«Μεταφέροντας την εποπτεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών από τη διαχρονικά αρμόδια Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας στο νεοσύστατο και υποστελεχωμένο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, θα προκληθεί μεγάλη θεσμική αναταραχή και διοικητικές δυσλειτουργίες, καθότι το νομικό καθεστώς και οι διοικητικές λειτουργίες του ΕΑΑ (και όλων φυσικά των ερευνητικών κέντρων) διέπονται από νομοθεσία και διαδικασίες που μόνο η ΓΓΕΚ έχει την αρμοδιότητα αλλά και τη γνώση να εφαρμόζει», σημειώνει μεταξύ άλλων ο κ. Πλειώνης, ενώ προσθέτει ότι «πρόκειται για ένα πρωτοφανές εγχείρημα καθότι ποτέ δεν έχει αποκοπεί Ερευνητικό Κέντρο από την εποπτεία της ΓΓΕΚ».

«Όσες μεταβολές υπαγωγής σε διαφορετικό υπουργείο έχουν υπάρξει, έχουν γίνει με μεταφορά όλης της ΓΓΕΚ με όλα τα Ερευνητικά Κέντρα μαζί, ποτέ μεμονωμένων ερευνητικών κέντρων», επισημαίνει μεταξύ άλλων και συμπληρώνει ότι η «απαραίτητη συνεργασία του ΕΑΑ με το ΥΚΚΠΠ, συνεργασία που το ΕΑΑ συστηματικά επιδιώκει εδώ και χρόνια, μπορεί να γίνει μέσω πάγιων διαδικασιών, όπως σύναψη προγραμματικών συμβάσεων, μνημονίων συνεργασίας».

«Το διακύβευμα για το οποίο σας καλώ αυτή την ύστατη στιγμή να ζητήσετε την απόσυρση του Άρθρου 19 και να μην το ψηφίσετε, είναι η εξαιρετική πορεία ανάπτυξης του ΕΑΑ, πορεία που επετεύχθη μέσα από αντιξοότητες και με την επίπονη εργασία και τις θυσίες των ερευνητών, των επιστημόνων, του διοικητικού και τεχνικού προσωπικού του ΕΑΑ, και που δεν πρέπει να διασαλευτεί κατά κανέναν τρόπο», τονίζει ο κ. Πλειώνης, περιγράφοντας αναλυτικά τις δράσεις του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Τέλος, ο κ. Πλειώνης στην επιστολή του υπογραμμίζει ότι το ΕΑΑ από την ίδρυση του έως σήμερα «είναι πάντα παρόν για να προσφέρει στην Πολιτεία και την Κοινωνία» συνδράμοντας μεταξύ άλλων στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και την ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας. «Η ευθύνη όμως για την αναμενόμενη διασάλευση της ομαλής λειτουργίας του με προφανές αποτέλεσμα την ανακοπή ή επιβράδυνση της αναπτυξιακής πορείας αυτού του ιστορικού ερευνητικού κέντρου της χώρας μας θα είναι βαρύτατη.

Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών ανήκει σε όλους του Έλληνες, σε όλες τις γενιές, είναι ένας φορέας που επέζησε πολέμων, κατοχών, δικτατοριών, είναι ένας φορέας που μας γεμίζει υπερηφάνεια από την ίδρυση του έως σήμερα και… servare intaminatum», σημειώνει.

Τη Δευτέρα εκπρόσωποι του Αστεροσκοπείου και της ΕΜΥ τόνισαν την κατηγορηματική αντίθεσή τους στα σχέδια της κυβέρνησης κατά την ακρόαση για την οποία είχαν κληθεί στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής.

Υπενθυμίζεται ότι την αντίθεσή τους εξέφρασαν και οι αρμόδιοι φορείς κατά την ακρόαση τους στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής για το νομοσχέδιο με το οποίο επιχειρείται η καθεστωτική υπαγωγή της ΕΜΥ και του Εθνικού Αστεροσκοπείου στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.

Τον κώδωνα του κινδύνου έκρουσε εκ μέρους της ΕΜΥ η κ. Καραπαναγιώτου τονίζοντας πως η μεταφορά της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας «συνεπάγεται άμεσο κίνδυνο στην ασφάλεια των πτήσεων και του επιβατικού κοινού», καθώς «δεν θα μπορούν οι τεχνικοί μας να πιστοποιήσουν κανένα μετεωρολογικό όργανο στα αεροδρόμια της χώρας».

Την Τρίτη ακολούθησε διαμαρτυρία έξω από τη Βουλή. Ο Σύλλογος Προσωπικού του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών είχε προκηρύξει απεργία και διαμαρτυρία.

Είναι, εξάλλου, πολύ νωπές οι αιχμές του Κυριάκου Μητσοτάκη (και γαλάζιων στελεχών) προς το Εθνικό Αστεροσκοπείο με αφορμή τις καταστροφικές πυρκαγιές του Αυγούστου.

Όμως όλα αυτά ξεχάστηκαν και ο πρωθυπουργός της χώρας, στη ΔΕΘ, εξήγγειλε την υπαγωγή του Εθνικού Αστεροσκοπείου και της ΕΜΥ στην Πολιτική Προστασία.

Όπως επισημαίνεται στην σχετική απόφαση του ΔΣ το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών «υποστηρίζει σθεναρά κάθε προσπάθεια της Πολιτείας που συμβάλλει στην ενίσχυση των μηχανισμών για την προστασία ανθρωπίνων ζωών, περιουσιών, του περιβάλλοντος, της βιοποικιλότητας και της οικονομίας», ωστόσο «για να είναι ο κάθε φορέας αποτελεσματικός και να προσφέρει τα μέγιστα στο κοινό στόχο θα πρέπει να λειτουργεί στο πλαίσιο της αποστολής του».

