Σε αυτή την πυκνή εσωτερική πολιτική επικαιρότητα παίζουν σημαντικό ρόλο δύο παράμετροι:

πρώτη, αυτή που προκύπτει από την μεγάλη αβεβαιότητα που δημιουργεί πιθανή παράταση και επιδείνωση της πολεμικής κρίσης στη Μέση Ανατολή, με πολύ αρνητικές προβλέψεις για κλυδωνισμούς στην οικονομία με ακόμα μεγαλύτερη ακρίβεια παντού και σοβαρές πληθωριστικές πιέσεις και,

δεύτερη, την εξέλιξη τηςυπόθεσης των υποκλοπών με τις απειλές του ΙσραηλινούΤαλ Ντίλιαν να προβεί, όπως λέγεται, σε νέες αποκαλύψεις που θα συνδέουν την πώληση του κακόβουλου λογισμικού του (Pretador) απευθείας σε κρατικές υπηρεσίες, αλλά και το ενδεχόμενο να αντιμετωπίσει η κυβερνητική πλειοψηφία αναταράξεις από το αίτημα της ευρωπαϊκής εισαγγελίας να αρθεί η ασυλία δέκα βουλευτών της Ν.Δ ώστε να ασκηθούν σε βάρος τους διώξεις για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Το ΠΑΣΟΚ εξέρχεται σε καλύτερη θέση από το συνέδριό του απ΄ ότι πριν απ΄ αυτό. Η ανακωχή των κορυφαίων, κυρίως, όμως, η επισημοποίηση ότι δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να συνεργαστεί μετεκλογικά με τη Ν.Δ, θα έχουν ενδιαφέρουσες επιπτώσεις. Δημοσκοπικά μάλλον θα κερδίσει κάποιους πόντους και θα επικρατήσει ευφορία και παράλληλα εφεξής υπουργοί και γαλάζιοι βουλευτές δεν θα μπορούν πιά να πριμοδοτούν το σενάριο συγκυβέρνησης και στο τραπέζι δεν υπάρχει πιά παρά μόνο ο στόχος της αυτοδυναμίας.

Από την άλλη, η κριτική που άσκησε στην κεντροαριστερή αντιπολίτευση ο Αλέξης Τσίπρας και η περιγραφή του σχεδιασμού του προσθέτουν ψηφίδες στο διαμορφούμενο (προ)εκλογικό παζλ.

“Μικροκομματικοί υπολογισμοί, μεγαλόστομες και εκτός πραγματικότητας διακηρύξεις νίκης, ανέφικτες προτάσεις συγκολλήσεων, χαρακτηρίζουν την δημοκρατική και προοδευτική πανσπερμία. Αποχωρήσεις, μετακινήσεις με τη βουλευτική έδρα υπό μάλης, αντιφατικές δηλώσεις, εξουθένωση αξιακή και ιδεολογική, παίρνουν χαρακτήρα πολιτικού εκφυλισμού. Κι αυτό παράγει και επιτείνει την απογοήτευση, την ιδιώτευση, την αποχή. Και αυτό επίσης είναι το πιο αποτελεσματικό όπλο του Μητσοτάκη και της κουστωδίας του στα μίντια και το κράτος”, είπε και άφησε αιχμή για το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ: “Δεν χρειάζεται να κάνουμε συνέδριο για να αποφασίσουμε εάν θα συγκυβερνήσουμε με τον Μητσοτάκη, μετά από επτά χρόνια”.

Συμπέρασμα: ο πρώην πρωθυπουργός καθιστά σαφές ότι δεν επιστρέφει στο πολιτικό επίκεντρο για να ηγηθεί κάποιας προσπάθειας συγκόλλησης κομμάτων αλλά για να παρουσιάσει κάτι εντελώς νέο. Άρα δεν μοχλεύει μόνο το ήδη υπάρχον τοπίο της κεντροαριστεράς αλλά προσθέτει το δικό του νέο κόμμα απέναντι στην κυβέρνηση και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αλλά και, εμμέσως, απέναντι στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ. Θα προκύψει εκ των πραγμάτων ένας κρίσιμος ανταγωνισμός σχετικά με το εάν θα είναι αυτός ή ο Νίκος Ανδρουλάκης στη δεύτερη θέση των μετρήσεων και τελικά στο βράδυ της (πρώτης) Κυριακής των εκλογών.

Και κάτι επιπλέον που δείχνει πώς ο πρώην πρωθυπουργός διαφοροποιείται απ΄ όσα έλεγε σε προηγούμενες ομιλίες του και μάλλον επιταχύνει τον βηματισμό του. Μέχρι τώρα, όταν πιεζόταν από το ακροατήριό του να ανακοινώσει το νέο κόμμα επικαλούνταν την ανάγκη όλα να γίνουν με σοβαρότητα, τεκμηρίωση και στον κατάλληλο χρόνο. Συνομιλητές του, μάλιστα, έλεγαν πώς εάν ο πρωθυπουργός αιφνιδιάσει με μία πρόωρη προσφυγή στις κάλπες, τότε το κόμμα Τσίπρα μπορεί να μην είναι έτοιμο.

Στη Λαμία, όμως, είπε κάτι διαφορετικό: ” Στις επόμενες εκλογές, όποτε και αν αυτές γίνουν, ας είναι όλοι βέβαιοι ότι η ΝΔ και ο κος Μητσοτάκης θα έχουν αντίπαλο. Μια ανασυγκροτημένη προοδευτική παράταξη. Μια ισχυρή Αριστερά. Ικανή να εμπνεύσει, να ενώσει, να καταθέσει εντιμότητα, αγωνιστικότητα, νέα πρόσωπα και ιδέες”. Όποτε κι αν γίνουν εκλογές. Άρα έχει ενσωματώσει στον σχεδιασμό την πιθανότητα πρόωρων εκλογών, ή έχει πεισθεί ότι ο πρωθυπουργός δεν πρόκειται να κάνει μία τέτοια κίνηση.

Εν κατακλείδι, η Ν.Δ δεν μπορεί να έχει και να επικαλείται οποιονδήποτε άλλο εκλογικό στόχο από την αυτοδυναμία, ούτε καν ως σενάριο, το ΠΑΣΟΚ πορεύεται μέχρι τις κάλπες με αυτονομία και δέσμευση ότι δεν θα συγκυβερνήσει υπό κάθε συνθήκη, το δε κόμμα Τσίπρα στοχεύει να αποτελέσει αντίπαλο πόλο στην κυβέρνηση και να δρομολογήσει εξελίξεις εφόσον επιτύχει να είναι δεύτερος στις κάλπες.

Οι συνέπειες του πολέμου στην καθημερινότητά μας και οι εξελίξεις στις υποθέσεις υποκλοπών και ΟΠΕΚΕΠΕ -προσθέτως και στη δίκη των Τεμπών- θα βαρύνουν πολύ στο πολιτικό κλίμα και τις μετρήσεις, ίσως, τελικά, και στις αποφάσεις του πρωθυπουργού.

“Εάν το βασικό μας επιχείρημα σήμερα είναι ότι η πολιτική σταθερότητα αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα στη χώρα, πως θα οδηγήσω τη χώρα στους επόμενους μήνες σε πρόωρες εκλογές, διακινδυνεύοντας ακριβώς αυτό το επιχείρημα, το οποίο πράγματι δείχνει στους πολίτες ότι αυτή η κυβέρνηση μπορεί γρήγορα να πάρει αποφάσεις και να δράσει προς όφελος των Ελλήνων πολιτών”, τόνισε.

Όταν η Ευρώπη έχει αρχίσει να συζητά την πιθανότητα εκτός από τις υπέρογκες αυξήσεις στα καύσιμα να αντιμετωπίσει και πρόβλημα επάρκειας, όταν η Κομισιόν διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να θέσει σε εφαρμογή την ρήτρα διαφυγής για να ξοδευτούν εκτός δημοσιονομικού κανόνα λόγω πολέμου, κι όταν κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την διάρκεια και τις ακόμα πιό σοβαρές συνέπειες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες θα εξέπεμπε τυχοδιωκτισμό μαζί με ηττοπάθεια. Κάτι σαν “αφού ίσως να μην μπορούσε να πάρουμε αυτοδυναμία αργότερα, ας την εκβιάσουμε τώρα”.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατόρθωσε αυτά τα χρόνια να προβάλλει προφίλ ικανού διαχειριστή, θεματοφύλακα των κανόνων λειτουργίας του πολιτικού συστήματος σε πλήρεις κυβερνητικούς- εκλογικούς κύκλους, και κήνσορα της πολιτικής σταθερότητας. Αυτά θα διαλυθούν αμέσως την στιγμή που θα επικαλεστεί την κρισιμότητα των περιστάσεων για να προκηρύξει πρόωρες κάλπες.

Θα κατηγορηθεί ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί την κρίση, ότι παραβιάζει την κανονικότητα που διαφημίζει και θέτει σε κίνδυνο την σταθερότητα σε ένα περιβάλλον που δεν φαίνεται ικανό να εξασφαλίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Οι κυβερνήσεις συνεργασίας δεν είναι αποτελεσματικές, έχει πει, άρα δεν μπορούν να αποτελούν στόχο του. Πέραν του ότι δεν διαφαίνεται κάποιος κυβερνητικός εταίρος σε ένα τέτοιο εγχείρημα.

Η κατηγορία περί πολιτικού τυχοδιωκτισμού θα αποκτήσει πρόσθετα επιχειρήματα σε μία τέτοια περίσταση, καθώς άπαντες θα συνδυάσουν τυχόν πρόωρη προσφυγή στις κάλπες με τις εξελίξεις στην υπόθεση των παρακολουθήσεων και τις αναμενόμενες νέες αποκαλύψεις στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Και όλα αυτά, μαζί με την ακρίβεια που συνεχίζει να κατατρώει το οικογενειακό εισόδημα και να προκαλεί αγωνία στην μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, θα εντείνουν την κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών απέναντι στην κυβέρνηση και συνολικά το πολιτικό σύστημα. Ίσως προκύψουν “τέρατα” ακόμα πιό τρομακτικά απ΄ αυτά που υπολογίζουμε.

Κι ερχόμαστε στο εύλογο ερώτημα: αφού ο πρωθυπουργός διαψεύδει κατηγορηματικά, κι αφού μία τέτοια κίνηση είναι κόντρα στη λογική και θα πρόδιδε τάσεις πολιτικής απόδρασης, τότε ποιοί και γιατί βάζουν τις τελευταίες μέρες στο τραπέζι τα σενάρια πρόωρων εκλογών;

Δεν πρόκειται, φυσικά, για κάποια πλεκτάνη των μέσων ενημέρωσης. Είναι γνωστό τοις πάσι ότι οι πολιτικοί συντάκτες μεταφέρουν κλίμα και είναι επίσης γνωστό πώς είναι κορυφαίοι υπουργοί που περιφέρονται δηλώνοντας ότι οι σχετικές εισηγήσεις τους έχουν φθάσει στο Μέγαρο Μαξίμου. Δεν είναι, δε, εφημερίδες και ιστότοποι με αντιπολιτευτικό πρόσημο αυτά τα μέσα που αναφέρουν ότι “για πρώτη φορά ο πρωθυπουργός ακούει τα σχετικά σενάρια”. Το αντίθετο, έγκριτα μέσα είναι και φίλα προσκείμενα.

