Μέχρι τότε αναμένεται να ψηφιστούν μια σειρά νομοσχέδια -πρώτα πρώτα ορισμένα που αφορούν εκταμιεύσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης. Με αφορμή τα νομοσχέδια, οι τελευταίες κοινοβουλευτικές μάχες αυτής της περιόδου ανάμεσα στον Κυρ. Μητσοτάκη και τον Αλ. Τσίπρα, πριν από το ντιμπέιτ που αυτή τη φορά φαίνεται ότι θα γίνει με κάποιον τρόπο, είτε με τους δύο είτε με όλους τους πολιτικούς αρχηγούς. Ως προς το τελευταίο, πάντως, οι απόψεις διϊστανται, καθώς θεωρείται από αρκετούς πως ο πρωθυπουργός θα φτάσει σε μία τηλεμαχία με τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ (εξαιρείται αυτή με όλους τους αρχηγούς) μόνο εφόσον κριθεί πως η διαφορά μεταξύ των δύο κομμάτων το επιβάλει. Εφόσον, δηλαδή, αξιολογηθεί πως το προβάδισμα της ΝΔ παραμείνει πάνω από 5% (οι τελευταίες μετρήσεις το εμφανίζουν μεταξύ 6 και 7 %), τότε είναι μάλλον δύσκολο να διακινδυνεύσει ο κ. Μητσοτάκης μια τηλεμαχία με τον κ. Τσίπρα.

Οι επόμενες εκλογές θα διεξαχθούν με το σύστημα της απλής αναλογικής, η αυτοδυναμία είναι αδύνατη και για να σχηματιστεί κυβέρνηση συνεργασίας (εφόσον μείνει εκτός Βουλής το 8%-10%, όπως στο παρελθόν) πρέπει να συγκεντρωθεί το 45%-46% των ψήφων. Στις δεύτερες εκλογές, με το κλιμακωτό μπόνους, με το ίδιο ποσοστό ψήφων εκτός Βουλής το όριο της αυτοδυναμίας κινείται στο 37% – 38%, όπως φαίνεται από τον κατατοπιστικό πίνακα που δημοσιεύει το Βήμα της Κυριακής,

Τα συνθήματα των μονομάχων

Η ακρίβεια, η αισχροκέρδεια και οι πλειστηριασμοί είναι μάλλον βέβαιο πως θα αποτελέσουν την “καύσιμη ύλη” της πόλωσης και της σφοδρής πολιτικής αντιπαράθεσης. Ωστόσο, η καταδίκη του Νίκου Παππά θα αξιοποιηθεί από τη Ν.Δ, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ θα συνεχίσει να αναδεικνύει το σκάνδαλο των υποκλοπών, το οποίο προσπαθεί να κρύψει η κυβέρνηση κάτω από το χαλί, τις απευθείας αναθέσεις, τους “Πάτσηδες”, όπως λέει η Κουμουνδούρου, την υπόθεση Νικολάου και άλλα.

Πληροφορίες θέλουν το Μέγαρο Μαξίμου να “σκαλίζει” παλαιές υποθέσεις που αφορούν την διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ προκειμένου να ενισχύσει το προεκλογικό της οπλοστάσιο- είναι χαρακτηριστικό πως από κυβερνητικές πηγές αλλά και σε μίντια προσκείμενα στην κυβέρνηση ακούγεται εσχάτως η λέξη…”Βενεζουέλα”.

Οι δύο αρχηγοί προσέρχονται με συγκεκριμένες ατζέντες:

Οι συζητήσεις δεν θα είναι εύκολες και οι αποφάσεις δεν θα είναι άμεσες, θα καθυστερήσουν έως τη σύνοδο κορυφής του Οκτωβρίου. Κάθε χώρα έχει και τις δικές της προτεραιότητες, όλες όμως φοβούνται την κατάρρευση εταιρειών ενέργειας, από μικρές έως γιγάντιες όπως η γερμανική Uniper, σύμφωνα με εκτιμήσεις τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά θα πρέπει να επιδοτηθούν με 376 δισ. ευρώ για να βγάλουν τον φετινό χειμώνα (εδώ), και κάθε χώρα κάνει ό,τι νομίζει κι ό,τι μπορεί.

