Νίκος Γιαννόπουλος

Τι εννοούμε; Τα στοιχεία, ενώ δείχνουν μία επιδείνωση στη συνολική ψυχική υγεία των εφήβων στη χώρα, αυτό δεν σημαίνει αυτόματα αύξηση των αυτοκτονικών συμπεριφορών και των σχετικών περιστατικών. Χρειάζεται μία προσοχή στην προσέγγιση.

• Τα στοιχεία, επτά χρόνια πριν (στοιχεία της UNICEF) έδειχναν ότι οι αυτοκτονίες ανθρώπων μεταξύ 15-19 ετών στη χώρα ήταν 1,2 ανά 100.000 πληθυσμού. Δεν είναι προφανώς να αδιαφορεί κανείς.

Επίσης, θα πρέπει να ξεκαθαριστεί το εξής (κάτι το οποίο θα βεβαιώσει ο κάθε παιδοψυχίατρος με τον οποίο θα συνομιλήσετε). Το φαινόμενο των αυτοτραυματισμών, που όντως φαίνεται να βρίσκεται σε έξαρση, συνήθως δεν οδηγεί σε προσπάθεια αυτοκτονίας, δεν έχουν σχέση το ένα φαινόμενο με το άλλο.

Από την άλλη πλευρά, τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα μετά τη δοκιμασία της πανδημίας φαίνεται ότι οι έφηβοι έχουν επιβαρυνθεί ψυχικά.

Στα περιστατικά αυτοκτονιών ευθύνων τα οποία έχουν καταγραφεί ερευνώνται ενδελεχώς.

Τα ευρήματα των ερευνών δείχνουν ότι αφορούν κυρίως αγόρια και ότι συχνά συνυπάρχουν ενδείξεις σχολικού στρες, οικογενειακής πίεσης ή ψυχικών διαταραχών.

Δεν είναι όλες οι αιτίες της ίδιας σημασίας ενώ και τα περιστατικά, ως τέτοια, έχουν αρκετές διαβαθμίσεις.

Υπάρχουν πάντως κάποιοι παράγοντες κινδύνου.

Μία από αυτές είναι η κατάθλιψη η οποία μπορεί να συνδυαστεί με κοινωνική απομόνωση και μοναξιά. Ο εκφοβισμός στο σχολείο ή αλλού είναι επίσης ένας παράγοντας σημαντικός όπως και οι οικογενειακές συγκρούσεις.

Το πεδίο της χρήσης ουσιών ή αλκοόλ απαιτεί φυσικά ιδιαίτερα προσοχή στην προσέγγισή του όταν πράγματι αποδεικνύεται ότι υφίσταται τέτοιου είδους πρόβλημα.

• Συχνά, κάτω από τις προϋποθέσεις που αναφέρθηκαν, ο έφηβος ή η έφηβη διαμορφώνουν την πεποίθηση ότι για το πρόβλημά τους δεν υπάρχει διέξοδος. Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο να συνυπάρχει χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Γι’ αυτό συνίσταται η άμεση πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας (τομέας για τον οποίο πρέπει, ακόμη, να ξεπεραστούν σοβαρά ταμπού στην Ελλάδα).

Ο ΠΟΥ και η UNICEF έχουν καταλήξει σε συγκεκριμένα συμπεράσματα ένα εκ των οποίων είναι η εκπαίδευση γονέων και δασκάλων σε θέματα ψυχικής υγείας εφήβων. Κανείς δεν γεννιέται με τη γνώση κάνοντας απλώς ένα ή περισσότερα παιδιά. Και οι προκλήσεις των καιρών είναι τόσο πολλές που οι γονείς αισθάνονται ότι κολυμπούν σε ωκεανό χωρίς καν σωσίβιο.

Η γνώση, σε συνδυασμό με την εύκολη (και δωρεάν, άλλο μεγάλο θέμα αυτό) πρόσβαση σε εξειδικευμένους επιστήμονες είναι ένα από τα κλειδιά της αντιμετώπισης τέτοιων καταστάσεων.

Υπάρχει κάτι ακόμη που η διεθνής βιβλιογραφία θίγει. Όταν προκύπτει εφηβική αυτοκτονία, τα ΜΜΕ καλούνται να παίξουν κρίσιμο ρόλο και να παρουσιάσουν το θέμα με όσο το δυνατόν πιο υπεύθυνο τρόπο. Ως προς το τελευταίο, στην Ελλάδα πρέπει να διανυθούν χιλιόμετρα επί χιλιομέτρων και όλοι καταλαβαίνουμε το γιατί. 