Ο Μανώλης Πλειώνης, διευθυντής και πρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου, με μια ανάρτηση στη σελίδα του Facebook του Αστεροσκοπείου, είχε πει «όχι» στην πρόταση/επιθυμία του Κ. Μητσοτάκη υπογραμμίζοντας ότι απαιτείται συστράτευση όλων των αρμοδίων, αλλά «ο καθένας από το δικό του μετερίζι» για να συμπληρώσει ότι σε διαφορετική περίπτωση «είναι πιθανό να οδηγηθούμε πάλι σε αναποτελεσματικότητα, ανεξάρτητα από τις προθέσεις».

Την Τρίτη, συνεδρίασε το Διοικητικό Συμβούλιο και τα μέλη του «συμφώνησαν ότι η παροχή υπηρεσιών δύναται να πραγματοποιηθεί μέσω προγραμματικής συμφωνίας ή/και με σχετικό Μνημόνιο Συνεργασίας, όπως συστηματικά κάνουν τα Ερευνητικά Κέντρα με Υπουργεία της θεματικής τους συνάφειας (πχ. το Ε.Α.Α. με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ή το ΕΛΚΕΘΕ με το Υπουργείο Ναυτιλίας)».

Στην κατεύθυνση αυτή, το ΔΣ εξουσιοδοτεί τον Πρόεδρο όπως αποστείλει επιστολή ζητώντας συνάντηση με τον πρωθυπουργό ώστε «να του εκφράσει τους προβληματισμούς του ΔΣ του ΕΑΑ αλλά και τις προτάσεις του για μια αποτελεσματική συνεργασία με το Υπουργείο ΚΚ&ΠΠ, εντός του υφιστάμενου και πρόσφατα νομοθετηθέντος θεσμικού πλαισίου, χωρίς να είναι αναγκαία η υπαγωγή του Ε.Α.Α. στο Υπουργείο, γεγονός το οποίο θα είχε δραματικές επιπτώσεις για την υπόσταση του ως Εθνικού Ερευνητικού Φορέα».

Επιπλέον, θα ζητηθεί συνάντηση με τους συναρμόδιους υπουργούς και την εποπτεύουσα αρχή (ΓΓΕΚ), προκειμένου να υπάρξει η απαραίτητη σχετική ενημέρωση.

Σε όλη την Ελλάδα, η μέση μέγιστη ημερήσια θερμοκρασία τον Αύγουστο κυμάνθηκε χαμηλότερα από τον μέσο όρο της περιόδου 2010-2019. Αυτό οφείλεται κυρίως στην επικράτηση ιδιαίτερα χαμηλών πιέσεων στην Κεντρική Μεσόγειο και στις ασυνήθιστα υψηλές πιέσεις στην Βορειοανατολική Ευρώπη, συνδυασμός που συχνά προκαλούσε αστάθεια στην περιοχή μας και εκδήλωση βροχοπτώσεων.

Κατά τον φετινό Αύγουστο 53 μετεωρολογικοί σταθμοί του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών/meteo.gr κατέγραψαν αρνητικές αποκλίσεις της μέσης μέγιστης ημερήσιας θερμοκρασίας. Αν και στο πρώτο δεκαήμερο του μήνα η θερμοκρασία κυμάνθηκε ελαφρώς πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα, το δεύτερο μισό του μήνα ήταν ιδιαίτερα “ψυχρό”, με εξαίρεση το διάστημα υψηλών θερμοκρασιών μεταξύ 17 και 19 Αυγούστου όταν σημειώθηκαν θετικές αποκλίσεις θερμοκρασίας έως και +5 βαθμών Κελσίου.

Για την Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα ήταν ο δεύτερος πιο ψυχρός Αύγουστος από το 2010, ενώ για τη Δυτική Ελλάδα και τα Νησιά του Αιγαίου ήταν ο τρίτος ψυχρότερος (πέμπτος για την Κρήτη).

Στη Μακεδονία, στη Στερεά Ελλάδα και στα Νησιά του Αιγαίου καταγράφηκαν έως και 27 ημέρες με αρνητικές αποκλίσεις θερμοκρασίας (“πρωταθλήτρια” η Σάμος) από τις συνολικά 31 ημέρες του μήνα. Στην Αθήνα ο μετεωρολογικός σταθμός στο Γκάζι κατέγραψε 25 ημέρες με μέγιστη θερμοκρασία χαμηλότερη από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα και μέση μηνιαία απόκλιση -1,3°C. Στη Θεσσαλονίκη η μέση μέγιστη θερμοκρασία κυμάνθηκε πιο κοντά στον μέσο όρο της περιόδου 2010-2019, με 15 ημέρες αρνητικών αποκλίσεων θερμοκρασίας.

Η θερμοκρασία σε άνοδο σε όλη τη χώρα, σύμφωνα με το meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, θα κυμανθεί από 17 έως 34 βαθμούς στη Βόρεια Ελλάδα (στη Δυτική Μακεδονία από 13 έως 29 βαθμούς), από 19 έως 38 βαθμούς στην Κεντρική και Νότια Ελλάδα, από 20 έως 35 βαθμούς στη Δυτική Ελλάδα (στην Ήπειρο από 15 έως τους 34 βαθμούς), από 20 έως 33 βαθμούς στις Κυκλάδες και στην Κρήτη, από 20 έως 32 βαθμούς στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και από 25 έως 34 βαθμούς στα Δωδεκάνησα.

Οι άνεμοι θα πνέουν στο Αιγαίο από νοτιοδυτικές διευθύνσεις ασθενείς έως σχεδόν μέτριοι 3-4 Μποφόρ και τοπικά στο Ανατολικό Αιγαίο μέτριοι 4-5 Μποφόρ, ενώ στο Ιόνιο από δυτικές διευθύνσεις ασθενείς έως σχεδόν μέτριοι 3-4 Μποφόρ και πρόσκαιρα στα νότια τμήματα έως μέτριοι 5 Μποφόρ.