H ατζέντα των υπουργών ενέργειας την Παρασκευή

Η  τσεχική προεδρία της ΕΕ έθεσε το κάδρο των συζητήσεων, καθώς σύμφωνα με εσωτερικό έγγραφο που κυκλοφόρησε οι επιλογές που θα εξεταστούν στο πλαίσιο της κυοφορούμενης ευρωπαϊκής λύσης κινούνται σε πέντε άξονες:

1. Διάρρηξη της σχέσης μεταξύ χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρισμού-τιμών φυσικού αερίου, μέσω επιβολής  κάποιου είδους πλαφόν στο αέριο. Επί τάπητος και ο προσωρινός «αποκλεισμός» της ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο από τον μηχανισμό καθορισμό των τιμών στις αγορές ηλεκτρισμού

2.Αύξηση της ρευστότητας στα Χρηματιστήρια Ενέργειας, μέσω πιστωτικών γραμμών σε συμμετέχοντες που αντιμετωπίζουν πολύ υψηλά margin calls λόγω των θέσεων που έχουν πάρει στις προθεσμιακές αγορές. Υψηλόβαθμο στέλεχος της νορβηγικής Equinor υπολόγισε ότι το ποσό που απαιτείται για να καλυφθεί η έκθεση των ενεργειακών ομίλων της ΕΕ στις υψηλές τιμές φυσικού αερίου ανέρχεται σε 1,5 τρισ. ευρώ.

3.Συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης για ηλεκτρική ενέργεια, αντίστοιχα με αυτά που αποφασίστηκαν τον Ιούλιο για τη μείωση κατά 15% της κατανάλωσης φυσικού αερίου στην ΕΕ.

4. Προσωρινός περιορισμός των «υπερεσόδων» των ηλεκτροπαραγωγών, με την εξαίρεση αυτών του φυσικού αερίου (που καθορίζουν τις οριακές τιμές). Πρόκειται για μια παραλλαγή του ελληνικού μοντέλου με την επιβολή πλαφόν ανά τεχνολογία για την αποζημίωση των ηλεκτροπαραγωγών στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού

5. Αξιοποίηση του Ευρωπαϊκού Χρηματιστηρίου Ρύπων για την αποκλιμάκωση των τιμών ηλεκτρισμού

Η όποια μελλοντική παρέμβαση που θα σχεδιαστεί στη βάση αυτών των αξόνων θα πρέπει γίνεται στη βάση πέντε προϋποθέσεων:

1. Να μην θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια εφοδιασμού της ΕΕ σε ηλεκτρισμό και φυσικό αέριο

2. Να μην υπονομεύει τα οφέλη της ενιαίας αγοράς

3. Να μην οδηγεί σε αύξηση της κατανάλωσης φυσικού αερίου

4. Να οδηγεί σε ελάφρυνση των λογαριασμών ενέργειας των καταναλωτών και

5. Να είναι συμβατή με τους στόχους και την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.

Μπορούν να γίνουν όλα αυτά μαζί ; Δύσκολο.  Οι αγορές τελούν εν αναμονή των «χρησμών» των Βρυξελλών και οι κινήσεις τους υποδηλώνουν έντονη νευρικότητα.

Οι προβλέψεις του Ινστιτούτου Bruegel

Όπως αναφέρει σε εκτενή ανάλυσή του το Ινστιτούτο Bruegel, το ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης αντιμετωπίζει πρωτοφανή φυσική και θεσμική πίεση. Η πολιτική απάντηση μέχρι στιγμής ήταν υπερβολικά επικεντρωμένη σε εθνικό επίπεδο και θα μπορούσε να υπονομεύσει τους στόχους της ηρεμίας των αγορών ενέργειας τους επόμενους 18 μήνες και της επίτευξης φιλόδοξων στόχων απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές. Στη βάση της κρίσης βρίσκεται μια παγκόσμια ενεργειακή ανισορροπία μετά την πανδημία COVID-19. Ενώ η ζήτηση ανέκαμψε γρήγορα καθώς οι οικονομίες άνοιξαν ξανά, η προσφορά δεν το έκανε. Μια ιδιαίτερη πρόκληση είναι ότι η μείωση της προσφοράς ορυκτών καυσίμων σύμφωνα με τους κλιματικούς στόχους δεν έχει συνδυαστεί με ανάλογη μείωση της ζήτησης ορυκτών καυσίμων. Η ρωσική χειραγώγηση των ευρωπαϊκών αγορών φυσικού αερίου από το καλοκαίρι του 2021, εκμεταλλευόμενη τη σημαντική ισχύ της στην αγορά, έχει επιδεινώσει την κρίση. Τέλος, γεγονότα, συμπεριλαμβανομένης της ασθενούς γαλλικής πυρηνικής παραγωγής και της συνεχιζόμενης ξηρασίας, η οποία έχει μειώσει την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, έχουν κλιμακώσει περαιτέρω την κατάσταση. Ανταποκρινόμενες στις υψηλές και ασταθείς τιμές και στην αναγκαστική μείωση της ζήτησης, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις τείνουν να επιλέγουν στενά και ασυντόνιστα μέτρα που δίνουν προτεραιότητα στην εθνική ασφάλεια του εφοδιασμού και την οικονομική προσιτότητα έναντι μιας ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής προσέγγισης. Η επιδότηση της κατανάλωσης ενέργειας αντί της μείωσης της ζήτησης ήταν μια κοινή και άστοχη προσέγγιση. Οι κυβερνήσεις διατρέχουν τον κίνδυνο οι επιδοτήσεις της κατανάλωσης ενέργειας να καταστούν μη βιώσιμες, διαβρώνοντας την εμπιστοσύνη στις αγορές ενέργειας, επιβραδύνοντας τη δράση για την επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία και αυξάνοντας το κόστος της μετάβασης σε μηδενικές καθαρές εκπομπές. Μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση και ένα συντονισμένο σχέδιο είναι απαραίτητα για την αντιμετώπιση της κρίσης. Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να καταλήξουν σε μια μεγάλη συμφωνία για την ενέργεια με βάση τέσσερις ευρείες αρχές: (i) όλες οι χώρες να προτείνουν κάθε διαθέσιμη ευελιξία από την πλευρά της προσφοράς, (ii) όλες οι χώρες πρέπει να λάβουν εμπροσθοβαρή και ευέλικτα μέτρα δημιουργίας αποθεμάτων και διαθεσιμότητας, (iii) απαιτείται πολιτική δέσμευση για την διευκόλυνση των ενεργειακών αγορών και της ροής μεταξύ των συνόρων, (iv) μέτρα για τους πιο ευάλωτους καταναλωτές. Αυτά θα μπορούσαν να είναι ένα πρώτο βήμα για μία ενιαία ενεργειακή πολιτική της Ε.Ε