Η ψυχική υγεία, που για χρόνια έμενε στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο, καθώς τα στοιχεία δείχνουν την ανάγκη για ουσιαστικές πολιτικές στήριξης και παρέμβασης. Και με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης Αυτοκτονιών, η Eurostat δημοσίευσε πρόσφατα στοιχεία που αποτυπώνουν το μέγεθος του φαινομένου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τι δείχνουν τα στοιχεία της Eurostat

Παρά τη γενική μείωση που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, η αυτοκτονία εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου για τους νέους στην ΕΕ.

Πιο συγκεκριμένα, το 2022, 5.017 άτομα ηλικίας 15 έως 29 ετών πέθαναν λόγω εκούσιου αυτοτραυματισμού. Πρόκειται για μείωση της τάξης του 20% σε σχέση με το 2011, ωστόσο η αυτοκτονία παραμένει η δεύτερη αιτία θανάτου στη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα, αμέσως μετά τα ατυχήματα.

Μάλιστα, περισσότεροι από 1 στους 6 θανάτους νέων καταγράφηκαν ως αυτοκτονία, την ίδια στιγμή που στον γενικό πληθυσμό το ποσοστό δεν ξεπερνά τον 1 στους 100.

Ταυτόχρονα, τα δεδομένα δείχνουν ότι οι νεαροί ενήλικες στις ηλικίες 25-29 ετών αντιμετωπίζουν τον υψηλότερο κίνδυνο, με 8,3 θανάτους ανά 100.000 άτομα. Ακολουθούν οι 20-24 ετών με 7,7 θανάτους και οι 15-19 ετών με 4,4. Παρά την ανησυχητική εικόνα, η πορεία από το 2011 είναι πτωτική: στην ομάδα 25-29 ετών σημειώθηκε μείωση κατά 1,2 ποσοστιαίες μονάδες, στους 20-24 κατά 1,1 και στους εφήβους 15-19 κατά 0,4.

Photo: Eurostat

Στο σύνολο του πληθυσμού (όλων των ηλικιών), η αυτοκτονία ευθύνεται για 49.042 θανάτους για το 2022. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί σε τυποποιημένο ποσοστό 10,6 θανάτων ανά 100.000 κατοίκους. Σε σχέση με το 2021, αυξήθηκαν κατά 1.696, αλλά σε σύγκριση με το 2011 παρατηρείται μείωση 10%. Τότε, το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν σε 12,4 θανάτους ανά 100.000 άτομα.

Οι διαφορές ανάμεσα στα κράτη-μέλη είναι ιδιαίτερα έντονες. Η Σλοβενία κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό θανάτων από αυτοκτονία (18,3 ανά 100.000), ακολουθούμενη από τη Λιθουανία (18,2), την Ουγγαρία (16,7) και το Βέλγιο (15,4).

Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στην Κύπρο (4,1), στην Ελλάδα (4,6) και στη Μάλτα (5,2).

Η εικόνα αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για ενίσχυση των πολιτικών πρόληψης, ιδιαίτερα για τις νεότερες ηλικίες. Η ψυχική υγεία παραμένει κρίσιμος παράγοντας δημόσιας υγείας και απαιτεί έγκαιρες παρεμβάσεις, ενημέρωση και στήριξη σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.

Photo: Eurostat

Τα στοιχεία με μια ματιά

• Νέοι 15-29 ετών: 5.017 θάνατοι το 2022 (μείωση 20% σε σχέση με το 2011).
• Κατά ηλικιακή ομάδα: 25-29 ετών (8,3 θάνατοι/100.000), 20-24 ετών (7,7/100.000), 15-19 ετών (4,4/100.000)
• 49.042 θάνατοι σημειώθηκαν συνολικά το 2022 (10,6/100.000).
• Χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά: Σλοβενία (18,3), Λιθουανία (18,2), Ουγγαρία (16,7), Βέλγιο (15,4).
• Χώρες με τα χαμηλότερα ποσοστά: Κύπρος (4,1), Ελλάδα (4,6), Μάλτα (5,2).