Ηλιοφάνεια με λίγες νεφώσεις τις μεσημεριανές και απογευματινές ώρες στα βόρεια και ορεινά τμήματα του νομού αναμένεται στην Αττική. Η θερμοκρασία θα κυμανθεί από 24 έως 34 βαθμούς Κελσίου. Οι άνεμοι θα πνέουν από μεταβλητές διευθύνσεις ασθενείς και στον Σαρωνικό πρόσκαιρα από βορειοδυτικές διευθύνσεις σχεδόν μέτριοι 4 Μποφόρ.

Ηλιοφάνεια με λίγες νεφώσεις τις θερμές ώρες της ημέρας στα γύρω ορεινά αναμένεται στη Θεσσαλονίκη. Η θερμοκρασία θα κυμανθεί από 22 έως 33 βαθμούς Κελσίου. Οι άνεμοι στον Θερμαϊκό θα πνέουν από μεταβλητές διευθύνσεις ασθενείς και τις πρωινές ώρες από βορειοδυτικές διευθύνσεις σχεδόν μέτριοι 4 Μποφόρ.

Με πολύ ισχυρούς τους ανέμους, η φωτιά από το πρωί εξαπλώνεται σε νέες περιοχές χωρίς να σταματά να καίει στις πρώτες. Η ημέρα αναμένεται εξαιρετικά δύσκολη. Τα μελτέμια αποδείχθηκαν εξίσου καταστροφικά με τον καύσωνα λένε οι αρμόδιοι και προειδοποιούν ότι από αύριο η κατάσταση θα γίνει ακόμη δυσκολότερη, καθώς οι ισχυροί άνεμοι θα συνεχίζονται αλλά θα ξεκινήσουν και οι υψηλές θερμοκρασίες.

Από νωρίς χθες το απόγευμα άρχισαν να εκκενώνονται η μια περιοχή μετά την άλλη. Στην διάρκεια της νύχτας η αστυνομία χρειάστηκε να παρέμβει για να μεταφέρει 600 ανθρώπους σε ασφαλές σημείο. Εκκενώθηκε το νοσοκομείο Παίδων και το Νταού Πεντέλης. Το πρώτο φως της ημέρας βρήκε κλειστό ένα τμήμα της λεωφόρου Μαραθώνος και της Αττικής Οδού.

Πιο ενισχυμένες παρά ποτέ οι δυνάμεις στην κατάσβεση, 485 πυροσβέστες, 120 πυροσβεστικά οχήματα, 5 αεροσκάφη και 4 ελικόπτερα επιχειρούν από τα ξημερώματα. Χθες το απόγευμα τα εναέρια μέσα που συμμετείχαν στην κατάσβεση της πυρκαγιάς ήταν τόσα πολλά σε τόση μικρή περιοχή, που μόλις οριακά εξασφαλιζόταν η ασφάλεια των πτήσεων. Για πρωτοφανή υπεροπλία, μιλούσαν οι αρμόδιοι. Το ερώτημα που πρέπει να σκεφτούμε τις επόμενες ημέρες είναι γιατί με τέτοια υπερεπάρκεια δυνάμεων και πυροσβεστικών μέσων, τα αποτελέσματα της πυρκαγιάς δείχνουν να είναι το ίδιο καταστροφικά, όπως τις προηγούμενες χρονιές.

Ένα ερώτημα που τίθεται είναι εάν και κατά πόσο οι πυροσβεστικές δυνάμεις έχουν την δυνατότητα με την σημερινή τους διάρθρωση να αντιμετωπίσουν αυτό το μείγμα δασικής και αστικής πυρκαγιάς. Ήτοι, φωτιές που ξεσπούν μέσα στον αστικό ιστό που, όμως, είναι άναρχα και συχνά αυθαίρετα ενταγμένος σε ευρύτερες δασικές περιοχές. Αποτέλεσμα, μιας επί δεκαετίες άναρχης δόμησης που μέσα στην κλιματική κρίση που βιώνουμε και υπό το κράτος ακραίων καιρικών συνθηκών δημιουργεί ειδικό μικροκλίμα.

Οι καιρικές συνθήκες

7-8 μποφόρ πνέουν οι άνεμοι στην περιοχή όπου καίει η φωτιά που ξέσπασε από χθες στην Πεντέλη. Ο Κλέαρχος Μαρουσάκης, στη νέα του πρόγνωση, κάνει λόγο για μία πιο δύσκολη μέρα, εξηγώντας πως καθώς να ανεβαίνει η θερμοκρασία, θα ανεβαίνουν οι εντάσεις του ανέμου.
Όπως είπε χαρακτηριστικά:

«Ακόμα πιο δύσκολη η σημερινή ημέρα, έχουμε δυνατούς ανέμους και σήμερα. Καθώς θα ξημερώνει, θα αρχίσει να ανεβαίνει η θερμοκρασία και αυτές οι θερμοκρασιακές διαφορές θα αυξήσουν περισσότερο τις εντάσεις του ανέμου» και πρόσθεσε:

«Θα δούμε και πάλι 7-8 μποφόρ, τουλάχιστον μέχρι και νωρίς το απόγευμα, για να πάμε στη συνέχεια σε μια σταδιακή υποχώρηση, όχι όμως ότι θα πάψουν τελείως οι άνεμοι, θα επιμείνουν οι βοριάδες. Και αυτή η αυριανή μέρα δείχνει να είναι μια δύσκολη μέρα, αν και ο βορειοανατολικός άνεμος θα εμφανίσει μια μικρή υποχώρηση».