Πηγή: K-Report, Bruegel, FT

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Ανακαλύπτει το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης ένα νέο μοντέλο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής που εμπνέεται από τον Τζο Μπάϊντεν; Η αλήθεια είναι πως το στίγμα του τελευταίου προκαλεί έντονες συζητήσεις παγκοσμίως και προσελκύει ακόμα και την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία. Την ώρα, μάλιστα, που στη Γερμανία δημιουργούνται συνθήκες πολιτικού μετασχηματισμού με την άνοδο των “Πρασίνων” που με υποψήφια την Ανναλένα Μπέρμποκ φιλοδοξεί να εκλέξει Καγκελάριο και να πρωταγωνιστήσει στις εκλογές του Σεπτεμβρίου.

Μπορεί η Άγκελα Μέρκελ να παρέσυρε την πλειονότητα των Ευρωπαίων ηγετών στην απόρριψη της πρότασης Μπάϊντεν για την άρση των πατεντών των εμβολίων (και υπέρ της δικής της θέσης για αύξηση της παραγωγής, κάτι που συνάδει με όσα πρεσβεύουν οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες), ωστόσο η ατζέντα Μπάϊντεν βρίσκει αρκετούς συμμάχους στις ευρωπαϊκές πολιτικές δυνάμεις πέραν της ισχυρής χριστιανοδημοκρατίας.

“Γοητεύει” τον ΣΥΡΙΖΑ ο Αμερικανός πρόεδρος

Όπως σημειώνει η “Αυγή”: “Πριν από περίπου δέκα ημέρες ο Τζο Μπάιντεν παρουσίασε το δικό του σχέδιο για το πώς θα ανορθωθεί η αμερικανική οικονομία στη μετα-πανδημική εποχή. Το μείγμα μέτρων προκάλεσε σοκ στους οπαδούς της μονοκρατορίας των αγορών: Δημόσιες επενδύσεις ύψους 1,8 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, εθνικό πρόγραμμα παιδικής μέριμνας, καθολική πρόσβαση στην προσχολική εκπαίδευση, σύσταση δωρεάν δημόσιων κολεγίων, κρατικές επιδοτήσεις για ασφάλιση Υγείας, περικοπές φόρων για εργαζόμενους χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, βελτίωση των υποδομών υδροδότησης, της πρόσβασης στο Ίντερνετ, της κατασκευής αυτοκινητοδρόμων είναι μερικά από τα όσα ανακοίνωσε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ.

Σε μια μάλιστα ιστορική αποστροφή του ανέφερε ότι το «δόγμα» πως οι φτωχότεροι πολίτες κερδίζουν από την αύξηση του πλούτου των ισχυρότερων (“trickle – down”) «δεν λειτούργησε ποτέ. Ήρθε η ώρα να αναπτυχθεί η οικονομία από κάτω προς τα πάνω. Θα μεταρρυθμίσουμε την εταιρική φορολόγηση ώστε οι επιχειρήσεις να καταβάλλουν δίκαιο μερίδιο σε φόρους βοηθώντας στη χρηματοδότηση των δημόσιων επενδύσεων από τις οποίες θα επωφεληθούν στο τέλος οι ίδιες» ανέφερε.