Μία εύκολη εξήγηση θα ήταν ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να ισορροπεί μεταξύ των προωθυπουργικών διαψεύσεων και αυτών των σεναρίων με σκοπό να συσπειρώνει την εκλογική της βάση και ταυτόχρονα να κρατά ανοικτά όλα τα ενδεχόμενα ανάλογα με την εξέλιξη των πραγμάτων.

Και ακόμα να δείχνει έμμεσα προς την πλευρά της αντιπολίτευσης, ώστε να προκαλεί σύγκριση ανάμεσα στο ισχυρό προφίλ διακυβέρνησης του πρωθυπουργού και στο κατακερματισμένο τοπίο της κεντροαριστεράς. Επιπλέον, αυτή η αμφισημία περί πρόωρης προσφυγής στις κάλπες αποσκοπεί, ίσως, στο να διατηρεί την συνοχή του κυβερνητικού στρατοπέδου και της κοινοβουλευτικής ομάδας όπου οι “δελφινομαχίες” έχουν ξεκινήσει και η δυσαρέσκεια εντείνεται.

Αυτή η σεναριολογία, όμως, καθίσταται προβληματική έως και επικίνδυνη. Μπορεί να οδηγήσει σε φαινόμενα παραλυσίας στη λειτουργία της κυβέρνησης, όπου ήδη αρκετοί έχουν αρχίσει να περνούν περισσότερο χρόνο στις εκλογικές τους περιφέρειες απ΄ ότι στα υπουργεία και, ακόμα, αρνούνται να αναλάβουν πολιτικά ρίσκα.

Έχουμε μπει, βεβαίως, σε μακρά προεκλογική περίοδο, είτε οι κάλπες στηθούν το φθινόπωρο (σε αυτή τη χρονική στιγμή είναι αλήθεια πώς αδυνατίζει το επιχείρημα περί πρόωρης προσφυγής) είτε την άνοιξη του ’27. Επιπλέον, ο πολιτικός χάρτης δεν έχει ακόμα πλήρως διαμορφωθεί, εν αναμονή της ίδρυσης των νέων κομμάτων Τσίπρα και Καρυστιανού.

Ωστόσο, ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση οφείλουν να φέρουν τη χώρα κοντά στο συνταγματικό όριο εξάντλησης της περιόδου διακυβέρνησης και έως τότε να έχουν διαχειρισθεί την κρίση και όλα τα άλλα που δεν απορρέουν μόνο απ΄ αυτήν (όπως η ακρίβεια) ώστε να διεκδικήσουν τη λαϊκή εντολή με πραγματικούς κοινωνικούς, οικονομικούς και πολιτικούς όρους.

Αλλά και όλα τα σοβαρά σχετικά με εκκρεμούντα ζητήματα που αφορούν την λειτουργία των θεσμών και την λογοδοσία. Οποιαδήποτε απόκλιση απ΄ αυτό θα συνιστούσε υπεκφυγή και θα ενίσχυε τα φαινόμενα (δήθεν) αντισυστημισμού και απαξίωσης της πολιτικής. Κι αυτό καμία πρόσκαιρη νίκη δεν θα το αντιμετωπίσει.

“Επειδή εγώ την παράταξή μου την ξέρω καλύτερα από τις γραμμές της παλάμης μου, διότι εγώ είμαι οργανωμένος από το 1964, το πολιτικό pH της παράταξης το ξέρω ίσως καλύτερα από τον οποιονδήποτε, κάνω μια πρόβλεψη: μεταξύ πρώτης και δεύτερης Κυριακής όσοι ψηφοφόροι της Νέας Δημοκρατίας έχουν φύγει δεξιότερα, θυμηθείτε την ημέρα που σας το λέω, το 50% εξ αυτών τη δεύτερη Κυριακή θα είναι δεξιά» τονίζει ο Νικήτας Κακλαμάνης που με την νηφαλιότητα που τον διακρίνει μιλά στη Ράνια Τζίμα στο πλαίσιο του κύκλου συζητήσεων στο in, για την πολιτική συγκυρία, τη λειτουργία της Βουλής, που κρίθηκε να αντιμετωπίσει μεταξύ άλλων τα μεγάλα σκάνδαλα των υποκλοπών και του ΟΠΕΚΕΠΕ, και όλα τα κρίσιμα θέματα που απασχολούν την επικαιρότητα.

Ο Νικήτας Κακλαμάνης δεν θεωρεί ανέφικτο στόχο για τη ΝΔ την επίτευξη αυτοδυναμίας στις κάλπες της δεύτερης Κυριακής, με την επισήμανση ωστόσο της ρευστότητας που επικρατεί στο πολιτικό σκηνικό, με νέα κόμματα να βρίσκονται στα σκαριά, αν και η εκτίμησή του για τον Αντώνη Σαμαρά («όχι ενημέρωση ή πληροφόρηση», όπως σπεύδει να τονίσει) είναι ότι δεν θα προχωρήσει στη δημιουργία κόμματος.

Πιθανότερο ενδεχόμενο να μην έχει αυτοδυναμία η Ν.Δ στις πρώτες εκλογές

Ωστόσο με το πιθανότερο σενάριο, βάσει όλων των σημερινών δεδομένων, να είναι ότι το ποσοστό της ΝΔ δεν θα επαρκεί για τον σχηματισμό κυβέρνησης, πετάει το μπαλάκι στο ΠΑΣΟΚ, περιγράφοντας το δίλημμα στο οποίο θα βρεθεί ο Νίκος Ανδρουλάκης. Θεσμικά σοβαρό το ζήτημα των υποκλοπών, αλλά «ο Ανδρουλάκης θα κληθεί να αποφασίσει αν θα αφήσει ακυβέρνητη τη χώρα» λέει ουσιαστικά ο κ. Κακλαμάνης, με παραπομπή και στις αλλεπάλληλες εκλογές του 1989.

Έχει ενοχληθεί συναισθηματικά και ιδεολογικά ένα μεγάλο κομμάτι μας, αλλά μετά τη μετά τη δεύτερη κάλπη βρίζοντας ή χαρούμενοι θα γυρίσουν στην πολιτική μήτρα από την οποία προέρχονται και θα ψηφίσουν Νέα Δημοκρατία

Πρέπει να αποφασίσει όλο το κόμμα της ΝΔ

Η επιλογή προσώπου κοινής αποδοχής για τη θέση του πρωθυπουργού προκειμένου να ξεπεραστεί το αδιέξοδο, δεν φαίνεται να αποτελεί για τον κ. Κακλαμάνη ενδεδειγμένη λύση. Όπως χαρακτηριστικά λέει ως «παλιός κοινοβουλευτικός», όλοι σε αυτόν τον τόπο «γνωρίζουμε ότι σε κάθε εκλογική αναμέτρηση, ανεξάρτητα τι αποτέλεσμα βγαίνει, ο λαός δεν αποφασίζει μόνο ποιο κόμμα θέλει να τον κυβερνήσει, αποφασίζει και ποιον θέλει να έχει πρωθυπουργό. Είμαστε κατεξοχήν χώρα με αρχηγικά κόμματα. Δεν ψηφίζει μόνο Νέα Δημοκρατία ή ΠΑΣΟΚ. Ψηφίζει Νέα Δημοκρατία και Κυριάκο Μητσοτάκη για πρωθυπουργό ή ψηφίζει ΠΑΣΟΚ και Νίκο Ανδρουλάκη για τον όποιο ρόλο. Άρα δεν είμαι σίγουρος ότι πρέπει να γίνει τέτοιου είδους συμβιβασμός, γιατί είναι σαν να μην λαμβάνεις υπ’ όψιν την ετυμηγορία του ελληνικού λαού».

Προσθέτει μάλιστα ότι η αποχώρηση από την ηγεσία του κόμματος δεν μπορεί να αποτελεί μια προσωπική απόφαση του Κυριάκου Μητσοτάκη. «Πρέπει όλο το κόμμα να πάρει την απόφαση κατά την άποψή μου. Όχι ένα άτομο μόνο του να πει μένω ή φεύγω».

Τι λέει για Δένδια, Σαμαρά, Καραμανλή

Ο κ. Κακλαμάνης προσυπογράφει τη θέση που εξέφρασε ο Νίκος Δένδιας ότι η παράταξη της ΝΔ είναι πολύ μεγαλύτερη από τα ποσοστά που της δίνουν οι δημοσκοπήσεις. Άλλωστε, όπως δεν παραλείπει να σημειώσει, παρόμοια πράγματα τα λέει και ο ίδιος καθημερινά σε στελέχη της ΝΔ, αλλά δεν παίρνουν τέτοια δημοσιότητα γιατί ο ίδιος δεν είναι «δελφίνος» σε αντίθεση με τον κ. Δένδια, κάτι που σπεύδει να τονίσει «δεν είναι καθόλου κακό», αφού «σε όλα τα κόμματα υπάρχουν οι φιλοδοξούντες να αντικαταστήσουν κάποια μέρα τον υπάρχοντα αρχηγό».

Ωστόσο το καρφί προς τον κ. Δένδια ότι «δεν φτάνει μόνο να κάνουμε κριτική, αλλά πρέπει να προτείνουμε και πώς θα διορθωθούν τα κακώς κείμενα» επεκτείνεται και τους δύο πρώην πρωθυπουργούς Κώστα Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά για τους οποίους πάντως ο κ. Κακλαμάνης μιλά με ζεστά λόγια.

Ειδικά δε για τον κ. Καραμανλή τονίζει ότι «πιο παραταξιακός άνθρωπος από τον Καραμανλή δεν υπάρχει σήμερα μέσα στη Νέα Δημοκρατία. Ο Καραμανλής δεν θα έκανε ποτέ κάτι να βλάψει την παράταξη».

Στην ερώτηση που προκύπτει μοιραία αν ο κ. Σαμαράς θα έπραττε διαφορετικά, η προσεκτική απάντηση Κακλαμάνη είναι «Δεν το γνωρίζω. Γιατί ναι μεν έχουν αποκατασταθεί οι σχέσεις μας, τον Αντώνη εγώ τον σέβομαι και τον εκτιμώ, αλλά δεν ξέρω τι έχει στο μυαλό του […] Εγώ είπα ότι στενοχωρήθηκα που ο Αντώνης δεν είναι μαζί μας και θα στενοχωρηθώ ακόμα περισσότερο… διότι αν κάνει το κόμμα, εγώ δεν θέλω να κρύβομαι πίσω από το δάκτυλό μου, θα αντιπαρατεθώ πολιτικά μαζί του».