Σύμφωνα με τον ίδιο, η κατάσταση που επικρατεί είναι ακόμα πιο δύσκολη από τις περσινές φωτιές που κατέκαψαν ξανά την Αττική:

«Αν πέρυσι ήταν μια φορά δύσκολη η κατάσταση με τη φωτιά που είχε ξεσπάσει στη Βαρυμπόμπη, φέτος στη φωτιά στην Πεντέλη είναι επί 10 η κατάσταση δύσκολη γιατί έχουμε και τους πολύ δυνατούς ανέμους. Πέρσι δεν είχαμε δυνατούς ανέμους, είχαμε πολύ υψηλές θερμοκρασίες».

Χθες, ο μετεωρολόγος του OPEN, είχε μιλήσει από νωρίς για τα 7-8 μποφόρ που έπνεαν στην περιοχή, προμηνύοντας τη δύσκολη νύχτα.

Συγκεκριμένα, τόνιζε:

«Προς την περιοχή της Πεντέλης κατά τη διάρκεια της νύχτας θυελλώδεις άνεμοι μέχρι αύριο το μεσημέρι. Η φωτιά δημιουργεί τον δικό της καιρό. Οι εντάσεις 6-7 μποφόρ μπορεί να αλλάζουν όπως και οι διευθύνσεις των ανέμων. Βορειοανατολικοί άνεμοι πνέουν, μέσα στη φωτιά όμως οι άνεμοι αλλάζουν απότομα διευθύνσεις, έχουμε έντονες διακυμάνσεις και είναι δύσκολο να προβλεφθεί. Πολύ δύσκολη νύχτα μπροστά μας μέχρι αύριο το απόγευμα. Από αύριο το βράδυ θα αρχίζουν να κοπάσουν οι άνεμοι όμως δεν θα πέσουμε κάτω από τα 6 μποφόρ».

Οι νέες συνθήκες και οι megafires

«Αυτό που διαπιστώνουμε είναι ότι αυτά τα συμβάντα, θα έλεγα, των υψηλών θερμοκρασιών γίνονται όλο και πιο συχνά, όχι μόνο στη χώρα μας, αλλά και σε όλο τον πλανήτη», ανέφερε πρόσφατα στην ΕΡΤ ο μετεωρολόγος και διευθυντής ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Κώστας Λαγουβάρδος, τονίζοντας πως πρόκειται για «ανησυχητικά σημάδια που δείχνουν ότι η κλιματική αλλαγή είναι εδώ και [ότι] πρέπει να πάρουμε γρήγορα μέτρα για αποφύγουμε τα χειρότερα στο μέλλον».

«Αν ανατρέξουμε στις προηγούμενες δεκαετίες θα δούμε πολύ έντονα φαινόμενα. Ίσως έχουμε μεγαλύτερες συνέπειες τώρα γιατί έχουμε ένα διαφορετικό τρόπο ζωής, έντονη αστικοποίηση και μια βροχή σε μια μεγάλη πόλη σαν την Αθήνα θα δημιουργήσει τεράστιο χάος χωρίς να είναι τα ύψη της βροχής εξωπραγματικά», σημείωσε ο κ. Λαγουβάρδος.

«Η άνοδος που βλέπουμε όλους τους καλοκαιρινούς μήνες τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας, συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή. Μην πάμε όμως στην άλλη πλευρά και κάθε μπουρίνι που έχουμε μπροστά μας ή κάθε χιονόπτωση ή κάθε καταιγίδα την αποδίδουμε στην κλιματική αλλαγή. Αδικούμε το πρόβλημα», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Λαγουβάρδος.

«Οι προβολές για το μέλλον στην περιοχή μας δείχνουν αύξηση της θερμοκρασίας, μείωση των βροχοπτώσεων κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες αλλά και μεγαλύτερη εμμονή των ετήσιων ανέμων (μελτεμιών) το καλοκαίρι με πιθανή χρονική επέκταση των μελτεμιών και το φθινόπωρο», τονίζει ο μετεωρολόγος και διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος, σε συνέντευξή του, πριν μερικές ημέρες, στο anatropinews.gr.

Πώς θα είναι η κατάσταση στην Ελλάδα

Ο κ. Λαγουβάρδος περιγράφει πως θα εξελιχθούν τα πράγματα με τις πυρκαγιές στη χώρα μας:

Η Ελλάδα βρίσκεται στην Ανατολική Μεσόγειο μία περιοχή η οποία θεωρείται ως ένα κομβικό σημείο για την κλιματική αλλαγή. Οι προβολές για το μέλλον στην περιοχή μας δείχνουν αύξηση της θερμοκρασίας, μείωση των βροχοπτώσεων κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες αλλά και μεγαλύτερη εμμονή των ετήσιων ανέμων (μελτεμιών) το καλοκαίρι με πιθανή χρονική επέκταση των μελτεμιών και το φθινόπωρο.

Οι επόμενες γενιές τόσο στην Ελλάδα όσο και στονυπόλοιπο πλανήτη θα αντιμετωπίσουν ολοένα αυξανόμενες θερμοκρασίες. Σημειώνουμε ήδη ότι είμαστε 1.1 βαθμούς πάνω από τη μέση τιμή της θερμοκρασίας του πλανήτη μας στην προβιομηχανικήπερίοδο και ο στόχος που έχει τεθεί είναι να μη ξεπεραστεί η τιμή των 1.5 βαθμών, κάτι όμως που θεωρείται πολύ δύσκολο να επιτευχθεί. Υπενθυμίζουμε εδώ το καλοκαίρι του 2021 στην Ελλάδα, ένα ακραίο θερμοκρασιακά καλοκαίρι το οποίο μας έδωσε μια εικόνα ενός τυπικού καλοκαιριού του μέλλοντος. Ας αναρωτηθούμε επομένως αν θέλουμε να ζούμε στο μέλλον με τις συνθήκες του καλοκαιριού του 2021.