Είναι προφανές πως οι πολιτικές του για την παραγωγή απαιτούν και νέες αγορές, αλλά και νέους πόρους. Η επέκταση της επιρροής των ΗΠΑ μοιάζει μονόδρομος”.

Στο άρθρο του, άλλωστε, στην κυριακάτικη “Καθημερινή” ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας υιοθετεί την προσέγγιση Μπάϊντεν. Κάνει αναφορά στον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν σημειώνοντας ότι «έφερε τη συζήτηση στο έδαφος της κοινής λογικής. Και είναι σχεδόν βέβαιο ότι όσα προοικονομεί η στάση Μπάιντεν, αργά ή γρήγορα θα επηρεάσουν και την Ευρώπη».

Υπέρ Μπάϊντεν για τις πατέντες ο Μητσοτάκης αλλά…νίκησαν οι Γερμανοί

Αλλά και ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής του Πόρτο να υιοθετεί τις απόψεις Μπάϊντεν για τις πατέντες των εμβολίων, για να συνταχθεί, ωστόσο, στη συνέχεια με την γερμανική θέση, όπως, άλλωστε, και οι περισσότεροι ηγέτες.

Η ανάγνωση των πολιτικών εξελίξεων διεθνώς οδηγεί πολλούς στο να παρακολουθούν με μεγάλο ενδιαφέρον την διαμορφούμενη πρωτοπορία του Τζο Μπάϊντεν, απέναντι, μάλιστα, σε μια αμήχανη ή και διχασμένη Ευρώπη. Ιδιαίτερα, δε, η δεξιά στην ΕΕ εμφανίζεται ακόμα προσηλωμένη σε δόγματα του παρελθόντος που μπορεί να αμφισβητήθηκαν λόγω της πανδημίας επιστρέφουν, όμως, ισχυρά. Μόλις πρόσφατα, άλλωστε, αναδυόμενος από το βαρύ παρελθόν της οικονομικής κρίσης ο Βόλφγκανγκ Σόϊμπλε επέμεινε στην επιστροφή στις σκληρές δημοσιονομικές πολιτικές. Ως αντίβαρο επικαλούνται πολλοί -κυρίως στον χώρο της φιλελεύθερης δεξιάς και του κέντρου- το πολιτικό αφήγημα που φαίνεται να ξεδιπλώνει ο Ιταλός πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι. Έχοντας την -για αρκετούς- καλή φήμη στους χειρισμούς της κρίσης της ευρωζώνης και των χωρών του νότου από τη θέση του κεντρικού Ευρωπαίου τραπεζίτη, ο Ιταλός πρωθυπουργός δείχνει έτοιμος να συγκρουστεί ακόμα και για την αμοιβαιοποίηση του χρέους.

Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση εντείνει τις προσπάθειές της για ενίσχυση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας στον αμυντικό τομέα και στην προσέλκυση επενδύσεων (βοηθούσης και της στάσης Μπάϊντεν έναντι της Τουρκίας), δεν φαίνεται να συμμερίζεται, ωστόσο, τις βασικές αρχές της ατζέντας του νέου Αμερικανού προέδρου.

Το κλίμα στην ΕΕ, άλλωστε, εξαιτίας της γερμανικής στάσης δεν είναι γενικά φιλικό προς τις απόψεις Μπάϊντεν.

Η δήλωση της Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, με την οποία εμφανίστηκε ανοιχτή να συζητήσει το θέμα των πατεντών, προκρίνοντας όμως άλλες εναλλακτικές της άρσης τους, μας οδηγεί σε δύο συμπεράσματα: ότι η Γερμανία -σχεδόν αβίαστα- επηρεάζει τις τύχες ολόκληρου του ευρωπαϊκού οικοδομήματος (το επιβεβαίωσε η Μέρκελ με την αρνητική της θέση) και ότι οι ευρωπαϊκές θέσεις εξαρτώνται απολύτως από τις στενόμυαλες και βραχυπρόθεσμες οικονομικές επιδιώξεις των ισχυρών.

Το «κλειδί» αναφορικά με τη θέση της Γερμανίας βρίσκεται στην τεχνολογία των πρωτοποριακών εμβολίων mRNA και τη γεωγραφική θέση παραγωγής τους. Χαρακτηριστικά, η Pfizer έχει εγκαταστήσει μεγάλο μέρος των εργοστασίων της στην Ευρώπη. Απαιτήθηκαν, δε, δέκα χρόνια -λέει η εταιρεία- για να αναπτυχθεί η σχετική τεχνολογία, που μπορεί να έχει ευρύτερες εφαρμογές και σε άλλες νόσους. Η άρση της πατέντας λοιπόν δεν θα ισοδυναμεί απλώς με τη μεταφορά τεχνογνωσίας, αλλά με άνοιγμα στον υπόλοιπο κόσμο φαρμακευτικών δυνατοτήτων για τις οποίες δαπανήθηκαν δισεκατομμύρια.

