας για την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

15 Οκτωβρίου – Η Αλβανία ανοίγει την πρώτη ομάδα ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ σε διακυβερνητική διάσκεψη στο Λουξεμβούργο.

15 Οκτωβρίου – Ο Πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Ερσίν Τατάρ και ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες συναντώνται στη Νέα Υόρκη. Συμφώνησαν να συνεχίσουν τις ανεπίσημες επαφές σε διευρυμένη μορφή με τη συμμετοχή των εγγυητριών χωρών στην Κύπρο – της Τουρκίας, της Ελλάδας και του Ηνωμένου Βασιλείου.

20 Οκτωβρίου – Ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς συνομίλησε τηλεφωνικά με τον αρχηγό του ρωσικού κράτους Βλαντίμιρ Πούτιν για πρώτη φορά μετά από δυόμισι χρόνια με αφορμή την 80ή επέτειο της απελευθέρωσης του Βελιγραδίου από τη φασιστική κατοχή κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

20 Οκτωβρίου – Ο Τούρκος ισλαμιστής ιεροκήρυκας Φετουλάχ Γκιουλέν, τον οποίο η τουρκική κυβέρνηση κατηγορεί ότι οργάνωσε την απόπειρα πραξικοπήματος του Ιουλίου 2016, πεθαίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ηλικία 83 ετών.

27 Οκτωβρίου – Διεξάγονται νέες πρόωρες βουλευτικές εκλογές στη Βουλγαρία, οι δεύτερες το 2024 οι έβδομες σε τρία χρόνια. Το GERB του Μπόικο Μπορίσοφ έρχεται ξανά πρώτο, χωρίς να μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση.  

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

1 Νοεμβρίου – Ένα τσιμεντένιο στέγαστρο κατέρρευσε στο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ. 14 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους επί τόπου και τρεις τραυματίστηκαν σοβαρά, ένας εκ των οποίων πέθανε αργότερα. Η τραγωδία προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις με αίτημα να αποδοθούν ευθύνες στους υπεύθυνους, να παραιτηθούν ο πρωθυπουργός Μίλος Βούτσεβιτς και ο δήμαρχος του Νόβι Σαντ Μίλαν Τζούριτς και να δοθούν στη δημοσιότητα όλα τα έγγραφα που σχετίζονται με την επισκευή του σταθμού.

19 Νοεμβρίου – Η πρώην υπουργός Άμυνας της Βόρειας Μακεδονίας Ραντμίλα Σεκερίνσκα διορίζεται αναπληρωτής γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ.

24 Νοεμβρίου – Πρώτος γύρος των προεδρικών εκλογών στη Ρουμανία, τον οποίο κέρδισε ανέλπιστα ο ανεξάρτητος ακροδεξιός υποψήφιος Καλίν Γκεοργκέσκου, άγνωστος στο ευρύ κοινό. Η ηγέτιδα της κεντροδεξιάς Ένωσης για τη Σωτηρία της Ρουμανίας, Έλενα Λασκόνι, ήρθε δεύτερη.

29 Νοεμβρίου – Μια έκρηξη κοντά στο Ζούμπιν Ποτόκ στο βόρειο Κοσσυφοπέδιο προκάλεσε ζημιές στη διώρυγα Ibar-Lepenac, η οποία τροφοδοτεί με νερό το βόρειο Κοσσυφοπέδιο, την Πρίστινα και τις γύρω πόλεις, καθώς και στα συστήματα ψύξης των θερμοηλεκτρικών σταθμών που παράγουν σχεδόν όλη την ηλεκτρική ενέργεια της χώρας. Η Πρίστινα χαρακτήρισε την έκρηξη ως «τρομοκρατική επίθεση».

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

1 Δεκεμβρίου – Κοινοβουλευτικές εκλογές στη Ρουμανία. Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα κερδίζει τις περισσότερες ψήφους και η εθνικιστική Συμμαχία για την Ένωση των Ρουμάνων έρχεται δεύτερη. Δύο άλλα υπερεθνικιστικά και ακροδεξιά κόμματα κερδίζουν για πρώτη φορά έδρες στο Κοινοβούλιο. Συνολικά, επτά κόμματα εισήλθαν στο νέο νομοθετικό σώμα και περίπου το ένα τρίτο των εδρών καταλαμβάνεται από εθνικιστικούς σχηματισμούς.