Οι δημοσκόποι θυμούνται ακόμα το “κάζο” του δημοψηφίσματος του 2015, όπως και την μεγάλη απόκλιση των προβλέψεών τους από το αποτέλεσμα της αναμέτρησης του Σεπτεμβρίου εκείνη τη χρονιά. Όμως, από την άλλη, οι δημοσκοπήσεις πολύ συχνά επιβεβαιώνονται. Το γεγονός, για παράδειγμα, ότι όλες οι μετρήσεις από την ανάληψη της κομματικής ηγεσίας από τον Κυριάκο Μητσοτάκη (2016) επιμένουν να φέρνουν τη Ν.Δ πρώτη. Δέκα χρόνια είναι πολλά, κι αυτό αποδείχτηκε αδιάψευστο.

Η κυβέρνηση επιμένει ότι ο στόχος της αυτοδυναμίας είναι εφικτός, παρά το γεγονός ότι στην Πρόθεση Ψήφου των μετρήσεων κινείται πέριξ του 24% και στην Εκτίμηση εκλογικού αποτελέσματος περιξ του 30% και δη, το τελευταίο διάστημα, με μικρή ανοδική τάση.

Επικαλείται, δε, την δημοσκοπική εικόνα πριν τις εκλογές του Μαϊου του 2023, όταν –και είναι ακριβές– σε όλες τις μετρήσεις προβλεπόταν εκλογικό ποσοστό μεταξύ 31% και 34% αλλά τελικά η Ν.Δ έπιασε το 40%. Τότε, οι μετρήσεις είχαν διαψευσθεί ως προς το ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ, τον οποίο έφερναν κοντά στο 26% και τελικά περιορίστηκε στο 20%- για να επέλθει η συντριβή με το 17,8% στις κάλπες του Ιουνίου.

Με αυτή την εμπειρία, λοιπόν, ο στόχος της αυτοδυναμίας (απαιτείται ποσοστό περίπου 36,5% ανάλογα με το άθροισμα των κομμάτων που θα μείνουν εκτός Βουλής) δεν είναι ανέφικτος. Έτι δε περαιτέρω εάν λάβει κανείς υπόψη του ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δύο σφαίρες στη θαλάμη. Εάν δεν εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία στις πρώτες εκλογές μπορεί να το επιτύχει στις δεύτερες. Όταν θα εγερθεί ακόμα πιό επιτακτικά το δίλημμα σταθερότητα-ακυβερνησία το οποίο καλλιεργεί επιδέξια.

Ναι, αλλά είναι ηχηρό το αίτημα για πολιτική αλλαγή (70% στις μετρήσεις) επικαλούνται το ΠΑΣΟΚ και άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης. Ακριβές. Ωστόσο, στις επόμενες εκλογές -το εναρκτήριο λάκτισμα για τις οποίες έδωσε ήδη ο πρωθυπουργός- δεν θα αναμετρηθεί ο Μητσοτάκης με καθέναν από τους επτά στους δέκα ψηφοφόρους που δηλώνουν ότι επιθυμούν άλλη διακυβέρνηση, αλλά ο Μητσοτάκης με τον αντί-Μητσοτάκη.

Και είτε αμφισβητούν στο ΠΑΣΟΚ τις δημοσκοπήσεις είτε όχι, αυτό το πρόσωπο σήμερα δεν υπάρχει. Εάν είναι δύσκολο να φτάσει στο όριο αυτοδυναμίας η Ν.Δ, για την αξιωματική αντιπολίτευση το να νικήσει τον Μητσοτάκη θα είναι ένα άλμα επί κοντώ που θα ζήλευε και ο Ντουμπλάντις. Επί της ουσίας είναι αδύνατο.

Βεβαίως, δεν έχουμε ακόμα μπροστά μας μία διαμορφωμένη πολιτική και εκλογική αντιπαράθεση, άρα η σημερινή δημοσκοπική εικόνα δεν μπορεί να προακαταλαμβάνει το εκλογικό αποτέλεσμα σε περίπου ένα χρόνο. Μόλις εισέλθουν επίσημα στους πίνακες των μετρήσεων τα κόμματα του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού θα επέλθουν ανακατατάξεις τέτοιες που μπορεί να αλλάξει η σημερινή σειρά. Το ΠΑΣΟΚ μπορεί να παραμείνει δεύτερο, το πιθανότερο, όμως, είναι να πέσει στην τρίτη ή και στην τέταρτη θέση.

Ακόμα κι έτσι, ωστόσο, ο κατακερματισμός στην αντιπολίτευση θα συνεχίσει να ισχύει και το αίτημα περί πολιτικής αλλαγής θα επιμερίζεται. Εκτός εάν σταθεί εφικτό να αποκτήσει συγκεκριμένη και αξιόπιστη πρόταση διακυβέρνησης και πρόσωπο που θα μπορεί να αντιπαρατεθεί ως υποψήφιος πρωθυπουργός στον Μητσοτάκη.

Ο Ανδρουλάκης δεν είναι αυτό το πρόσωπο. Στη λίστα “καταλληλότητας για πρωθυπουργός” βρίσκεται πίσω από την Κωνσταντοπούλου και τον Βελόπουλο. Η Καρυστιανού θα συσπειρώσει, αναμφίβολα, το μπλοκ της διαμαρτυρίας και του λεγόμενου “αντισυστημισμού”, όμως την κρίσιμη ώρα είναι μάλλον απίθανο να προκριθεί ως πρόσωπο που μπορεί να κυβερνήσει τη χώρα.

Εκ των πραγμάτων, μόνο ο Τσίπρας, ως πρώην πρωθυπουργός, διαθέτει ακόμα το κεφάλαιο και τα χαρακτηριστικά να σταθεί απέναντι στον Μητσοτάκη. Ανήκει, βεβαίως, στη σφαίρα του φανταστικού (με βάση τις μετρήσεις και την πολιτική λογική) η πρόβλεψη να τον νικήσει, δεν είναι απίθανο, από την άλλη, να αναγκάσει μεγάλο τμήμα της κατακερματισμένης (κεντροαριστερής) αντιπολίτευσης που θα προκύψει από τις πρώτες κάλπες να σταθούν δίπλα του στην τελική μάχη για τις δεύτερες. Μάλλον αυτός είναι και ο πραγματικός στόχος του.

Εφόσον κάτι τέτοιο δεν σταθεί εφικτό, ακόμα περισσότερο εάν προκύψουν μικρές ή μεγαλύτερες διασπάσεις -π.χ στο ΠΑΣΟΚ-, ο Μητσοτάκης θα κερδίσει τελικά την αυτοδυναμία. Μέχρι τώρα αυτή είναι η τάση…

Κυβερνητικά στελέχη έχουν αρχίσει και διατυπώνουν, μαζί με την ανάγκη για πολιτική σταθερότητα, και το επιχείρημα για ένα “μέτωπο λογικής”. Τι είναι λογικό δεν έχει απαντηθεί ακόμα, όπως και το ποιά πολιτικά υποκείμενα και ποιά πρόσωπα εντάσσονται –κατά την κυβέρνηση– στους “λογικούς” του πολιτικού συστήματος.

Το επιχείρημα δεν είναι λάθος, αν και προκρίνεται από τους κυβερνώντος η βολική ερμηνεία του που, επί της ουσίας, επιδιώκει να αναδείξει τη Ν.Δ ως την μοναδική πολιτική δύναμη λογικής. Μέτωπο του ενός, όμως, δεν νοείται. Η δε δημοσκοπική προβολή στο μετεκλογικό τοπίο …βγάζει “τέρατα”.

Στην επόμενη Βουλή είναι πολύ πιθανό το 1/3 των βουλευτών να προέρχονται από προσωποπαγή κόμματα διαμαρτυρίας, αντισυστημισμού και ακροδεξιάς. Ίσως, στο πιό ακραίο αλλά όχι απίθανο σενάριο το άθροισμα μίας τέτοιας εκπροσώπησης να πλησιάσει και το 1/2!

Εφόσον, δηλαδή, το εκλογικό σώμα αποκηρύξει κατά την πλειονότητά του το δίλημμα της σταθερότητας, η Ν.Δ δεν κατορθώσει να πείσει ότι της αξίζει μία “καθαρή” τρίτη θητεία και η κεντροαριστερά οδηγηθεί στις κάλπες πολυδιασπασμένη και αμφίσημη (κυρίως το ΠΑΣΟΚ), οι δημοσκόποι δεν αποκλείουν να είναι πολύ ψηλά -ακόμα και δεύτερο- το κόμμα Καρυστιανιού, η Ελληνική Λύση, μεθοδικά και σταθερά να εδραιωθεί σε διψήφιο ποσοστό, η Πλεύση Ελευθερίας να επιβιώσει παρά τις μετακινήσεις ψηφοφόρων που θα υποστεί προς τα δύο νέα κόμματα και η Αφροδίτη Λατινοπούλου να βρει αρκετά έδρανα στο κοινοβούλιο. Δεν είναι πιά σενάριο, είναι μία διαβρωτική πραγματικότητα.

Θα πρόκειται για την απόλυτη αταξία, με ένα ισχυρό αντισυστημικό μπλοκ, τα πρόσωπα του οποίου, μάλιστα, θα ανταγωνίζονται για τις πιό ακραίες εκφορές πολιτικού λόγου.

Και, επιπλέον, αυτή η “βαβέλ” θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να συνεννοηθεί για την προώθηση απλών καθημερινών πολιτικών, πολλώ δε μάλλον για την αναθεώρηση του Συντάγματος, ή τα εθνικά θέματα. Όποια κυβέρνηση κι αν προκύψει θα είναι σχεδόν πρακτικώς αδύνατο να κινήσει μεγάλα ζητήματα που αφορούν, για παράδειγμα, την εξωτερική πολιτική, νοιώθοντας το χνώτο των υπερδεξιών κραυγών περί μειοδοσίας στον αυχένα της.

Από την άλλη, αυτό που προσπάθησε να περιγράψει ο πρωθυπουργός, όταν προσωποποίησε το χάος στην τελευταία συνέντευξή του, περιέχει ένα σφάλμα που μπορεί να στοιχίσει ακόμα περισσότερο μέσα στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα του “όλοι το ίδιο είναι” που ενισχύθηκε και από την περίπτωση του ερευνώμενου σκανδάλου για την διασπάθιση δημόσιου χρήματος μέσω ΓΣΕΕ- υπουργείου Εργασίας. Κι ενώ έχει ήδη αποθηκευτεί μεγάλη οργή στους πολίτες για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Και είναι λάθος διότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης έβαλε στο ίδιο κάδρο του χάους, όπως είπε, τον Ανδρουλάκη, τον Βελόπουλο και την Κωνσταντοπούλου. Εφόσον η τακτική συνεχιστεί εικάζει κανείς πώς το επόμενο βήμα είναι να εντάξει και τον Τσίπρα και την Καρυστιανού.