   Το Κέντρο για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ, με πολυετή παρουσία στον χώρο της ψυχικής υγείας, καλεί τους θεσμικούς φορείς, τους επαγγελματίες και ολόκληρη την κοινωνία να ενωθούν σε αυτή τη σημαντική πρωτοβουλία, σύνθημα, «Κοινή Ευθύνη, Ουσιαστική Δράση-Ας ανοίξουμε έναν υπεύθυνο διάλογο».

   Στο πλαίσιο αυτό η ΚΛΙΜΑΚΑ υλοποιεί δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού υπενθυμίζοντας ότι η αυτοκτονία μπορεί να προληφθεί. «Η αυτοκτονία δεν είναι ένα μοιραίο γεγονός. Το 95% των αυτοκτονιών θα μπορούσε να έχει προληφθεί», αναφέρει η ΚΛΙΜΑΚΑ.

   Οι δράσεις ξεκίνησαν 3 Σεπτεμβρίου από τις πλατείες Συντάγματος και Κεραμεικού και θα κορυφωθούν με την κεντρική εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στο Λαϊκό Νοσοκομείο (11:00-13:00).

    Στην εκδήλωση θα ανακοινωθεί και η έναρξη πιλοτικής εφαρμογής του πρώτου προγράμματος πρόληψης αυτοκτονιών εντός δημόσιας μονάδας υγείας στην Ελλάδα, την οποία θα χαιρετήσει με μήνυμα η Διεθνής Ένωση για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας.

   Αυτοκτονία: Ένα διαρκές ζήτημα δημόσιας υγείας

   Η αυτοκτονία αποτελεί την μοναδική θανατηφόρο ψυχιατρική κατάσταση, με περίπου 500 θανάτους ετησίως στην Ελλάδα, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, αφήνοντας πίσω πάνω από 5.000 πενθούντες κάθε χρόνο. Παρ’ όλα αυτά, οι αυτοκτονίες, διαχρονικά, είναι πολύ περισσότερες λόγω της υποκαταγραφής, ενώ οι μη θανατηφόρες απόπειρες εκτιμάται ότι είναι έως και 20 φορές περισσότερες από τις καταγεγραμμένες αυτοκτονίες, αναφέρει η ΚΛΙΜΑΚΑ.

    Τι δείχνουν τα στοιχεία για τις αυτοκτονίες στην Ελλάδα:

   * Η 24ωρη γραμμή παρέμβασης για την αυτοκτονία 1018 δέχθηκε 20.750 κλήσεις το 2023

   * Το 2021 αυτοκτόνησαν 467 άνθρωποι (στοιχεία ΕΛΣΤΑΤ)

   * Περισσότερο από το 25% των αυτοκτονιών δεν καταγράφονται

   * Οι μη θανατηφόρες απόπειρες είναι έως και 20 φορές περισσότερες από τις καταγεγραμμένες

   * Τα έτη 2022-2023 και 2024 τουλάχιστον 1.500 άτομα έχουν αυτοκτονήσει σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ

   * 100 άτομα έχουν αυτοκτονήσει σε Μονάδες Υγείας την τελευταία δεκαετία (2013-2023)

   * 56 από αυτές τις αυτοκτονίες είναι καταγεγραμμένες μόνο την τελευταία πενταετία (2019-2023)

   * 72 αυτοκτονίες έχουν γίνει σε φυλακές ή κρατητήρια από το 2014 έως σήμερα

   * 78 στελέχη των σωμάτων ασφαλείας και 52 των ενόπλων δυνάμεων ή στρατεύσιμοι έχουν αυτοκτονήσει από το 2014 έως σήμερα

   * Την ίδια περίοδο έγιναν 57 αυτοκτονίες έχουν γίνει σε Μέσα Μαζικής Μεταφοράς και 163 σε σημεία γνωστά ως hotspots αυτοκτονίας

   Καινοτόμες προσεγγίσεις στην πρόληψη της αυτοκτονίας

 Το Κέντρο για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της προσπάθειας να ενσωματώσει καινοτόμες μεθόδους πρόληψης, παρέχοντας εξατομικευμένες παρεμβάσεις που βασίζονται στις πιο σύγχρονες εξελίξεις των νευροεπιστημών και της επιγενετικής. Αυτές οι παρεμβάσεις δίνουν έμφαση στην αναγνώριση των αναγκών του κάθε ατόμου, την πρόληψη μέσα από προσυμπτωματικούς ελέγχους, και την έγκαιρη παρέμβαση σε κρίσιμες καταστάσεις.