6 Δεκεμβρίου – Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας ακυρώνει τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών και αποφασίζει ότι η όλη διαδικασία πρέπει να ξεκινήσει εκ νέου. Οι νέες προεδρικές εκλογές θα διεξαχθούν το νωρίτερο τον Μάρτιο του επόμενου έτους και ο πρόεδρος Κλάους Γιοχάνις ανακοίνωσε ότι θα παραμείνει στη θέση του μέχρι να εκλεγεί νέος αρχηγός κράτους, αν και η θητεία του λήγει στις 21 Δεκεμβρίου.

12 Δεκεμβρίου – Το Συμβούλιο της ΕΕ αποφασίζει την κατάργηση των ελέγχων στα χερσαία σύνορα Σένγκεν της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας από την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους.

12 Δεκεμβρίου – Σερβικό δικαστήριο καταδικάζει σε κάθειρξη 20 ετών όσους κατηγορούνται για τη μαζική δολοφονία που έγινε το 2023 στην κεντρική Σερβία, κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους 9 άτομα.

23 Δεκεμβρίου – Το ρουμανικό κοινοβούλιο ενέκρινε μια νέα φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση στην οποία συμμετέχουν το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, το Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα και η Δημοκρατική Ένωση των Ούγγρων της Ρουμανίας. Επικεφαλής του υπουργικού συμβουλίου είναι ο ηγέτης των Σοσιαλδημοκρατών Μαρσέλ Τσιολάκου.

Η Άγκυρα «εντάσσεται στους πέντε μεγαλύτερους ξένους επενδυτές» στην Αλβανία, με επενδύσεις ύψους 3,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, είχε δηλώσει φέτος το χειμώνα ο Ερντογάν υποδεχόμενος τον αλβανό πρωθυπουργό Έντι Ράμα. Περισσότερες από 600 τουρκικές επιχειρήσεις προσφέρουν απασχόληση σε περισσότερους από 15.000 Αλβανούς, είχε προσθέσει.

Η συνεργασία είναι επίσης στρατιωτική ανάμεσα σ’ αυτές τις δύο χώρες μέλη του ΝΑΤΟ: τα Τίρανα παρέλαβαν φέτος τα πρώτα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Bayraktar TB2 που αγοράσθηκαν από την Τουρκία.

Στη συνέχεια ο Ερντογάν θα βρεθεί αύριο, Παρασκευή, στη Σερβία, χώρα στην οποία η Τουρκία επέστρεψε το 2017. Εκείνη τη χρονιά, ο σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς και ο τούρκος ομόλογός του είχαν σφραγίσει τη συμφιλίωση των χωρών τους.

Πέντε αιώνες οθωμανικής κυριαρχίας στη Σερβία και η πολιτισμική και ιστορική εγγύτητα ανάμεσα στην Τουρκία και το Κόσοβο είχαν δυσχεράνει τις σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες.

«Η επίσκεψη αυτή επισκεύασε τη σχέση με τη Σερβία», αναλύει ο ερυνητής Βουκ Βουκσάνοβιτς. Έκτοτε «τα Βαλκάνια είναι ένα αληθινό success story για την τουρκική διπλωματία».

Οι σχέσεις είχαν κατά καιρούς ψυχρανθεί, όπως όταν η Άγκυρα πούλησε στο Κόσοβο μη επανδρωμένα αεροσκάφη – μια πράξη που είχε χαρακτηριστεί τότε «απαράδεκτη» από το Βελιγράδι. Όμως η προσβολή αυτή θα μπορούσε να ξεπλυθεί με μια νέα συμφωνία συνεργασίας, υπογραμμίζει ο Βουκσάνοβιτς.

«Δεν θα εκπλαγώ αν συναφθεί μια στρατιωτική συμφωνία», εξηγεί ο ερευνητής, ο οποίος βλέπει τρεις κύριους άξονες σ’ αυτή την επίσκεψη: «τη στρατιωτική συνεργασία, τη θέση των τουρκικών επιχειρήσεων και τη βούληση του Βελιγραδίου να πείσει την Άγκυρα να μειώσει την υποστήριξή της προς το Κόσοβο».