Εάν, όμως, όλοι οι άλλοι είναι… χάος και μένει μόνο η Ν.Δ να εκπροσωπεί την λογική, τα πράγματα δυσκολεύουν και θα δυσκολέψουν πολύ περισσότερο στην επόμενη Βουλή, είτε επιτύχει το κυβερνών κόμμα μία οριακή αυτοδυναμία είτε όχι. Διότι, στην μεν δεύτερη περίπτωση (μη αυτοδυναμία) το πρόβλημα γίνεται εκρηκτικό, δεν δε πρώτη ανοίγει ο ασκός του Αιόλου.

Η επόμενη εκλογική μάχη δεν θα είναι (μόνο) μία μάχη για την ανάδειξη κυβέρνησης. Θα είναι η πιό σκληρή αντιπαράθεση των πολλών τελευταίων ετών ανάμεσα στον ορθολογισμό και τον ανορθολογισμό. Και καθένας απ΄ όσους επικαλούνται είτε τη λογική και τη σταθερότητα, είτε την πολιτική αλλαγή, πρέπει να αποφασίσει εάν θέλει αυτή η μάχη να καταλήξει σε Βατερλώ ή σε Αούστερλιτς. Πρώτη η κυβέρνηση.

Γι’ αυτό, λοιπόν, ο πρωθυπουργός πρέπει να διευκρινίσει ότι δεν είναι όλοι οι άλλοι χάος, η ταύτιση, φερ΄ ειπείν, του Ανδρουλάκη και του Τσίπρα με την Καρυστιανού δημιουργεί δομικό πρόβλημα, εκλογικεύει τον ανορθολογισμό και, τελικά, γυρίζει γίνεται αυτεπίστροφο. Ιδιαίτερα στην πιθανότητα που θα κληθεί να συνομιλήσει με κάποιους για τον σχηματισμό κυβέρνησης –στο πλαίσιο των τριών εντολών που θα αναθέσει ο ΠτΔ-, αλλά ακόμα και εάν κατορθώσει να εξασφαλίσει μία σχετικά εύθραυστη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Επειδή κάποιοι επικαλούνται τη λογική, πόσο λογικό, για παράδειγμα, είναι να εικονοποιείται το χάος στον Τσίπρα ή τον Ανδρουλάκη; Είναι ίδιοι με την Καρυστιανού, τον Βελόπουλο, την Κωνσταντοπούλου. Κι αν, επιπλέον, εκπροσωπεί το χάος το κόμμα Καρυστιανού πώς εξηγείται ότι οι απόψεις της περί “εισβολέων” (μεταναστευτικό), αμβλώσεων και άλλων βρίσκονται και στην πολιτική διάλεκτο της δεξιάς πτέρυγας της Ν.Δ;

Η όχθη του ορθολογισμού στο πολιτικό μας σύστημα έχει βαθιές ιδεολογικές και πολιτικές διαχωριστικές γραμμές. Κόμματα και πολιτικά πρόσωπα έχουν διαφορετικές αντιλήψεις και συγκρούονται με σφοδρότητα γι αυτές. Έχουν, όμως, αντίληψη του εσωτερικού και διεθνούς περιβάλλοντος και αίσθηση κινδύνου.

Ναι, ευθύνονται για λάθη που διαπράχθηκαν και, ακόμα εντονότερα, διαπράττονται (η κυβέρνηση, ως κυβέρνηση, έχει μεγάλο μερίδιο). Ναι, ευθύνονται διότι άφησαν να διογκωθεί αυτό το κύμα οργής στην κοινωνία που βρίσκει διέξοδο σε ακραίες φωνές. Ναι, προκάλεσαν απαξίωση του πολιτικού και θεσμικού οικοδομήματος. Όμως, είναι κι αυτά που, εφόσον πρυτανεύσει η αυτοκριτική και η λογική μπορούν να δώσουν λύσεις…

Υ.Γ Ο Κώστας Τασούλας προσφέρει καλή υπηρεσία με τις συναντήσεις του με πρώην πρωθυπουργούς και σημαίνοντα πολιτικά πρόσωπα. Ο Καραμανλής, ο Παπανδρέου, ο Χριστοδουλάκης (που ήδη πέρασαν από το προεδρικό μέγαρο) και οι Σαμαράς, Τσίπρας (που αναμένεται να περάσουν) δείχνουν τι έχει λογική και τι εκπροσωπεί τον ανορθολογισμό στις μέρες μας. Ας το κρατήσουμε.

Στην ίδια συνέντευξη στον ΣΚΑΪ, ο πρωθυπουργός ανέδειξε ως μοναδική «μεγάλη διαφορά» με την Τουρκία την ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα, προανήγγειλε επίσκεψή του στην Άγκυρα πριν τις 15 Φεβρουαρίου και ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν συζητά ζητήματα όπως «γκρίζες ζώνες» και αποστρατιωτικοποίηση νησιών.

Για πιθανό ταξίδι Τραμπ στην Ελλάδα

Απαντώντας σε ερώτηση για το αν επίκειται επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ στη χώρα μας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε:

«Δεν έχω κάποια επίσημη ενημέρωση αν επίκειται κάποιο ταξίδι του Προέδρου Τραμπ στην πατρίδα μας, κ. Παπαχελά. Αυτά είναι ζητήματα τα οποία συζητιούνται πάντα, αλλά δεν έχω να σας πω κάτι περισσότερο επ’ αυτού. Αυτό το οποίο μπορώ να σας πω είναι ότι σε αυτόν τον κόσμο, γεμάτο αβεβαιότητες, είναι απολύτως κατανοητό και η ελληνική κοινωνία να ανησυχεί για το πού πηγαίνουμε συνολικά ως χώρα, πού πηγαίνει η Ευρώπη, πώς διαμορφώνονται οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών».

Σε ό,τι αφορά τους προβληματισμούς περί αμερικανικής μεσολάβησης, με δεδομένη τη συχνή επικοινωνία Τραμπ–Ερντογάν, ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι δεν συμμερίζεται αυτές τις ανησυχίες, επιμένοντας πως η Ελλάδα διαθέτει στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ και ότι γνωρίζει τον Ντόναλντ Τραμπ από την πρώτη θητεία του.

Όπως είπε: «Οι στρατηγικές σχέσεις Ελλάδος και Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκονται στο καλύτερο σημείο που ήταν ποτέ. Και πρέπει κάποιος να αντιληφθεί ότι όταν μιλάμε για στρατηγικές σχέσεις της Ελλάδος με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν αναφερόμαστε μόνο στις σχέσεις που έχουμε με τον Πρόεδρο Τραμπ και το Γραφείο του, αναφερόμαστε και σε διαχρονικές και σταθερές σχέσεις που έχουμε με το Κογκρέσο και με τους υπόλοιπους πόλους εξουσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες».

«Δεν χρειαζόμαστε επιδιαιτητή» – Επίσκεψη στην Άγκυρα πριν τις 15 Φεβρουαρίου

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι οι σχέσεις Ελλάδας–Τουρκίας είναι αυτοτελείς και πως η επικοινωνία με την Άγκυρα πρέπει να γίνεται απευθείας, χωρίς τρίτους. Όπως σημείωσε:
«Θα έχω την ευκαιρία να βρεθώ στην ‘Αγκυρα τις επόμενες εβδομάδες και σε καμία περίπτωση δεν θεωρώ -και νομίζω ότι αυτή την άποψη συμμερίζεται και η Τουρκία- ότι χρειαζόμαστε κάποιον επιδιαιτητή ή κάποιον διαμεσολαβητή για να συζητήσουμε ζητήματα τα οποία αφορούν τις δύο χώρες».

Παράλληλα επανέλαβε: «Η σχέση με Τουρκία είναι αυτοτελής. Θα πάω Άγκυρα τις επόμενες μέρες, δεν θεωρώ ότι χρειαζόμαστε επιδιαιτητή για να συζητήσουμε τα ζητήματα που αφορούν τις δύο χώρες», διευκρινίζοντας ότι η συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα γίνει πριν τις 15 Φεβρουαρίου.

Μείωση εντάσεων και «κεκτημένα» από τη Διακήρυξη των Αθηνών

Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η ύπαρξη ανοιχτών διαύλων με την Τουρκία είναι απαραίτητη, κάνοντας λόγο για χειροπιαστά αποτελέσματα μετά τη Διακήρυξη των Αθηνών: «Από τότε που υπογράψαμε τη διακήρυξη των Αθηνών έχουμε σημαντικά κεκτημένα που δεν πρέπει να αμελούμε. Υπάρχει σημαντική μείωση εντάσεων στον αέρα. Έχουμε καλή συνεργασία στο μεταναστευτικό, γρήγορη βίζα στα νησιά και οικοδομήσαμε ανοιχτούς διαύλους ώστε να εκτονώνουμε την ένταση αν προκύψει. Δεν τρέφω αυταπάτες».

«Η μεγάλη διαφορά είναι μία και μόνη» – ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέμεινε ότι ο πυρήνας της ελληνοτουρκικής διαφοράς παραμένει συγκεκριμένος: «Το μείζον ζήτημα, η μεγάλη διαφορά είναι μία και μόνη. ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα. Όσο η Τουρκία προσθέτει στο μενού και άλλα θέματα, το να προχωρήσουμε περαιτέρω σε αυτή την κατεύθυνση είναι δύσκολο σε αυτή τη συγκυρία».

Παράλληλα, ανέφερε ότι κρατά ως θετική τη δήλωση Φιντάν, σημειώνοντας ωστόσο ότι ακολούθησαν τοποθετήσεις του τουρκικού ΥΠΑΜ με πάγιες θέσεις, οι οποίες –όπως είπε– δεν τον αιφνιδιάζουν.

Και πρόσθεσε: «Το γεγονός ότι συνομιλώ απευθείας με Ερντογάν είναι καλό, δεν συζητάμε μόνο τα ελληνοτουρκικά. Θα μπορούσαμε να δούμε το ζήτημα μιας ευρύτερης περιφερειακής διάσκεψης με Τουρκία, πρέπει να υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας».

«Δεν υφίστανται για την Ελλάδα» γκρίζες ζώνες και αποστρατιωτικοποίηση

Σε ερώτηση για τις τουρκικές απαιτήσεις περί γκρίζων ζωνών και αποστρατιωτικοποίησης, ο πρωθυπουργός ήταν κατηγορηματικός: «Για την Ελλάδα είναι θέματα που δεν υφίστανται. Δεν θα μπούμε σε τέτοια συζήτηση. Η Τουρκία θα πρέπει να το καταλάβει».

Παράλληλα, συνέδεσε μια πιθανή επίλυση με ευρύτερα οφέλη, επισημαίνοντας, μεταξύ άλλων, και το πλαίσιο των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων, ενώ επανέλαβε ότι όσο υπάρχει το casus belli η Τουρκία δεν μπορεί να αξιοποιήσει ευρωπαϊκούς πόρους.