Το Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, στο πλαίσιο του οποίου λειτουργούν η 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία – 1018 καθώς και το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών, αποτελεί τη μοναδική Μονάδα Ψυχική Υγείας στη χώρα η οποία, εδώ και περισσότερα από 16 χρόνια αναπτύσσει εξειδικευμένες υπηρεσίες, ερευνητικό και εκπαιδευτικό έργο στα πεδία της αυτοκτονίας και των αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών. Η Μονάδα λειτουργεί με την εποπτεία και χρηματοδότηση του υπουργείου Υγείας και αποτελεί τον εθνικό εκπρόσωπο φορέα στη Διεθνή Ένωση για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας (IASP).

Σε ένα επιχειρηματικό κέντρο που βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη ανέβηκε στους επάνω ορόφους του, χρησιμοποιώντας τις σκάλες κινδύνου. Η γυναίκα πήδηξε από την οροφή στο έδαφος, σύμφωνα με σχετική δημοσίευση του Haberler. Οι πολίτες κατήγγειλαν το περιστατικό στην Αστυνομία και στις ιατρικές ομάδες, οι οποίες διαπίστωσαν άμεσα τον θάνατο της γυναίκας.

İstanbul'da bir iş merkezinin çatısına çıkan 54 yaşındaki Eleni Buluda, aşağı atlayarak intihar etti.

Talihsiz kadın olay yerinde hayatını kaybetti.
HASSAS İÇERİK! pic.twitter.com/zAIgSfdxz0

— Dış Ses (@haberdisses) January 16, 2024

Ακόμα ένα περιστατικό με Ελληνίδα στην Κωνσταντινούπολη
Επισημαίνεται ότι, πριν από δύο ημέρες, ένας 52χρονος Νορβηγός και μία 31χρονη Ελληνίδα εντοπίστηκαν στο κρεβάτι του διαμερίσματος από τον ιδιοκτήτη του, ο οποίος τους αναζητούσε και δεν τους έβρισκε.

Στη συνέxεια, σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα του NTV, ο ιδιοκτήτης του σπιτιού άνοιξε την πόρτα με το αντικλείδι, μπήκε στο διαμέρισμα και βρήκε το ζευγάρι ακίνητο στην κρεβατοκάμαρα. Η Αστυνομία και οι ιατρικές ομάδες έσπευσαν στο σημείο και διαπίστωσαν ότι ο 52χρονος άνδρας είχε πεθάνει, ενώ η 31χρονη διακομίστηκε σε νοσοκομείο της Κωνσταντινούπολης.

Ελληνίδα αυτοκτόνησε από γέφυρα της Κωνσταντινούπολης
Το τρίτο περιστατικό με Ελληνίδα ήρθε στο φως της δημοσιότητας στις 9 Ιανουαρίου, όταν μια νεαρή γυναίκα θέλησε αρχικά να αυτοκτονήσει από τη γέφυρα με το αυτοκίνητό της. Η νεαρή γυναίκα, η οποία προσέκρουσε με το όχημά της στις μπάρες και το όνομά της όπως έγινε γνωστό είναι Μιχαέλα Μηταράκη.

Στη συνέχεια, σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα του Medyatava, η γυναίκα αυτή βγήκε από το όχημά της και έπεσε από τη γέφυρα. Μάλιστα, η Μιχαέλα Μηταράκη, η οποία εργάστηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα ως διευθύντρια περιοδικών στην Κωνσταντινούπολη. Η αυτοκτονία της φαίνεται να ήταν προσχεδιασμένη λόγω ερωτικής απογοήτευσης μιας και, νωρίτερα, είχε επισκεφτεί φιλικό της πρόσωπο, στο οποίο άφησε τα σκυλιά της για να τα προσέχει.

Πιο συγκεκριμένα, ο συνολικός αριθμός των αυτοκτονιών που καταγράφηκε το 2022 αγγίζει τις 600, που αντιστοιχεί σε τουλάχιστον δύο αυτοκτονίες καθημερινά.