Μολονότι είναι ένας εταίρος πιο πρόσφατος από την Αλβανία, η Σερβία έχει γίνει επίσης ένα σημαντικό οικονομικό πεδίο για την Άγκυρα. Η συνολική αξία των τουρκικών επενδύσεων αυξήθηκε εκεί «από 1 σε 400 εκατομμύρια δολάρια (περίπου 365 εκατομμύρια ευρώ) στη διάρκεια των 10 τελευταίων ετών», σύμφωνα με τον πρόεδρο του Επιχειρηματικού Συμβουλίου Τουρκίας – Σερβίας, τον οποίο επικαλέσθηκε τον Ιούνιο το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της σερβικής κυβέρνησης, οι τουρκικές εξαγωγές στη Σερβία έφθασαν τα 2,131 δισεκ. δολάρια το 2022, έναντι 1,149 δισεκατομμυρίου δολαρίων το 2020 (1,95 δισεκατομμύριο ευρώ έναντι 1,05 δισεκατομμυρίου ευρώ).

Το Βελιγράδι είναι επίσης ένας μείζων ταξιδιωτικός προορισμός για τους Τούρκους, οι οποίοι ήταν το 2022 οι δεύτεροι περισσότεροι τουρίστες, ακριβώς πίσω από τους Βόσνιους και μπροστά από τους Ρώσους.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Δυτικά Βαλκάνια: Στη Συνάντηση των ΥΠΕΞ της ΕΕ, ο Γιώργος Γεραπετρίτης ανέδειξε την παραβατική συμπεριφορά των Σκοπίων από τις εκλογές και εντεύθεν. Επεσήμανε την ξεκάθαρη ερμηνεία της Συμφωνίας Πρεσπών, η οποία ισχύει έναντι όλων (erga omnes). Η επιλεκτική εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου, υπογράμμισε, είναι ανεπίτρεπτη. Κατέληξε λέγοντας ότι το μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκεται στην Ευρώπη, ωστόσο, θεμελιώδης προϋπόθεση είναι η πίστη τήρηση του ευρωπαϊκού κεκτημένου και του Διεθνούς Δικαίου.

Στο γεύμα εργασίας των Ευρωπαίων ΥΠΕΞ με τους ομολόγους τους των Δυτικών Βαλκανίων, ο Υπουργός Εξωτερικών επανέλαβε ότι η ευρωπαϊκή προοπτική είναι μονόδρομος, πλην όμως θα πρέπει να στηρίζεται στην αιρεσιμότητα και στις ίδιες επιδόσεις των κρατών στα εξής τρία επίπεδα:

α. Ευρωπαϊκό κεκτημένο

β. Τήρηση θεμελιωδών κανόνων, της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, της προστασίας των μειονοτήτων

γ. Πίστη εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου Κατόπιν ελληνικής παρέμβασης και σύντονων διπλωματικών ενεργειών, ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ J. Borrell δήλωσε εκ νέου, ρητά, κατά την παρέμβαση του, ότι η αρχή pacta sunt servanda (τα συμφωνηθέντα πρέπει να τηρούνται) είναι προαπαιτούμενο για την ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων.

Μέση Ανατολή: Ο Υπουργός Εξωτερικών εξέφρασε την αμέριστη αλληλεγγύη της Ελλάδας προς την Κύπρο λόγω των πρόσφατων απειλών εναντίον της. Ως προς την κρίση στη Γάζα, ο κ. Γεραπετρίτης ανέδειξε τρεις προτάσεις-πρωτοβουλίες της Ελλάδας:

1. Την πρόταση σύστασης ευρωαραβικής Task force Υπουργών Εξωτερικών, η οποία θα λειτουργήσει, τόνισε, πολλαπλασιαστικά και θα ασκήσει πίεση προς όλα τα μέρη και η οποία είναι αναγκαία διότι δεν υπάρχει εισέτι συναίνεση επί του σχεδίου Biden. Όλα τα κρατη-μέλη διάκεινται θετικά στην ιδέα και διερευνάται ο τρόπος υλοποίησης. Στο πλαίσιο αυτό, εντάσσεται και η επικείμενη επίσκεψη στην Αθήνα του Ιορδάνου Υπουργού Εξωτερικών την ερχόμενη Τετάρτη.

