Η ΠΟΜΙΔΑ, αν και θεωρεί θετική την παράταση, ζητά μόνιμη και απρόθεσμη διαδικασία τακτοποίησης με αυστηρότερους κανόνες, καθώς και ειδική ρύθμιση για τα μεγάλα αυθαίρετα της Κατηγορίας 5, τα οποία παραμένουν σε θεσμικό κενό από το 2020. Το ζήτημα αφορά τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια ή δημοτικά κτίρια, τα οποία αποκλείονται από ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις λόγω αυθαιρεσιών.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το ΥΠΕΝ εξετάζει περιορισμένο άνοιγμα της τακτοποίησης για αυθαίρετα Κατηγορίας 5, κυρίως κτίρια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ενώ η ΠΟΜΙΔΑ ζητά να ενταχθούν και αστικές κατοικίες ή ακίνητα που προορίζονται για κύρια κατοικία.

Παράλληλα, εξετάζεται παράταση έως τις 31 Ιανουαρίου 2028 για την υποχρεωτική έκδοση Ταυτότητας Κτιρίου σε ιδιωτικά κτίρια δημόσιας χρήσης. Η μη τήρηση της υποχρέωσης συνεπάγεται πρόστιμα από 200 ευρώ έως 10% της αντικειμενικής αξίας και ενδέχεται να «παγώσει» επενδύσεις, οικοδομικές άδειες και προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης.

Τα θέματα αυτά συζητήθηκαν σε πρόσφατη συνάντηση ΥΠΕΝ–ΠΟΜΙΔΑ, όπου συμφωνήθηκε η διατήρηση ανοιχτού διαύλου επικοινωνίας. Ο υπουργός Περιβάλλοντος παρουσίασε επίσης την πρόοδο σε κρίσιμες θεσμικές παρεμβάσεις, όπως τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, τον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, τον ψηφιακό χάρτη και τη δημιουργία του Εθνικού Οργανισμού Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης, με στόχο τη διαφάνεια, την ασφάλεια δικαίου και τον ορθολογικό χωρικό σχεδιασμό.

Η υπόθεση αφορούσε αυθαίρετες παρεμβάσεις, που είχαν πραγματοποιηθεί σε κοινόχρηστους – κοινόκτητους ελεύθερους χώρους ισογείου (πιλοτή και τμήμα οικοπέδου) πολυκατοικίας στον Δήμο Παπάγου – Χολαργού αλλά δημιουργεί νομολογία.

Στο σκεπτικό τους οι σύμβουλοι Επικρατείας διευκρινίζουν ότι η διάταξη του άρθρου 11 παρ. 1 περ. δ΄ του ν. 4178/2013, η οποία δίνει τη δυνατότητα σε συνιδιοκτήτη που συγκεντρώνει την πλειοψηφία των ποσοστών να υποβάλει αίτηση τακτοποίησης αυθαιρέτων σε κοινόχρηστους χώρους, έχει αποκλειστικά διευκολυντικό χαρακτήρα.

Στόχος της είναι η πλήρης καταγραφή και αντιμετώπιση των αυθαίρετων κατασκευών, χωρίς ωστόσο να θίγεται το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα ιδιοκτησίας των λοιπών συνιδιοκτητών.

Κατά συνέπεια, σημειώνουν οι δικαστές, η τακτοποίηση αυθαίρετων σε κοινόχρηστους χώρους με βάση τον ν. 4178/2013 δεν μπορεί να προχωρήσει όταν υπάρχει αντίθεση ακόμη και από έναν συνιδιοκτήτη. Παράλληλα, η Ολομέλεια έκρινε ότι η εν λόγω διάταξη, κατά το μέρος που επιτρέπει την υπαγωγή αυθαιρέτων σε κοινόχρηστους χώρους με πρωτοβουλία της πλειοψηφίας των ποσοστών συνιδιοκτησίας, προσκρούει στα άρθρα 17 και 24 παρ. 2 του Συντάγματος και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να εφαρμοστεί.

Με την απόφαση 1616/2025 της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας κρίθηκε ότι σε περίπτωση έλλειψης κανονισμού οροφοκτησίας, η διάταξη (άρθρο 11 παρ. 1 περ. δ΄ του ν. 4178/2013) που προβλέπει την υποβολή αίτησης από συνιδιοκτήτη με βάση την πλειοψηφία των ποσοστών συνιδιοκτησίας για την τακτοποίηση αυθαιρέτων κατασκευών και χρήσεων σε κοινόχρηστα μέρη της οικοδομής, αποσκοπεί μόνο στη διευκόλυνση των ενδιαφερομένων και την πλήρη καταγραφή και αντιμετώπιση των αυθαιρέτων, χωρίς πάντως να θίγεται το δικαίωμα ιδιοκτησίας των λοιπών συνιδιοκτητών.

Επομένως, η τακτοποίηση αυθαιρέτων επί κοινοχρήστων μερών ακινήτου με το ν. 4178/2013 δεν μπορεί να γίνει εφόσον διατυπωθούν αντιρρήσεις από οποιονδήποτε συνιδιοκτήτη.