Όπως αναφέρεται στην έκθεση που συνέταξαν οι Κυριάκος Κατσαδώρος, ψυχίατρος, επιστημονικός διευθυντής της ΚΛΙΜΑΚΑ, Δήμητρα Ζαφειροπούλου, ψυχολόγος στο Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ και Βασιλική Πλουμή, στατιστικολόγος στο Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ, ο συνολικός αριθμός των αυτοκτονιών που καταγράφονται αποτελεί την κορυφή του παγόβουνου και σε καμιά περίπτωση δεν αντικατοπτρίζει την συνολική διάσταση του προβλήματος, καθώς για διάφορους λόγους η υποκαταγραφή των αυτοκτονιών είναι δεδομένη σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Αναλυτικότερα, τα στοιχεία διαμορφώθηκαν ως εξής:

* Η συντριπτική πλειονότητα των αυτοχείρων ήταν άντρες (78%) και ακολούθησαν οι γυναίκες σε ποσοστό 22%.

* Αναφορικά με την ηλικιακή ομάδα, τα άτομα άνω των 60 ήταν εκείνα που σημείωσαν τις περισσότερες αυτοκτονίες σε σύγκριση με τις υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες του πληθυσμού. Σε επίπεδο φύλου, οι περισσότεροι θάνατοι για τους άντρες συγκεντρώθηκαν στις ηλικίες 60-64, ενώ εν αντιθέσει, στις γυναίκες οι θάνατοι συγκεντρώθηκαν στις νεαρές ηλικίες των 35-39 ετών.

* Αυξητικές τάσεις παρουσιάζει ο αριθμός των αυτοκτονιών στις νεαρές ηλικίες εν γένει (ηλικίες άνω των 20) σε σύγκριση με τα στοιχεία του 2021.

* Σε επίπεδο διοικητικών περιφερειών, ο υψηλότερος αριθμός αυτοκτονιών για το 2022 καταγράφηκε στην Κρήτη (το 17% του συνολικού αριθμού των θανάτων) και ακολούθησε η Κεντρική Μακεδονία. Η Κρήτη, σύμφωνα με τους ειδικούς, αποτελεί μία περιφέρεια με διαχρονικά υψηλούς δείκτες αυτοκτονίας πάνω από μία δεκαετία. Το ζήτημα της υψηλής αυτοκτονικότητας στην Κρήτη είναι κρίσιμης σημασίας και αποτελεί από ετών ένα πεδίο ερευνητικού ενδιαφέροντος του Παρατηρηρίου Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ.

* Η πιο συχνή μέθοδος αυτοκτονίας σε επίπεδο πληθυσμού αποτέλεσε ο απαγχονισμός και ακολούθησαν η πτώση και ο αυτοπυροβολισμός.

* Το μεγαλύτερο μέρος των αυτοχείρων άνηκε στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό της χώρας και βρισκόταν εντός γάμου.

* Το 55% των θανάτων έλαβε χώρα εντός της οικίας του θανόντα.

Η πλειονότητα των αυτοκτονιών σημειώθηκε κατά τους καλοκαιρινούς μήνες (Ιούνιος – Ιούλιος – Αύγουστος), ενώ οι ημέρες στις οποίες καταγράφηκε ο υψηλότερος αριθμός αυτοκτονιών ήταν η Δευτέρα και η Τρίτη. Οι περισσότεροι θάνατοι έλαβαν χώρα τα ξημερώματα.

Ακόμη, εντός του 2022 καταγράφηκαν 18 αυτοκτονίες σε σημεία υψηλής επικινδυνότητας της χώρας (suicide hotspots), 11 σε καταστήματα κράτησης, 7 εντός σταθμών Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, 8 εντός μονάδων υγείας και 3 εντός στρατοπέδων της χώρας. Επιπρόσθετα, καταγράφηκαν τουλάχιστον 11 αυτοκτονίες εργαζομένων σε επαγγέλματα υψηλού κινδύνου για αυτοκτονία, όπως τα σώματα ασφαλείας και 3 αυτοκτονίες στρατιωτικών. Επιπλέον, έλαβαν χώρα 4 επεκτεινόμενες αυτοκτονίες (ανθρωποκτονίες οι οποίες ακολουθήθηκαν από την αυτοκτονία του θύτη).

Εντός των πηγών βάσει του Παρατηρητηρίου εντάσσονται και οι ψυχολογικές αυτοψίες σε επιζώντες αυτοκτονίας που απευθύνονται αναζητώντας βοήθεια στο Κέντρο για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ.