2. Ελλάδα-Δανία-Πορτογαλία πρότειναν από κοινού την παροχή τεχνικής βοήθειας στην Παλαιστινιακή Αρχή για την οικοδόμηση των θεσμών της. Συγκεκριμένα ο Υπουργός Εξωτερικών μίλησε για το ευρωπαϊκό κεκτημένο, την καλή νομοθέτηση, τους κανόνες διαφάνειας και τη λογοδοσία.

3. Ο Υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε και πρότεινε η Ευρωπαϊκή Ένωση να υποδεχθεί από τη Γάζα παιδιά τραυματισμένα ή σε κατάσταση ασιτίας.

Ουκρανία: Για την Ουκρανία ο Υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι δεν πρόκειται περί απλού πολέμου, αλλά για θέμα αρχής. Διακυβεύεται η κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα όλων των κρατών. Ως προς την προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού στην Ουκρανία, υπογράμμισε ότι θα πρέπει να υπάρχει διαφάνεια στις συναλλαγές προμήθειας οπλικών συστημάτων μέσω τρίτων κρατών.

Μήνυμα στη Βόρεια Μακεδονία

Η συμμόρφωση προς το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς συμφωνίες αποτελεί τη βάση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας και δεν νοείται επιλεκτική εφαρμογή τους» δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, από το Λουξεμβούργο όπου μετέβη για το συμβούλιο των αρμόδιων υπουργών, αναφερόμενος στη Βόρεια Μακεδονία.

«Η πολιτειακή και πολιτική ηγεσία της Βόρειας Μακεδονίας αποφάσισε, συστηματικά και επίμονα, να μην χρησιμοποιεί στον εσωτερικό δημόσιο λόγο τη συνταγματική ονομασία της χώρας. Αυτό συνιστά κατάφωρη παραβίαση της Συμφωνίας των Πρεσπών, η οποία προβλέπει την ενιαία χρήση του μοναδικού ονόματος Βόρεια Μακεδονία» πρόσθεσε.

Ολόκληρη η δήλωσή του:

Η πολιτειακή και πολιτική ηγεσία της Βόρειας Μακεδονίας αποφάσισε, συστηματικά και επίμονα, να μην χρησιμοποιεί στον εσωτερικό δημόσιο λόγο τη συνταγματική ονομασία της χώρας.

Αυτό συνιστά κατάφωρη παραβίαση της Συμφωνίας των Πρεσπών, η οποία προβλέπει την ενιαία χρήση του μοναδικού ονόματος “Βόρεια Μακεδονία”, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.

Η συμμόρφωση προς το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς συμφωνίες αποτελεί τη βάση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας και δεν νοείται επιλεκτική εφαρμογή τους.

Η Ελλάδα ήταν ανέκαθεν, από την Ατζέντα της Θεσσαλονίκης του 2003 μέχρι και σήμερα, η κινητήρια δύναμη της ευρωπαϊκής προοπτικής των Βαλκανίων.

Η πορεία, ωστόσο, προς την ευρωπαϊκή ένταξη χωρίς την πλήρη υιοθέτηση του ευρωπαϊκού κεκτημένου και την πλήρη και χωρίς όρους συμμόρφωση προς το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας των Πρεσπών, είναι αδιανόητη και μη αποδεκτή.

Ο δήμαρχος Αθηναίων, ως οικοδεσπότης της Συνόδου, αλλά και επόμενος πρόεδρος του Δικτύου για το 2023, παραλαμβάνοντας τη σκυτάλη από τον ομόλογό του της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, υποδέχθηκε στο Μουσείου 69 δημάρχους από 73 πόλεις από 10 χώρες των Βαλκανίων.