Εκατομμύρια νομιμοποιήσεις! Πότε έγιναν; Μήπως σε προεκλογικές περιόδους προς αλίευση ψήφων από αυθαιρετούχους; Πότε ήταν η τελευταία φορά που μία κυβέρνηση γκρέμισε αυθαίρετα; Και, όταν διαπιστώνει ο αρμόδιος υπουργός ότι υπάρχουν 90.000 αυθαίρετα μέσα σε δάση, τι σκοπεύει να πράξει; Φυσικά, όχι να στείλει τις μπουλντόζες. Το πολύ πολύ να επιβάλλει πρόστιμα. Όμως, τούτε αυτό θα συμβεί. Η αυθαιρεσία θα διαιωνίζεται και οι αρμόδιοι υπουργοί θα …σχολιάζουν την επικαιρότητα και το κατάντημα του κράτους.

Η ομολογία του υπουργού… Περιβάλλοντος

Τις βασικές αρχές της μεταρρύθμισης που υλοποιεί η κυβέρνηση για την καταπολέμηση της αυθαίρετης δόμησης περιέγραψε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Θόδωρος Σκυλακάκης μιλώντας σήμερα (20/2), σε τηλεοπτικό σταθμό. «Αν δεν τελειώσουμε με τη νέα αυθαιρεσία, δεν θα έχουμε ποτέ πολεοδομική πολιτική» δήλωσε χαρακτηριστικά.

«Ο νέος νόμος προβλέπει -με δική μου πρωτοβουλία- ότι πρώτα κατεδαφίζονται τα καινούρια αυθαίρετα. Οι έσχατοι έσονται πρώτοι… Μόνο στα δάση τα ολοκληρωμένα αυθαίρετα ακίνητα μπορεί να φτάνουν και τις 90.000. Έχουμε εκατομμύρια νομιμοποιήσεις. Γιατί ποτέ δεν αποφασίσαμε να τελειώσουμε με τη νέα αυθαιρεσία. Και ήμασταν σε έναν φαύλο κύκλο ότι είναι τόσοι πολλοί οι αυθαίρετοι, που δεν μπορούμε να τους αντιμετωπίσουμε. Αυτό που κάνουμε τώρα είναι να τελειώσουμε με τη νέα αυθαιρεσία, για να αποκτήσουμε πολεοδομική πολιτική και να ρυθμίσουμε ή να αντιμετωπίσουμε κατόπιν -όπως μπορούν να ρυθμιστούν και να αντιμετωπιστούν- και τα θέματα του παρελθόντος» εξήγησε ο Υπουργός.

Παράλληλα, ο κ. Σκυλακάκης απάντησε στο πώς θα καταστεί πράξη το τέλος της νέας αυθαιρεσία -εννοώντας οτιδήποτε αυθαίρετο χτίζεται τώρα και στο μέλλον– με τη χρήση της νέας τεχνολογίας. «Θα συγκρίνουμε δορυφορικές φωτογραφίες πριν και μετά. Αυτόματα με τεχνητή νοημοσύνη θα επισημαίνεται κάθε καινούρια δόμηση που γίνεται σε όλη την Ελλάδα, οποιουδήποτε είδους, π.χ. τοιχίο, κ.λπ. Και στη συνέχεια, αυτόματα, μέσω του e-Άδειες θα διαπιστώνεται αν αυτό που χτίστηκε έχει άδεια ή όχι. Και οτιδήποτε δεν έχει άδεια, θα ελέγχεται».

Ο κ. Σκυλακάκης πρόσθεσε πως «έως τώρα οι έλεγχοι πραγματοποιούνταν μέσω καταγγελιών ή αν η πολεοδομία ξύπναγε και πήγαινε να ελέγξει κάποιο αυθαίρετο. Που δεν ξύπναγε… Πλέον θα έχουμε πλήρη καταγραφή των νέων αυθαιρέτων σε ολόκληρη τη χώρα, κάθε φορά που θα γίνονται. Αυτό κάνουμε τώρα στη Μύκονο, χειροκίνητα. Έχω δώσει εντολή και έχουν εγκατασταθεί οι Επιθεωρητές του Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, οι οποίοι δεν θα φύγουν από το νησί, πριν τελειώσουν με αυτή την ιστορία. Ελέγχουμε οτιδήποτε καινούριο έχει χτιστεί τον τελευταίο χρόνο, άσχετα αν έχει καταγγελία ή όχι. Και κοιτάμε, επίσης, τις καταγγελίες τις οποίες για πάρα πολύ καιρό η πολεοδομία είχε αφήσει χωρίς έλεγχο».

Ο κ. Σκυλακάκης περιέγραψε, επίσης, τη διαδικασία που προβλέπει ο νόμος στην περίπτωση που οι ελεγκτές διαπιστώσουν κάποια αυθαιρεσία. «Αν κάποιος πάρει πρόστιμο, έχει 30 ημέρες για να γκρεμίσει. Εάν δεν γκρεμίσει στις 30 ημέρες, υπάρχει συνεχής πολλαπλασιασμός των προστίμων. Και μετά έρχονται διοικητικές και ποινικές κυρώσεις. Ταυτόχρονα, ξεκινάει η διαδικασία που οδηγεί στην κατεδάφιση».