Εντός του τελευταίου χρόνου πραγματοποιήθηκαν ένας μεγάλος αριθμός ψυχολογικών αυτοψιών στις οποίες διαπιστώθηκε ότι τα άτομα που έβαλαν τέλος στην ζωή τους είχαν εκδηλώσει άμεσα ή έμμεσα την πρόθεσή τους να αυτοκτονήσουν, ενώ διαπιστώθηκε η ύπαρξη προηγούμενων αποπειρών αυτοκτονίας ή «πρόβας» για κάποια απόπειρα στο παρελθόν, καθώς και η ύπαρξη οικογενειακού ιστορικού αυτοκτονίας ή/και ψυχικής ασθένειας, σημεία τα οποία δεν έτυχαν της ανάλογης προσοχής είτε από τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας είτε από το ευρύτερο περιβάλλον του αυτόχειρα.

Όπως αναφέρεται στην έκθεση, η Ελλάδα παραμένει μία από τις λίγες χώρες «που δεν έχει λάβει καμία θεσμική πρωτοβουλία για την προστασία των αυτοκαταστροφικών ατόμων» το οποίο αποτελεί πάγιο αίτημα του φορέα. Τονίζεται ότι το 95% των θανάτων θα μπορούσαν να έχουν προληφθεί εάν είχαν εφαρμοστεί έγκαιρες και ουσιαστικές παρεμβάσεις.

Το Κέντρο για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ έχει προτείνει από ετών σαφείς και κρίσιμες προτάσεις τόσο σε επίπεδο καταγραφής και αποτύπωσης του ζητήματος της αυτοκτονίας όσο και σε επίπεδο προληπτικών παρεμβάσεων, οι οποίες ανανεώνονται συνεχώς με βάση τα δεδομένα που λαμβάνονται από το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών.

Πηγή: ΑΠΕ

Όπως αναφέρει το Patrisnews, δύο άντρες, ηλικίας 86 και 68 ετών περίπου, έδωσαν τέλος στην ζωή τους, το βράδυ των Χριστουγέννων και το πρωί της επόμενης ημέρας.

Το πρώτο περιστατικό σημειώθηκε στο Νιοχώρι Ζαχάρως, όπου ένας 86χρονος έβαλε τέλος στην ζωή του, χρησιμοποιώντας το κυνηγετικό του όπλο, το βράδυ των Χριστουγέννων.

Ο 86χρονος εντοπίστηκε νεκρός στο σπίτι του από συγγενικό του πρόσωπο στις 8 το πρωί.

Την ίδια ώρα, το πρωί της 26ης Δεκεμβρίου, ένας 68χρονος υπήκοος Ρουμανίας, αυτοκτόνησε δια του απαγχονισμού, στον Άγιο Ηλία. Ο 68χρονος εντοπίστηκε από οικεία του πρόσωπα.

Η πλειοψηφία, σύμφωνα με τα στοιχεία – είναι άνδρες σε ποσοστό 82%, ενώ ακολουθούν οι γυναίκες σε ποσοστό 18%. Πρώτες έρχονται οι ηλικίες 40- 59 και ακολουθούν οι 30-34 και 65-69.

Για τον Νοέμβριο, η πιο συχνή μέθοδος αυτοκτονίας είναι η πτώση με ποσοστό 23% και ακολουθούν ο απαγχονισμός και ο αυτοπυροβολισμός. Σε επίπεδο περιφερειών, το μεγαλύτερο μέρος των αυτοκτονιών έλαβε χώρα στην Κρήτη και την Πελοπόννησο, ενώ οι περισσότερες αυτοχειρίες συνέβησαν εντός της οικείας τα ξημερώματα.

Τέλος, σύμφωνα με στοιχεία του Παρατηρητηρίου που έχουν καταγραφεί, από την αρχή του έτους, τουλάχιστον 18 θάνατοι έχουν σημειωθεί σε σημεία υψηλής επικινδυνότητας. Πιο συγκεκριμένα, 10 σε καταστήματα κράτησης, 8 εντός μονάδων Υγείας και 2 εντός στρατοπέδων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο καταγεγραμμένος αριθμός των αποπειρών αυτοκτονίας δεν αντιπροσωπεύει τις συνολικές διαστάσεις του ζητήματος καθώς υπολογίζεται ότι για κάθε αυτοκτονία σημειώνονται τουλάχιστον 15 με 25 μη θανατηφόρες απόπειρες.