Για την επ’ αόριστον τουρκική NAVTEX και την ηλεκτρική διασύνδεση

Αναφερόμενος στις τουρκικές NAVTEX, ο κ. Μητσοτάκης τόνισε: «Έχουμε την πάγια θέση μας για τον παράνομο νομικό χαρακτήρα τους. Η Ελλάδα δεν θα χρειαστεί να πάρει άδεια από κανέναν αν θέλει να κάνει έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης στο Αιγαίο».

Και συμπλήρωσε ότι «μερικές φορές επαναλαμβάνονται λίγο αυτιστικά» πάγιες θέσεις από τη γραφειοκρατία, ενώ για την Κάσο σημείωσε: «Δεν υπήρξε κάποια εκκρεμότητα στην Κάσο, ούτε κάποιο τετελεσμένο».

«Αναφαίρετο» το δικαίωμα επέκτασης στα 12 μίλια

Για το ζήτημα των χωρικών υδάτων, ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι το δικαίωμα επέκτασης στα 12 ν.μ. είναι κυριαρχικό και μονομερές: «Η Ελλάδα έχει ήδη επεκτείνει στο Ιόνιο. Μεγάλωσε η Ελλάδα. Το δικαίωμα στα 12νμ είναι αναφαίρετο, θα ασκηθεί όταν κρίνουμε ότι είναι κατάλληλες οι συνθήκες… Να επαναλάβω ότι είναι μονομερές δικαίωμα και σίγουρα δεν απαιτεί έγκριση κανενός άλλου προκειμένου να ασκηθεί».

Ουκρανία, ενέργεια και «γέφυρα» προς την Ευρώπη

Για τη στήριξη της Ουκρανίας, ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε: «Η στήριξη της Ουκρανίας υποδείχθηκε όχι μόνο από την προσήλωση στο ΔΔ αλλά και από τα εθνικά συμφέροντα. Αλίμονο αν η Ελλάδα δεν στήριζε τον αμυνομενο απέναντι στον επιτιθέμενο που έχει διεκδικήσεις…».

Παράλληλα, στάθηκε στη γεωπολιτική αξία του ενεργειακού ρόλου της Ελλάδας, σημειώνοντας:
«Η ανάδειξη της Ελλάδας ως κρίσιμου παίκτη στο ενεργειακό γήπεδο έχει πολύ μεγάλη γεωπολιτική αξία… Θέλουμε να απεξαρτηθούμε από ρωσικό φυσικό αέριο». Και πρόσθεσε: «ΟΙ ΗΠΑ θέλουν να πουλήσουν αέριο και εμείς μπορούμε να είμαστε γέφυρα ώστε το στρατηγικό σχέδιο να γίνει πράξη…».

Μεταρρυθμίσεις, «βαθύ κράτος» και Συνταγματική Αναθεώρηση

Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε προτεραιότητα τη σύγκρουση με το βαθύ κράτος, αναδεικνύοντας ως τομή τον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου: «Η σύγκρουση με το βαθύ κράτος είναι προτεραιότητα. Η σημαντικότερη μεταρρύθμιση είναι το gov που βοήθησε τους πολίτες και απομάκρυνε τη διαφθορά».

Στο πεδίο της Συνταγματικής Αναθεώρησης, μίλησε για ανάγκη ουσιαστικής συζήτησης, θέτοντας ερωτήματα για τη μονιμότητα, την αξιολόγηση και το άρθρο 86.

Για το άρθρο 86, σημείωσε χαρακτηριστικά: «Ζήτημα παραγραφής δεν υφίσταται πια… Η άποψη μου είναι σαφής ότι η δίωξη δεν μπορεί να ασκείται από τη Βουλή…». «Ζήτημα παραγραφής δεν υφίσταται πια. Καλό είναι όσοι μας ασκούν κριτική να το θυμούνται. Το βασικό πρόβλημα είναι η ίδια η λειτουργία της προανακριτικής επιτροπή. Δεν μπορούμε να έχουμε την απαίτηση από τη Βουλή να κάνει τη δουλειά του εισαγγελέα, ειδικά όταν μπαίνουν κομματικές παράμετροι. Αναπόφευκτες. Δεν θέλω να μιλήσω με λεπτομέρεια. Η άποψη μου είναι σαφής ότι η δίωξη δεν μπορεί να ασκείται από τη Βουλή, από μια προανακριτική πρέπει ναασκειται από εισαγγελείς πρέπει να υπάρχουν δικλείδες ασφαλείας δεν μπορεί η βουλή να τεκμηριώνει την άσκηση δίωξης».

Εκλογικός νόμος

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν σαφής ότι δεν προτίθεται να αλλάξει ο εκλογικός νόμος: «Δεν θα αλλάξει ο εκλογικός νόμος… Δεν θα πειράξω τους κανόνες του παιχνιδιού για να γίνει το δικό μου. Αυτό θα ήταν αντιθεσμικό».

Εφικτός στόχος η αυτοδυναμία στις επόμενες εκλογές

Αναφορικά για τις δημοσκοπήσεις και το στόχο της αυτοδυναμίας στις επόμενες εκλογές ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε:

«Θέλω να θυμίσω ότι όλες οι δημοσκοπήσεις πριν από τις εκλογές του 2023 μας τοποθετούσαν στη ζώνη του 33%, 34% και πήραμε 41%. Εξίσου έξω έπεσαν και στις εκλογές του 2019.

Θεωρώ ότι είναι ένας στόχος εφικτός. Σίγουρα είναι πιο εφικτός αυτός ο στόχος από το να ισχυρίζεται το ΠΑΣΟΚ ότι θα είναι πρώτο κόμμα -το λέω σε αντιδιαστολή.

Το έχουμε κάνει δύο φορές, μπορούμε να το κάνουμε. Χρειάζεται πολλή δουλειά; Χρειάζεται πολλή δουλειά. Πρέπει να θέσουμε με σαφήνεια τα διλήμματα, πρέπει να εξηγήσουμε καταρχάς γιατί θέλουμε τρίτη τετραετία».

Η σταθερότητα δεν σημαίνει στασιμότητα. Σταθερότητα σημαίνει, ναι, σταθερότητα στα γεωπολιτικά, αλλά σημαίνει και σταθερές αυξήσεις μισθών και εισοδημάτων, σταθερή βελτίωση στην παιδεία, στην υγεία.

Άρα για εμάς είναι απολύτως κρίσιμο να εξηγήσουμε, αυτή την τρίτη θητεία δεν την επιδιώκουμε γιατί θέλουμε ντε και καλά να καθόμαστε σε αυτή την καρέκλα, αλλά γιατί έχουμε σχέδιο, πρόγραμμα. Κάνουμε την Ελλάδα πιο ισχυρή, έχουμε δώσει τεκμήρια συνέπειας».

Το δίλημμα δεν είναι «Μητσοτάκης ή χάος»

Σε ερώτηση αν το δίλημμα είναι «Μητσοτάκης ή χάος», απάντησε:

«Όχι, δεν συμφωνώ. Το δίλημμα είναι «Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης ή Κωνσταντοπούλου ή Βελόπουλος». Όχι, δεν είναι «Μητσοτάκης ή χάος». Είναι λάθος να το λέτε. Αυτό είναι το δίλημμα.

Τώρα το τι θα προέλθει από την κάλπη και πώς θα μπορέσει να σχηματιστεί κυβέρνηση, νομίζω ότι πρέπει να απασχολήσει τους πολίτες.

Αλλά όχι, εγώ δεν συγκρίνομαι με το χάος. Συγκρίνομαι με τους πολιτικούς μου αντιπάλους. Βλέπω, ας πούμε, αρκετούς συμπολίτες μας που αυτή τη στιγμή μπορεί να στηρίζουν το ΠΑΣΟΚ, που σε έναν βαθμό μπορεί να συμφωνούν με τις πολιτικές μας και που αιφνιδιάζονται όταν το ΠΑΣΟΚ γίνεται «ουρά» της κας Κωνσταντοπούλου και όταν ταυτίζεται με έναν πιο ακραίο λόγο χωρίς προτάσεις, γιατί δεν έχουν συνηθίσει αυτό από το ΠΑΣΟΚ.

Άρα, για εμένα αυτό το δίλημμα είναι ένα ψεύτικο δίλημμα. Έχω συγκεκριμένους αντιπάλους, όλους τους σέβομαι. Δυσκολεύομαι μερικές φορές, δεν σας κρύβω, ως παλαιότερος κοινοβουλευτικός, σε μια Βουλή όπου πια όλα φαίνεται να παίζουν για την ατάκα του TikTok των 10 δευτερολέπτων και δυσκολευόμαστε να κάνουμε μία ουσιαστική συζήτηση σε βάθος.

Εγώ δεν είμαι «πολιτικός της ατάκας». Θα χρησιμοποιήσω και την ατάκα όταν χρειάζεται, αλλά δεν είναι αυτό το χαρακτηριστικό μου.

Τα θέματα τα οποία συζητάμε σήμερα είναι σύνθετα. Πρέπει να τα εξηγήσουμε με απλά λόγια στον ελληνικό λαό. Ειδικά τα θέματα εξωτερικής πολιτικής.

Για το αν θα κυβερνούσε με κάποιον άλλο κόμμα σημείωσε ότι «το Σύνταγμα είναι απολύτως σαφές: εάν δεν υπάρχει πλειοψηφία, το πρώτο κόμμα οφείλει να διερευνήσει τη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης. Δεν μπορώ να σας πω τίποτα παραπάνω από αυτό. Θα σεβαστώ το Σύνταγμα.

Στη διάρκεια της χρονιάς που πέρασε, λοιπόν, παρατηρούνται τα εξής:

Πρώτον, η Ν.Δ διατηρείται περίπου στο αποτέλεσμα των ευρωεκλογών του 2023 στην Εκτίμηση Ψήφου (λίγο κάτω από το 30%) εκκινώντας πιά από μία βάση (Πρόθεση Ψήφου) μεταξύ 22 και 24%. Σε αυτούς τους 12 μήνες σημείωσε απώλειες έως και δύο μονάδες ανάλογα με την επιβαρυντική γι’ αυτήν συγκυρία (συλλαλητήρια για τα Τέμπη, εξεταστική για την τραγωδία, σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ, εξεταστική για το ίδιο θέμα), τις οποίες ανακτούσε χάρη στην επικοινωνιακά προωθητική δύναμη κάποιων γεγονότων (ανακοινώσεις του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ, ενεργειακές συμφωνίες κ.ά).