Αναφερόμενος στην απόπειρα δόμησης στο Σαρακήνικο δήλωσε: «Στο Σαρακήνικο οι άδειες βγήκαν παράνομα. Διότι η πολεοδομία της Μήλου ξανακοιτώντας την άδεια, η οποία βγαίνει από τον μηχανικό, ανακάλυψε ότι είχε παρατυπίες. Και την έχει ακυρώσει. Εμείς θα την ψάξουμε και για άλλους λόγους».

Προς την κατεύθυνση αυτή, κλιμάκια αστυνομικών σε προγενέστερο χρόνο είχαν προβεί σε έρευνες (αυτεπάγγελτες ή κατόπιν καταγγελίας) με σκοπό τη συλλογή και καταγραφή των απαραίτητων στοιχείων, τα οποία στη συνέχεια αποτέλεσαν τη βάση για τη σύσταση μικτών κλιμακίων ελέγχων για τον εντοπισμό αυθαιρέτων κατασκευών, αλλαγών χρήσεων χωρίς νομιμότητα και άλλων παραβάσεων σε διάφορες περιοχές της Μυκόνου.

Ειδικότερα, από 13 έως και 19 Φεβρουαρίου 2025, αστυνομικοί της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Οικονομικών Εγκλημάτων της Δ.Α.Ο.Ε., της Υποδιεύθυνσης Αστυνομίας Μυκόνου, καθώς και των Εναέριων Μέσων Σωμάτων Ασφαλείας, συνέδραμαν σε -20- ελέγχους σε διάφορες κατασκευές σε οικόπεδα, ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, καταστήματα, ακίνητα κ.λπ.

Στο πλαίσιο των ανωτέρω ελέγχων, από αστυνομικής πλευράς, σχηματίστηκαν -2- δικογραφίες για παράνομη απασχόληση, ενώ πραγματοποιήθηκαν -6- συλλήψεις αλλοδαπών για παράνομη διαμονή και βεβαιώθηκαν -60- τροχονομικές παραβάσεις σε φορτηγά και μηχανήματα έργων, από τις οποίες -50- για ταχογράφο, -2- για στέρηση άδειας ικανότητας οδήγησης, -3- για υπέρβαρα, -4- για ΚΤΕΟ και -1- για πιστοποιητικό επαγγελματικής ικανότητας (Π.Ε.Ι.).

Σημειώνεται ότι, οι έλεγχοι για την τήρηση τόσο της πολεοδομικής, όσο και της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, θα συνεχιστούν με αμείωτη ένταση, ενώ ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί σε περιοχές που παρατηρούνται αυξημένα περιστατικά παραβατικότητας.

Παράλληλα, τόνισε ότι η κυβέρνηση διαθέτει δορυφορικές εικόνες από το καλοκαίρι του 2023 και το 2025, ενώ θα συνεχίσει να πραγματοποιεί ελέγχους ανά τρίμηνο, προκειμένου να εντοπίζει παράνομες οικοδομικές δραστηριότητες.

«Όσοι συνεχίζουν να χτίζουν αυθαίρετα ματαιοπονούν. Όλοι όσοι έχουν χτίσει παράνομα τον τελευταίο ενάμιση χρόνο θα υποστούν τις συνέπειες του νόμου, χωρίς καμία εξαίρεση», δήλωσε κατηγορηματικά ο υπουργός, προσθέτοντας ότι η διαδικασία κατεδαφίσεων θα ακολουθήσει χρονολογική σειρά, ξεκινώντας από τις πιο πρόσφατες κατασκευές.

Ο κ. Σκυλακάκης ανακοίνωσε επίσης ότι η κυβέρνηση έχει επενδύσει κοντά στο 1 δισ. ευρώ για τον πολεοδομικό σχεδιασμό του 80% της χώρας, που μέχρι σήμερα δεν είχε καθοριστεί. Επιπλέον, μέσα στους επόμενους 12-18 μήνες θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία ένα δορυφορικό σύστημα παρακολούθησης της αυθαίρετης δόμησης, καλύπτοντας όλη τη χώρα.

«Μέχρι τότε, όμως, δεν θα περιμένουμε την τεχνητή νοημοσύνη. Η ανθρώπινη νοημοσύνη μπαίνει σε δράση, και όσοι χτίζουν αυθαίρετα θα πληρώσουν ακριβά. Ή θα τα κατεδαφίσουν μόνοι τους ή θα το κάνουμε εμείς, με πολύ μεγαλύτερο κόστος για εκείνους», τόνισε ο υπουργός.

Στο μεταξύ, το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, προβλέπει αυτεπάγγελτους ελέγχους των οικοδομικών αδειών από μικτά κλιμάκια, με τη συμμετοχή και της αστυνομίας όπου κρίνεται απαραίτητο. Παράλληλα, επεκτείνεται το ακαταδίωκτο για όσους εμπλέκονται στην καταστολή της αυθαίρετης δόμησης, ώστε να μην διώκονται αναιτίως για την εκτέλεση των καθηκόντων τους.

Ο υπουργός κατέληξε επισημαίνοντας ότι με την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού, το τοπίο θα ξεκαθαρίσει πλήρως μέσα στα επόμενα 2-3 χρόνια, διαμορφώνοντας ένα σαφές πλαίσιο για το πού επιτρέπεται και πού απαγορεύεται η δόμηση.