Η απασχόληση στο επίκεντρο, αλλά ποια απασχόληση;

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όπως είπαμε, κινήθηκε αρχικώς σε άλλη γραμμή -υπέρ της άποψης Μπάϊντεν για τις πατέντες-, στα θέματα της απασχόλησης, όμως, μάλλον κινείται στο ίδιο μήκος κύματος με την κρατούσα αντίληψη του γερμανικού λόμπι.

Τόνισε, για παράδειγμα, πως «η έμφαση της Ευρώπης θα δίνεται λιγότερο στην προστασία των θέσεων απασχόλησης και περισσότερο στη δημιουργία καλών νέων δουλειών». Εξήγησε, μάλιστα, πως για την Ελλάδα αυτό σημαίνει τρία πράγματα: «Πρώτον, ουσιαστική επιτάχυνση των επενδύσεων με μείωση της φορολογίας, των ασφαλιστικών εισφορών και δημιουργία ενός καλύτερου επενδυτικού κλίματος. Δεύτερον, έμφαση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση έτσι ώστε οι νέοι μας να έχουν εκείνες τις γνώσεις και τις δεξιότητες που θα τους βοηθήσουν να βρουν καλές δουλειές. Και τρίτον, μια νέα εργατική νομοθεσία που θα δίνει δύναμη στον εργαζόμενο. Δύναμη να επιλέξει ο ίδιος την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Δύναμη να λέει στον εργοδότη του ότι δεν μπορεί να τον ενοχλεί εκτός ωραρίου, όταν εργάζεται με τηλεργασία. Δύναμη να λέει όχι σε οποιαδήποτε κατάχρηση της εργατικής νομοθεσίας και σε απλήρωτες υπερωρίες μέσα από την ψηφιακή κάρτα εργαζομένου».

Απέναντι σε αυτή την αντίληψη που διαπερνά το νομοσχέδιο του Κωστή Χατζηδάκη για τα εργασιακά, η αξιωματική αντιπολίτευση θα επιδιώξει να οικοδομήσει πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες σε μια μάχη που θα αποδειχθεί “μητέρα” της πολιτικής αντιπαράθεσης. Επισημαίνοντας ήδη πως εφόσον ψηφιστεί -κι αυτό θα συμβεί άλλωστε- στη Βουλή θα το ακυρώσει όταν και εφόσον επιστρέψει στην εξουσία.

Είναι σαφές πως το δίπολο ατζέντα Μπάϊντεν- καλβινιστική Γερμανία/αμήχανη Ευρώπη θα μεταφερθεί έως ένα βαθμό και στην εγχώρια πολιτική αντιπαράθεση. Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ αναζητεί στις τολμηρές πρωτοβουλίες του Αμερικανού προέδρου την ενίσχυση του δικού του αφηγήματος. Ίσως και το ίδιο το αφήγημα. Οι συσχετισμοί στην Ευρώπη ευνοούν, άλλωστε, την τοποθέτηση απέναντι στις εξελίξεις καθώς το πολιτικό τοπίο είναι ρευστό.

Δεξιά, για παράδειγμα, είναι και η νέα ηγερία του ισπανικού Λαϊκού Κόμματος Αγιούζο που κατήγαγε θρίαμβο στη Μαδρίτη με ακραία συνθηματολογία κατά των περιοριστικών μέτρων της πανδημίας (“θηλυκό Βελόπουλο”, την αποκάλεσε η στήλη Νεόκοπος των “Νέων”), δεξιά είναι και οι κυβερνήσεις της Πολωνίας και της Ουγγαρίας που έθεσαν ατύπως βέτο στις προτάσεις της ευρωπαϊκής κοινωνικής ατζέντας για “ισοτιμία των φύλων”, συνεχίζοντας τους διωγμούς κατά της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας και επιβάλλοντας αντιδημοκρατικό έλεγχο των μέσων ενημέρωσης.

Εάν οι “Πράσινοι” επικρατήσουν στη Γερμανία και με τον Μακρόν να αναζητεί το δικό του αφήγημα απέναντι στην Γαλλική ακροδεξιά της Λεπέν (αλλά πάντως πολιτικά αδύναμο σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο), οι συσχετισμοί στην ΕΕ αλλοιώνονται και διαφαίνεται η πιθανότητα μιας γενικότερης αναδιάταξης των πολιτικών δυνάμεων που θα επηρεάσει και τα καθ’ ημάς.

Η πολιτική ηγεμονία της κυβέρνησης και προσωπικά του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν κινδυνεύουν (ακόμα), όμως η οικονομία και η απασχόληση θα γίνουν τα δύο σοβαρότερα διακυβεύματα στην εποχή μετά την πανδημία.

