Συγκεκριμένα, το συμβούλιο κατά τη συνεδρίασή του την Παρασκευή 28/04/2023 εξέτασε το ιστορικό των δυο κινηματογράφων και τη διαδικασία που ακολουθήθηκε μετά τη δημοσιοποίηση των αιτιολογικών εκθέσεων, τις απόψεις των εμπλεκόμενων φορέων και τις ενστάσεις που είχαν υποβληθεί, τις γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών και αποφάνθηκε ως εξής:

• Χαρακτηρίζει διατηρητέα τη χρήση του ιστορικού κινηματογράφου IDEAL ο οποίος λειτουργεί σε κτίριο που βρίσκεται στον περιβάλλοντα χώρο των διατηρητέων κτιρίων, Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών, κτίριο Prokesch Von Osten πρώην Ελληνικόν Ωδείον και Μέγαρο Σλήμαν Μελά. Στους χώρους της διατηρητέας χρήσης του κινηματογράφου θα επιτρέπεται η λειτουργία και άλλων πολιτιστικών χρήσεων καθώς και η χρήση του Συνεδριακού Κέντρου. Η έγκριση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής συνοδεύεται με όρους που αφορούν την πρόταση εκπόνησης Master Plan του οικοπέδου Ελευθερίου Βενιζέλου (Πανεπιστημίου) 46 για την αρχιτεκτονική μορφολογία, ογκοπλασία, χωροθέτηση, τροποποίηση, ανακατασκευή και τον καθορισμό των ορίων της περιοχής την οποία καταλαμβάνει η διατηρητέα χρήση στις νέες κτιριακές εγκαταστάσεις, στο πλαίσιο της γειτνίασης με τα περιβάλλοντα διατηρητέα κτίρια. Οι όροι στοχεύουν στο να υπογραμμίσουν τη σχέση των κινηματογραφικών αιθουσών, χώρων πολιτισμού με την ταυτότητα της τοπικής κοινωνίας αλλά και με την φυσιογνωμία του κέντρου της Αθήνας. Η διατήρηση της χρήσης αυτής συμβάλλει στην ανάδειξη του τοπόσημου αυτού, που είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορική, αρχιτεκτονική και πολιτισμική ζωή της πόλης.

• Χαρακτηρίζει διατηρητέα τη χρήση του ιστορικού κινηματογράφου ΑΣΤΟΡ ο οποίος λειτουργεί σε κτίριο που βρίσκεται στο ισόγειο επταώροφου κτιρίου (6 όροφοι και πατάρι με δώμα), χαρακτηρισμένου ως διατηρητέο (ΦΕΚ 314/Δ/21-05-84) και έργο τέχνης (ΦΕΚ 331/Β/9- 06-81), με την επωνυμία «Μέγαρο Εφεσίου.

Tο θέμα εισήχθη προς συζήτηση στο ΚΕΣΑ έπειτα από την επιστολή που απέστειλε τον Δεκέμβριο 2022 η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κώστα Σκρέκα, καθώς με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, η αρμοδιότητα της κήρυξης διατηρητέας χρήσης ανήκει αποκλειστικά στο ΥΠΕΝ.

Να σημειωθεί ότι ο χαρακτηρισμός των χρήσεων 47 θερινών κινηματογράφων και δύο κτιρίων θερινών κινηματογράφων με την ΥΑ 20768/4198/9-7-1997 – ΦΕΚ 648/Δ/25-7-1997, είχε γίνει επίσης από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων.

Το ΚΕΣΑ εκτίμησε ότι η διατήρηση χρήσεων πολιτισμού σε ιστορικά κτίρια της πόλης προσδίδει προστιθέμενη αξία στην ανάπτυξη του εκάστοτε ακινήτου και θεωρεί ότι τα επενδυτικά πλάνα αξιοποίησης του ιστορικού κτιριακού αποθέματος της Αθήνας θα πρέπει να συμβαδίζουν με την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης και της καλλιτεχνικής αξίας, καθώς προκύπτουν αμοιβαία οικονομικά οφέλη. Δεν πρέπει να διακυβεύεται η απώλεια μιας σημαντικής πολιτιστικής δραστηριότητας για την πόλη της Αθήνας, της οποίας η αξία σε μετρήσιμους και μη μετρήσιμους όρους, είναι πολύ μεγάλη.