Στόχος είναι να «σκαναριστεί» έκταση 30.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων ώστε να εντοπιστούν και να πιαστούν στην τσιμπίδα του νόμου όλα τα παράνομα κτίσματα, οι ιδιοκτήτες των οποίων θα έρθουν αντιμέτωποι με κατεδαφίσεις fast track, οι οποίες έχουν ήδη θεσμοθετηθεί. 

Για τον σκοπό αυτό θα επιστρατευτούν drones που θα εγκατασταθούν σε ειδικούς σταθμούς, αλλά και επανδρωμένα αεροσκάφη με φωτογράφους, θα ληφθούν αεροφωτογραφίες, οι οποίες θα ανανεώνονται με νέες επαναληπτικές λήψεις υψηλής ανάλυσης, θα γίνει διασύνδεση όλων των υφιστάμενων πληροφοριακών συστημάτων από την πλατφόρμα e-Άδειες, τις Δηλώσεις Αυθαιρέτων, την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και τον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη, ενώ θα χρησιμοποιηθούν τεχνολογίες γεωεντοπισμού και τεχνητής νοημοσύνης.

Κυρίαρχο στοιχείο αποτελεί η σύγκριση της δομημένης επιφάνειας του 2011, χρονολογία που τέθηκε σε ισχύ ο πρώτος νόμος 4014/2011 για τη ρύθμιση των αυθαιρέτων κατασκευών με τη σημερινή ώστε να αποκαλυφθεί ποια ακίνητα στερούνται οικοδομικής άδειας ή έχουν …μεγαλώσει σε σχέση με αυτά που εκείνη όριζε.

Προτεραιότητα θα δοθεί στη δόμηση της περιόδου 2012 – 2019 και σε συγκεκριμένες περιοχές της επικράτειας με έμφαση τις παράλιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένων νησιών και άλλων περιοχών στις οποίες εντοπίζεται μεγάλο πρόβλημα αυθαιρέτων. Με το νέο σύστημα καθίσταται εφικτό σε τακτά χρονικά διαστήματα και ανάλογα με την κρισιμότητα των περιοχών να παρακολουθείται σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες πλατφόρμες του ΤΕΕ και να εντοπίζεται αν κατασκευάζεται οποιαδήποτε αυθαίρετη κατασκευή.

Στόχος είναι για την κάθε περίπτωση αυθαιρεσίας η δημιουργία ενός αντιπροσωπευτικού πολυγώνου της κάλυψης του κτίσματος ή κατασκευής, με την περιγραφή του βασικού του όγκου, των τυχών προσθηκών ή ακολουθημάτων και η καταγραφή του αριθμού των ορόφων, και των αντιπροσωπευτικών υψομέτρων βάσης και οροφής ή/και στέγης. Ο εκτιμώμενος αριθμός των κτιρίων κτισμάτων των προς κάλυψη περιοχών είναι 1.000.000, σύμφωνα με την απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ του 2011 και με μία προσαύξηση 5% μέχρι το 2024.

Συνολικά ο ανάδοχος θα διερευνήσει τις περιπτώσεις 2,5 εκ. κτιρίων καθώς υπό επεξεργασία είναι και τα κτίρια που περιλαμβάνονται στο αντικείμενο προηγούμενων συναφών έργων.

Ο διαγωνισμός προκηρύχθηκε από το ΤΕΕ και έχει προυπολογισμό 123.637.920 εκ. ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, αλλά και της προαίρεσης του φυσικού αντικειμένου κατά 41 εκατ. ευρώ. To έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών να προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Στο πλαίσιο του έργου θα γίνει:

-Εφαρμογή αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης σε ιστορικό υπόβαθρο αναφοράς 2011 και σε πρόσφατο υπόβαθρο 2024 (ορθοεικόνες) τα οποία έχουν παραχθεί από δορυφορικές εικόνες και θα διατεθούν από το υπουργείο Περιβάλλοντος και το ΤΕΕ, με σκοπό τη σύγκριση και τον εντοπισμό της διαφοράς των κτιρίων από το 2011 έως 2024 και την εξαγωγή των περιγραμμάτων τους σε έκταση 30.000 km2.

-Γεωαναφορά των τοπογραφικών διαγραμμάτων των οικοδομικών αδειών των Υπηρεσιών Δόμησης (έως το 2019) και μετάπτωση των τοπογραφικών διαγραμμάτων από το e-Άδειες (από το 2019 και μετά) για τον εντοπισμό των κτιρίων μετά το 2011 χωρίς οικοδομική άδεια.

-Παραγωγή ψηφιακού ορθοφωτοχάρτη ακρίβειας έως 20 cm, από αεροφωτογράφηση για την κάλυψη 20.000 τετρ. χιλιομέτρων της χώρας, επιπλέον των περιοχών που έχουν ήδη καλυφθεί κατά την περίοδο 2022-2024 στο πλαίσιο των έργων Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης και 3DΜητρώο Κτιρίων που υλοποιεί το ΤΕΕ, κατανεμημένων πανελλαδικά στα αστικά κέντρα χώρας, με έμφαση σε παράλιες ζώνες και κατά προτεραιότητα σε περιοχές με αυξημένα προβλήματα αυθαίρετης δόμησης.