Η διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης

Μια νέα διάσκεψη που θα ασχοληθεί με το μέλλον της Ευρώπης αρχίζει σήμερα στο Στρασβούργο έπειτα από μήνες προετοιμασίας.

Ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος έχει ζητήσει να διεξαχθεί μια συζήτηση για τη μεταρρύθμιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρόκειται να εκφωνήσει ομιλία κατά την έναρξή της.

Η διάσκεψη πρόκειται να συνεχιστεί μέχρι την άνοιξη του 2022, οπότε και θα ανακοινωθούν τα συμπεράματά της, ενώ θα περιλάβει και διάλογο με τους πολίτες, με τη βοήθεια μιας πλατφόρμας στο Ίντερνετ.
Γύρω στους 20 ηγέτες απ’ όλη την Ευρώπη, περιλαμβανομένου του γερμανού προέδρου Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ, κάλεσαν τους Ευρωπαίους να συμμετάσχουν στη διάσκεψη αυτή.

Η πανδημία έχει υπογραμμίσει «τα δυνατά σημεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, αλλά και τις αδυναμίες της», ανέφερε ο Σταϊνμάιερ στην έκκλησή του. «Πρέπει να μιλήσουμε για όλα αυτά».

Η έναρξη της διάσκεψης συμπίπτει με την Ημέρα της Ευρώπης, που τιμάται στις 9 Μαΐου. Η διάσκεψη επρόκειτο αρχικά να αρχίσει πριν από ένα χρόνο, όμως αναβλήθηκε λόγω της πανδημίας του κορονοϊού. Οι θεσμοί της ΕΕ έχουν επίσης περάσει μήνες συζητώντας τους στόχους της διάσκεψης.

Στο ημικύκλιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο θα εκφωνηθούν σήμερα από τις 14:00 (τοπική ώρα, 15:00 ώρα Ελλάδας) διαδοχικά οι ομιλίες του αρχηγού του γαλλικού κράτους και των επικεφαλής των τριών ευρωπαϊκών θεσμών: του προέδρου του Ευρωκοινοβουλίου Νταβίντ Σασόλι, της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του πρωθυπουργού της Πορτογαλίας Αντόνιο Κόστα εκ μέρους του Συμβουλίου.

Εξαιτίας της Covid-19, οι ευρωπαίοι πολίτες θα παρεμβαίνουν μόνο μέσω βίντεο ενώ οι βουλευτές θα είναι λίγοι μέσα στο ημικύκλιο του Στρασβούργου.

Σύμφωνα με πληροφορίες η ατζέντα θα είναι διευρυμένη με τις δύο πλευρές να αποδίδουν μεγάλη σημασία στους τομείς του τουρισμού, της αγροτεχνολογίας, της ενέργειας (East Med) αλλά και σε νέα πεδία όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η αμυντική βιομηχανία, η έρευνα, οι νέες τεχνολογίες, η κυβερνοασφάλεια και η συνεργασία για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.

Η στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών είναι ήδη δομημένη σε μια σειρά από τομείς, όπως η εξωτερική πολιτική, η άμυνα και η οικονομία, ενώ σύμφωνα με αξιωματούχους και των δύο χωρών ανοίγεται νέο πεδίο συνεργασιών στους τομείς του τουρισμού, της αγροτοδιατροφής και της κυβερνο-ασφάλειας. Η συνεργασία αυτή αναμένεται να συγκεκριμενοποιηθεί και να λάβει πρακτική μορφή κατά τη διάρκεια της διήμερης επίσκεψης του κ. Μητσοτάκη, όπως τονίζει καλά πληροφορημένη πηγή.

Ενδεικτικό της σημασίας της επίσκεψης είναι το γεγονός ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης και οι υπουργοί που θα τον συνοδεύσουν είναι η πρώτη ξένη κυβερνητική αποστολή που υποδέχεται η νέα ισραηλινή κυβέρνηση συνασπισμού, η οποία ορκίστηκε πριν από ένα μήνα. Σύμφωνα με στέλεχος που παρακολουθεί από πολύ κοντά τις σχέσεις των δύο χωρών, Ελλάδα και Ισραήλ κινούνται στο ίδιο μήκος κύματος σε μια σειρά ζητημάτων που αφορούν τόσο την ανατολική Μεσόγειο, όσο και την περιφερειακή σταθερότητα και ασφάλεια.

Ισχυρός είναι και ο πολιτικός συμβολισμός της επίσκεψης, καθώς πριν από λίγες ημέρες συμπληρώθηκαν 30 χρόνια από την σύναψη πλήρων διπλωματικών σχέσεων Ελλάδας – Ισραήλ. Τον συμβολισμό αυτό εξέπεμψαν ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου στην τηλεδιάσκεψη που είχαν στις 21 Μαΐου με αφορμή τη σημαντική αυτή επέτειο, ανήμερα της οποίας «κλείδωσε» και επισήμως η επίσκεψη του κ. Μητσοτάκη στο Ισραήλ.