Οι κλιματικές προσομοιώσεις δίνουν μεγαλύτερηπιθανότητα για εντονότερα και συχνότερα καιρικά φαινόμενα στο μέλλον αλλά και ισχυρότερους και μεγαλύτερης διάρκειας καύσωνες. Όπως αναφέραμε και προηγουμένως οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι, να αναπτύξουμε εργαλεία και υπηρεσίες για καλύτερη ενημέρωση πριν και κατά τη διάρκεια εξέλιξης ενός έντονου καιρικού φαινομένου. Αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος για να μπορέσουμε να περιορίσουμε τις συνέπειες των έντονων καιρικών φαινομένων και να προστατεύσουμε τη ζωή και την περιουσία των πολιτών.

Κατά την επίσκεψή του ο κ. Τσίπρας ενημερώθηκε από τον Διευθυντή και Πρόεδρο του Αστεροσκοπείου, κ. Μανώλη Πλειώνη και τους αρμόδιους επιστήμονες του Ιδρύματος και των Ινστιτούτων για τα μοντέλα και τις προβλέψεις τους ενόψει της αντιπυρικής περιόδου, καθώς και για τις προτάσεις που έχουν επανειλημμένα καταθέσει στην κυβέρνηση για πρόληψη και επαρκή προετοιμασία του κρατικού μηχανισμού για τις πυρκαγιές.

Μετά την σύσκεψη ο κ. Τσίπρας έκανε την ακόλουθη δήλωση προς τους εκπροσώπους του Τύπου:

«Επισκέφθηκα σήμερα το Εθνικό Αστεροσκοπείο και μίλησα με τους επικεφαλής των Ινστιτούτων, επιστήμονες που έχουν πλήρη εικόνα για το φαινόμενο της κλιματικής κρίσης, ακριβώς γιατί έχουμε πολύ μεγάλη ανησυχία για τον συνδυασμό της κλιμάκωσης της κλιματικής κρίσης αλλά και της ανεπάρκειας του κρατικού μηχανισμού να μπορέσει να ακολουθήσει αυτήν την κλιμάκωση και να προετοιμαστεί προκειμένου να αντιμετωπίσει τα φαινόμενα που θα έχουμε διαρκώς το επόμενο διάστημα μπροστά μας.

Η κλιματική κρίση είναι και θα είναι παρούσα. Κάτι το οποίο σημαίνει ότι δεν μπορούμε διαρκώς να αιφνιδιαζόμαστε.

Το φετινό καλοκαίρι θα είναι ένα δύσκολο καλοκαίρι και πολύ φοβάμαι ότι δεν έχουν γίνει τα απαραίτητα βήματα προκειμένου να ενισχυθεί η αντιπυρική προστασία. Να υπάρξει δηλαδή πρόληψη και επάρκεια του κρατικού μηχανισμού στις δύσκολες συνθήκες που και φέτος θα αντιμετωπίσουμε.

Η επιστημονική κοινότητα έχει καταθέσει μία σειρά από κρίσιμες προτάσεις, όπως και εμείς. Και για την αντιπυρική προστασία και για την πρόληψη και για την επάρκεια του κρατικού μηχανισμού.

Το κρίσιμο είναι να την ακούσει η κυβέρνηση, όσο είναι νωρίς. Όχι κατόπιν εορτής.

Και το ακόμα πιο κρίσιμο είναι να σχεδιάσει μαζί με την επιστημονική κοινότητα. Να σχεδιάσει την υλοποίηση της προστασίας και της πρόληψης από τα φαινόμενα αυτά που θα έχουμε διαρκώς μπροστά μας το επόμενο διάστημα. Θα πρέπει να βρούμε τον τρόπο να τα αντιμετωπίσουμε με επάρκεια».

Ο υπουργός Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Αλλαγής Χρήστος Στυλιανίδης, κάνοντας έναν πρώτο απολογισμό, νωρίς το πρωί της Κυριακής, έκανε λόγο για “ένα σκληρό καλοκαίρι” που έρχεται. Ίσως το κρισιμότερο ζήτημα που προκύπτει από την πρώτη μεγάλη φετινή πυρκαγιά είναι το γεγονός πως διαπιστώνεται έλλειψη σχετικά με τον καθαρισμό των περιαστικών δασών από χόρτα και άλλη καύσιμη ύλη, κάτι που επισημαίνει και το Αστεροσκοπείο Αθηνών.

Εφόσον κάτι τέτοιο είναι ακριβές και δεν έχει ληφθεί η αναγκαία μέριμνα από την περιφέρεια και την τοπική αυτοδιοίκηση, δεδομένων των καιρικών συνθηκών με τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες που αναμένονται, όντως το καλοκαίρι θα είναι σκληρό.

“Σκληρό καλοκαίρι”

Για την πορεία της φωτιάς και μία πρώτη αποτίμηση, πραγματοποιήθηκε ενημέρωση το πρωί από τον Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Χρήστο Στυλιανίδη και τον Υφυπουργό Ευάγγελο Τουρνά, παρουσία του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, Βασίλειου Παπαγεωργίου και του Αρχηγού του Πυροσβεστικού Σώματος Αντιστράτηγου, Αλέξιου Ράπανου.