Όπως επισημαίνεται το 95% των αυτοκτονιών θα μπορούσαν να έχουν προληφθεί. Η αυτοκτονία μπορεί να προληφθεί όταν εφαρμόζονται οι κατάλληλες στρατηγικές τόσο σε επίπεδο κοινότητας και δομών, όσο και σε επίπεδο χάραξης πολιτικών παρεμβάσεων.

Με βάση τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών έχουν γίνει 5 αυτοκτονίες από το 2015, στο Γενικό Νοσοκομείο Βόλου 5 αυτοκτονίες από το 2013 και 2 αυτοκτονίες στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας από το 2018.

Από αυτό το ποσοστό των αυτοκτονιών, το 1/3 θα μπορούσε να αποδοθεί άμεσα στην ανεργία, το 1/3 στις άλλες συνέπειες της οικονομικής ύφεσης και το υπόλοιπο 1/3 σε άγνωστους λόγους. Η επίδραση της ανεργίας περιορίζεται στους άντρες ηλικίας 20-24 ετών καθώς και στους άντρες ηλικίας 45-49 και 55-59 ετών ενώ οι γυναίκες φαίνεται ότι επηρεάζονται περισσότερο από τον πληθωρισμό. Ωστόσο παρά την αύξηση των αυτοκτονιών κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των πέντε χωρών με τον χαμηλότερο δείκτη αυτοκτονιών σε όλο τον κόσμο.

Τα στοιχεία αυτά παρουσίασε ο καθηγητής Ψυχιατρικής Κωνσταντίνος Φουντουλάκης, στο 9ο Επιστημονικό Συνέδριο Τμήματος Ιατρικής του ΑΠΘ, μιλώντας για τις αυτοκτονίες και τις απόπειρες αυτοκτονίας στην Ελλάδα πριν και κατά τη διάρκεια της περιόδου λιτότητας ανά φύλο και ηλικιακή ομάδα και τη σχέση τους με την ανεργία και τις οικονομικές μεταβλητές.

Ο κ Φουντουλάκης ανέφερε χαρακτηριστικά ότι αν αθροιστούν οι θάνατοι στην Ελλάδα από όλες τις βίαιες αιτίες (όπως αυτοκτονίες, τροχαία, πτώσεις, πυρκαγιές κλπ) ο αριθμός τους θα είναι μικρότερος από τον αριθμό των θανάτων από αυτοκτονίες στην Αυστρία.

Συγκρίνοντας τα οικονομικά δεδομένα και τα δεδομένα αυτοκτονιών στην Ελλάδα κατά την περίοδο 2000-2015, ο κ Φουντουλάκης ανέφερε ότι ενώ το 2000 ο αριθμός των αυτοκτονιών ήταν 382 ,το 2015 ο αριθμός τους έφτασε στις 529, ενώ στην διάρκεια αυτής της δεκαπενταετίας ο αριθμός των αυτοκτονιών κορυφώθηκε το 2014 φτάνοντας τις 565. Παράλληλα σημείωσε ότι στο υψηλότερο σημείο της οικονομικής ανάπτυξης στη χώρα κατά τα έτη 2005 και 2006 υπήρξε επίσης κορύφωση των αυτοκτονιών (400 το 2005 και 402 το 2006).

Ο κ Φουντουλάκης ανέφερε ότι υπάρχει μια “συγκέντρωση αυτοκτονιών” κατά τους μήνες Μάρτιο και Ιούνιο καθώς και τον χειμώνα. Πρόσθεσε ακόμη ότι δεν μπορούν να προβλεφθούν οι αυτοκτονίες καθώς σε κάθε 1.600 άτομα που κάνουν τη σκέψη “ τι καλά θα ήταν να πεθάνω” το 1/4 κάνει απόπειρα αυτοκτονίας και τελικά αυτοκτονεί ο ένας, αλλά είναι άγνωστο τι συμβαίνει με τα υπόλοιπα 3/4.

Σημείωσε ακόμη ότι ενώ κατά την περίοδο μέχρι το 2015 αυξήθηκε απότομα η ανεργία η κατάσταση στις αυτοκτονίες ήταν ασαφής με την πρώτη ματιά. Μάλιστα ανέφερε ότι περιοχές της χώρας όπως η Κρήτη όπου υπήρχε η χαμηλότερη ανεργία, υπήρχε υψηλότερη αυτοκτονικότητα ενώ στη Μακεδονία που είχε την χαμηλότερη ανεργία, υπήρχε υψηλότερη αυτοκτονικότητα.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