Τον Κυρ. Μητσοτάκη θα συνοδεύσουν οι υπουργοί Εξωτερικών Νίκος Δένδιας, Άμυνας Νίκος Παναγιωτόπουλος, Ανάπτυξης Άδωνις Γεωργιάδης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωστής Χατζηδάκης, Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκος Πιερρακάκης και Τουρισμού Χάρης Θεοχάρης.

Το πρόγραμμα του Πρωθυπουργού:

Τρίτη

• 10.30 -Διμερής συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu
• Παράλληλες συναντήσεις των Ελλήνων υπουργών με τους Ισραηλινούς ομολόγους τους 
• 12.15 -Δηλώσεις στα ΜΜΕ 
• 13.00 -Γεύμα εργασίας των αντιπροσωπειών 
• 15.15 -Συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον με Αναπληρωτή Πρωθυπουργό και Υπουργό Άμυνας του Ισραήλ, Benjamin Gantz 
• 16.30 -Συνάντηση με Ισραηλινούς επενδυτές  
• 17.20 -Άφιξη στον Ναό της Αναστάσεως – Υποδοχή από τον Πατριάρχη Ἱεροσολύμων καὶ πάσης Παλαιστίνης, Θεοφίλο Γ΄
• 18.45 -Συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Αρχηγό της Αντιπολίτευσης, Yair Lapid 

Τετάρτη

• 8.30 -Συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Υπουργό Εξωτερικών, Gaby Ashkenazi
• 9.15 -Συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο του Ισραήλ, Reuven Rivlin 
• 10.10 -Eπίσκεψη στο Μνημείο Ολοκαυτώματος – Κατάθεση στεφάνου

Του Νίκου Παπαδημητρίου

«Είμαι φιλελεύθερος πολιτικός, δεν είμαι νεοφιλελεύθερος. Δεν πιστεύω ότι οι αγορές έχουν πάντα τη λύση. Πιστεύω ότι το κράτος έχει ρόλο να παίξει, ειδικά σε περιόδους κρίσης. Και αυτό ακριβώς κάναμε. Παρεμβήκαμε για να αντιμετωπίσουμε μία άνευ προηγουμένου κρίση. Υποστηρίξαμε το δημόσιο σύστημα υγείας», δήλωνε ο πρωθυπουργός στα έκπληκτα (;) ανώτερα στελέχη του επιχειρηματικού οργανισμού YPO (Young Presidents’ Organization), σε τηλεδιάσκεψη που είχαν το απόγευμα της περασμένης Τετάρτης.

Προτεραιότητα της κυβέρνησης, διαβεβαίωνε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, είναι η προστασία του κόσμου της εργασίας και η ανάγκη να δοθεί ένα χέρι βοήθειας στην επιχειρηματικότητα ώστε να μπορέσει να ανταπεξέλθει στο ξαφνικό, εξωγενές χτύπημα που προκάλεσε ο κορoναϊός.

Και, εξειδικεύοντας στο οικονομικό μοντέλο που θέλει να ακολουθήσει, «ασφαλώς έρχονται καιροί που η κυβέρνηση πρέπει να προβεί σε δαπάνες για την έξοδο από μία βαθιά ύφεση. Αυτοί είναι καιροί που ευνοούν μία πιο κεϋνσιανή προσέγγιση», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο όρος αυτός («κεϋνσιανή») είναι σίγουρα λέξη που δεν θα ανέμενε κανείς να είναι στο λεξιλόγιο θετικών όρων του πρωθυπουργού μας.

Σπεύδοντας πάντως να διευκρινίσει, «αυτό δεν σημαίνει ότι δεν εξακολουθώ να πιστεύω ότι η ατμομηχανή της ανάπτυξης είναι, σταθερά, η ιδιωτική οικονομία. Κύριο μέλημά μου είναι η διάσωση θέσεων εργασίας και η παροχή μιας ανάσας στις επιχειρήσεις, ώστε να μπορέσουν να αναπτυχθούν ξανά στο μέλλον. Και πιστεύω ότι η πραγματική πρόκληση, πάντοτε σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι το ποιος είναι ο δίκαιος επιμερισμός των βαρών».

Οι πιο πάνω αναφορές εύλογο είναι να θέτουν σειρά ερωτημάτων, με πρώτο, μήπως τελικά ο κοροναϊός σκότωσε το νεοφιλελευθερισμό; Κάθε άλλο. Οι πιστοί θιασώτες του, ακόμη και εν μέσω υγειονομικής και οικονομικής κρίσης, δεν σταματούν να προβάλλουν τη δική τους πολιτική, ιδεολογική και φιλοσοφική πρόταση.