Στο δείπνο που παρατέθηκε στο Μουσείο της Ακρόπολης, ο κ. Μπακογιάννης, απευθυνόμενος στους υψηλούς προσκεκλημένους του, αφού τούς καλωσόρισε θερμά στην Αθήνα, μίλησε για τον πολύ σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει το Δίκτυο στη σταθερότητα της περιοχής, ειδικά στην παρούσα ταραγμένη και γεμάτη προκλήσεις περίοδο που διανύουμε. Έκανε ιδιαίτερη μνεία, δε, στο κοινό όραμα που μοιράζεται με τον δήμαρχο Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου. Άλλωστε οι δύο δήμαρχοι βρίσκονται στον πυρήνα της πρωτοβουλίας τούτης, για να ιδρυθεί το Δίκτυο Β40 στη ζώνη των Βαλκανίων.

Ο κ. Μπακογιάννης, με την ευκαιρία έστειλε ένα μήνυμα σε όσους βλέπουν με ζοφερά χρώματα το μέλλον των Βαλκανίων, υπογραμμίζοντας πως 73 πόλεις από 10 χώρες στέκουν η μία στο πλευρό της άλλης, ενωμένες σα γροθιά και δίνοντας το παράδειγμα και μία δυναμική απάντηση ενάντια στον κατακερματισμό, καλλιεργώντας την αλληλεγγύη. Αυτό, τόνισε Δήμαρχος Αθηναίων είναι ο καλύτερος τρόπος για να διατηρηθεί η ισορροπία και η σταθερή πορεία σε αβέβαιους καιρούς και καταπολεμά τον διαβρωτικό κυνισμό, την εσωστρέφεια και την περιχαράκωση. Όπως τόνισε ο κ. Μπακογιάννης σήμερα όλοι «είμαστε αλληλεξαρτώμενοι και αν δεν στηρίξουμε ο ένας τον άλλο, δεν θα μπορέσει να υπάρξει σταθερότητα».

Παράλληλα, ο κ. Μπακογιάννης υπογράμμισε τη σημασία της διεύρυνσης του Δικτύου για την ανάπτυξη των πόλεων και την ευημερία των πολιτών. «Είναι ύψιστη τιμή να σάς υποδεχόμαστε στην Αθήνα, έναν χρόνο μετά το ξεκίνημα της υλοποίησης του κοινού μας οράματος με τον Εκρέμ». Τόνισε δε, πως το δίκτυο μεγαλώνει διαρκώς έναν χρόνο μετά την ίδρυσή του και ανοίγει τον δρόμο για ένα βιώσιμο, κοινό μέλλον για τους λαούς της περιοχής. Σύμφωνα με τον κ. Μπακογιάννη, το Δίκτυο Β40 αποτελεί μία μοναδική ευκαιρία στους δήμους της Νοτιοανατολικής περιοχής της Ευρώπης να εμβαθύνουν περισσότερο στις σχέσεις και τη συνεργασία τους, θα οικοδομήσουν δίκτυα αλληλεγγύης και σύμπραξης, που με τη σειρά τους θα θεμελιώσουν δεσμούς φιλίας και συνεννόησης ανάμεσα στους λαούς. Οι σημαντικές πρωτοβουλίες που μπορούν από κοινού να αναπτύξουν οι δήμοι της Βαλκανικής, μπορούν να δώσουν λύσεις σε μία σειρά ζητήματα που αφορούν την οικονομία, την αειφορία και τη βιώσιμη ανάπτυξη, την καινοτομία, τον πολιτισμό, αλλά ακόμη και τις διεθνείς σχέσεις.