Σκηνοθέτες διεθνούς αναγνώρισης έχουν απευθύνει έκκληση να σωθούν οι κινηματογραφικές αίθουσες εν μέσω της αυξανόμενης δημόσιας ανησυχίας για τον ρυθμό ανάπτυξης σε μια από τις παλαιότερες πρωτεύουσες της Ευρώπης.

Πρώτος πρώτος μάλιστα ο Κώστας Γαβράς που χαρακτήρισε την ύπαρξη των κινηματογράφων Ιντεάλ και Άστορ απαραίτητους για την απόλαυση του κινηματογράφου σε μια εποχή που η «βαρβαρότητα» των ταινιών που βλέπουμε  στην τηλεόραση και τα κινητά τηλέφωνα είναι διάχυτη.

Σε παρόμοιο βιντεοσκοπημένο μήνυμα, ο υποψήφιος για Όσκαρ σκηνοθέτης Γιώργος Λάνθιμος υπογράμμισε την «κοινωνική και πολιτιστική αξία» των δύο χώρων «στο κέντρο μιας τέτοιας πόλης».

«Θέλω να προσθέσω τη δική μου φωνή σε αυτούς που πρόσφατα εξέφρασαν την ανησυχία τους για την εξαφάνιση των ιστορικών κινηματογράφων», είπε ο Έλληνας σκηνοθέτης.

Καθώς η μάχη για τη διάσωση των κινηματογράφων εντείνεται, άλλοι τιτάνες της κινηματογραφικής βιομηχανίας παίρνουν θέση.

Πολιτιστική πόλη-φάντασμα

«Είμαστε ενωμένοι γιατί αυτοί οι κινηματογράφοι ισοδυναμούν με πολιτιστικά μνημεία», είπε ο Λευτέρης Χαρίτος, επικεφαλής της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου. «Το Ιντεάλ άνοιξε το 1921 και είναι σχεδόν τόσο παλιό όσο και ο ίδιος ο κινηματογράφος. Το να του κάνουν αυτό που θέλουν είναι σαν να σκοτώνουν την Ακρόπολη του κινηματογράφου στην Αθήνα. Είναι ντροπή ακόμη και να σκεφτόμαστε κάτι τέτοιο».

Ανάμεσα στους κορυφαίους σκηνοθέτες του κινηματογράφου και της τηλεόρασης της Ελλάδας, ο Χαρίτος μπορεί ακόμα να θυμάται έντονα την ευχαρίστηση των μεταμεσονύχτιων προβολών στο Ιντεάλ στις αρχές της δεκαετίας του ’90.

Τότε, η Αθήνα ήταν ένας καλλιτεχνικός κόμβος ταινιών, ενώ οι ουρές του αργά το βράδυ του κινηματογράφου χαρακτηριστικό της πρωτεύουσας. Το πρόσφατα ανακαινισμένο Ιντεάλ ήταν ανάμεσα στους 50 κινηματογράφους που βρίσκονται σε ακτίνα πέντε μιλίων από το κέντρο της πόλης. Τώρα είναι λιγότεροι από 10.

«Υπάρχει πολλή νοσταλγία για εκείνη την εποχή, και αυτός είναι εν μέρει ο λόγος που τόσοι πολλοί συνδέονται συναισθηματικά με αυτό», είπε ο Χαρίτος. «Πολλοί άνθρωποι που έχουν μεγαλώσει εδώ, που περνούσαν τα βράδια τους αφήνοντας να ονειρεύονται μπροστά στη μεγάλη οθόνη, απλά δεν θέλουν να δουν αυτό που κάποτε ήταν μια τόσο φωτεινή και ζωντανή πόλη να μετατρέπεται σε πολιτιστική πόλη-φάντασμα».

Την περασμένη εβδομάδα, περισσότεροι από 5.000 σινεφίλ μαζεύτηκαν στο Άστορ, το οποίο άνοιξε τις πόρτες του τη δεκαετία του 1940, σε μια ένδειξη αντίθεσης για το κλείσιμο των κινηματογράφων.