-Δημιουργία τρισδιάστατης ψηφιοποίησης περίπου ενός εκατομμυρίου κτισμάτων, με υπολογισμό της κάλυψης, της συνολικής δομημένης επιφάνειας, του υψομέτρου βάσης και κορυφής και τη δημιουργία 3D μητρώου κτιρίων.

-Ανάπτυξη εφαρμογών, εργαλείων και ηλεκτρονικών υπηρεσιών στο πληροφοριακό σύστημα «Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης» για την υλοποίηση της διαδικτυακής πλατφόρμας χωρικού εντοπισμού και αξιολόγησης της εν δυνάμει αυθαίρετης δόμησης με συνδυασμό χωρικής ανάλυσης, πολύκριτηριακής επεξεργασίας και χρήση βαθειάς μηχανικής μάθησης και προσαρμοσμένων αλγορίθμων ΑΙ.

Το σύστημα θα διαλειτουργεί και με το Ενιαίο Ηλεκτρονικό Σύστημα Καταγγελιών (Ε.Η.ΣΥ.ΚΑ), που προβλέπεται να υλοποιηθεί, ενώ θα παρέχεται εφαρμογή και εργαλεία για την εξυπηρέτηση του έργου των ελεγκτών δόμησης και των κλιμακίων ελέγχων καθώς και η λειτουργία Γραφείου Συντονισμού και Επιχειρήσεων.

Θα αναλυθούν και θα υποστούν επεξεργασία δεδομένα από το μητρώο συνολικά 2,5 εκατομμυρίων κτιρίων, ψηφιοποιημένες και γεωκωδικοποιημένες άδειες οικοδομών, καθώς και κάθε στοιχείο από τις πλατφόρμες για τις οικοδομικές άδειες, της υπαγωγής αυθαιρέτων, της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας, και στοιχεία του Κτηματολογίου, των δασικών χαρτών, του αγιαλού, κλπ. για τον εντοπισμό και την αξιολόγηση των «εν δυνάμει» αυθαίρετων κατασκευών, με προτεραιότητα τη δόμηση της περιόδου 2012 – 2019.

Παράλληλα προβλέπεται η εγκατάσταση σταθμών και η διενέργεια παράλληλων πτήσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAVs), συνολικής κάλυψης 3.500 τετρ. χλμ, με προτεραιότητα στις περιοχές ειδικού ενδιαφέροντος και στις περιοχές που έχουν ήδη αποτυπωθεί από τα δύο προηγούμενα έργα του ΤΕΕ με πτήσεις 2022 – 2024 και η επεξεργασία δεδομένων για τον έλεγχο της αυθαίρετης δόμησης για περίπου 140.000 κτίρια.

Στο πλαίσιο του έργου προβλέπονται ποιοτικοί έλεγχοι των αποτελεσμάτων, με σκοπό να ελαχιστοποιηθούν οι περιπτώσεις ασαφειών σε σχέση με την ταυτοποίηση οικοδομικών αδειών και περιγραμμάτων κτισμάτων. Εκτιμάται, πάντως, ότι λόγω των ειδικών περιπτώσεων και της πολυπλοκότητας της πολεοδομικής νομοθεσίας και των κτιριοδομικών κανονισμών, για περίπου 300.000 κτίσματα το αποτέλεσμα από την αυτοματοποιημένη συνδυαστική διαδικασία δεν θα προκύπτει με σαφήνεια, οπότε θα απαιτηθεί από τον ανάδοχο επανέλεγχος κατά περίπτωση καθώς και βελτιστοποίηση του μοντέλου και των αλγορίθμων.

Το έργο θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί σε 16 μήνες, ενώ ο ανάδοχος θα πρέπει να παρέχει υπηρεσίες εγγύησης για χρονικό διάστημα 3 ετών μετά την παράδοσή του.

Πλατφόρμα καταγγελιών και fast track κατεδαφίσεις

Υπενθυμίζεται ότι το οπλοστάσιο κατά της αυθαίρετης δόμησης συμπληρώνει, σύμφωνα, με τον νόμο που ψηφίστηκε την περασμένη άνοιξη, το Ενιαίο Ηλεκτρονικό Σύστημα Καταγγελιών, το οποίο θα είναι προσβάσιμο μέσω του gov.gr. Αντικείμενο του είναι η δημιουργία και τήρηση ψηφιακού αρχείου καταγγελιών για τον εντοπισμό και τον έλεγχο αυθαίρετων κτιρίων και κατασκευών και ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων για την υποβολή των καταγγελιών καθώς και για την καταγραφή, αξιολόγηση και προτεραιοποίηση της παρακολούθησης της εξέλιξής τους.