Ο Υπουργός στην εισαγωγική του τοποθέτηση ανέφερε:

«Αντιμετωπίσαμε χθες μια πολύ δύσκολη πυρκαγιά, εδώ στην Αττική, εξαιτίας των δύσκολων καιρικών συνθηκών, αλλά και του ανάγλυφου της περιοχής. Είμαστε ακόμα στην αρχή του καλοκαιριού και ο στόχος, όπως τον έχουμε θέσει από την αρχή, είναι να μετριάσουμε τις σκληρές επιπτώσεις όλων αυτών των νέων φαινομένων που προέρχονται από την κλιματική κρίση. Το καλοκαίρι θα είναι σκληρό, όπως ήδη είπα, γιατί όλες οι μετεωρολογικές προγνώσεις δείχνουν ότι στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου που θεωρείται hotspot της κλιματικής κρίση, δυστυχώς, τα πράγματα δεν θα είναι εύκολα.

Παρά τις αντίξοες συνθήκες όλοι οι εμπλεκόμενοι επί του πεδίου και σε επίπεδο συντονισμού κατορθώσαμε, χάρη στις προσπάθειες όλων των δυνάμεων της Πολιτικής Προστασίας και του Πυροσβεστικού Σώματος, να περιορίσουμε την χθεσινή δύσκολη πυρκαγιά μέσα σε 6 – 7 ώρες. Όλα τα στοιχεία για την εξέλιξή των γεγονότων και την πρώτη αξιολόγηση θα σας τα αναφέρει αμέσως ο Υφυπουργός κ. Ευάγγελος Τουρνάς.

Από πλευράς μου, επειδή ήμουν στο πεδίο και είδα ακριβώς τι συνέβη, θέλω να ευχαριστήσω θερμά όλους όσοι πάλεψαν για να προστατεύσουν τους συνανθρώπους μας και τις περιουσίες τους. Ήταν μια ηρωική προσπάθεια.

Ιδιαίτερα επιτρέψτε μου να επιμείνω στις Πυροσβέστριες, στους Πυροσβέστες μας και τους εθελοντές μας. Δεν αγνοώ βέβαια τη μεγάλη συμβολή της Αστυνομίας, του Στρατού και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Όλοι μαζί, ως μια οικογένεια, έδωσαν μια πολύ δύσκολη μάχη που περιελάμβανε και οργανωμένη απομάκρυνση πληθυσμού, αλλά και δύσκολες συνθήκες στο πεδίο».

Στη συνέχεια, ο Υφυπουργός κ. Τουρνάς σημείωσε: «Πράγματι χθες αντιμετωπίσαμε μια πολύ δύσκολη πυρκαγιά με τρεις διαφορετικές εστίες, η οποία έφτασε σε περιαστικό άλσος, πολύ κοντά σε σπίτια. Με αποτέλεσμα, παρά τη μεγάλη συλλογική προσπάθεια, να προκύψουν και περιορισμένες υλικές ζημιές σε κάποιες κατοικίες.

“Εύκολη” φωτιά

Οι ειδικοί επισημαίνουν πως η πυρκαγιά που ξεκίνησε από την Γλυφάδα και έφθασε μέχρι την Βάρη δεν είχε τις “προδιαγραφές” να είναι μια καταστροφική πυρκαγιά. Εκδηλώθηκε τις πρώτες μέρες του καλοκαιριού, άρα όχι με συσσωρευμένη καύσιμη ύλη, λίγα χιλιόμετρα από το κέντρο της Αθήνας, κοντά δηλαδή στους μηχανισμούς κατάσβεσης, σε ημέρα που δεν υπάρχουν άλλες μεγάλες φωτιές, άρα τα μέσα δεν ήταν διασκορπισμένα και, τέλος, σε εκτάσεις με , κυρίως, χαμηλή βλάστηση. Παρ’ όλα αυτά, η φωτιά ξέφυγε.

Σύμφωνα με το K-Report, έγιναν για ακόμα μία φορά τα γνωστά παραδοσιακά λάθη : Πολλά πράγματα φαίνεται ότι έγιναν λάθος. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Γλυφάδας και εθελοντές δασοπυροσβέστες, η φωτιά ξεκίνησε από υποσταθμό ηλεκτρικού ρεύματος, πράγμα που διαψεύδει ο ΔΕΔΔΗΕ, κάτι, ωστόσο, που η επιχείρηση διαψεύδει. Ο πολυσυζητημένος καθαρισμός των περιαστικών δασών και των οικισμών που συνορεύουν, για ένα ακόμη καλοκαίρι έγινε επί χάρτου ή τουλάχιστον σε κάποιες περιοχές. Πριν καλά-καλά σβήσει η φωτιά, είχε ξεκινήσει ο γνωστός καυγάς, ποιος έχει την αρμοδιότητα να καθαρίζει, πού. Το πιο σημαντικό, όμως, θέμα είναι η επιχειρησιακή ετοιμότητα και η δουλειά των δυνάμεων κατάσβεσης. Είναι αλήθεια ότι στη χθεσινή φωτιά ρίχτηκαν πολλές δυνάμεις, επίγειες και εναέρια μέσα. Εκ του αποτελέσματος, όμως, δεν ήταν αποτελεσματικές.

Είναι φανερό ότι όλα δεν μπορούν να διορθωθούν σ’ ένα καλοκαίρι. Ίσως όμως η χθεσινή φωτιά, αντί να γίνεται πεδίο αυτάρεσκων δηλώσεων, του τύπου «έγκαιρα κινητοποιήθηκε ο κρατικός μηχανισμός» και άλλα ανάλογα, μπορεί να γίνει ευκαιρία για να εντοπιστούν και να διορθωθούν λάθη. Το καλοκαίρι μόλις αρχίζει.

Meteo: Η αιτία εκδήλωσης της φωτιάς στις παρυφές του Υμηττού – Επιδείνωση των πυρομετεωρολογικών συνθηκών

Όπως αναφέρει σε ανακοίνωση του για την περιοχή εκδήλωσης και εξάπλωσης της πυρκαγιάς, τα προγνωστικά στοιχεία έδειχναν ότι η περιεχόμενη υγρασία της νεκρής λεπτής δασικής καύσιμης ύλης ήταν μικρότερη του 10%, τιμή η οποία θεωρείται κατώφλι για γρήγορα εξαπλούμενες και έντονες δασικές πυρκαγιές.