Ο δήμαρχος Αθηναίων υπογράμμισε τη σημασία που η Αθήνα αναλαμβάνει την προεδρία του Δικτύου Β40 από την Αθήνα, στέλνοντας μήνυμα ενότητας και υπερηφάνειας στους λαούς των Βαλκανίων, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μία κοινή πορεία. Παραλληλα, ο δήμαρχος Αθηναίων άδραξε την ευκαιρία της παρουσίας των σημαντικών προσκεκλημένων του στο Μουσείο της Ακρόπολης, να τονίσει με έμφαση το ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα. Όπως τόνισε ο κ. Μπακογιάννης, η επανανένωσή τους στην Αθήνα αποτελεί μία ενίσχυση της ίδιας της έννοιας της δημοκρατίας: «Η δημοκρατία αποτελεί κοινή επιλογή. Γεννήθηκε στην Αθήνα και έχει ως σύμβολό της τον Παρθενώνα», σημείωσε και ζητώντας από τους παρευρισκόμενους να στρέψουν το βλέμμα τους προς το Μνημείο-σύμβολο της πόλης, που σήμερα μας ατενίζει πληγωμένος και υπογραμμίζει την αποτυχία να προστατευθεί η ακεραιότητα παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Κάτι που είναι ακριβώς ένας από τους στόχους του Δικτύου, αφήνοντας κατά μέρους εγωϊστικές συμπεριφορές και μικροσυμφέροντα. Μάλιστα, όπως τόνισε η επανένωση των γλυπτών δεν αποτελεί ελληνοβρετανική υπόθεση, ούτε αφορά τις διακρατικές σχέσεις, αλλά αποτελεί ένα μείζον παγκόσμιο ζήτημα, το οποίο σχετίζεται πρωτίστως με το πώς οι λαοί αντιμετωπίζουν και προσλαμβάνουν έννοιες όπως ο Πολιτισμός της Δύσης κι η Ιστορία.

Άλλωστε, προηγήθηκε ξενάγηση μέσα στους χώρους του Μουσείου, με τους ξένους και έλληνες δημάρχους να ενημερώνονται για τα εκθέματα, αλλά και συνάμα να τους δίνεται η ευκαιρία πέρα από τον θαυμασμό για τα ασύγκριτα τούτα έργα τέχνης να στοχασθούν και τη διαχρονική σημασία τους. Γιατί τα μνημεία τούτα αποτελούν όχι μόνο μίαν άμεση μαρτυρία για την πρώτη μορφή δημοκρατίας και λειτουργίας του δήμου, ως πόλης και ως κράτος, αλλά παράλληλα καθοδηγεί τη σκέψη στις διαφορετικές μορφές που πήρε μέσα στους αιώνες η έννοια του δήμου, της άμεσης δημοκρατίας, της συμμετοχής στα κοινά και τη διαχείρισή τους.

Έννοιες που στην εποχή μας, με τις ραγδαίες αλλαγές που επιμαρτυρούνται στις πόλεις, στον αστικό, οικιστικό και πληθυσμιακό ιστό τους, αλλά και οι μεγάλες γεωπολιτικές ανακατατάξεις, καθίστανται όσο ποτέ άλλοτε επίκαιρες. Οι αλλαγές στην αστική πραγματικότητα, όπως πρέπει να τις διαχειρίζονται οι σύγχρονοι δήμοι, απαιτούν και ευρύτερες συνεργασίες, που ξεπερνούν τα στενά κρατικά όρια. Και σε τούτην την ανάγκη απαντά η σύσταση του Δικτύου Β40 των Βαλκανικών Πόλεων.

«Πρώτον αυτή τη στιγμή προωθούνται πάνω από είκοσι έργα και δράσεις στην πόλη της Θεσσαλονίκης που αλλάζουν την εικόνα και την προοπτική της. Δεύτερο η Δυτική Μακεδονία ξεφεύγει από την απομόνωση με το ξεμπλοκάρισμα του Ε65. Και τρίτο, η Αλεξανδρούπολη εξελίσσεται σε ενεργειακό κόμβο στα Βαλκάνια και τη ΝΑ Ευρώπη, αναβαθμίζοντας το γεωπολιτικό και γεωστρατηγικό αποτύπωμα όχι μόνο της περιοχής, αλλά και της πατρίδας μας», επισήμανε ο υφυπουργός και υπογράμμισε: «Η Θεσσαλονίκη μετατρέπεται σε ελκυστικό HUB νέων επενδύσεων ψηφιακών τεχνολογιών και καινοτομίας εταιρειών διεθνούς εμβέλειας. Αυτό αποδεικνύει η εμπιστοσύνη που δείχνουν, εταιρείες κολοσσοί που ειδικεύονται στις νέες τεχνολογίες όπως η Pfizer, η Deloitte, πρόσφατα η Deutsche Telekom, η Accenture και άλλες μικρότερες που αποδεικνύουν το έμπρακτο ενδιαφέρον τους. Μόνο η επένδυση της Deutsche Telekom, θα δημιουργήσει 200 νέες θέσεις εργασίας με άλλες 200 που ακολουθούν».