Η γενική τάση δείχνει μία κυβέρνηση επταετίας συχνά αμήχανη και πάντως κουρασμένη, χωρίς μεταρρυθμιστική πνοή. Ούτε μία στιγμή, ωστόσο, σε αυτό το διάστημα δεν κινδύνεψε να χάσει το άνετο προβάδισμά της απέναντι στο δεύτερο κόμμα και γενικότερα μια κατακερματισμένη αντιπολίτευση. Ο στόχος, ωστόσο, για αυτοδυναμία φαίνεται πολύ μακρινός.

Δεύτερον, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης εμφανίζεται να έχει χάσει πέντε μονάδες από τον Δεκέμβριο πέρυσι που είχε φτάσει περίπου στο 18,5%, η δε διαφορά μεταξύ του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ, από περίπου 11 μονάδες άνοιξε στις 15 μονάδες. Παρά την σκληρή και συχνά τεκμηριωμένη και ουσιαστική αντιπολίτευση, τις νομοθετικές παρεμβάσεις που ενίοτε υιοθετούνται από την κυβέρνηση, και το οικονομικό πρόγραμμα που ανακοίνωσε στη ΔΕΘ ο Νίκος Ανδρουλάκης το ΠΑΣΟΚ υποχωρεί αντί να αναπτύσσει δυναμική διακυβέρνησης. Ο στόχος για νίκη έστω και με μία ψήφο μοιάζει, αυτή τη στιγμή, ουτοπικός.

Τρίτον, το άθροισμα των κομμάτων της κεντροαριστεράς (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά) πλησίαζε πέρυσι τέτοια εποχή το 28%, δημοσκοπικά τα κόμματα αυτά συγκροτούσαν ένα άτυπο μπλοκ ανταγωνιστικό στη Ν.Δ, σήμερα θυμίζουν πλίνθους και κέραμους ατάκτως ερριμμένους παρά την γενικόλογη και ως φαίνεται ατελέσφορη συζήτηση περί συμπόρευσης. Η αδυναμία συνεννόησής τους ενισχύει, αν μη τι άλλο, το κυβερνών κόμμα και δημιουργεί την εντύπωση της παντελούς απουσίας αντίπαλου δέους. Κι αυτό, μέχρις ώρας, ευνοεί το κυβερνητικό αφήγημα περί πολιτικής σταθερότητας.

Τέταρτο, δύο κόμματα καταγράφουν σημαντική άνοδο τον τελευταίο χρόνο: η Πλεύση Ελευθερίας που διπλασιάζει το δημοσκοπικό ποσοστό της, περίπου από το 5% στο 10% (αν και κατά τη διάρκεια της χρονιάς είχε εκτιναχθεί έως και το 15%), και η Ελληνική Λύση που ανεβαίνει σταθερά και εμφανίζει στο ίδιο διάστημα αύξηση του ποσοστού της κατά 4 μονάδες (από το 7% στο 11%+). Εάν συνυπολογίσει κανείς και την εδραίωση της Φωνής Λογικής σε ποσοστά πάνω από το 3% που είναι το κατώφλι για εκπροσώπηση στη Βουλή, το συγκεκριμένο “αντισυστημικό μπλοκ” (με τις διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες) αθροίζει περίπου 25%!

Πέμπτο, την ίδια περίοδο η λεγόμενη γκρίζα ζώνη των μετρήσεων εκτινάσσεται κατά περίπου 5 μονάδες και φτάνει πιά στο 25% (ένας στους τέσσερις πολίτες), ενώ τον τελευταίο καιρό ενισχύεται σταθερά η επιλογή “άλλο κόμμα”, κάτι που αποκτά ενδιαφέρον διότι πλέον εκτιμάται πώς δεν αναφέρεται γενικά σε κάποιο από τα μικρότερα εξωκοινοβουλευτικά κόμματα αλλά παραπέμπει σε προσδοκία ενόψη της ίδρυσης ή πιθανής ίδρυσης νέων πολιτικών φορέων (Τσίπρας, Καρυστιανού, Σαμαράς).

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΨΗΦΟΥ ΣΕ 12 ΜΗΝΕΣ

ΚΟΜΜΑ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2024 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2025 ΜΕΤΑΒΟΛΗ

Ν.Δ 30,2 29,7 -0,5
ΠΑΣΟΚ 18,6 13,6 -5
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ 7,8 11,9 +4,1
ΚΚΕ 7,9 8,6 +0,7
ΣΥΡΙΖΑ 6,6 4,5 -2,1
ΦΩΝΗ ΛΟΓΙΚΗΣ 6,3 4,0 -2,3
ΠΛΕΥΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ 5,8 10,1 +4,3
ΚΙΝΗΜΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 5,1 2,4 -2,7
ΝΙΚΗ 4,1 2,6 -1,5
ΜΕΡΑ 25 2,8 3,1 +0,3
ΝΕΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑ 1,6 1,2 -0,4
ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ 1,7 1,2 -0,5
ΑΛΛΟ 1,6 7,0 +5,4

Η ΓΚΡΙΖΑ ΖΩΝΗ

Λευκό/Άκυρο 2,6 2,9 +0,3
Αποχή 5,2 4,7 -0,5
Αναποφάσιστοι 13,2 18,3 +5,1
Σύνολο γκρίζας ζώνης 21,0 25,9 +4,9
ΑΛΛΟ ΚΟΜΜΑ 1,2 5,2 +4,0

Οι τρεις περιοχές του πολιτικού χάρτη και οι απρόβλεπτες μεταβλητές για το 2026

Τα στοιχεία οδηγούν σε ένα ασφαλές συμπέρασμα: ο πολιτικός χάρτης αποκτά τρεις “περιοχές”.

Μερίδα του εκλογικού σώματος επιλέγει, έστω και δυσφορώντας, το αφήγημα περί πολιτικής σταθερότητας που εκφωνεί η κυβέρνηση επειδή δεν διακρίνει ισχυρή αντι-πρόταση διακυβέρνησης που να το αφορά. Μία άλλη, περίπου ίσης δημοσκοπικής εμβέλειας, οχυρώνεται στα κόμματα διαμαρτυρίας και διαχείρισης της απογοήτευσης ή και του θυμού της. Μία τρίτη παραμένει σε κατάσταση αναμονής, μεταξύ παραίτησης και χαμηλών προσδοκιών ή ελπίδας ότι κάτι θα προκύψει ώστε να σπάσει την “παγωμένη λίμνη”.

Σε αυτό το τοπίο, οι απρόβλεπτες μεταβλητές θα είναι, δίχως άλλο, τα νέα κόμματα που προσώρας βρίσκονται υπό σχεδιασμό ή υπό σκέψη. Το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, για παράδειγμα, εμφανίζεται δημοσκοπικά με βάση εκκίνησης ποσοστό μεταξύ του 9-11% που, όμως, προσβλέπει σε μία περίπου διπλάσια δυνητική δεξαμενή ψηφοφόρων. Εφόσον κάτι τέτοιο επιβεβαιωθεί στις πρώτες μετρήσεις μετά την ίδρυσή του (η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, επιταχύνεται) είναι πιθανό να “τρυπήσει” τον πολιτικό χάρτη, ιδιαίτερα στην περίπτωση που βρεθεί στη δεύτερη θέση πάνω από το ΠΑΣΟΚ.

Σε μία τέτοια περίπτωση το “παιχνίδι” αλλάζει και στη θέση του Νίκου Ανδρουλάκη, ο οποίος σήμερα αδυνατεί να προβληθεί στην “καταλληλότητα για πρωθυπουργός” ως αντίπαλος του Κυριάκου Μητσοτάκη, θα βρεθεί ο πρώην πρωθυπουργός. Κάτι τέτοιο θα προκαλέσει σημαντικές μετακινήσεις από ολόκληρο το φάσμα της κεντροαριστεράς και αριστεράς, πιθανώς και τμήματος του κέντρου, και θα αλλάξει άρδην την παραπάνω εικόνα.

Η δεύτερη μεταβλητή θα είναι ένα κόμμα Καρυστιανού, αν και οι μέχρι τώρα δηλώσεις της επικεφαλής του κινήματος για τα Τέμπη απεκδυθεί εντελώς τον συγκεκριμένο ρόλο και μετακινηθεί ανταγωνιστικά στο επίκεντρο της πολιτικής. Η βάση εκκίνησης για ένα τέτοιο κόμμα φτάνει και το 14% και η δυνητική δεξαμενή ψήφων εκτιμάται διπλάσια.

Με βάση όλα τα παραπάνω, η Ν.Δ μπορεί μεν να ελπίζει σε συσπείρωση της εκλογικής της βάσης λόγω της επιστροφής του Αλέξη Τσίπρα (αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο), μπορεί, όμως, να χάσει ψηφοφόρους στα δεξιά της ειδικά στην περίπτωση που προστεθεί και η τρίτη μεταβλητή ενός κόμματος Σαμαρά, ή, έστω, η (αρνητική) αποστασιοποίηση του Κ. Καραμανλή.

Από την άλλη, το κόμμα Τσίπρα θα σαρώσει το τοπίο που καταλαμβάνει ο άλλοτε ενιαίος ΣΥΡΙΖΑ και θα προκαλέσει σοβαρούς τριγμούς στο ασθμαίνων ΠΑΣΟΚ. Η βραδιά της Κυριακής των πρώτων εκλογών -που πιθανότατα θα οδηγήσουν σε δεύτερες- θα είναι θρυαλλίδα εξελίξεων, ακόμα και διασπάσεων, και μπορεί να οδηγήσει είτε σε οριακή τρίτη θητεία του Κυριάκου Μητσοτάκη και εκκίνηση ενός νέου διπόλου είτε σε συνεργατικά σχήματα.

Η σκληρή κριτική του στην κυβέρνηση ήταν αναμενόμενη και είναι αυτονόητη. Εκείνο, όμως, που κατέστησε σαφές από την αχαϊκή πρωτεύουσα είναι ο βασικός λόγος επιστροφής του στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Η κατακερματισμένη αντιπολίτευση, είπε, “ούτε θέλει ούτε μπορεί” να υποσχεθεί εναλλακτική διακυβέρνησης.

Τι σημαίνει αυτό; Στόχος του νέου κόμματος είναι να αποτελέσει μία προοδευτική παράταξη νίκης, και αυτός ο (αυτο)προσδιορισμός περιέχει δύο σαφή συμπεράσματα:

Πρώτο, ότι το κόμμα Τσίπρα δεν θα στοχεύσει απλώς στη δεύτερη θέση και την ηγεσία της αξιωματικής αντιπολίτευσης σε μία τρίτη πρωθυπουργική θητεία Μητσοτάκη αλλά θα επιχειρήσει να τον νικήσει και μάλιστα με τους όρους που έχει ήδη βάλει το κυβερνών κόμμα. Ήτοι, θα επιδιώξει την αυτοδυναμία! Μοιάζει μεγαλεπήβολο, ίσως και ουτοπικό, ωστόσο φαίνεται ότι στο επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού δεν σκοπεύουν να επαναλάβουν την ηττοπαθή τακτική πριν τις εκλογές του 2023, όταν υπό την συνθήκη της απλής αναλογικής σπατάλησε χρόνο και πολιτικό κεφάλαιο απέναντι στην κατηγορηματική άρνηση του ΠΑΣΟΚ για συνεργασία. Η σκέψη, μάλιστα, εστιάζεται στο ότι μόνο διεκδικώντας τη νίκη (με αυτοδυναμία) μπορείς να εξασφαλίσεις ευκολότερα τη δεύτερη θέση με υψηλό ανταγωνιστικό ποσοστό ως προς τη Ν.Δ.