Καθώς η συζήτηση έχει στραφεί στο ακανθώδες ζήτημα της εμβέλειας του τουρισμού σε μια περιοχή όπου οι κάτοικοι εκδιώχθηκαν από τα σπίτια για να ανοίξουν χώρο για πλατφόρμες ενοικίασης όπως η Airbnb, οι κινηματογράφοι φαίνεται να αποτελούν σημείο καμπής.

Στον βωμό του τουρισμού

Για τους επικριτές που παραπονιούνται ότι οι κεντρικές λεωφόροι της Αθήνας γίνονται όλο και πιο ερημικές, η εκστρατεία έχει τονίσει τους φόβους για πολιτικές που θεωρούνται ότι θέτουν σε κίνδυνο τον τρόπο ζωής.

Με την εστίασή της στις ξένες επενδύσεις, η κεντροδεξιά κυβέρνηση έχει κατηγορηθεί για βραχυπρόθεσμο πνεύμα και υποκλοπή στα επιχειρηματικά συμφέροντα σε βάρος των μόνιμων κατοίκων.

Τόσο το Άστορ όσο και το Ιντεάλ στεγάζονται σε κτίρια ιδιοκτησίας του ΕΦΚΑ. Ο κρατικός οργανισμός ανακοίνωσε πρόσφατα ότι είχε μισθώσει το μαγικό τετράγωνο που στεγάζει το Ιντεάλ σε έναν ελληνικό όμιλο φιλοξενίας, ο οποίος αποκάλυψε αμέσως τα σχέδια να το μετατρέψει σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο πέντε αστέρων – ένα έργο 36 εκατομμυρίων ευρώ (32 εκατ. £) που θα το έκανε, είπε η εταιρεία , δημιουργία «τουλάχιστον 150 θέσεων εργασίας». Το κτίριο που στεγάζει το Astor, το οποίο έχει επίσης μισθωθεί, πρόκειται να μετατραπεί σε γραφεία.

Απαντώντας στην κατακραυγή, το υπουργείο Πολιτισμού υποστήριξε ότι οι κινηματογράφοι δεν πληρούν τα κριτήρια για ενισχυμένη προστασία ως διατηρητέα κτίρια – σε αντίθεση με τους υπαίθριους θερινούς κινηματογράφους που έχουν λάβει προστασία.

Η ελληνική πρωτεύουσα, που κάποτε θεωρούνταν κυρίως ως αγωγός προς τα νησιά, έχει δει μια έκρηξη τουριστών τα τελευταία χρόνια, με μια φρενίτιδα κατασκευής ξενοδοχείων σε εξέλιξη για να καλύψει τη ζήτηση. Αλλά είναι η ανάπτυξη που πολλοί λένε ότι έχει ένα τίμημα.

Πηγή: in.gr

Σε δήλωσή της, αποκαλεί την Λίνα Μενδώνη «άξιο τέκνο του επιτελικού κράτους»που «δεν ήξερε, δε γνώριζε για τους ιστορικούς κινηματογράφους της Αθήνας, Ιντεάλ, Άστορ και ίριδα».

«Χωρίς να αναλαμβάνει καμία ευθύνη, σφυρίζει αδιάφορα, ξεχνώντας κάτι βασικό. Ότι είναι η υπουργός Πολιτισμού», σχολιάζει χαρακτηριστικά η κ. Αναγνωστοπούλου.

«Ευτυχώς όχι για πολύ ακόμα», σημειώνει η ίδια για να συνεχίσει: «Για να σωθούν οι κινηματογράφοι και ο Πολιτισμός αυτής της χώρας».

«Είμαστε όλοι εδώ, γιατί θέλουμε να ενώσουμε τις φωνές μας με τις δικές σας και να υπογραμμίσουμε την ανάγκη να κηρυχθούν διατηρητέοι – κατά τη χρήση – οι δύο αυτοί ιστορικοί κινηματογράφοι», ανέφερε ο κ. Μπακογιάννης.

Και υπενθύμισε πως «κάτι αντίστοιχο είχε γίνει το 1997 για τους 47 θερινούς κινηματογράφους. Επομένως, υπάρχει προηγούμενο και μάλιστα υπάρχει διαπαραταξιακή συναίνεση σε αυτό», όπως είπε.

Ο δήμαρχος Αθηναίων τόνισε ότι η συζήτηση που γίνεται υπερβαίνει το ζήτημα που έχει προκύψει γύρω από τους δύο παλαιότερους αθηναϊκούς κινηματογράφους. 