Σχετικά με τα χρηματοδοτικά εργαλεία που απευθύνονται στις επιχειρήσεις σημείωσε πως «ο Τομέας Μακεδονίας και Θράκης, μέσω της Διεύθυνσης Ιδιωτικών Επενδύσεων, βρίσκεται δίπλα στον κόσμο των επιχειρήσεων και της πραγματικής οικονομίας». «Η Διεύθυνση Ιδιωτικών Επενδύσεων προχωρά στην πιστοποίηση σημαντικού αριθμού επενδυτικών σχεδίων ο προϋπολογισμός των οποίων αναμένεται να φτάσει τα 47 εκατ. ευρώ ενώ το ύψος των προβλεπόμενων ενισχύσεων να ξεπεράσει τα 13 εκατ. ευρώ Και αυτό στο πλαίσιο του προηγούμενου Αναπτυξιακού Νόμου», εξήγησε.

Αναφερόμενος, εξάλλου, στις ελληνοτουρκικές σχέσεις εξέφρασε την άποψη πως «ο Ερντογάν είναι σήμερα αντιμέτωπος με το πολιτικό του τέλος και αυτό τον τρομάζει, τον κάνει να λειτουργεί σαν πληγωμένο θηρίο σε κλουβί», εκτιμώντας πως «δεν αποκλείονται επομένως ούτε σπασμωδικές κινήσεις αυταρχισμού στο εσωτερικό ούτε νέες θρασύτερες προκλήσεις είτε σε βάρος της Ελλάδας είτε -κι είναι ακόμη πιθανότερο- σε βάρος της Κύπρου», ωστόσο, επισήμανε, «δεν μπορεί να αγνοήσει ούτε τις αμυντικές δυνατότητες, ούτε τις συμμαχίες, ούτε την αποφασιστικότητα της Ελλάδας».

Ο κ. Τσίπρας είχε συναντήσεις με την πρόεδρο του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος Σλοβενίας Tanja Fajon, καθώς και τον επικεφαλής του αριστερού κόμματος Luka Mesec, ενώ το απόγευμα συμμετείχε στο γεύμα εργασίας των ευρωσοσιαλιστών με βαλκανικά σοσιαλιστικά κόμματα.

Σύμφωνα με πληροφορίες από την Κουμουνδούρου, «ο κ. Τσίπρας υπογράμμισε ότι η δυναμική που δημιούργησε η Συμφωνία των Πρεσπών για ειρήνη και σταθερότητα στα Δυτικά Βαλκάνια θα χαθεί οριστικά και θα δημιουργηθεί ένα πολιτικό κενό για τρίτες δυνάμεις, εάν η ΕΕ δεν αναλάβει άμεσα τις ευθύνες της, προκειμένου να προχωρήσει η ενταξιακή προοπτική των χωρών της περιοχής». Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη να τερματιστεί η επιθετικότητα της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και να ασκηθούν διεθνείς και ευρωπαϊκές πιέσεις στη γείτονα για δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού, βάσει των αποφάσεων του ΟΗΕ και προσφυγή με την Ελλάδα στη Χάγη για υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο κ. Τσίπρας τόνισε την σημασία που έχει η ενίσχυση των προοδευτικών δυνάμεων στην Ευρώπη, ώστε «η πανδημία να μην αποτελέσει ανάπαυλα για επιστροφή στις καταστροφικές νεοφιλελεύθερες πολιτικές λιτότητας του παρελθόντος και να στηριχθούν τα δικαιώματα απέναντι στην ακροδεξιά, η οποία ενισχύεται και εντός των συντηρητικών κομμάτων».

Τέλος, υπογράμμισε την ανάγκη, το Σύμφωνο Σταθερότητας να αντικατασταθεί με Σύμφωνο Βιώσιμης Ανάπτυξης και Οικονομικής Σύγκλισης και να υπάρξουν ευρωπαϊκές πολιτικές στήριξης σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά απέναντι στην κρίση ενέργειας.