Για την άντληση δεδομένων και αρχείων σχετικά με τα ακίνητα στα οποία αφορούν οι καταγγελίες, η πλατφόρμα διασυνδέεται με τις υπόλοιπες σχετικές πλατφόρμες. Καταγγελία θα μπορεί να υποβάλει ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα ο ενδιαφερόμενος, ο πληρεξούσιος δικηγόρος του ή εξουσιοδοτημένος μηχανικός πληρώνοντας παράβολο ύψους 200 ευρώ. Από την πληρωμή του παραβόλου εξαιρούνται οι φορείς του Δημοσίου. Τα έσοδα του λογαριασμού θα διατίθενται για την καταβολή των αποζημιώσεων και των εξόδων των ελεγκτών δόμησης που διεξάγουν τους ελέγχους. Σε περίπτωση, πάντως, που η καταγγελία αποδειχθεί έστω και μερικώς ακριβής, το παράβολο θα επιστρέφεται στον καταγγέλλοντα.

Οι καταγγελίες προβλέπεται ότι αξιολογούνται μεταξύ άλλων βάσει της επάρκειας των στοιχείων που περιέχουν, ώστε να είναι δυνατή η διερεύνησή τους και η διεξαγωγή ελέγχου ή έρευνας, ενώ η προτεραιοποίηση ελέγχου τους λαμβάνει υπόψη τα εξής κριτήρια:

-το μέγεθος του αυθαίρετου κτιρίου ή κατασκευής,

-την εκτίμηση του βαθμού επικινδυνότητας της καταγγελλόμενης πράξης και την αξιολόγηση 

-του κινδύνου ως προς τις άμεσες ή έμμεσες συνέπειές της στο περιβάλλον, ιδίως στα δάση, τις δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις, στον αιγιαλό, στις παραλίες και στα ρέματα,

-την επανάληψη της καταγγελλόμενης πράξης ή την υποτροπή του καταγγελλόμενου.

-τη χρονική προτεραιότητά τους.

Υπενθυμίζεται ότι βάσει του ίδιου νόμου, προβλέπονται κατεδαφίσεις εξπρές ακόμα και μέσα σε διάστημα ενός μήνα από τον εντοπισμό αυθαιρέτου από τους ελεγκτές δόμησης.

Εξήγγειλε δε ότι παράλληλα θα προχωρήσει ένας αρχικά ένας δειγματοληπτικός έλεγχος σε όλες τις πολεοδομίες για θέματα διαφθοράς. Ο έλεγχος αυτός, θα έχει συγκεκριμένους κανόνες και όπου διαπιστώνονται υψηλές αποκλίσεις θα προχωράει ο πλήρης έλεγχος του πολεοδομικού γραφείου.

Ποια αυθαίρετα θα κατεδαφίζονται πρώτα – Όσα πρέπει να ξέρετε

Το σύστημα κατεδάφισης παλαιών και νέων αυθαιρέτων αναθεωρείται, εν αναμονή και της μεταβατικής ρύθμισης για την εκτός σχεδίου δόμηση. Ακολουθούν 20+3 ερωτήσεις για το ισχύον σχέδιο νόμου για την αυθαίρετη δόμηση:

Ποια αυθαίρετα θα κατεδαφίζονται αμέσως με βάση τον νέο σχεδιασμό του υπουργείου Περιβάλλοντος;

Θα κατεδαφίζεται κατ’ απόλυτη προτεραιότητα το σύνολο των νέων χωρίς άδεια αυθαίρετων κατασκευών που ανεγέρθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024. Ακολουθεί το σύνολο των αυθαίρετων κατασκευών που κατασκευάστηκαν μετά την 28η Ιουλίου 2011, και στη συνέχεια όλα τα αυθαίρετα κτίσματα και κατασκευές που δεν υπάγονται ή δεν έχουν υπαχθεί νομίμως σε διατάξεις περί αναβολής επιβολής κυρώσεων.

Τι ισχύει για όσους έχουν αυθαίρετα που έχουν ανεγερθεί μέχρι τον Ιούλιο του 2011 και δεν έχουν ακόμη τακτοποιηθεί;

Οι ιδιοκτήτες αυτών των αυθαιρέτων έχουν προθεσμία δύο ετών, μέχρι το τέλος Μαρτίου 2026, να τακτοποιήσουν παλιές αυθαιρεσίες σε κτίσματα που έκτισαν μέχρι τον Ιούλιο του 2011. Για να γίνει αυτό θα πρέπει να απευθυνθούν σε μηχανικό προκειμένου να υπαχθούν στον τελευταίο νόμο περί αυθαιρέτων (ν. 4495/2017) και να τακτοποιήσουν τις αυθαιρεσίες.

Και αυτοί που έχτισαν μετά τον Ιούλιο του 2011;

Αυτοί δεν θα μπορούν να προβούν σε τακτοποίησή τους. Δύο είναι οι επιλογές που έχουν: είτε να πληρώνουν τσουχτερό πρόστιμο διατήρησης, είτε να προχωρήσουν σε οριστική κατεδάφιση.

Τι ισχύει για τα αυθαίρετα με μεγάλες παραβάσεις – αυτά που ανήκουν στη λεγόμενη κατηγορία 5;

Για τα αυθαίρετα που ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία έχει σταματήσει η διαδικασία της τακτοποίησής τους. Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά το τελευταίο διάστημα, από δηλώσεις στελεχών του ΥΠΕΝ, δεν πρόκειται να επανέλθει η σχετική ρύθμιση για την τακτοποίησή τους, μέχρις ότου υλοποιηθεί η κατεδάφιση αυθαιρέτων που κρίθηκαν και θα κριθούν κατεδαφιστέα. Στη συνέχεια, οι όποιες τακτοποιήσεις υλοποιηθούν, θα γίνουν με γνώμονα το πολεοδομικό ισοζύγιο.