Μετά τη βελτίωση κατά τη διάρκεια της νύχτας, για την Κυριακή το meteo αναμένει εκ νέου επιδείνωση των πυρομετεωρολογικών συνθηκών, οι οποίες θα χαρακτηρίζονται κυρίως από υψηλές θερμοκρασίες και μεγαλύτερη ξηρότητα σε ό,τι αφορά τη δασική καύσιμη ύλη, με τους ανέμους πάντως να πνέουν με μικρότερες εντάσεις συγκριτικά με χθες Σάββατο.

Επιπλέον, το meteo υπενθυμίζει τον τρόπο με τον οποίο η φωτιά αλληλεπιδρά με την ατμόσφαιρα, δημιουργώντας τον «δικό της» καιρό κι εκτοξεύοντας επικίνδυνες καύτρες:

• Ισχυρές ανοδικές κινήσεις του αέρα, οι οποίες προκαλούνται από την έντονη θέρμανση λόγω της καύσης και μέσω των οποίων καύτρες εκτοξεύονται ψηλά στην ατμόσφαιρα· και
• καθοδικές κινήσεις του αέρα, οι οποίες αντισταθμίζουν τις ανοδικές κινήσεις και μέσω των οποίων καύτρες μπορούν να πέσουν σε μεγάλες αποστάσεις από το κύριο μέτωπο μιας φωτιάς, προκαλώντας έτσι νέες εστίες.

Κριτική από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ

«Για μια ακόμα φορά γινόμαστε μάρτυρες μιας απέλπιδας προσπάθειας για την απόκρυψη της ανικανότητας του επιτελικού κράτους κι ενός ανύπαρκτου μηχανισμού πολιτικής προστασίας» δήλωσε η βουλευτής Δυτικής Αθήνας ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία, αναπληρώτρια τομεάρχης Πολιτικής Προστασίας Κ.Ο. και αντιπρόεδρος της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής, Χαρά Καφαντάρη.

«Την παραμονή της παγκόσμιας ημέρας περιβάλλοντος, βλέπουμε σε μια περιοχή της πρωτεύουσας με αραιή φυτοκάλυψη, χαμηλή βλάστηση και μέτριους ανέμους (ο εκπρόσωπος του Π.Σ. διαπίστωσε ότι, “οι ριπές τους έφτασαν τα 8 μποφόρ”) να γιγαντώνεται πυρκαγιά και να κινδυνεύει να γίνει mega-πυρκαγιά, αφού μπήκε μέσα στον οικιστικό ιστό. Για μια ακόμα φορά η Αττική δοκιμάζεται, αυτή την φορά στα νότια (Γλυφάδα, Βούλα) και στην Αν. Αττική. Απειλείται δε, ο σημαντικός πνεύμονας της, ο Υμηττός, που χτυπήθηκε από την πύρινη λαίλαπα» σημειώνει η κ. Καφαντάρη.

Όπως επισημαίνει στη συνέχεια «δεν γνωρίζουμε αν φταίει ο κακός μας ο καιρός, ή ο “Τρελλός” (Υμηττός) που μοιάζει με “μπακλαβά”, αλλά σίγουρα φταίει η αναποτελεσματικότητα και η ανυπαρξία του επιτελικού κράτους του Μητσοτάκη».

«Η κυβέρνηση και οι αρμόδιοι υπουργοί, αντί να λύσουν σοβαρά προβλήματα και να εκσυγχρονίσουν τις αρμόδιες υπηρεσίες, προτιμούν να προσλαμβάνουν Πανεπιστημιακούς αστυνομικούς, να στήνουν σκηνικά έντασης στα Α.Ε.Ι., να μην προσλαμβάνουν υγειονομικούς, να αρνούνται την ακρίβεια που καλπάζει και τόσα άλλα. Α! και να μπλέκουν την χώρα μας σε πολεμικές συρράξεις, στέλνοντας πολεμικά όπλα στην Ουκρανία … Α! και να παραγγέλλουν “αγορές του αιώνα”, το πρόγραμμα ΑΙΓΙΣ, με πυροσβεστικά αεροπλάνα που θα είναι έτοιμα στο τέλος της πενταετίας» συνεχίζει.

Παράλληλα, αναφέρθηκε και στην επίσκεψη του αρμόδιου υπουργού στην ΝΑ Αττική από όπου, όπως σημειώνει «δήλωσε ετοιμότητα ενώ σύμφωνα με δημοσιογραφικά ρεπορτάζ, δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξη του (μια από τις πολλές που μας συνηθίζει) ότι, “ο φετινός αντιπυρικός σχεδιασμός, βασίζεται στην εμπειρία των περσινών πυρκαγιών“». «Μπορεί και να έχει δίκιο! Και να αναμένει αντίστοιχα αποτελέσματα!» αναφέρει.

Στη συνέχεια, κατηγορεί την κυβέρνηση για απουσία κυβερνητικών μέτρων και παραθέτει τα εξής: Ό

• Το Π.Σ. παραμένει χωρίς επαρκές προσωπικό με περίπου 4.000 κενές οργανικές θέσεις, και δεν ενισχύθηκε με επαρκή εξοπλισμό και μέσα
• Δεν συνεχίστηκαν τα προγράμματα πυροπροστασίας και δασοπυρόσβεσης του ΟΑΕΔ (5000 περίπου άτομα), που ξεκίνησαν επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ
• Δεν εφαρμόσθηκαν πολιτικές ΠΡΟΛΗΨΗΣ
• Το νέο υπουργείο Κλιματική Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας παραμένει χωρίς οργανόγραμμα και σαφές νομοθετικό πλαίσιο. Ο, δε, αντιπυρικός σχεδιασμός βασίζεται σε σχέδια δεκαετιών.
• Το νέο Προεδρικό Διάταγμα προστασίας του Υμηττού, αγνοείται…

«Δυστυχώς, συνεχίζονται οι «πολιτικές εκκενώσεων» και οι επικοινωνιακές φιέστες. Υπενθυμίζουμε όμως ότι, το νέο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, που συστάθηκε μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του καλοκαιριού του 2021, με “φιλόδοξα” σχέδιά, κρίνεται καθημερινά εκ του αποτελέσματος» καταλήγει.