Ένας, μία πιο σωστά, από τους πιο συνεπείς νεοφιλελεύθερους στον τόπο μας, η κυρία Μιράντα Ξαφά έβαζε, με άρθρο της στην «Καθημερινή» στις 11 Μαΐου, τη δική της ατζέντα: ελάχιστη δυνατή προσφυγή σε δανεισμό, μείωση του στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα, σημαντική μείωση της φορολογίας, μετάβαση σε ένα νέο, εξωστρεφές παραγωγικό μοντέλο. Και, πιθανώς οι στόχοι αυτοί να συγκέντρωναν τεράστια ποσοστά συναίνεσης, πλην όμως τα δύσκολα έπονται.

Με ειλικρίνεια -η κυρία Ξαφά δεν κρύφθηκε ποτέ άλλωστε- μιλά ευθέως για:

• περικοπή των κρατικών δαπανών
• εκ βάθρων αναδιάρθρωση με μείωση προσωπικού στις κρατικές επιχειρήσεις που δεν έχουν ελπίδα επιστροφής στην κερδοφορία με τα σημερινά δεδομένα (ΔΕΗ, ΛΑΡΚΟ, ΕΛΤΑ, ΕΑΒ, αμυντικές βιομηχανίες, μεταφορές) [σ.σ. η λίστα των πιο πάνω στρατηγικών επιχειρήσεων είναι από το άρθρο της Μ. Ξαφά]
• επανεξέταση της δαπάνης για συντάξεις, η οποία το 2019 ήταν στο 16% του ΑΕΠ, ποσοστό μεγαλύτερο από κάθε άλλη χώρα της Ε.Ε. και της δυνατότητας περικοπής της «προσωπικής διαφοράς» ειδικότερα («Το νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο που ψηφίστηκε τον Φεβρουάριο έχασε την ευκαιρία να αποκαταστήσει κάποια ισορροπία μεταξύ γενεών», γράφει επιπλέον).

Συνεπώς το μοντέλο που πρεσβεύει η Μ. Ξαφά και αρκετοί άλλοι στη χώρα μας δεν «πέθανε». Αντιθέτως είναι εδώ, ισχυρό, και σίγουρα επηρεάζει, αν δεν συγκινεί, κυβερνητικούς κύκλους και οικονομικούς συμβούλους του Μεγάρου Μαξίμου.

Και όσα λέει ο Κυρ. Μητσοτάκης; Τα εννοεί; Ή, βλέπει ποιο είναι το ρεύμα της εποχής -με ψήφο εμπιστοσύνης στους ανώνυμους, πλην όμως κακοπληρωμένους, ήρωες του δημόσιου τομέα- και προσπαθεί να το …καβαλήσει, αλλά θα το εγκαταλείψει μόλις αλλάξει το κλίμα;

Η αξιωματική αντιπολίτευση δεν θα χρειαζόταν παρά λίγα δευτερόλεπτα για να απαντήσει ότι η πολιτική στροφή του Κυρ. Μητσοτάκη είναι υποκριτική, καιροσκοπική.

Και θα το έλεγε επικαλούμενη πιθανώς τα μέχρι τώρα κυβερνητικά μέτρα, που αφήνει μικρομεσαίους, εργαζόμενους αλλά και μερίδα των συνταξιούχων ακάλυπτους, μη επαρκώς προστατευμένους, όπως υποστηρίζει ο ΣΥΡΙΖΑ και θα έχει τη δυνατότητα να επαναλάβει τη Δευτέρα κατά την παρουσίαση του δικού του προγράμματος για την έξοδο από την οικονομική κρίση.

Ανεξαρτήτως όμως των πολιτικών αντιπαραθέσεων, αυτό που έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν οι πολίτες (αλλά ΔΕΝ θα μάθουν μάλλον) είναι αν, όντως, υπάρχει ατζέντα …Ξαφά στα συρτάρια του Μεγάρου Μαξίμου και των συναρμόδιων υπουργείων.

Αν υπάρχει, θα παραμείνει επτασφράγιστο μυστικό, ιδίως όσο δεν κλείνει το ενδεχόμενο φθινοπωρινών, πρόωρων εκλογών.

Ποιο, πραγματικά, είναι το στρατηγικό σχέδιο Μητσοτάκη, τελικώς μόνο ο ίδιος μπορεί να το πει. Όπως, άλλωστε, έγραφε ο συντοπίτης του, αν και από το Ηράκλειο, Νίκος Καζαντζάκης στην «Ασκητική», «η στερνή, η πιο ιερή μορφή της θεωρίας είναι η πράξη». Και η πιο σκληρή πιθανώς.