Κάλεσε δε, τις δυο πλευρές, Σέρβους και Αλβανούς σε διάλογο ώστε να εκτονωθεί η κρίση. Σε δηλώσεις της στα Τίρανα, όπου συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Εντι Ράμα και τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Ιλιρ Μέτα, επανέλαβε ότι το μέλλον της Αλβανίας είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση τονίζοντας πως η χώρα αυτή έχει σημειώσει πρόοδο στην πορεία της προς έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

Εξέφρασε δε την βεβαιότητα ότι η πρώτη διακυβερνητική σύνοδος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Αλβανία και την Βόρεια Μακεδονία για την επισημοποίηση της ημερομηνίας έναρξης των διαπραγματεύσεων αυτών θα πραγματοποιηθεί πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους. Το βράδυ η πρόεδρος της Κομισιον αναχώρησε για τα Σκόπια.

Σύμφωνα με όσα είπε στην voria τουριστικοί παράγοντες πληθαίνουν οι Βαλκάνιοι που στρέφονται συστηματικά στις πτήσεις τσάρτερ προς παραθεριστικούς προορισμούς της νησιωτικής και νότιας Ελλάδας.

«Είχαμε αρκετές ακυρώσεις από τουρίστες που μαθαίνοντας για την ταλαιπωρία και τις ουρές σε Ευζώνους, Προμαχώνα και Νυμφαία αποφασίσουν να αλλάξουν προορισμό, ενώ όσοι φτάνουν τελικά στα ξενοδοχεία μας είναι εξοργισμένοι, ξεσπούν στο προσωπικό των ξενοδοχείων και χρειάζονται δύο μέρες μόνο για να συνέλθουν!»

Γλυκά Νερά: 10 ερωτήματα για το παρασκήνιο του ρόλου της ΕΛ.ΑΣ στην γυναικοκτονία

Την εικόνα αυτή μετέφεραν μιλώντας στο Radio North 98 τόσο ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων κ. Γρηγόρης Τάσιος όσο και ο Πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης κ. Ανδρέας Μανδρίνος.

«Μακάρι να γίνει κάτι δραστικό, διότι δεν είμαστε ούτε καν στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου κι αν αυτή είναι σήμερα η εικόνα στις χερσαίες πύλες εισόδου της χώρας, ένας Θεός ξέρει τι θα γίνει τον Ιούλιο και τον Αύγουστο που οι επισκέπτες θα είναι πολλαπλάσιοι σε αριθμούς», υπογράμμισε ο κ. Μανδρίνος.

Αμφότεροι, στην παρατήρηση ότι συμπτωματικά καταλήγει η όλη κατάσταση να διαμορφώνει συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού σε βάρος των προορισμών της Βόρειας Ελλάδας και υπέρ άλλων περιοχών, δεν δίστασαν να εξαπολύσουν αιχμές.

«Και πέρσι υπήρξε το φαινόμενο, αλλά φέτος παράγινε και δεν εννοώ ότι είναι κακό να “πετούν” Βαλκάνιοι προς το νότο, κάθε άλλο, αλλά αυτό δεν μπορεί την ίδια ώρα ο οδικός τουρισμός μας να υφίσταται τέτοια δυσφήμιση» είπε ο κ. Μανδρίνος. «Εσείς το λέτε, ότι δεν μπορεί να είναι σκέτη αστοχία αυτό που συμβαίνει. Όμως αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση θα το πούμε κι εμείς. Δεν μας νοιάζει πόσα υπουργεία… δεν μπορούν να συνεννοηθούν τόσο καιρό. Δεν είναι δυνατόν, να πρέπει να ασχολείται προσωπικά ο πρωθυπουργός, να αφήνει τα ελληνοτουρκικά, την Αίγυπτο και να ασχολείται προσωπικά με θέματα που θα έπρεπε να έχουν λυθεί εδώ και μήνες!»

«Τα μέτρα ελέγχουν για covid, είναι αλήθεια πως είναι πολύ πιο αυστηρά και διεξοδικά για… ορδές επισκεπτών στα σύνορα, ενώ είναι πολύ χαλαρά για όσους ταξιδεύουν αεροπορικώς προς προορισμούς του νότου», πρόσθεσε ο κ. Τάσιος. «Μόλις προ ημερών έθεσα το θέμα της ταλαιπωρίας στα βόρεια σύνορα και στον πρωθυπουργό. Ελπίζουμε δραστική βελτίωση.»