Δεύτερο, που εξάγεται από το προηγούμενο, το κόμμα Τσίπρα θα φτάσει στις κάλπες ως βασικός αντίπαλος του Κυριάκου Μητσοτάκη αλλά και ανταγωνιστικά στα άλλα κόμματα της κεντροαριστεράς, κυρίως στο ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη. Οι πληροφορίες αναφέρουν, μάλιστα, πώς ακόμα και στην πολύ μικρής πιθανότητας περίπτωση που ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά έβρισκαν εκλογικό modus operandi, ο Αλέξης Τσίπρας θα δρούσε ανταγωνιστικά. Ως εκ τούτου, από την Πάτρα, με την κριτική που άσκησε πρωτίστως στο ΠΑΣΟΚ προσπάθησε να αναδείξει ότι δεν μπορεί να νικήσει τη Ν.Δ, ενώ στην περίπτωση που θα ήταν δεύτερο θα έμπαινε στο δίλημμα μιας κυβέρνησης συνεργασίας με το πρώτο κόμμα. Με αυτή την τακτική, τέλος, επιχειρεί να προκαλέσει εκείνα τα κορυφαία στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη, κυρίως όμως το παραδοσιακό (ανδρεϊκό) εκλογικό του ακροατήριο, να πάρουν θέση. Το σύνθημα “να φύγει η δεξιά”, άλλωστε, που ακούστηκε έντονα στο Royal της Πάτρας δείχνει ότι ο πρώην πρωθυπουργός βρίσκει ευήκοα ώτα σε αυτό ακριβώς το τμήμα του εκλογικού σώματος.

Ζητείται ελπίς

Η αποστροφή της ομιλίας του σχετικά με τα παραπάνω είναι απολύτως ενδεικτική της στρατηγικής του Αλέξη Τσίπρα: «…με κατηγορούνε πολλοί ότι είμαι σκληρός όχι μόνο με την κυβέρνηση αλλά και με την αντιπολίτευση. Δεν είμαι εγώ σκληρός, σκληρή είναι η πραγματικότητα που βιώνουμε. Η κραυγή “να γίνει κάτι” αντηχεί απελπισμένα. Αναζητούν όλοι ελπίδα. “Ζητείται ελπίς”. Και για να αναζητείται η ελπίδα, προφανώς δεν υπάρχει στους σημερινούς πολιτικούς σχηματισμούς. Γιατί για να υπάρχει η ελπίδα της αλλαγής πρέπει να συντελούνται δύο προϋποθέσεις: Να θέλεις και να μπορείς. Και φοβάμαι ότι δεν συντελείται ούτε η μία ούτε η άλλη, από τους υπάρχοντες σχηματισμούς.

Και συνέχισε, εστιάζοντας την κριτική του στο ΠΑΣΟΚ:

“…Αλήθεια, μπορεί να αμφισβητήσει τη σημερινή κυβέρνηση όποιος αφήνει ανοικτό να κυβερνήσει με τη Δεξιά, αρκεί να φύγει ο Μητσοτάκης; Και όποιος δε μπορεί να βρει στελέχη να τοποθετήσει σε θέσεις ευθύνης στο κόμμα του, που να μην έχουν κάποια στιγμή δημόσια θαυμάσει τον Μητσοτάκη; Ή θέλει να αμφισβητήσει τη Δεξιά, όποιος διστάζει να πάρει ουσιαστικές ενωτικές πρωτοβουλίες ανασύνθεσης της σημερινής εικόνας του κατακερματισμού, θέτοντας πάντα ως προϋπόθεση τη δική του κομματική επιβίωση; Ή όποιος εμμένει στη κριτική του αριστερόμετρου και στα λάθη των άλλων, όταν δεν έχει τολμήσει ποτέ ούτε να ψελλίσει για τα δικά του λάθη και τις δικές του αποτυχίες; Δείτε σήμερα ποια είναι η εικόνα, πριν βιαστείτε να με πείτε άδικο”.

Αποκάλυψε, επιπλέον, το σχέδιο του νέου κόμματος για νίκη στις επόμενες εκλογές και ανάληψη της διακυβέρνησης, λέγοντας: “…Έτσι που στις επόμενες εκλογές, όποτε κι αν αυτές γίνουν, η σημερινή κυβέρνηση να βρει απέναντί της ισχυρό αντίπαλο, ικανό να την κερδίσει. Η πολιτική αλλαγή είναι κοινωνική και εθνική ανάγκη. Οφείλουμε συνεπώς να επιταχύνουμε. Να απευθυνθούμε με το θάρρος του δίκιου στους πολίτες όλων των παρατάξεων, όπως και σε εκείνους που έχουν αποσυρθεί απογοητευμένοι. Οι ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΝΙΚΗΣ είναι σήμερα περισσότερο από ποτέ αναγκαίες. Χωρίς αποκλεισμούς, προαπαιτούμενα, πιστοποιητικά πολιτικών φρονημάτων, να δώσουμε περιεχόμενο στη διάθεση του προοδευτικού πολίτη να μη μείνει αδρανής. Με μια γόνιμη και δημιουργική ρήξη με το παρελθόν”.

Το έμμεσο μήνυμα στους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ

Η δε τελευταία αποστροφή απευθύνεται εμμέσως πλην σαφώς, όχι μόνο στους απλούς ψηφοφόρους της κεντροαριστεράς αλλά και σε στελέχη και βουλευτές. Ως προς τους τελευταίους και κυρίως αυτούς του ΣΥΡΙΖΑ, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι όσοι πάρουν σήμα αποδοχής την κατάλληλη στιγμή οφείλουν να παραιτηθούν και να παραδώσουν τις έδρες τους ώστε να είναι υποψήφιοι με το νέο κόμμα. Η νεότερη γενιά βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ, εκείνοι για παράδειγμα που εξελέγησαν μετά το 2019 και δεν μετείχαν στην πλειοψηφία διακυβέρνησης 2015-19, είναι βέβαιο ότι ως επί το πλείστον μπορούν να έχουν θέση στο νέο εγχείρημα.

Είναι, εντέλει, προφανές πώς εάν η ηγεσία της Κουμουνδούρου δυσφόρησε με όσα άκουσε από τον πρώην πρωθυπουργό από τον εξώστη του Παλλάς, με αυτά που είπε στην Πάτρα πρέπει να κατανόησε ότι έχει αποφασίσει να φτάσει μόνος του στις εκλογές (με ηγετική ομάδα από νέα πρόσωπα και ομάδα εκλογικής μάχης από βουλευτές που θα παραιτηθούν, αυτοδιοικητικούς, επιστήμονες και τεχνοκράτες) και ως εκ τούτου η πρόταση συμπόρευσης του Σωκράτη Φάμελλου βρίσκει κλειστές θύρες. Κι αυτό εντείνει την αμηχανία και σκληραίνει το δίλημμα σχετικά με το πώς θα φτάσει ο ΣΥΡΙΖΑ στις κάλπες (…) έχοντας απέναντί του τον ιστορικό του ηγέτη.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης παραπέμπει ολοένα και πιο συχνά σε εκείνο το προηγούμενο. “Και τον Δεκέμβριο του 2022, ενόψει των εκλογών του 2023,  πολλοί προέβλεπαν ότι δεν θα είχε αυτοδυναμία η ΝΔ και τελικά οι πολίτες τους διέψευσαν σε δύο απανωτές εκλογικές αναμετρήσεις”, δήλωσε πρόσφατα.

Αναφερόμενος μόλις χθες στην επιδίωξη της αυτοδυναμίας, σχολίασε πως “και το 2023 οι πιο πολλοί δεν θα στοιχημάτιζαν υπέρ της αυτοδυναμίας της ΝΔ, τρεις, τέσσερις μήνες πριν τις εκλογές”, ενώ λίγες ημέρες νωρίτερα, από το Λονδίνο όπου συμμετείχε και φέτος στο συνέδριο του Ελληνικού Χρηματιστηρίου και της Morgan Stanley, έλεγε  στο ακροατήριο των οικονομικών παραγόντων και επενδυτών:

• “Θυμάμαι τον σκεπτικισμό που αντιμετώπισα όταν βρέθηκα εδώ πριν τις εκλογές του 2023. Τότε το ερώτημα ήταν: «Θα έχετε απόλυτη πλειοψηφία;». Απαντούσα «ναι». Πολλοί το αμφισβητούσαν αλλά τα καταφέραμε. Θυμάμαι ότι τον Απρίλιο του 2023 οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι θα παίρναμε το 33% και λάβαμε το 41%”.

Στο Μέγαρο Μαξίμου έχουν επίγνωση φυσικά της δυσκολίας να επαναληφθεί ένα τέτοιο ποσοστό, ο πήχης ωστόσο της αυτοδυναμίας, που αποτελεί και τον στόχο της ΝΔ, μπορεί να βρεθεί έως και 4 μονάδες χαμηλότερα. Και ο κ. Μητσοτάκης δηλώνει πεπεισμένος πως η ΝΔ μπορεί και πάλι να τον υπερβεί με όχημα την θετική πορεία της οικονομίας, την συνέπεια στην υλοποίηση του  προγράμματος του 2023, αλλά και φθάνοντας ως τις κάλπες πατώντας μεταρρυθμιστικό “γκάζι” και όχι “φρένο”. 

• Ποια είναι όμως τα υπέρ και τα κατά σε αυτή την προσπάθεια, αλλά και ποιες οι διαφορές σε σχέση με την περίοδο προ των εκλογών του 2023; 

Στα υπέρ το γεγονός ότι η ΝΔ, έστω και ευρισκόμενη σε κατάσταση πολύμηνης δημοσκοπικής στασιμότητας κοντά στα ποσοστά των ευρωεκλογών 2024, εξακολουθεί να διατηρεί καθαρό προβάδισμα από το δεύτερο κόμμα, το ΠΑΣΟΚ. Και είναι, όπως συχνά επισημαίνουν συνεργάτες του πρωθυπουργού, η κυβέρνηση δεύτερης τετραετίας με την μεγαλύτερη διαφορά που μπορεί να θυμηθεί κανείς δημοσκοπικά. Πρόκειται για αδιαμφισβήτητο πλεονέκτημα, που ενισχύεται ακόμη περισσότερο από την αίσθηση απουσίας εναλλακτικής λύσης διακυβέρνησης που δημιουργεί ο κατακερματισμός στο χώρο της κεντροαριστερής αντιπολίτευσης. Εκεί πάντως η επικείμενη επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα σε κεντρικό πολιτικό ρόλο είναι βέβαιο ότι ταράζει τα νερά και δημιουργεί ερωτηματικά για το ποιος θα φανεί στην πορεία προς τις εκλογές πως θα είναι ο βασικός αντίπαλος του Κυριάκου Μητσοτάκη και της ΝΔ. 