«Δεν θέλουμε η Αθήνα να χάσει την ψυχή της»

Θέτοντας το ευρύτερο πλαίσιο της συζήτησης, ανέφερε πως αυτή έχει να κάνει με το DNA, την ταυτότητα και τη φυσιογνωμία της Αθήνας.

Διατύπωσε εκ νέου την ξεκάθαρη θέση του ότι η πόλη «ανήκει στον μόνιμο κάτοικο» και ότι όλη η προσπάθεια για την οικονομική ανάπτυξη πρέπει να συνδέεται με τη δική του ζωή.

«Ναι, θέλουμε την οικονομική ανάπτυξη. Θέλουμε τις επενδύσεις, θέλουμε τους επισκέπτες. Δεν θέλουμε, όμως, η Αθήνα να χάσει την ψυχή της. Δεν θέλουμε να μετατραπούμε σε μία αρχαιοελληνική Disneyland. Το αντίθετο», υπογράμμισε ο Κώστας Μπακογιάννης.

Και σημείωσε πως «η δύναμή μας είναι η αυθεντικότητά μας και οι μικτές χρήσεις», λέγοντας χαρακτηριστικά: «Δεν ανταγωνιζόμαστε το Ντουμπάι, ούτε θέλουμε μία πόλη απονευρωμένη και ερημοποιημένη. Θέλουμε μια πόλη φτιαγμένη για τον μόνιμο κάτοικο και για αυτό βρισκόμαστε σήμερα εδώ».

Ο δήμαρχος Αθηναίων Κώστας Μπακογιάννης και η δημοτική παράταξη «Αθήνα Ψηλά», υπερψήφισε το ψήφισμα αυτό, με τον δήμαρχο Αθηναίων να τονίζει: «Οφείλουμε όλοι να διασφαλίσουμε και να διαφυλάξουμε τον χαρακτήρα των κινηματογράφων των Αθηνών. Ο κινηματογράφος Αελλώ είναι διατηρητέο μνημείο, ιστορικός τόπος βάσει ΦΕΚ του 95. Η χρήση της ταράτσας είναι επίσης διατηρητέα, ως θερινός κινηματογράφος βάσει ΦΕΚ του 97. Ο κινηματογράφος ‘Αστωρ δεν είναι διατηρητέος ως προς τη χρήση, βρίσκεται όμως εντός διατηρητέου κτιρίου, συνεπώς όποια αλλαγή είναι υπό την αίρεση του υπουργείου Πολιτισμού. Το Ιντεάλ είναι διατηρητέο μόνο ως προς το εστιατόριο και όχι ως προς τον κινηματογράφο… Ας κρατήσουμε το θετικό, ότι τουλάχιστον σε αυτό το θέμα όλοι μας βαδίζουμε στον ίδιο δρόμο» ανέφερε ο κ. Μπακογιάννης.

Συγκεκριμένα, το ψήφισμα που κατέθεσε η «Ανοιχτή Πόλη», αναφέρει:

«Το δημοτικό συμβούλιο της Αθήνας, θεωρεί κρίσιμη για τον χαρακτήρα, την μνήμη και τον πολιτιστικό πλούτο της πόλης, τη συνέχιση της λειτουργίας των 3 ιστορικών κινηματογραφικών αιθουσών του κέντρου, Ideal, Αστορ και και Αελλώ.

Η άρρηκτη σχέση των κινηματογραφικών αιθουσών με τον πολιτισμό και την ταυτότητα της τοπικής κοινωνίας, αναγνωρίζεται από την νομολογία του ΣτΕ και το ισχύον Σύνταγμα της χώρας. Επιβάλλει στο κράτος την ενίσχυση της κινηματογραφικής τέχνης.

Για το λόγο αυτό, καλούμε το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού και κάθε άλλη αρμόδια Αρχή, να ενεργήσουν για την κήρυξη ως διατηρητέας, της χρήσης των ιστορικών κινηματογραφικών αιθουσών της Αθήνας, καθώς και να μεριμνήσουν για τη θεσμική προστασία τους ως χώρων πολιτισμού, στα πρότυπα της προστασίας που έχει εξασφαλιστεί με υπουργική απόφαση του 1997 για τους θερινούς κινηματογράφους της πόλης».