Πότε θεωρείται ολοκληρωμένη η τακτοποίηση αυθαιρέτων;

Οι ιδιοκτήτες που έχουν ενταχθεί στη ρύθμιση τακτοποίησης θα πρέπει να γνωρίζουν ότι η διαδικασία θεωρείται ολοκληρωμένη μόνον όταν έχει ολοκληρωθεί η Ηλεκτρονική Ταυτότητα της ιδιοκτησίας τους.

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για τη μεταβίβαση αυτών των ακινήτων;

Είναι δύο: η τακτοποίηση και η έκδοση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου.

Πώς υπολογίζονται τα πρόστιμα για τα αυθαίρετα που ανεγέρθηκαν πριν από τον Ιούλιο του 2011;

Υπολογίζονται ανάλογα με το εμβαδόν, τη χρονολογία ανέγερσης και την αντικειμενική αξία.

Τι ισχύει εδώ για τις προσαυξήσεις των προστίμων;

Πλέον, τα πρόστιμα προσαυξάνονται κατά 40%, αν η αυθαίρετη κατασκευή ή χρήση υπαχθεί στις διατάξεις του νόμου από την 1η Οκτωβρίου 2024 μέχρι τις 31 Μαρτίου 2026.

Πώς θα εντοπίζονται τα νέα αυθαίρετα που ανεγέρθηκαν μετά το 2011 με βάση τον νέο σχεδιασμό του ΥΠΕΝ;

Ο εντοπισμός των νέων αυθαιρέτων θα γίνεται με βάση αεροφωτογραφίες, οι οποίες θα λαμβάνονται από δορυφόρο και σε συσχετισμό με το σύστημα «e-άδειες» καθώς και πλατφόρμα καταγγελιών.

Με ποιον τρόπο θα γίνεται καταγγελία από πολίτες;

Θα γίνεται στη νέα ψηφιακή πλατφόρμα όπου θα καταχωρίζονται οι πολεοδομικές παρανομίες.

Τι προβλέπεται για την καταγγελία για ακίνητο σε εκτός σχεδίου περιοχή;

Αν η καταγγελία αφορά ακίνητο που βρίσκεται σε εκτός σχεδίου ή εντός οικισμού περιοχή, αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται υποχρεωτικά από τεκμηριωμένη Τεχνική Έκθεση Μηχανικού για τη στοιχειοθέτηση της καταγγελίας. Εφόσον ο έλεγχος πραγματοποιείται κατόπιν καταγγελίας, αφορά μόνο το τμήμα του ακινήτου για το οποίο έγινε η καταγγελία.

Θα υπάρχει χρηματική επιβάρυνση που θα συνοδεύει την καταγγελία;

Ναι. Θα υπάρχει παράβολο ύψους 300 ευρώ. Το παράβολο θα επιστρέφεται στον καταγγέλλοντα εάν η πληροφορία επαληθευθεί από τους ελεγκτές δόμησης.

Πώς θα γίνονται οι προσφυγές;

Κατά της έκθεσης αυτοψίας, ο ενδιαφερόμενος ιδιοκτήτης θα μπορεί να ασκήσει προσφυγή στο Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων Β’ εντός 10 ημερών από την τοιχοκόλληση της έκθεσης αυτοψίας στο ακίνητο. Η προσφυγή θα πρέπει να συνοδεύεται από αποδεικτικό καταβολής υπέρ του «Πράσινου Ταμείου» παραβόλου, το οποίο θα επιστρέφεται σε περίπτωση που η προσφυγή γίνει δεκτή, εν όλω ή εν μέρει.

Ποιο θα είναι το ύψος του αποδεικτικού;

Θα είναι 200 ευρώ για παραβάσεις επιφανείας έως 30 τετραγωνικών μέτρων, 500 ευρώ για παραβάσεις έως 80 τετραγωνικών μέτρων και 1.000 ευρώ για παραβάσεις άνω των 80 τετραγωνικών μέτρων.

Τι θα ισχύσει για τις κατεδαφίσεις και τις κυρώσεις;

Ο αυθαιρετούχος από τη στιγμή που θα γίνει η αυτοψία θα έχει περιθώριο 10 ημερών για να αποδείξει τη νομιμότητα της κατασκευής. Διαφορετικά θα εκδίδεται πρωτόκολλο κατεδάφισης. Θα δίνεται ωστόσο δυνατότητα προσφυγής κατά του πρωτοκόλλου κατεδάφισης στο Εφετείο, που θα πρέπει να εξετάσει την υπόθεση και να εκδώσει απόφαση εντός δυόμισι μηνών.