Στα δυνητικά πλεονεκτήματα του κυβερνώντος κόμματος εντάσσεται και το ισχυρό δίλημμα περί πολιτικής σταθερότητας ως απαραίτητης προϋπόθεσης για να συνεχιστούν πολιτικές οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Αλλά και ως συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας σε σχέση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες που βιώνουν πολιτικές λιτότητας, καθώς και σε μια συγκυρία με  πολλαπλές αβεβαιότητες στο διεθνές περιβάλλον. 

Σε κάθε περίπτωση μία τόνωση της εικόνας της κυβέρνησης θα επιχειρηθεί μέσα και από έναν ανασχηματισμό που όλοι προεξοφλούν ότι θα γίνει με το βλέμμα στις εκλογές, με τις εκτιμήσεις μάλιστα να τον τοποθετούν στις αρχές του νέου έτους.

Οι δυσκολίες και τα μειονεκτήματα για το κυβερνών κόμμα σε σχέση με την περίοδο προ των εκλογών του 2023, είναι όμως εξίσου εμφανή.

Τότε η ΝΔ ολοκλήρωνε την πρώτη τετραετία,   ενώ τώρα βρίσκεται στην δεύτερη και ανεξαρτήτως δικών της πεπραγμένων, αλλά  και των λαθών που και η ίδια η ηγεσία της έχει αναγνωρίσει, αντιμετωπίζει και την κόπωση του εκλογικού σώματος, όπως συμβαίνει με την δεύτερη θητεία κάθε κυβέρνησης.

Την πρώτη τετραετία της ΝΔ οι πολίτες, με νωπή την εμπειρία από την συνδεδεμένη μόνο με περικοπές και φόρους περιπέτεια των μνημονίων,  αξιολόγησαν θετικά το γεγονός ότι άρχισαν να βλέπουν ξανά εισοδηματικές αυξήσεις, μειώσεις φόρων, αλλά και σημαντική στήριξη απέναντι στις μετά το 2019 κρίσεις, με την μορφή μίας επιδοματικής πολιτικής που διευκολύνθηκε από την, ελέω πανδημίας, δημοσιονομική χαλάρωση σε επίπεδο ΕΕ.

Η χαλάρωση αυτή έχει πάψει πλέον να υφίσταται, οι δημοσιονομικοί κανόνες έχουν επανέλθει, ενώ και το μέτρο σύγκρισης για τους πολίτες δεν βρίσκεται πλέον στο ναδίρ της περιόδου των μνημονίων, αλλά στους αργούς ρυθμούς σύγκλισης με την Ευρώπη, όπως αυτοί αποτυπώνονται στην συνεχιζόμενη υστέρηση σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ σε επίπεδο μισθών και διαθέσιμου εισοδήματος.

Η σημαντικότερη όμως διαφορά που λειτουργεί σήμερα επιβαρυντικά για την κυβέρνηση είναι ότι τα ελληνικά νοικοκυριά το 2023 δεν είχαν εξουθενωθεί από μία επίμονη και πολύπλευρη ακρίβεια, την οποία βιώνουν σήμερα παντού. Από το σούπερ μάρκετ και τις υπηρεσίες μέχρι την ενέργεια και τα ενοίκια.

• Οι δημοσκοπήσεις πριν τις εκλογές του 2023  δεν έδειχναν θέματα διαφθοράς ως αδύναμα σημεία στην εικόνα της κυβέρνησης, όπως συμβαίνει σήμερα  στον απόηχο του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο πλαίσιο του χθεσινού συνεδρίου  «Athens Policy Dialogues», στα ζητήματα που αφορούν στο “ύφος και το ήθος της εξουσίας”,  διαμηνύοντας  ότι “όσο πιο πολύ καιρό είσαι στην εξουσία τόσο πιο χαμηλό πρέπει να είναι το βλέμμα και τόσο πιο πολύ απαιτείται να καταλαβαίνουμε, όχι να δείχνουμε, να καταλαβαίνουμε πραγματικά τα προβλήματα των πολιτών και να μην πανηγυρίζουμε υπερβολικά για επιτυχίες, όταν ξέρουμε ότι υπάρχουν πολλοί συμπολίτες μας ακόμα που τα βγάζουν δύσκολα πέρα, στους οποίους πρέπει να στρέψουμε την προσοχή μας”.

Ακόμη και η τρέχουσα κρίση στον αγροτικό τομέα είναι σαφές πως είναι σοβαρότερη από εκείνη προ διετίας και προφανώς απειλεί να βαθύνει το πολιτικό πρόβλημα που ούτως ή άλλως αντιμετωπίζει η κυβέρνηση στην περιφέρεια όπου παρατηρούνται έως σήμερα και οι μεγαλύτερες δημοσκοπικές διαρροές για τη ΝΔ. Κυρίως προς τα δεξιά όπου μάλιστα υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να βρει απέναντί της στις επόμενες εκλογές και ένα κόμμα υπό τον πρώην πρωθυπουργό, Αντώνη Σαμαρά.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Το προηγούμενο χρονικό διάστημα, τα παραπάνω οδηγούσαν στην ερμηνεία για την ύπαρξη μιας “κοινωνικής αντιπολίτευσης”, πράγμα ακριβές, αλλά χωρίς αυτή η κοινωνία εν βρασμώ να βρίσκει πολιτική έκφραση, κάτι που δημοσκοπικά αποτυπώνεται στο κατακερματισμένο αντιπολιτευτικό ανάγλυφο.

Η εισαγωγική παρατήρηση – “με τα σημερινά πολιτικά δεδομένα”– σκοπίμως εξαιρεί (για να καταλήξει σε αυτό) την περιρρέουσα συζήτηση και σεναριολογία περί της ίδρυσης νέων κομμάτων, και δη από τους Αντώνη Σαμαρά και Αλέξη Τσίπρα (η άλλη υπόθεση που αφορά την Μαρία Καρυστιανού διαψεύδεται ρητώς από την ίδια).

Δέκα οκτώ μήνες πριν τις εκλογές (τον Μάρτιο του ’27, κατά τη δέσμευση του πρωθυπουργού), τέτοια κόμματα δεν υφίστανται, είναι αυτονόητο πώς εάν και όταν προκύψουν η “παγωμένη λίμνη” θα υποστεί ρωγμές.

Ακόμα και στο πολυδιασπασμένο τοπίο της αντιπολίτευσης, προτάσεις διακυβέρνησης είναι, κατά κύριο λόγο, αυτή που εκφωνείται από το ΠΑΣΟΚ, όπως φάνηκε και από το πρόγραμμα που ανακοίνωσε στη ΔΕΘ ο Νίκος Ανδρουλάκης, και όσα είπε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ. Ως προς τον Σωκράτη Φάμελλο, η πρόταση (του) εντάσσεται στη συζήτηση μόνο και μόνο επειδή το κόμμα αυτό είχε την κυβερνητική εξουσία. Τα σημερινά δημοσκοπικά ποσοστά του δεν δικαιολογούν πιά τον τίτλο του “κόμματος εξουσίας”. Κάτι τέτοιο, θεωρητικά πάντοτε, μπορεί να αλλάξει εάν συμφωνηθεί η φημολογούμενη συνένωσή του με τη Νέα Αριστερά, πάλι όχι δημοσκοπικά αλλά επειδή θα αναζωπυρώσει κάποιες μικρές προσδοκίες.

Όμως, κι έτσι, το δημοσκοπικό άθροισμα των κομμάτων που έχουν κυβερνητικό παρελθόν (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά) δεν ξεπερνά το 20%, ενώ η Ν.Δ κινείται αρκετά υψηλότερα, χωρίς κάτι να δείχνει ότι μπορεί να χάσει αυτό το προβάδισμα.

Υποθετικά, το κυβερνών κόμμα, παρότι πιέζεται πολύ, είναι πιό κοντά σε τροχιά αυτοδυναμίας (ήτοι ένα ποσοστό λίγο πάνω από το 30% που να δημιουργούσε εφαλτήριο για μία δεύτερη αναμέτρηση), απ΄ ότι το δεύτερο ΠΑΣΟΚ που προσπαθεί να κουνήσει τη βελόνα στο πολιτικό του κοντέρ.

Τα πράγματα γίνονται χειρότερα για την αντιπολίτευση όταν η συζήτηση περνάει από τα ποσοστά στην Πρόθεση και την Εκτίμηση Ψήφου στην “καταλληλότητα” των πολιτικών αρχηγών ως προς το πρωθυπουργικό τους προφίλ. Εκεί πρωτεύει ο “Κανένας”, ενώ στον ανταγωνισμό μεταξύ υπαρκτών προσώπων ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατηρεί “triple score” έναντι του προέδρου του ΠΑΣΟΚ.

Με την αυθαιρεσία που περιέχει οποιαδήποτε πρόβλεψη σε αυτή την μεταβατική πολιτική φάση, εφόσον δεν αλλάξει σημαντικά η (σημερινή) πολιτική γεωγραφία, ο πρωθυπουργός μπορεί να φτάσει στις επόμενες εκλογές με την αγωνία του εάν είναι εφικτή η αυτοδυναμία, ή εάν μπορεί να βρει κυβερνητικό εταίρο, όχι, όμως, και με το άγχος ότι η Ν.Δ μπορεί να χάσει την πρωτιά. Υπό αυτή την έννοια διατηρεί και την ελπίδα πώς θα έχει μία τρίτη θητεία στο Μέγαρο Μαξίμου.

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης, και δη της κεντροαριστεράς, θα μπορούσαν να έχουν τύχη απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη, μόνο εφόσον συνέπλεαν με μία προγραμματική πολιτική πλατφόρμα και με ένα συνεκτικό και αξιόπιστο πρόγραμμα διακυβέρνησης. Κάτι τέτοιο είναι μάλλον απίθανο να συμβεί με βάση όσα διακηρύσσουν οι αρχηγοί και τα κορυφαία στελέχη τους, η δε εσωστρέφεια που αναπτύσσεται διαρκώς δρα αποτρεπτικά.

Εν κατακλείδι, εφόσον δεν υπάρξουν νέοι “παίκτες” στο πολιτικό σκηνικό, ικανοί, είτε να ροκανίσουν φιλοδοξίες, είτε να συμπυκνώσουν και να εκφράσουν τις υπόγειες δυναμικές, η Ν.Δ θα φτάσει στις εκλογές προσπαθώντας να περάσει τον πήχη και χωρίς να νοιώσει την ανάσα στην πλάτη της. C’ est la vie…