Γενικότερα, οι θετικές θερμοκρασιακές αποκλίσεις κυριάρχησαν φέτος στο μεγαλύτερο μέρος του βορείου ημισφαιρίου, με τις μεγαλύτερες αποκλίσεις να εντοπίζονται στις δυτικές ΗΠΑ, τη Μεσόγειο, τη Σιβηρία και στα δυτικότερα τμήματα της Ρωσίας.

Η ανάλυση δείχνει ότι το καλοκαίρι του 2021 στην Ελλάδα ήταν αυτό με τις περισσότερες θερμές ώρες κατά τα τελευταία 43 χρόνια, ακολουθούμενο κατά σειρά από εκείνα του 2007, του 1987, του 2000 και του 2012. Τα συγκεκριμένα αποτελέσματα συσχετίζονται με τα σημαντικότερα και πιο ακραία επεισόδια καύσωνα που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια αυτών των καλοκαιριών.

Αναλύοντας τα πέντε σημαντικότερα επεισόδια καύσωνα, προκύπτει ότι ο καύσωνας που σημειώθηκε μεταξύ 27 Ιουλίου και 6 Αυγούστου φέτος, είχε τη μεγαλύτερη διάρκεια (188 ώρες), ακολουθούμενος από αυτούς του Ioυνίου του 2007, του Ιουλίου του 1987, του Ιουλίου του 2007 και του Ιουνίου του 2021. Επίσης, ο καύσωνας μεταξύ 27 Ιουλίου και 6 Αυγούστου του 2021, μαζί με αυτόν του Ιουνίου του 2007, είχαν την μεγαλύτερη ένταση με μέση τιμή επεισοδίου τους 24,4 βαθμούς Κελσίου, ακολουθούμενοι από αυτούς του 1987, του Ιουλίου του 2007 και του Ιουνίου του 2021.

Επισημαίνει πάντως ότι «τα επίπεδα της σωματιδιακής ρύπανσης μπορούν να αλλάξουν ανά πάσα στιγμή ανάλογα με την κατεύθυνση και ένταση των ανέμων που επικρατούν στην ευρύτερη περιοχή, καθώς και την χωρική εξέλιξη των πυρκαγιών».

Αναφορικά με τις επιπτώσεις στην ποιότητα του αέρα μετά την εκδήλωση της πυρκαγιάς στις 3 Αυγούστου στο Βορειοδυτικό τμήμα του Λεκανοπεδίου, από στοιχεία του δικτύου αισθητήρων του Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος του Αστεροσκοπείου (ΙΕΠΒΑ/ΕΑΑ), που λειτουργεί στο πλαίσιο της Εθνικής Ερευνητικής Υποδομής ΠΑΝΑΚΕΙΑ (https://air-quality.gr/), προκύπτουν τα ακόλουθα σχετικά με τη διακύμανση των μέσων ωριαίων επιπέδων συγκέντρωσης λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων PM2.5 στην Αττική κατά το τελευταίο διήμερο:

• Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, τέταρτη και πέμπτη μέρα μετά την εκδήλωση της πυρκαγιάς, παρατηρήθηκε πλέον γενικότερη βελτίωση των επιπέδων σωματιδιακής ρύπανσης σε όλο το Λεκανοπέδιο, μετά την επιδείνωση των πρώτων ημερών.
• Μικρή σε διάρκεια επιβάρυνση παρατηρήθηκε κατά τις μεταμεσημβρινές ώρες του Σαββάτου (με μέγιστες τιμές μεταξύ 50 και 100 μg m-3), σε όλους τους τομείς, πλην του Νότιου.
• Τις πρώτες πρωινές ώρες τις Κυριακής υπήρξε παροδική αύξηση των επιπέδων σε θέσεις του Βόρειου και Κεντρικού τομέα, με χαρακτηριστικότερη την περίπτωση των Αχαρνών, όπου οι συγκεντρώσεις ξεπέρασαν τα 100 μg m-3, για μικρό χρονικό διάστημα.

Συγκεκριμένα, όπως εκτιμά, η έως τώρα καμένη έκταση στην περιοχή της Αττικής ανέρχεται σε 7.615 εκτάρια και η καμένη έκταση στην Εύβοια είναι 19.794 εκτάρια (αρκετά χαμηλότερη της προηγούμενης εκτίμησης για περίπου 35.000 εκτάρια). Με δεδομένο ότι ένα εκτάριο ισούται με δέκα στρέμματα, οι καμένες εκτάσεις είναι 76.150 και 197.940 στρέμματα αντίστοιχα.

Η αρχική εκτίμηση της καμένης έκτασης για την πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στον δήμο Δελφών, σύμφωνα με τις δορυφορικές εικόνες VIIRS, είναι 1.801 εκτάρια (περίπου 18.000 στρέμματα).

Το ΕΑΑ επισημαίνει ότι οι τιμές αυτές αποτελούν εκτιμήσεις, καθώς οι πυρκαγιές βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Η ομάδα του BEYOND θα επανέλθει με πιο λεπτομερή αποτίμηση της καμένης έκτασης ύστερα από επεξεργασία δορυφορικών εικόνων υψηλής ανάλυσης Sentinel.