Πώς θα υπολογίζονται τα πρόστιμα ανέγερσης και μη έγκαιρης κατεδάφισης;

Το πρόστιμο ανέγερσης θα είναι ίσο με την αξία του αυθαιρέτου επί του συντελεστή περιβαλλοντικής επιβάρυνσης. Η αξία του αυθαιρέτου υπολογίζεται ως το γινόμενο της επιφανείας του, πολλαπλασιαζόμενης επί της τιμής ζώνης της περιοχής του ακινήτου, όπως αυτή ισχύει κατά την ημερομηνία της παράβασης.

Ποιο θα είναι το ελάχιστο ύψος του προστίμου;

Το ελάχιστο πρόστιμο ανέγερσης θα κυμαίνεται (ανάλογα την περίπτωση) από 250 έως 1.500 ευρώ.

Τι άλλες κυρώσεις προβλέπονται;

Εκτός από την κατεδάφιση θα επιβάλλονται επίσης πρόστιμα ανέγερσης και μη έγκαιρης κατεδάφισης, ποινικές κυρώσεις, αναστολή της άδειας λειτουργίας της οικονομικής δραστηριότητας και διακοπή ρευματοδότησης.

Τι θα ισχύει στην περίπτωση οικειοθελούς κατεδάφισης;

Θα διαγράφεται το 50% του προστίμου ανέγερσης, ενώ θα παύει και η ποινική δίωξη. Σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης προβεί στην κατεδάφιση των αυθαίρετων κατασκευών μετά την παρέλευση της προθεσμίας τα πρόστιμα ανέγερσης θα μειώνονται ανάλογα με το πότε θα γίνει η κατεδάφιση.

Πώς θα καταβάλλονται τα πρόστιμα;

Τα πρόστιμα ανέγερσης των αυθαιρέτων καταβάλλονται από τον υπόχρεο σε 30 ισόποσες μηνιαίες δόσεις, και τα πρόστιμα μη έγκαιρης κατεδάφισης σε 12 μηνιαίες δόσεις, από τις οποίες η πρώτη μέσα στον επόμενο μήνα από τη βεβαίωση του προστίμου στην αρμόδια οικονομική υπηρεσία.

Η προαναγγελία για κατεδάφιση των νέων αυθαιρέτων είναι ιδιαίτερη σημαντική. Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά το κυβερνητικό σχέδιο είναι να κατεδαφιστούν όσα ακίνητα κατασκευάστηκαν χωρίς άδεια μετά την 1η Ιανουαρίου του 2024, πηγαίνοντας σταδιακά προς τα πίσω. Στόχος, να κατεδαφίζεται ένας αριθμός αυθαιρέτων κατ’ ελάχιστον ίσος με τον αριθμό των οριστικών πρωτοκόλλων κατεδάφισης του 2022.

Το νομοσχέδιο για την αυθαίρετη δόμηση, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, προβλέπει την κατεδάφιση αυθαιρέτων μέσω διαδικασιών εξπρές, με προτεραιότητα τα νεότερα εκτός αδείας κτίσματα Παρόλο που φαίνεται δύσκολο να εφαρμοστούν διαδικασίες εξπρές η διάταξη προβλέπει ότι από την εντοπισμένη παρανομία έως την κατεδάφιση, θα μεσολαβούν 43 ημέρες.

Παράλληλα ο κ. Σκυλακάκης τοποθετήθηκε για το ζήτημα με την διαφθορά στην πολεοδομία Χαλκιδικής τονίζοντας ότι «υπάρχει ανάγκη να λύσουμε θέματα πολεοδομικής διαφθοράς όπως ανέδειξε η υπόθεση στη Χαλκιδική. Θα ξεκινήσουμε δειγματοληπτικό έλεγχο παντού και όπου υπάρχει υψηλή απόκλιση θα απευθυνθούμε στη δικαιοσύνη»

Με ομάδα αστυνομικών, αιφνιδιαστικά κατέφτασε επί τόπου, με αποτέλεσμα να σταματήσουν οι αυθαίρετες οικοδομικές εργασίες και να κατασχεθούν οι μπουλντόζες, τα εκσκαπτικά και τα χωματουργικά μηχανήματα, καθώς και όλα τα υλικά οικοδομής.

Συλλήψεις δεν έγιναν, προς το παρόν καθώς οι εργάτες πρόλαβαν και έφυγαν.

Ωστόσο, αναζητούνται στο νησί, για να συλληφθούν, καθώς – σύμφωνα με πληροφορίες, κάποιοι στη βιασύνη τους να φύγουν ξέχασαν τις ταυτότητες τους εκεί!

Αναζητείται επίσης ο εργολάβος και ο ιδιοκτήτης του ακινήτου.

Χθες Παρασκευή 5 Μαΐου συνελήφθη ένας 43χρονος που ήταν προσωρινά υπεύθυνος στο κατάστημα, ένας 45χρονος από το Μπαγκλαντές και ένας 33χρονος που εκτελούσαν οικοδομικές εργασίες.

Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Απρίλιο, είχαν συλληφθεί 7 άτομα και συγκεκριμένα 5 εργάτες, ο υπεύθυνος καταστήματος και ο υπεύθυνος αρχιτεκτονικού γραφείου μετά από ελέγχους κατόπιν εγγράφου που απέστειλε το Σώμα Επιθεωρητών Δόμησης του Υπουργείου Περιβάλλοντος κι Ενέργειας προς την αρμόδια εισαγγελία.